CAPÍTULO 86.

Ang gagauin sa mang̃a batang dinaraanan nang convulsión para nang suba, sauan, taon, ó alferecía, at ang iba pa, pati nang gamot sa batang tila hinihica na maing̃ay ang paghing̃a, na ang pang̃alan sa gayong saquit ay croup.

501. Cun mayroong batang dinaraanan nang suba, sauan ó ibang bagay na convulsión, caalamalam ang totoong pinang̃agaling̃an noong mang̃a saquit na yao,i, ang maasim sa sicmura, ó ang pagsibol nang ng̃ipin, ó ang bulati, ó ang hindi paglabas nang unang iniilaguin nang batang bagong pang̃a-nac. Cun gayon ay susundin ang mang̃a turo sa párrafo 414 at 415, at gagauin ang mang̃a bilin sa mang̃a capítulo 81, sa 82, sa 84 at 85. Ng̃uni bucod doon sa mang̃a dahilang yaon, mayroong tatlo pa mandin na cun minsan nacacapagdala nang convulsión sa mang̃a bata, sa macatouid: cun mayroong mang̃a bagay na nabubuloc sa sicmura,t, tiyan nang bata, na yaon ang isang dahilan. Ang icalaua cun ang gatas nang nagpapasuso ay masama; at ang icatlo, cun ang bata,i, nalalagnat, lalo pa cun tiniticdas ó binubulutong.

502. Caya nahahalatang mayroong nabubuloc sa sicmura nang bata, sapagca pinacain ó pinasuso nang marami na hindi macayanan nang caniyang sicmura, ó sapagca pinacain nang sarisaring bagay na hindi nagcacaayon. Bucod dito ang gayong bata,i, nananab-ang nang pagcain; natatamlay siya, at hindi natutulog nang mahimbing. Ang dila niya,i, marumi; ang color nang balat ay masama, at lungmalaqui ang tiyan. Cun baga caya quinoconvulsión ó cungmiquinal ang catauan nang bata ay dahil dito, ang magaling doo,i, houag pacanin nang marami; sumpitin nang malacucong tubig at purgahin nang jarabe nang chicoria (dilang usa) ó nang caunting maná.

503. Cun minsan naman caya sinasauan, ó sinusubaan ang bata, sapagca ang gatas nang nagpapasuso sa caniya ay masama; sa macatouid, cun ang nagpasuso ay nagagalit nang malaquing pagcagalit, ó namanglao, ó natacot, ó napagod nang paggaua, ó nainitan, ó nacacain nang mang̃a cun ano ano, ó nagcasaquit, ó nacainom nang alac, ó cun pinananaugan nang panahon, cun datidating sungmasama ang caniyang pagcaramdam, cun pinananaugan siya nang sa panahon. Cun ang babaying nagpapasuso sa bata dinaanan noong mang̃a bagay na yaon, ang gatas niya,i, sungmasamá at nacacapagcasaquit sa sungmususo, na cun minsa,i, iquinamamatay niya agad. Ang mabuti doo,i, gayon: Ang bata houag pasusuhin nang babaying maysaquit, hangan di mauala ang caniyang masamang pagcaramdam; ang bata,i, susumpitin naman, at paiinumin nang maraming tubig na malamig; ang ipacacain sa bata sa dalaua ó tatlong arao ay atole ó tinapay na durog sa tubig, na ualang gatas. Cun hindi pa nauauala ang saquit nang bata, ay painumin nang timbang piso, ó tatlong salapi nang jarabe nang chicorias (dilang usa). Magaling din ang maná, na cahati ang timbang. Ang babaying nagpapasuso,i, maigui magsumpit siya, at ang gatas na masama palabasin sa suso.

504. Cung baga ang convulsión nang bata sungmasama sa bulutong, ó ticdas, ó sa ibang bagay na lagnat, ay hindi cailang̃an ang ibang gamot doon, cundi ang iguinagamot sa saquit na casama nang convulsión.

Nota. Mayroong batang dinaraanan nang mahirap siyang macahing̃a, naanaqui hinihica; ang tauag nang mang̃a medico sa gayong saquit ay croup. Ang maigui doo,i, ibabad ang paa nang bata sa mainit na tubig, at cunan nang dugo, bago sumpitin agad nang culutan na magaling samahan nang timbang cahating ingo, na yaon ang isusumpit doong parati; maigui rin doon ang isang tapal na sahing sa pag-itan nang dalauang balicat, ayong sa turo co sa párrafo 498; mabuti namang lag-yan nang isang fuente.

505. Ang triaca ay masama sa mang̃a batang dinaraanan nang convulsión. Datapoua mabibig-yan din nang triaca, pagca guinagaua na ang mang̃a itinuturo co sa capítulong ito, at hindi rin nauauala ang convulsión. Gayon din cun mapang̃anib na totoo ang buhay nang bata, ó cun ang pinagmul-an nang convulsión ay ang siya,i, natacot mabibig-yan din nang triaca.

506. Mayroong malimit daanan nang sauan, suba, ó nang ibang bagay na convulsión. Ang pag-gamot sa gayong bata ay maliuag. Magaling doon ang quina (dita) número 14, at pambohan sa malamig na tubig.