Caput XX.

Effugium.

Quemadmodum Godfrey paulisper supra cadaver inclinaverit, idque stupens aspexerit, et tum subito cato vagitu per apertam illam ianuam proruperit, confuse tantum memini. Alicubi ianua magno sonitu impulsa precrepuit, strepitus pedum currentium audiebatur, et antequam sive ego sive Simmonds quid evenisset intellexissemus, Godfrey iam iterum in cubiculum reversus, id uno saltu pervolavit, ad ianuam procucurrit in ambitum ducentem paullo ante impulsam.

Vidi eum acerbissimo conatu ansam tentare, tum duos gressus recedere, seque omnibus viribus in ianuam præcipitare. Hæc tamen impetum firmiter sustinuit, quum ex ambitu foris cachinnus audiebatur derisorius, quo mihi fere sanguis riguit.

“Huc venite, fatui!” vagit dentibus pressis Godfrey. “Nonne videtis eum effugere?”

Simmonds me celerior erat; nunc simul ianuæ irruunt. Illa stridebat quidem, sed usque sustinuit; tentaverunt iterum, et nunc a summo ad imum fissa est. Godfrey calcibus diffregit eam ex utraque parte, et egressum nactus erepsit, Simmonds sequente.

Mei fere impos denique et ego me eo contuli, ac post pauca momenta cœcutiens et palpans, iterum foris, in ambitu me reperi. Ad caput graduum perveni, unde videre poteram Godfrey ostium tentantem, tum in ambitu, in pedeplano retro euntem ad posticam domum. Intra momentum temporis eiulatum quiritantium mulierum audivi, ut fere capilli mihi erecti starent.

Quemadmodum gradus traiecerim, haud memini; sed in pedeplano ego quoque retrorsum ivi et exspectavi quoque momento me nescio in quem horrorem illapsurum. Perveni ad ianuam patulam, ingressusque per eam, in lavatrina me stantem reperi, grege perterritarum indignantiumque mulierum circumdatus, quæ vagitu et eiulatione me exceperunt.

Ulterius ire quum nequirem, in cistulam obviam languidus consedi, indeque eas spectavi.

Non diffiteor ridiculum me præbuisse spectaculum, quod et e vagitu in submissos cachinnos mutato satis intellexi; at meam figuram prorsus nihil pensi habui, nec qualis inspectantibus apparerem prorsus curavi. Ego usque ibi sedebam quum Godfrey anhelus rediit oculis irá flagrantibus. Operæ lavatrinæ, haud ignaræ eventum aliquem extra rerum ordinem tumultu significari, eum circumfluxerunt, sed ipse viam per turbam aperuit, ut ad institorem perveniret.

“In contignatione superiori scelus est perpetratum infandum,” affatur eum. “Vir hic iuxta me adstans e decuria speculatorum est,” quo dicto Simmonds suum insigne exhibuit. “Res nobis ad decuriam referenda est,” pergit Godfrey, “proin tibi suadeo ut mulieres tuas in negotiis suis contineas. Non enim existimo te huic rei implicari velle.”

“Absit,” continuo respondit institor, ac dum Simmonds ad edocendam decuriam ad telephonum accessit, institor e sessibulo suo descendit, ad mulieres accessit, easque ad munia sua regredi iussit.

Godfrey interim ad me veniens manum humero imposuit, et,

“Va, Lester,” inquit, “tu aspectum præbes quasi sis in ultimis.”

“Sum etenim,” respondi. “Nisi res hæ finem accipiant, collabar. Ne tu quidem admodum floridam præbes speciem.”

“Nec profecto floreo. Etenim sivi ut ille nebulo hominem coram me occideret — sub oculis revera meis! — et ut evaderet!”

“Ut hominem occideret?” repeto. “Aisne revera?”

“Ascende in eam contignationem, cerneque dextram manum cadaveris ibi iacentis,” breviter refert Godfrey, “tum scies quid dicam!”

Stupens ibi sedi, nec credere quivi me recte audivisse; nec credere valebam Godfrey ea verba revera protulisse . . . manum dextram hominis illic iacentis . . . id unum tantum significare poterat . . .

Simmonds torvo risu in labiis nobis se adiunxit, sed et ipse haud parum concussus mihi videbatur.

“In Grady incidi,” ait, “eumque quid hic accidisset, docui. Respondit se negotiis nimis detentum quominus ipse advenire posset, meque has res administrare iussit.”

Godfrey in lenem risum erupit.

“Grady Cannas suas sibi impendere sentit!” ait. “Nec clades sua longe abesse paret. Sed tui gratia, Simmonds, gaudeo — futurum sentio ut ex hac re haud parum gloriæ in te redundet!”

“Equidem libenter vellem credere,” respondet Simmonds fulgentibus pro momento oculis. “Arcera brevi aderit,” subiunxit. “Nunc vero iuvabit calceos nostros induere, et in contignationem superiorem redire, videreque utrum quid adiumento illi misello esse possit.”

“Nihil adiumenti illi afferri posse arbitror,” ait Godfrey lassitudine confectus; “sed tamen tutum ac ratum duco ut eum aspiciamus,” quibus dictis nobis in ambitum prodeuntibus præiit.

Nec memini donec Simmonds loqui cœpit, me discalceatum esse. Itaque iuxta Godfrey desedi, ac laboriose calceos meos induxi, quo facto eum atque Simmonds gradus ascendentes subsecutus sum.

Quid Godfrey in animo volvitaret scire me putabam; ipse enim sibi vitio vertebat hanc novissimam calamitatem; eam se prævidere et avertere potuisse sibi dictitabat; nam sibi moris erat, si res in contrarium currebant sese culpare — et tum in causa esse se quare homicida sibi quasi e manibus effugeret! Fingere in animo mihi poteram gravem animi offensionem, quæ suam fiduciam sui concusserat!

Novissima victima in tabulato ante ianuam in cubiculum interius ducentem, ubi corruerat, iacebat. Simmonds ad fenestram accessit, foros patefecit, atque uberrimum solis pomeridiani lumen immisit. Inde ad cadaver progressus in genua se demisit, manumque dextram flexilem cadaveris ad ostendendum nobis levavit.

Parum supra digitorum iuncturas pusillæ erant puncturæ duæ, paucis guttulis sanguinis inde manantibus, caro autem in circuitu erat tumida et decolor!

“Novi ego statim quum clamavit ‘Mors,’ ” ait Godfrey presse, “quid id significaret. Ipse quoque novit simul atque ictum sensit. Palam est eum id iam antea vidisse, aut de eo audivisse, scivitque id subitaneam nuntiare mortem.”

Consedi itaque oculis in mortuum defixis, volebamque animum colligere. Ergo iste malefactor, Orci progenies, qui veneno sic cædit, in ædibus delitescebat Vantine, ac primum Drouet feriit, deinde ipsum ædium dominum! At cur — curnam! Id credi nequibat, facinus præter fidem, mens mihi in vertiginem agebatur ipsa cogitatione. Et tamen hoc verum esse oportet.

Respexi iterum in tertiam victimam, vidique hominem rudi vestitu, uberrime nigro comatum, confusaque barba conspicuum; erat autem homo prope gigantea statura, qui viribus necessario ingentibus pollebat — et tamen hæ contra minutulas acu læsuras in manu prorsus nihil profecerunt.

Tum subita cogitatio me ad pedes concitavit.

“At vero Armand!” clamo ego. “Ubinam est Armand?”

Godfrey veluti commiseratus mei, subridens me aspexit.

“Eheu, Lester!” alloquitur me, “ne hunc quidem capis? Tuus ille admirabilis Armand hoc perpetravit,” digito cadaver demonstrans.

Acsi gravi ictu in capite percussus essem sensi, atrique ante oculos meos circuli gyrare mihi videbantur . . .

“Accede sis eo, ad fenestram,” quasi imperiosa voce Godfrey me affatur, “auramque pete recentem.”

Parui automati instar, stetique quadraturæ fenestræ applicitus, oculos in frequenti pascens Platea dum turbæ populi sursum deorsumque fluctuabant, facinoris tam prope ad se perpetrati prorsus ignaræ. Et sic denique placida multitudinis tranquillitas, item conspectus mundi cursum suum solito more perficientis partem dumtaxat fiduciæ mei atque vires mihi restaurarunt. Verum ne nunc quidem satis intellexi.

“Fuitne is Armand?” quæro vultum in cubiculum revertens, “Armandne in angulo iacebat?”

“Certissime is ipse fuit,” respondet Godfrey. “Quis alius id esse poterat?”

“Godfrey,” subito clamavi, quum meminisse inciperem, “vidistine eius oculos dum ibi iacens observabat hominem circa arcam occupatum?”

“Vidi; vidi eius oculos.”

“Hi iidem erant oculi . . .”

“Iidem oculi.”

“Risus autem — audivistine eum risum?”

“Audivi, profecto.”

“Ego hunc iam antea audivi,” asserui ego, “tu autem nervos meos esse putavisti!”

Paululum conticui, quod memoriá eius rei cohorrui.

“Eccur iacebat illic Armand tam quiete?” denique rogavi. “Fuitne saucius?”

Godfrey leni motu cornu indicabat.

“I, vide tu ipse,” respondit.

Aliquid iuxta parietem iacebat eo in loco ubi eam figuram videram, et ut proclinans specto, magnum animadverto rete, subtiliter textum, sed validissimum.

“Istud rete,” inquit Godfrey, “per gradus ascendenti Armand capiti iniectum est, aut vero cubiculum intranti circumiectum. Tum hic, qui modo mortuus iacet, se in eum præcipitavit, funeque eum obvolvit et colligavit.”

Retibus retrusis, parvum in tabulato cumulum animadverti serilium discissorum.

“Prorsus ita,” assentior ego, “certe is viribus ad id moliendum par erat. Nonne, Godfrey, staturæ magnitudinem huius animadvertisti? Gigas enim fere fuit!”

“Tamen nisi Armand id voluisset, hic id nullo pacto perficere potuisset,” refert Godfrey breviter. “Ut vidisti, ipse nullo prorsus labore se eripuit,” explicat Godfrey, reti sublato, magnas in eo fissuras ostentans. “Viam sibi, dum ibi iacebat, rete discindendo aperuit — quod me præscire decebat — scire me decebat eum vinctum non fuisse — tempus tantum eum opperiri — sed ista omnia tam subito erant peracta . . .”

Rete interim irá ac tædio in tabulatum abiecit. Dein ante arcam Boulé constitit, eamque bono animo speculabatur, et post pauca minuta vultus eius clarescere cœpit.

Operimentum fere omnino erat avulsum ac discerptum, atque arca, quasi etiam plus audax et petulans sua pulchritudine in medio stabat, ut mihi quidem parebat, lumine solis offusa, cuius iubar singulæ musivi operis particulæ fulgentes ac resplendentes reverberabant.

“Capiemus tamen eum, mi Simmonds,” ait Godfrey in eum renidens. “Quin, profecto, iam etiam tenemus eum. Nihil nisi tempus opperiemur, et ipse sua sponte nobis occurret. Age, Simmonds, asportato hanc arcam, recondasque eam in fortissimam ac munitissimam cellam in vestræ decuriæ statione; clavim autem tu ipse fer.”

“Quid ais? Obserari eam vis in cella?” quærit is stupens.

“Obserabis, profecto, eam,” refert Godfrey. “Ista sola nostra salus est.” Vultus eius rubebat; iam iterum alacer ipsum se esse sensit, de victoria confidens. “Nonne tu has res administras? Ergo in cella forti hanc obserabis, nec cuiquam rationes reddes.”

“Id facile fiet,” ridebat Simmonds. “Nec rationes ullas habebo.”

“Imo vero habes,” inquit Godfrey, obtutum fere hypnoticum in eum convertens. “Id tu statues, quoniam ego id sic statui volo, et quoniam ego aio futurum, ut serius aut citius, si hanc arcam tutam servaveris, ubi a nullo attrectari possit, is qui desideratur sua sponte in manus nostras veniet. Quin, Simmonds, et plus tibi dicam: si eum ceperimus, pulcherrimam quam unquam historiam habebo, tum autem in omni orbe famá cluebis. Francia te, Simmonds, Equitem creabit Honoris, bene memineris. Nonne putas vittulam in ocello nodulario præstantem præbituram speciem?”

Simmonds disserentem, quasi subito mente captum spectabat. Quin et ego haud obscure dubitare cœpi, utrum spe deiectum, exspectatione deceptum ac delusum Godfrey non etiam sana mens uná deseruisset.

At ipse, nostras hariolatus sententias, in cachinnum erupit.

“Minime, equidem,” fatur dein magis serio, “ego vero non nugas ago. Quin admodum serio te, Simmonds, moneo futurum, ut si istum furciferum ceperimus, maximum ac præclarissimum facinus perficiemus. Is enim temporum nostrorum omnium malefactorum princeps est — hoc autem, Lester, repeto sine exceptione. Ac nunc tandem fortasse mecum idem senties.”

Et nunc, quum Armand, tam politum, tam sui compotem, tamque moribus distinctum ac probatum ex una parte in memoria haberem, ex altera autem quum sub oculis cernerem cadaver novissimæ suæ victimæ, pendens animi annui.

“Ast quisnam ipse est?” quæro. “Scisne quis ipse sit Godfrey.”

“En arceram,” interpellat Simmonds, et in ostio domús pulsus percrepuit, ipse autem ad aperiendum deorsum properavit.

“Nunc vero age, Lester,” brachium suum meo iungens fatur Godfrey, “discedamus. Nihil amplius hic est quod nos detineat. Ianuá posticá exibimus. Satis superque concitationis experti sumus in præsentia dumtaxat — nonne putas?”

“Ego certe satis,” assensus respondi, secutusque eum sum per ambitum ad alios gradus, tum deorsum, denique foras per lavatrinam.

“Ast, Godfrey, quisnam ille homo est?” quæsivi iterum. “Cur illum misellum supra occidit? Curnam occidit Drouet et Vantine? Quonam modo penetravit ædes Vantine? Quid hæc omnia sibi volunt?

“A,” respondit ille, leni risu me contuitus, “ista ipsa est quæstionis summa — circa quid hæc omnia versentur! Verum hæc, nunc in via, haud dirimere possumus. Præterea et vellem cuncta hæc mecum per quietem reputare, mi Lester, et te id perpendere volo. Interim, si per otium licuerit, hac vespera ad te decurram, tunc licebit totum id pertractare. Idne tibi placebit?”

“Vel maxime,” respondi, “per Deorum tamen fidem fallere me nolito.”