11. EEN WELGESLAAGDE LIST (THEMISTOCLES).

Als een stortvloed verspreidden de Perzen zich na de vermeestering van den bergpas over Hellas, het noordelijkste gedeelte van Griekenland, en rukten naar Athene op.

Dat Athene zich op den duur tegen de aanvallen van het ontzaggelijke leger niet zoude kunnen staande houden, was duidelijk, te meer, daar de bondgenooten zich op de Peloponnesus, het zuidelijkste deel van Griekenland, hadden terug getrokken.

Toen wist een schrander Athener, Themistocles, zijne medeburgers te bewegen, hunne geliefde vaderstad te verlaten, huis en hof aan den vijand prijs te geven en zich op de schepen te redden. Zijne overredingskracht zoude hem misschien toch niet gebaat hebben, had niet het orakel te Delphi zijn plan krachtig ondersteund door de uitspraak van de priesteres (Pythia), dat men zich achter houten muren moest verdedigen. Themistocles verzuimde niet deze duistere uitspraak ten gunste van zijn doel uit te leggen. Met bloedende harten scheidden de Atheners van de plaatsen, waar zij 't eerste levenslicht zagen, waar zij als kinderen hadden gespeeld, waar tal van aangename en smartelijke herinneringen hen boeiden.

Weldra konden zij uit de ten hemel stijgende vlammen het lot hunner geliefde vaderstad opmerken. Ondertusschen was de Perzische vloot in de nabijheid der Grieksche kust gekomen. Toen de Atheners dit gewaar werden, vatt'en velen (zeker niet de moedigsten) het plan op, met hunne schepen gedurende den nacht te ontvluchten. Themistocles vernam dit en was dadelijk er op bedacht, dit heilloos ontwerp te verijdelen. De Perzische vloot moest in de golf van Salamis gelokt worden, voor en aleer een enkel der Atheensche schepen kon ontvluchten. Daarom zond hij een vertrouwden slaaf met de volgende boodschap aan den Koning: "Groote Koning! ik ben in 't geheim uw vriend. De Atheners bevinden zich allen in de golf van Salamis. Zij willen echter dezen nacht ontvluchten. Haast u, dan kan geen hunner u ontkomen." Xerxes meende hier met een' Ephialtes te doen te hebben en haastte zich den gegeven raad te volgen.

De Perzische vloot verschijnt weldra in de golf. Zullen die onbeduidende, kleine Grieksche schepen bestand zijn tegen de veel talrijker en grooter vaartuigen der Perzen?

Hier moeten wij de scherpzinnigheid bewonderen van dezen Athener. Volkomen tehuis op 't tooneel van den strijd, wist hij dat de baai van Salamis eene menigte ondiepten had, den Perzen niet, maar den Atheners zeer goed bekend. De Perzen liepen in het net, hun door Themistocles gespannen; zij konden wegens de vele ondiepten hunne strijdkrachten niet genoeg ontwikkelen; vele schepen geraakten aan den grond, een nog grooter aantal werd door de Grieken genomen of verbrand. In 't kort: de zegepraal der Atheners was volkomen.

Xerxes, die op een hoog rotspunt de geheele vernietiging der Atheners meende te kunnen waarnemen, zag niets minder dan den ondergang van zijne eigene, geduchte vloot. Door schrik en vrees geheel verbijsterd, liet hij zich in eene visschersboot over den Hellespont naar Azië brengen, de voortzetting van den oorlog aan zijne veldheeren overlatende. Themistocles was nu de gevierde man; zijn roem werd overal verkondigd, zijn naam werd overal genoemd, hij werd geprezen als de redder der vrijheid. 't Ging de toenmalige Grieken echter min of meer als de tegenwoordige Franschen. De man, die nu de held van den dag is, wordt misschien morgen verguisd.

Themistocles ondervond dit, zooals velen nog na hem zouden ondervinden.

't Is waar, Themistocles maakte zich door zijne trotschheid, willekeur en hebzucht vele vijanden, maar eene beschuldiging, door zijne vijanden ingebracht, dat hij voor de vrijheid gevaarlijk was, miste allen redelijken grond.

Desniettemin werd hij verbannen, maar was zelfs in zijne ballingschap niet veilig voor de vervolgingen der Spartanen, die hem haatten, omdat hij, tegen hun zin, bewerkt had, dat het weder opgebouwde Athene met muren omringd werd.

Hij vluchtte daarom naar den Perzischen koning, die hem vriendelijk opnam. Toen deze echter naderhand zijnen dienst inriep tot onderwerping van zijn vaderland, nam Themistocles vergif in, daar hij geen verrader wilde worden. Volgens een ander verhaal zou hij van kommer en heimwee gestorven zijn.