← Table of contents
The Oxford Book of Latin Verse

GLOSSARY OF OLD LATIN

Reading edition

1. i. cante: cante (sometimes said to be an Athematic imper. 2 pers. plur.). ii. quome: cum. Leucesie: (Lucerie?) a title of Jupiter as god of lightning. tet: te. tremonti: tremunt. quor: cur. Curis: 'god of spear-men' (?): Etruscan curis, a spear: (cf. Iunonis Curitis). decstumum: dextimum, 'on the right' (the suffix -imus is not strictly a superlative suffix, but denotes position: cf. summus (sup-mus), finitimus, citimus). iii. ulod: illo (?) (ollod) (cf. Umbrian ulu). oriese: oriere: future for imperative as in 2 aduocapit. isse: ipse (ipese): the form isse is merely the vulgar spelling of a later period. ueuet: uiuit. po melios: optimus (?) ('po pro potissimum positum est in Saliari carmine', Festus). eu: heu (admirantis). recum: regum (as uirco for uirgo in the Duenos Inscription: and so always in early Latin until 312 B.C.).

2. enos: nos (?) cf. ἐμέ], [Greek: ἐμοί. Lases: Lares. lue rue: luem et ruinam. Marmar: Mars. sins: sinas (?). sers: siueris (?). pleoris: pluris (cf. πλε(ί)ων = πλεονς = pleios = pleor). fu: esto (fufere = esto, others: as though fufuere). sta berber, 'stay thy scourge' (?): sta = ἵστα; berber: uerbera. Others interpret, 'stand, fierce one' (berber = barbare). semunis: semones, 'gods of the sown fields'. aduocapit: aduocabitis.

5. i. Gnaiuod: Gnaeo: the old abl. in -d: cf. meretod in ii. parisuma: superlative of par. Taurasia Cisauna Samnio: Taurasiam Cisaunam (in) Samnio (or Samnium). The dropping of -m (cf. oino, aede in ii) is, however, not in any way a peculiarity of early Latin. subigit: subegit. abdoucsit: abduxit. ii. oino: unum. ploirime: plurimi. duonoro .. uiro: bonorum .. uirum. Scipione: Scipionem. Corsica Aleriaque urbe: Corsicam Aleriamque urbem. aide: aedem. meretod: merito. iii. apice insigne: apicem insignem. recipit: recepit (as subigit in i). iv. quei minus: cur minus. mactus: 'blessed', 'honoured', 'endowed'.

6. i. insece: inseque, imperat. from inquam (in(s)quam): ἔννεπε. iv. dacrimas: lacrimas. noegeo: 'noegeum amiculi genus', Festus: φᾶρος. v. hemōnem: hominem (cf. ne-hemo = nemo) 'son of earth' (humus: cf. Oscan humuns = homines). quamde: quam. topper: celeriter: (is)tod + per: the old explanation, toto opere, is false. vi. inserinuntur: inseruntur. So in the active we find the 3 pl. pres. in -nunt: danunt (dant) prodinunt (prodeunt) nequinunt (nequeunt). But the forms are unexplained anomalies. vii. deuenies: deueniens (?). ommentans: ob-manens (manto freq. of maneo).

7. ii. ipsus: ipse: so ollus and olle for ille. iii. procat: poscit. v. confluges: 'loca in quae diversi rivi confluunt', Nonius. vi. anculabant: hauriebant (cf. Gk. ἀντλεῖν). vii. struices: 'struices antiqui dicebant exstructiones omnium rerum', Festus. viii. nefrendem: sine dentibus (ne + frendo).

8. ii. Anchisa: Anchises (-as): as Aenea in iv, and in later Latin Atrida &c. iii. Troiad: Troia (abl.). iv. Aenea: Aeneas: so Anchisa in ii. vi. concinnat: 'concinnare est apte componere', Festus. viii. mavolunt: malunt (mage-uolunt).

9. iii. cedo: dic, da (the demonstrative particle -ce + old imperative of dare). v. promicando: 'promicare est extendere et longe iacere', Nonius.

12. nouentium: *nuentium (annuentium): cf. the spelling souo = suo in 44. So regularly in the oldest Latin. ou for u. duonum: donum (cf. Umbrian dunu, Oscan dunum: old Latin duo = do). negumate: negate (nec autumate).

13. endostaurata facito: fac ut instaurentur.

15. quam mox: 'quam mox significat quam cito', Festus.

17. indu: Greek ἔνδον; as 21. viii, and 32 (endo): later the word became confused with, and then entirely supplanted by, in. uolup, 'pleasantly': neut. of an extinct volupis, used adverbially: cf. facul, difficul. suaset: (i.e. suasset), suasisset. uerbum paucum: uerborum paucorum.

21. viii. imbricitor: qui imbres ciet.

23. euitari: uita priuari.

24. melior mulierum: like melios recum in 1. iii.

25. postilla: postea.

29. accedisset: accidisset.

34. faxit: fecerit.

41. perproquinquam: perpropinquam (cf. πέντε (πέμπε) = quinque, ἵππος = equus, Pontius = Quintius). uerruncent: uertant.

42. dum .. dum: τότε μὲν .. τότε δέ: cf. the use of dum in primumdum, agedum, adesdum.

44. souo: suo.

45. clueor: uocor (cf. κλυτός).

51. iii. cresti: (de)creuisti.

54. fuat: sit. fatust: fatus est.

Explore with AITake your curiosity a little further.

Reading settings