← Table of contents
Haririus latinus

Halebensis.

C. R. S. (Carl Rudolph Samuel) Peiper translation

Narravit Haret Hammamita. Traxit me Halebum superans ejus desiderium et studium heu! ingens, tempore, quo leve erat tergum meum et celeriter peragebam proposita. Sumto igitur itineris apparatu avis instar ad eam tetendi. Ex quo autem descenderam in ejus pascua, ejus gaudebam vere, non desinebam dies pellere eo, quod amorem sanaret et sitim vehementem restingueret, donec, cordis cupidine decrescente, separationis corvus iterum se extulit, postquam ceciderat, otiosoque animo ac dulci alacritate suadentibus, Emessam petere, ut in hujus valle aestatem transigerem, et populi in tabula ejus lusoria stultitiam[1] cognoscerem, hanc petivi festinatione stellae, quando deruit ad feriendos (malos genios). Cum autem tentorium fixissem in ejus ruderibus, venti ejus sentirem auras, oculus meus conspexit senem, cujus appropinquarat vitae pars tristis, abierat jucunda, et apud eum decem pueros, partim fratres, partim diversa origine ortos. Hunc ut accederem, Emessae eruditos cognoscendi aviditate impulsus, exporrecto fronte acceptus, et salute impertitus pulchriore a me profectâ, juxta consedi, ut eloquentiae fructus gustarem, et observarem stultitiae ejus statum. Ipse vero haud mora virgâ suâ intendit puerum natu maximum et dixit: versus recita punctis destitutos, et cave, differas! Quo audito leonis instar ille in genua procubuit et declamavit absque tardatione:

Para inimicis aciem gladiorum; spem riga, ut rigat liberalis;

Linque ludum et vaccarum silvestrium[2] societatem; camelos cura et fuscas hastas;

Stude consequendo loco, cujus celsae sunt columnae, non induendo voluptatis loricas!

Per Deum, potestas non vino sorbendo, nec laudes acquiruntur pulchris, gravi coxa praeditis, mulieribus!

Euge virum, cujus pectus est spatiosum, et curat, quid juvet probos,

Cujus adaquatio dulcis est petentibus, peculium prostat praedationi, quamdiu postulatur;

Qui non repulsam dat speranti, nec dare differt; nam differre est vitium in nobilibus;

Nec obsequitur cupiditati invitanti; nec volam tegit poculo vini!

Huic potestatem dabit rectitudo pectoris, cupidinis et avidi oculi cohibitio;

Laudemque pariet scientia, coecas non dotari dote sanarum!

Dixit senex: bene fecisti, o lunula, monasterii princeps! Dein sequenti inquit, qui illi erat similis: accede, o ignicule, o luna parvi halonis! Hic autem cum tam prope accessisset, ut manu eum consequi posset, imperavit ille: versus revela sponsas[3], etiamsi non egregios! Calamum itaque secuit et aptavit, tum, tabula in gremium suscepta, scripsit:

Seduxit me et dementavit Taganna, variis pulchritudinem ostentans modis.

In pericardio me laesit gasalae palpebrâ languente, amorem excitante, oculos cogente lacrimari;

Obruit me (ceu armis) duobus ornamentis: veste emaciavit pellucida, flexili incedens corpore.

Credidi autem, fore, ut me seligat et remuneret voce magicâ, sonante; sed spes est frustrata.

Firma ei est in pectore fraus, subornante (homine) male, odia suo satis faciente.

Inde prosiluit, me aversans, et me avertit flentem, multiplici pressum angore.

Cum autem senex spectasset, quod pixerat; considerasset, quod scripserat; inquit: benedicatur tibi dorcadis pulle, ut benedicitur arbori non et nec[4]! Posthaec vocavit: accede o daemon! Et accessit puer similis obscuritatis stellis, aut effigiei eburneae; cui ille imperavit: versus pinge variegatos[5], et cave contra regulam pecces! Sumsit itaque calamum et signavit:

Largire, vestis liberalitatis est ornatus, nec frustra spem hospitium petentis;

Illicitum habe repellere rogantem, sive multifaria postulet, sive levia;

Non crede, tempora parcere facultatibus avari, si utatur tenuiore victu et sordido amictu;

Sed clementem te praebe; nam liberalium oculus ignoscit, et pectus eorum donando aequat interstitium coeli et terrae;

Nec foedus neglige amore juncti, constantis, nec adi nummos adulterinos!

Excepit senex: nunquam luxentur manus tuae, nec hebetes fiant cultri tui! Tum vocavit: o intrepide! o aroma Manschamae[6]! Obedivit juvenis, similis margaritae ab urinatoribus extractae, aut hinnuleo venatoribus petito; cui dixit: scribe versus geminos[7], nec sis ex infaustis! Sumsit igitur calamum bene aptatum et scripsit, non cessans:

Ornata est Seinab gracilitate (corda) secante; sequentem habet vae! turgentem, (corda) frangentem.

Exercitus loco possidet collum, formosum vultum, oculum languentem, tollentem aciem scindentem.

Potestatem en! si gloriosam, eminentem, superbientem, infestantem, genâ findentem.

Discessit et insomnem me facit; distat et insultat; clara in me produnt vestigia animum tristem, amorem non fingentem.

Accedit vero, pro qua caput devoveo, miserens, et in vitam revocat iratum placatum, amantem puellae favore (diutius) non carentem.

Senex ibi considerare coepit, quae (puer) scripserat, et in eis gyrare oculum; cumque ei placeret scriptura, ac memoriam inveniret non falsam, exclamavit: nunquam luxentur decem tui, nec pessumdetur fama tua! Quo dicto vocavit puerum fascinantem, monstrantem flores hortorum, et inquit ei: duos recita versus, distinctos in utroque fine, sibi similes initio et fine, qui ad silentium redigunt omnem magum, et securi sunt, auctum iri tertio! Respondit vero: audi tu, cujus nec gravis sit auditus, nec imminuatur copia! recitavitque nihil morans, tardansve.

Semitâ vade[8], cujus pulchra sint vestigia, et gratias age, etiamsi tantum acceperis granum Sesami;

Horre vero fraudem, etiamsi facilis sit, nec committe, ut adipiscaris potestatem et honores!

Dixit ei: bene fecisti, o celer, o pater praedae[9]! Tum vocavit: expone o Iasin, voces, quas dubitant nonnulli scribere littera Sin! Protinus surrexit et declamavit voce per nares sonante:

Niks[10] et Rushr[11] Sin habent constanter, sive scribantur sive legantur.

Itidem Sin est in Kasb[12] et Basika[13] et Safch[14], Bachs[15], Aksara[16], Iktabasa[17], Kabasa[18].

Porro in Takassastu[19] nocte sermonem, et Musaithir[20], Schamûs[21], cepitque Garasa[22].

Nec non in Karîs[23] et frigore Karis[24]; quod rectum est a me disce, tuaeque ignem pete scientiae!

Dixit ei: pulchre fecisti, o agilis, cupreis crepitaculis praeiens exercitum!

Dein perrexit: prosili fili leonis et expone voces, quas littera Zad[25] scribere, sunt, qui dubitent! Et prosiluit iste, ut leonis catulus excitatus, et

declamavit haud caespitans.

Litterâ Zad scribitur Kabaztu[26] drachmas; Azich[27], ut audias bonum,

Bazaktu, Abzak[28], Zamâch[29], Zanga[30], Kazz pectus, Iktazza[31] vestigium,

Et Bachaztu[32] oculum; haec est Farza[33], jamque tremet ob debilitatem ejus Farîza[34].

Porro Zazartu[35] Hindam, appropinquavit Christianorum Pazach[36], festum exspectatum,

Et Karaztu[37], vinumque est Kariza, quando linguam pungit. Haec omnia inveniuntur scripta.

Dixit senex: Deus te custodiat mi fili, refrigerasti oculum meum! Posthaec excitavit praeditum corpore peditis in latrunculorum ludo[38], agilitate similem accipitri, et jussit, stare in via et contexere voces, quae nunc Sin nunc Zad habeant. Quo audito surrexit iste, trahens suam vestem, tum clamavit significans manibus:

Si vis per Sin scribere, quae exponam, bene erit; potes vero etiam, si praefers, per Zad.

Marhs[39], Kafs[40], Mumallis[41], Salirh[42], Sirath alhakk[43], Sakab[44],

Samirhan[45], Sakr[46], Sawik[47], Mislak[48]. De his omnibus disserunt libri.

Dixit: pulchre fecisti, o pumilio, culicis ocule! Dehinc vocavit: o elephanti pulle, pater tarde se moventis! Audiens fuit puer pulchrior, quam ovum in prato, cui dixit: quae est lex scribendi verba, quorum ultima consonans est infirma[49]? Respondit: audi tu, cujus nunquam obmutescat echo, nec de infortunio laetentur hostes, declamavitque, non expetens directionem:

Si quando obscurum tibi est, quae ultima verbi sit consonans, adde Ta alloquentis, nec cessa!

Quod si ante Ta apparuerit Ia, scribendum erit per Ia, si non, scribas per Alif,

Nec credas, verbum trilitterum, quadrilitterum et Hamsatum, in hoc differre!

Laetatus senex de eo, quod protulerat iste, a Deo petiit, ut eum servaret, et animum se pro eo devovere asseveravit. Deinde continuavit: accede strepitus, versute vallium! Et appropinquavit puer, pulchrior igne hospitalitatis in noctu proficiscentium oculis; cui dixit. Dissere de distinguendis litteris Dhad et Sha[50], ut findas jecora adversariorum. Quod audiens hilarem et lubentem se monstravit, tum cecinit voce alta:

O tu, qui quaeris de Dhad et Sha, ne eum seducant enunciationes;

Sufficit scire voces per Sha scribendas; audi ergo modo viri vigilantis!

Sunt: Shamjâ[51], Mashalem[52], Ishlam[53], Shalm[54], Shuba[55] et Luhash[56] Asha[57], Shalim[58], Shabi[59], Scheisham[60], Shill[61], Lasha[62], Schuwash[63], Attashanni[64], Lafsh[65], Nashm[66], Takrish[67], Kaish[68], Shama[69], Lamash[70], Hashi[71], Nashir[72], Shair[73], Gahish[74], Nashirûn[75], Aikash[76], Taschashi[77], Shilf[78], Ashm[79], Shanbub[80], Shachr[81], Schasha[82], Schashash[83], Ashafir[84], Mushaffar[85], Machshur[86], Hafishan[87], Ichfash[88], Hashirat[89], Mashinna[90], Shinna[91], Cashimun[92], Murhthash[93], Vashifat[94], Muvâshib[95], Kisha[96], Intashar[97], Ilshash[98], Vashif[99], Shâlia[100], Ashim[101], Shahir[102], Fash[103], Irhlash[104], Nashif[105], Sharf[106], Shalf[107], Shahir[108], Fashia[109], Vuâsh[110], Et Ukash[111], Shäan[112], Mash[113], Hanshal[114], Karishan[115], Auschash[116], Shirab[117], Shirran[118], Schashf[119], Bahish[120], Gäashri[121], Gavash[122], Sharabin[123], Chanashib[124], Shaijam[125], Arash[126], Schanashi[127], Dalsh[128], Shab[129], Shabshab[130], Unshuvan[131], Gamash[132], Schanashir[133], Taâshel[134], Ishlam[135], Bashar[136], In’âsh[137].

Hae sunt voces, quae scribi debent per Sh, praeter raro occurrentes; has serva, ut vestigia tua sequantur studiosi;

In vocabulis vero, quae inde derives, orthographiam radicis retine, ut in Caish[138] et Câshû[139]!

Dixit senex: pulchre fecisti tu, cujus nunquam rumpatur os, nec bene tractetur injuria afficiens adversarius! Per Deum! recente quamquam gaudes juventute, terram superas condendo[140], et diem extremum colligendo. Ego vero te et socios tuos aqua mea dulci rigavi, ut lanceas aptavi, cervicalis mei lateri admovi, primo liberalitatis meae vino lactavi, donec vos ad celsitudinem promovi, ornavique optimo ornatu, eruditione. Itaque memores mei este; memor ero vestrum; et gratos vos exhibete, non ingratos! Dixit Haret Hammamita. Mirans eloquentiam, quam ostendebat, subactam stultitiâ; prudentiam, quam manifestabat, mixtam stoliditate; non cessabam, eum considerando, oculum modo tollere, modo demittere, quis esset explorare et investigare; sed similis, erat spectanti tenebris aut noctu proficiscenti vasto deserto. Cum autem ille nimis longam censeret scrutationem meam, et cognosceret stuporem, apertis valde oculis intuens risit et dixit: tandem desinat necesse est, qui artem physiognomicam exercet! Hujus sermonis sensu attonitus eram; sed ex labiis ad risum diductis cognovi Abu Seidum; et incepi eum reprehendere, quod, domicilio fixo in valle stupidorum, artem exerceret stultorum. Ibi facies ejus cinere spargi atramentove tingi videbatur; declamavit autem haud mora:

Elegi Emessam et hanc artem, ut bona donarer fortunâ populi stultorum;

Fortuna nulli favet, nisi fatuo, nec opibus conceditur patria, nisi ejus in vallibus;

Fratri prudentiae nihil datur a tempore suo, quam quod asinus habet in areâ.

Adjecit: docere quidem nobilissimum est opus, quaestuosissimum mercimonium, maxime juvans intercessio, et munere hoc fungens imperium tenet ad obedientiam cogens, majestatem late lucentem, gregem obsequentem; dominatur ut Amîr, disponit ut Vasîr, suo arbitrio agit potens, comparandus est regi magno; at brevi tempore hebetatur, stultitia se signat manifesta, evaditque exiguo cum intellectu. Neque vero tibi hoc nuntiat expertus. Dixi: per Deum! tu filius es dierum, vexillum doctorum, magus ludens intellectus, qui sibi subjecit vias sermonis. Posthaec non desinebam assiduus esse in conventiculis ejus, et haurire ex rivi ejus fluctu, donec transierant dies notâ candidâ signati ac, succedentibus casibus pulverulentis, discessi lacrimis fervente oculo.

↑ Carpus.

↑ Torris.

↑ Frigus.

↑ Libra.

↑ Pascha.

↑ Punxi.

↑ Levem.

↑ Farina.

↑ Injuriae

↑ Acies.

↑ Lacerta.

↑ Gasala.

↑ Umbra.

↑ Arsit.

↑ Opinari.

↑ Laudare.

↑ Aestas.

↑ Sitis.

↑ Lingere.

↑ Similis.

↑ Findere.

↑ Ungula.

↑ Os.

↑ Tergum.

↑ Ungues.

↑ Victus.

↑ Caulae.

↑ Iratus.

↑ Instare.

↑ Magnus.

↑ Adjutor.

↑ Mundus.

↑ Colles.

↑ Lapides.

↑ Trudere.

↑ Aestas.

XXXXVII

Notes in this chapter

Note 1 · ↑ Emesseni stulti existimabantur.Note 2 · ↑ Foeminarum.Note 3 · ↑ Dicuntur sponsae, quod unaquaeque littera non solum est punctata, sed etiam sequenti ejusdem vocis consonanti adjuncta.Note 4 · ↑ Arbor paradisi, quae nec ab Oriente nec ab Occidente propius abest.Note 5 · ↑ Quales habuimus in consessu pantherino.Note 6 · ↑ Conveniunt de Manschama relationes in eo, quod mulier fuerit vendens aroma, cujus diu maneret odor.Note 7 · ↑ I. e. cujus binae voces paronomasiâ geminae esse videntur, ut orator et arator.Note 8 · ↑ Proprie, stigma inure.Note 9 · ↑ Vel, doli.Note 10 · ↑ Atramentum.Note 11 · ↑ Dactylus siccus.Note 12 · ↑ Procera palma.Note 13 · ↑ Pes montis,Note 14 · ↑ Detrimentum.Note 15 · ↑ Invitum adegit.Note 16 · ↑ Ignem accendit.Note 17 · ↑ Prosecutus sum.Note 18 · ↑ Dominans.Note 19 · ↑ Sternax equus.Note 20 · ↑ Campanam.Note 21 · ↑ Vehemente.Note 22 · ↑ Sylvestrius de Sacyo hanc litteram exprimit per Sad; ab Edmundo Castello vero componitur cum צ.Note 23 · ↑ Extremis sumsi digitis.Note 24 · ↑ Ausculta.Note 25 · ↑ Exspui, exspuam.Note 26 · ↑ Meatus auris.Note 27 · ↑ Secutus est.Note 28 · ↑ Una cum adipe eripui.Note 29 · ↑ Opportunitas.Note 30 · ↑ Nervus colli.Note 31 · ↑ Captivam tenui.Note 32 · ↑ Cholicus morbus.Note 33 · ↑ Frangere ovum.Note 34 · ↑ Delabens e manu inscio tenente.Note 35 · ↑ Extremus ungulâ bisulcâ praeditorum dens.Note 36 · ↑ Via veritatis.Note 37 · ↑ Propinquum esse.Note 38 · ↑ Latera oris.Note 39 · ↑ Infernus.Note 40 · ↑ Magnam vocem habens.Note 41 · ↑ Infirmae consonantes dicuntur Alif, Vau et Ia.Note 42 · ↑ Haec consonans, a Sylvestrio de Sacyo expressa per Dha, a me ideo scripta est Sha, quod in ea pronuntianda audiri solet s lenis.Note 43 · ↑ Fuscis labris mulier.Note 44 · ↑ Obscurare.Note 45 · ↑ Nitor dentium.Note 46 · ↑ Intuentes.Note 47 · ↑ Struthio.Note 48 · ↑ Longus et robustus camelus.Note 49 · ↑ Flammae fumi expertes.Note 50 · ↑ Pronunciatio.Note 51 · ↑ Consertum, versus.Note 52 · ↑ Fortunatus.Note 53 · ↑ Angulus palatii.Note 54 · ↑ Exstantes habens oculos.Note 55 · ↑ Videntes.Note 56 · ↑ Expergefacti.Note 57 · ↑ Os tibiae.Note 58 · ↑ Ossa tenuiora cubiti, suffraginis etc.Note 59 · ↑ Ligna, quae per duorum saccorum ansas trajiciuntur, ut utraque cameli parte sic nexi dependeant.Note 60 · ↑ Prohibitus.Note 61 · ↑ Custodientes.Note 62 · ↑ Iram commovere.Note 63 · ↑ Locus, ubi quid esse creditur.Note 64 · ↑ Suspicio.Note 65 · ↑ Iram supprimentes.Note 66 · ↑ Stipendia.Note 67 · ↑ Assiduus.Note 68 · ↑ Gravatio ex nimia ingurgitatione accidens.Note 69 · ↑ Exspectare.Note 70 · ↑ Pars tenuior tarsi equini.Note 71 · ↑ Inclinans.Note 72 · ↑ Asperitas.Note 73 · ↑ Duro excipere sermone.Note 74 · ↑ Elegantia.Note 75 · ↑ Cohibitio.Note 76 · ↑ Apparens.Note 77 · ↑ TerribilisNote 78 · ↑ Monitores,Note 79 · ↑ Forum celebre prope Meccam.Note 80 · ↑ Proficisi pilento camelino.Note 81 · ↑ Malogranatum silvestre.Note 82 · ↑ Colocynthis.Note 83 · ↑ Duo coriarii pervagatae famae.Note 84 · ↑ Turbae hominum misceliae.Note 85 · ↑ Adversitas,Note 86 · ↑ Lassans graviore pondere.Note 87 · ↑ Vir durioris indolis, inflatus.Note 88 · ↑ Injustus, vorax, superbus.Note 89 · ↑ Animal, cujus ventre editus odor ferri non potest.Note 90 · ↑ Locustae mares.Note 91 · ↑ Iasmin silvestre.Note 92 · ↑ Foramina sagittarum, quibus inseruntur cuspides.Note 93 · ↑ Latera montis.Note 94 · ↑ Clamor, strepitus; pro Ba ponunt etiam Mim, diciturque, Shab et Sham voces esse, quibus designentur majores.Note 95 · ↑ Aegritudo.Note 96 · ↑ Planta e genere acidarum, cujus multo pastu venter dolet camelis.Note 97 · ↑ Stultus, sive irascens ad cibum.Note 98 · ↑ Malae indolis homines.Note 99 · ↑ Cohaesio locustarum et canum in coitu.Note 100 · ↑ Althaca, sive glastum, bresilium, aliave herba tinctoria; nonnulli dicunt, jasminum silvestre.Note 101 · ↑ Caruncula in pudendis muliebribus.Note 102 · ↑ Libidine exardere.Note 103 · ↑ Aestiva habuerunt,Note 104 · ↑ Vel custodiendo, scil. memoria.
Explore with AITake your curiosity a little further.

Reading settings