XXV.

"Des te meer moet gij er naar streven uw toestand te verbeteren, voor zoo ver het mogelijk is," zei Dolly.

"Ja, voor zoo ver het mogelijk is," antwoordde Anna op een plotseling geheel veranderden, zachten en treurigen toon.

"Is de scheiding dan niet mogelijk. Men heeft mij gezegd, dat uw man er in toegestemd had."

"Dolly! Ik zou daar liefst niet over spreken."

"Goed, dan spreken wij er niet van," haastte zich Dolly te antwoorden, toen zij de lijdende uitdrukking in Anna's gezicht bemerkte. "Ik zie slechts, dat gij alles te donker inziet."

"Ik? Volstrekt niet. Ik ben zeer vroolijk en tevreden. Gij hebt gezien, je fais des passions. Wesslowsky…."

"Om de waarheid te zeggen, beviel mij Wesslowsky's toon volstrekt niet," zei Dolly met den wensch een andere wending aan het gesprek te geven.

"Ach, dat prikkelt Alexei—verder niets. Hij is een knaap, geheel in mijn handen, weet ge; ik kan hem leiden, zooals ik wil. Hij is geheel als uw Grischa…. Dolly!" zeide zij, plotseling een andere wending aan het gesprek gevende, "gij zegt, dat ik alles te donker inzie. Gij kunt het niet begrijpen. Het is verschrikkelijk! Ik beijver mij om in 't geheel niets te zien."

"Maar ik meen, dat men toch alles moet doen, wat maar eenigszins mogelijk is."

"Ja, maar wat kan men hier doen? In 't geheel niets. Gij zegt: 'Alexei huwen.' Alsof ik daaraan niet denk. Ik daaraan niet denken!" herhaalde zij en bloosde. Zij stond op, richtte zich hoog op zuchtte diep en begon met haar lichte schreden de kamer op en neer te gaan. "Ik daaraan niet denken! Er is geen dag, geen uur, dat ik er niet aan denk en mij niet verwijt, dat ik er aan denk … want de gedachten daaraan kunnen iemand waanzinnig maken, ja waanzinnig maken! Wanneer ik daaraan denk, kan ik zonder morphium niet inslapen. Nu goed. Wij willen er bedaard over spreken. Men zegt mij: scheiding! Maar ten eerste wil hij die niet meer—hij staat geheel onder den invloed van gravin Lydia."

Dolly zat in rechte houding op haar stoel en volgde met haar medelijdend, deelnemend gezicht Anna's bewegingen.

"Men moet evenwel een poging doen," zeide zij zacht.

"Goed, men moet een poging doen. Wat zal dat beteekenen?" Hiermee sprak Anna klaarblijkelijk een gedachte uit, die zij wel honderdmaal overlegd had en reeds van buiten kende. "Dat beteekent, dat ik hem haat en dat ik, die mij toch schuldig tegenover hem beken en hem voor grootmoedig houd, mij voor hem vernederen, aan hem schrijven moet…. Goed! Ik overwin mij ook zoo ver en doe het. Ik ontvang of een beleedigend antwoord of zijn toestemming. Goed! Ik krijg ook zijn toestemming…." Anna bevond zich op dit oogenblik aan het verst verwijderde eind van de kamer en verschikte daar iets aan de venstergordijnen. "Ik krijg dus zijn toestemming, maar … de zoon? Dien zullen zij mij niet geven. Die zal bij den vader, dien ik verlaten heb, in verachting tegen mij opgroeien. Versta mij wel: twee wezens heb ik lief, beiden evenzeer: Serëscha en Alexei…."

Zij was in het midden van de kamer dicht voor Dolly getreden en drukte de handen tegen de borst. In het witte nachtgewaad scheen haar gestalte buitengewoon hoog en gezet. Zij liet het hoofd zinken en blikte met haar vochtige oogen neer op de kleine, magere en van aandoening bevende Dolly in haar uitgestukte nachtjapon en muts.

"Slechts deze beide wezens heb ik lief, maar het eene sluit het andere uit. Ik kan ze niet met elkander vereenigen en dat toch is voor mij noodig. Kan dat niet zijn, dan is mij alles onverschillig, geheel, geheel onverschillig. Maar op de een of andere wijze moet het een eind nemen en daarom kan en wil ik er niet gaarne over spreken. Klaag mij dus niet aan, veroordeel mij niet. Gij in uw onschuld en reinheid kunt niet begrijpen, wat ik lijd."

Zij ging naast Dolly zitten, zag haar met een schuldig gelaat in het gezicht en greep haar hand.

"Wat denkt gij? Wat denkt gij van mij? Veracht mij niet. Verachting verdien ik niet. Ik ben eenvoudig ongelukkig. Is iemand ongelukkig, dan ben ik het," zeide zij, wendde zich af en begon te weenen.