AVIENVS
Reading edition
fl. 380 A.D.
352. Prologue to the Aratea
CARMINIS incentor mihi Iuppiter! auspice terras linquo Ioue et celsam reserat dux Iuppiter aethram. imus in astra Iouis monitu, Iouis omine caelum et Iouis imperio mortalibus aethera pando. Hic statio, hic sedes primi patris. iste paterni principium motus, uis fulminis iste corusci, uita elementorum, mundi calor, aetheris ignis astrorumque uigor, perpes substantia lucis et numerus celsi modulaminis. hic tener aer materiaeque grauis concretio, sucus ab alto corporibus caelo, cunctarum alimonia rerum, flos et flamma animae. qui discurrente meatu mentis primigenae penetralia dura resoluens impleuit largo uenas operatus amore, ordinis ut proprii foedus daret. iste calorem, quo digesta capax solidaret semina mundus, inseruit. rite hunc primum, medium adque secundum uox secreta canit sibi, nam permixtus utrimque et fultus sese geminum latus unus et idem est, auctor agendorum propriique patrator amoris et mundi uere factus pater. hic chaos altum lumine perrupit, tenebrarum hic uincula primus soluit et ipse parens rerum fluitantia fixit. hic dispersa locis statuit primordia iustis, hic digestorum speciem dedit, iste colorem inposuit rebus sexuque inmixtus utroque adque aeui pariter gemini, simul omnia lustrans, sufficit alterno res semine. rerum opifex hic, hic altor rerum, rex mundi, celsa potestas aetheris adque Erebi, pigra inclinatio nodi, insociabilium discretio iusta deorum. cuius et extremum tellus opus, ignea cuius lumina sunt late sol et soror: ille diei tendat ut infusi rutilum iubar, altera noctis ut face flammanti tenebrosos rumpat amictus, ne desit genitis pater ullo in tempore rebus. istius ille anni pulcer chorus, alta ut hebescat terra gelu, uer ut blandis adrideat auris, puluerulenta siti tellurem ut torreat aestas et grauis autumni redeat fetura parentis. hoc duce per tumidi ferimur freta gurgitis, isto praeceptore solum grauibus uersamus aratris. iste modum statuit signis, hic rebus honorem infundit, tenebris hic interlabitur aethrae, uiscera et aetherios animans genitabilis artus. denique ne longum marcentia corda iacerent mundanique ortus mens inmemor omnia sensim uilia conciperet neque se subduceret umquam fontis in aeterni primordia, quo uelut amnis, quem festina citis urget natura fluentis, lapsu continuo ruiturae in corpora nostra prorumpunt animae seriemque per aethera nectunt: hic primum Cnidii radium senis intulit astris mortalemque loqui docuit conuexa deorum, cur Hyperionios nepa circumflecteret ignis, autumni reditu cur sub gelido Capricorno bruma pruinosi iuga tristia solueret anni, cur spatium lucis, madidae cur tempora noctis Libra celerque Aries demenso pondere Olympi aequarent, qua parte polus sublimior alto cardine caeruleas Thetidis non tangeret undas, quis polus umbrifero lateat decliuis in axe et uaga palanti cur signa errore ferantur. quae rursum ingenio numerisque Solensibus idem Iuppiter efferri melius dedit, incola Tauri musa ut Cecropios raperetur et Aonas agros. Me quoque nunc similis stimulat furor edere uersu tempora, cum duris uersare ligonibus arua conueniat, cum ueliuolo dare carbasa ponto et cum uiticomo crinem tondere Lyaeo. o mihi nota adyti iam numina Parnasei! o per multa operum mea semper cura Camenae! iam placet in superum uisus sustollere caelum adque oculis reserare uiam per sidera. maior, maior agit mentem solito deus, ampla patescit Cirra mihi et totis se Helicon inspirat ab antris.