X.
Reading edition · Edition 2
De woorden zijner vrouw, die zijn ergste vrees bevestigden, hadden Alexei Alexandrowitsch een gruwelijke smart veroorzaakt. Deze smart was nog vermeerderd door het gevoel van medelijden, dat haar tranen steeds bij hem verwekten. Want weenende vrouwen en kinderen kon hij nooit zien. Toen Anna hem haar verhouding tot Wronsky verhaald had en daarbij in tranen was uitgebarsten, ontwaarde hij, in weerwil van zijn toorn en opgewondenheid, dien aandrang van een medelijdend gevoel, dat haar tranen steeds bij hem opwekten. Maar nu hij alleen in het rijtuig was achtergebleven, gevoelde hij zich plotseling van alle mededoogen bevrijd, maar ook van de kwellingen van twijfel en ijverzucht, die in den laatsten tijd hem geplaagd hadden. Het was hem alsof men hem een tand had uitgetrokken, die hem langen tijd pijn had veroorzaakt. De smart was hevig, maar toch voorbijgaande geweest. Slechts één gevoel bleef over, dat van toorn tegen haar, omdat zij al zoo lang zijn leven had bedorven.
"Zonder eer, zonder gevoel, zonder godsdienst! Een geheel bedorven vrouw! Ik heb gedwaald, toen ik mijn leven met haar verbond, maar in deze dwaling ligt geen slechtheid en daarom kan ik niet ongelukkig worden. Ik heb geen schuld, maar zij. Zij gaat mij niets meer aan. Zij bestaat voor mij niet meer…." Alles, wat haar en haar zoon, jegens wien zijn gevoel eveneens was veranderd, betrof, hield hem niet meer bezig. Hij stelde er nu slechts belang in, hoe hij op de beste, welvoegelijkste, geschikste en derhalve ook rechtmatigste wijze zich van het vuil, waarmede zij hem in haar val bespat had, kon reinigen, om daarna zijn werkzaam, eerlijk en nuttig leven voort te zetten.
"Darjalow had deswege een duel…. Maar is de moord eens menschen een verstandig middel om den toestand te ontwarren en de positie eener eerlooze vrouw en haar zoon te bepalen? Of wat mogelijk, ja, zeker geschieden zou—ik zou gedood of gewond worden—ik, de onschuldige partij, werd gewond of gedood. Dat zou nog onzinniger zijn. Maar ook geheel daarvan afgezien, zou de uitdaging van mijn zijde een oneerlijke daad zijn. Want ik weet al vooruit, dat mijn vrienden zulk een duel nimmer zouden toelaten; zij zouden niet dulden, dat het leven van een staatsman, dat voor Rusland noodig is, aan zulk een gevaar werd blootgesteld. Het zou slechts beteekenen, dat ik mij door zulk een duel een valschen schijn zou geven. Derhalve, een duel is onmogelijk en niemand zal het van mij verlangen. Een proces tot scheiding zou een schandaal verwekken, dat mijn vijanden zouden bezigen om mij voor de wereld te belasteren en te vernederen…."
"Bovendien was het duidelijk, dat, als door een scheiding Anna's betrekking tot haar man werd verbroken, zij zich dan dadelijk met haar minnaar zou vereenigen. Maar in weerwil van de volkomen onverschilligheid voor Anna, die hij zich zelf toekende, had hij toch een gevoel voor haar, dat hem deed wenschen, dat zij zich niet met Wronsky vereenigen en uit haar misdrijf voordeel trekken mocht. De voorstelling van dit laatste verbitterde hem zoozeer, dat hij reeds bij de bloote gedachte daaraan van smart steunde en van plaats in de coupé verwisselde; en nog lang daarna wikkelde hij met een gefronst voorhoofd zijn magere beenen in den donzigen plaid. Na langdurig overleg kwam Karenin tot het besluit, dat er maar één uitweg voor hem was: haar bij zich te behouden, het gebeurde voor de wereld te verbergen en alle hem ten dienste staande middelen te bezigen om die liefdesbetrekking te verhinderen en te doen eindigen en wel, hetgeen hij zich zelf echter niet beleed, hoofdzakelijk om haar te straffen.
"Zoo handel ik overeenkomstig de voorschriften van den godsdienst," zeide hij tot zich zelf. "Ik stoot de gevallen vrouw niet van mij, maar geef haar de mogelijkheid om zich te verbeteren, en hoe zwaar het mij ook vallen moge, ik zal een deel mijner krachten aan haar verbetering en redding wijden."
Hij dacht er met voldoening aan, dat ook in deze moeielijke zaak niemand hem zou kunnen verwijten, dat hij niet gehandeld had naar de voorschriften van den godsdienst, welks banier hij, te midden van de algemeene koelheid en onverschilligheid, zoo hoog had gehouden. Alexei Alexandrowitsch zag volstrekt niet in, waarom zijn verhouding tot zijn vrouw nu niet dezelfde zou kunnen blijven als vroeger. Wel is waar zou hij haar zijn achting niet kunnen teruggeven, maar er waren geen gronden voorhanden, waarom hij zich zijn leven moest laten bederven, dewijl zij een slechte en ontrouwe vrouw was. De tijd, de alles terechtbrengende tijd zal verloopen en onze verhouding zal weer eenigszins als te voren worden, ten minste in zoover, dat niets den rustigen gang van mijn leven zal storen. Zij moet zich ongelukkig gevoelen, maar ik, de onschuldige, mag niet ongelukkig zijn.