Caput XI.

Oculi Ardentes.

Pro momento temporis gravitatem rescissi tortilis totam haud intellexi. At — mox perspexi.

“Illa mea somnia,” minime motus Godfrey ait, “iterum revivescunt. Aliquis etenim viam sibi in hanc domum ista vespera invadendam parabat — aliquis, utique, cui arca illa ex re est.”

“Certe ille nullum tempus trivit,” interpretor ego.

“Sciebat nempe nullum ei suppetere. Quum tu foros eos pendendos curasti, ille intellexit te eum monuisse, propositaque perspexisse. Non ignoravit ipse suscitabulum, se tortile scissuro, tinniturum, nisi esset seiunctum; sed ipse æque novit pacisci posse futurum ut nulli in domo innotescat, si ipse tortile ruperit, nec ante crastinum diem rupturam reparatum iri.”

“Numquid eum insidiis capere non possumus?” quæro ego.

“Tentare quidem possemus, sed cœptum id, Lester, perquam est lubricum.”

“Unum cœptum temerarium sufficiet pro die,” respondi ego cum suspirio, quandoquidem mihi fides occulti, veneni, cæterarumque rerum cum impetu redire cœpit. Fere pœnitentem me erga Godfrey gessi, quod unquam ausus sim circa eum dubitare. “Satius erit dubitare, sed exspectare ac videre utrum primum vitá evadere queamus, quam alterum paremus.”

“Recte mones,” ait Godfrey ridens. “Rupturam hanc tamen reparabo.”

Cultellum itaque exprompsit, binos aut ternos uncos, qui tortile destinatum tenebant, laxavit, tortile utrimque propius contraxit, velaturam deglupsit, extremos fines tortilium in laqueos inflexit, copulavit ac revinxit.

“En,” inquit, “totum refectum. Si perfractor fenestram attrectaverit, suscitatorium in motum aget. At non puto eum id facturum. Quin existimo eum suas machinationes patefactas esse iam sentire.”

“Quí id sciat?” dubitans quæro.

“Si oculis hanc fenestram prosequitur, quod eum facere credibile est, lumen meum vidit. Fortasse et nunc vigilat.”

Opacum fenestræ quadrum haud sine quodam tremore contuebar. Iam negotium istud nervos meos iterum afficere cœpit. Sed Godfrey humeros exagitans se avertit.

“Nunc tandem ad arcam,” fatur, mihique in ascensu postico præivit.

Rogers usque in camula desolatus sedebat, et propius eum aspiciendo percipere poteram quam pallidus deiectusque esset. Quæque eius sollicitudo fuerit, imo eius animo insidere satis constabat.

“Quidquamne habes, Rogers, hac vespera?” mite ab eo peto, “quod nobis edisserere velis?” At ille nihil nisi caput agitat.

“Iam quæ scivi, mi Here, omnia tibi narravi,” voce respondit submissa.

“Vexare te non pergam, Rogers,” prosequor sermonem, “vellem tamen ut rem tecum reputares. Opem meam, siquando egeas, tibi adfuturam scito.”

Oculos suos cito in me sublevavit, sed protinus se recepit et obtutum avertit.

“Gratiam tibi habeo,” respondit, nec quidquam plus.

“Nunc vero,” moneo asperius, “te surgere iubeo. Velis, Parks camulam a foribus amoliri.”

Parks vultu stupenti obsequitur.

“Eo certe non intrabitis, mei Heri!” obtestatur me Parks ansam forium tenentem.

“Intrabimus vero,” respondi, foresque pandi. “Estne — est . . .”

“Non est,” interpellat Parks, divinando. “Libitinarii capulum attulerunt, cadaver imposuerunt, et hoc postmeridiem in exedram[1] dimoverunt.”

“Valde placet. Nunc cuncta lumina accensa habere volo, mi Parks, prorsus ut vesperá hesterná.”

Parks manu intra ianuam porrecta deflectorium electricum advertit. Tum discedens, sed cerá[2] iterum reversus, lumina spiritús lithantracini accendit. Intra momentum lumina interioris quoque cubiculi exarserunt.

“En, Here mi, habes tua lumina,” inquit Parks versus ianuam recedens. “Quidquamne me vis?”

“Modo non. Exspecta tamen intra ambitum. Fortasse opus te habebimus.” Monere eum volebam ut securim in promptu haberet, nisi quod Godfrey subridentem vidi.

“Bene, mi Here,” respondit Parks, haud dubie lætus discedens clausit ianuam.

Post hæc in interius cubiculum præcessi.

“Ecce hic ea est,” inquam, capitis nutu indicans arcam Boulé, in pleno stantem luminum fulgore, quaque particula intestini operis basilisci oculorum instar micante. “Haud sero est, mi Godfrey, eam missam facere.”

“Imo vero est,” frigidiuscule ipse refert dum tunicam exuit. “Iam eo momento quo mihi historiam eius narraveras sero fuit. Quid? Lester, si eam nunc mitterem, nunquam amplius dormirem!”

“Sin vero minus, nunquam amplius evigilabis,” subiunxi.

Leni risu respondit.

“Quam asper tu vates es! Admove sis sellam, meque observa.”

Interim manicas subuculæ suæ sursum volvit, laternulam autem electricam iuxta arcam deposuit. Dein brachiis plexis paulisper oculos in eximio opere heri Boulé pavit.

“Est hæc revera pulchritudo ipsa,” tandem fatur, tum forulos pusillos, unum post alterum, evulsit, inspexit singulos, tum magná cura singulos in sellam deposuit. “Decernendum nunc puto utrum alia, occulta, spatia hic non delitescant,” ait.

Tum mensuram eburneam plicatilem e sacculo produxit, eam explicuit, mensurasque tam minutas et abstrusas in omnes partes instituere cœpit, ut fere per dimidiam horam nullum verbum edidisset. Dein aliam admovit sellam et iuxta me consedit.

“Certe in ambages incurri,” fatur denique, “quod ut eveniret, absque dubio mens artificis huius arcæ fuit. Totus fundus scriptoriæ occlusus est, hi autem tres foruli exiguum tantum spatium explent. Tum tergum arcæ geminatum esse videtur — ni plus, estque illic spatium trium digitorum, de quo rationem reddere nequeo. Est ergo facile credibile spatium illic satis interesse etiam duodenis forulis occultis, si Matronæ de Montespan ita visum sit. Nunc vero speculemur technam eius.”

Manum itaque dextram cum chalybeio manutio inseruit, et ante arcam in solum desedit.

“A fundo igitur exordiar,” inquit. “Siquod præterivero punctum, ad id me revoces, velim.”

Digitis suis superficiem æreorum ornamentorum pedum delicatorum arcæ asperitatesque summa pernicitate percursat. Præsertim in singulis umbonibus bullisque hæsit partim introrsum premendo, partim sursum deorsumque tentando, si cederent, at non cesserunt. Deinde ad fundum processit, adhibitaque suá laternulá, cunctas rimas collustravit, sed incassum.

Alterum dimidium horæ ita explevit, et quum denique ex imo arcæ fundo sese subduxit, totus vultus sudore manabat.

“Opus arduum est,” inquit demum residens, frontemque tersitans. “Tamen, nonne, Lester, magnæ pulchritudinis ista est? Quanto plus eam speculor, tanto videtur admirabilior.”

“Explicui et Vantine me eius rei iudicem parem haud esse,” respondi, “neque modo sum.”

“Ne ego quidem, tamen quantum in me est, æqui bonique facio. Pulchritudo ista obryssa est ætatis Ludovici Quatuordecimi — artis splendor ad — issimum gradum sublatus. Cerne modo opus musivum in fronte — quidquamne elegantius tibi fingere potes? Et quid de cælaturis — nihil in iis frigidi et ieiuni. Cælo ea ornamenta erant exsculpta, qui manibus obediebat principis cuiusdam artificis — ipsius fortasse heri Boulé. Nec mirum si Vantine ob eam rem furebat. Foriculum tamen eum necdum reperimus,” et his verbis sellam suam propius arcæ admovit.

“Unum te monitum esse vellem, Godfrey,” alloquor eum: “si tu digitis ambarum manuum scalpitare perrexeris, ut adhuc fecisti, fieri tam facile poterit ut læva, quam ut recta manu feriaris.”

“Vera memoras,” probat ille. “Si me id iterum facientem videris admone me sis!”

In fronte arcæ tres erant foruli; hos Godfrey evulsit. In locum unde hos exemerat, manum rectam ingessit, eumque caute exploravit. Deinceps digitis percurrit umbones rugasque musivi operis, quo latera planumque arcæ incrustata erant, et hæc digitatim et unciatim. E sententia saltem mea, si usquam occulti foruli latuerint, hac circiter in parte latere eos oportebat; hinc eum spiritu suspenso prosequebar. Semel dumtaxat existimabam eum reperisse forulum, particula enim crusti a latere arcæ paucillum digitis cedere videbatur; nullum tamen occultum choragium attrectatum est; nullus forulus proruit apertus; nulli dentes venenati proruperunt.

“Hem,” fatur denique Godfrey residens in sua sella, frontemque iterum tersitans, “tantum itaque effeci. Si ullus in ima arca forulus occultus est, is certe efficacissime est abditus. Nunc superiorem tentabo.”

Pars arcæ superior ordines continebat forulorum per series, ordo erat super ordinem, quos fastigium triquetrum claudebat, cuius tympanum pulcherrimis ornamentis aeneis nitebat. Forulos hos ianua claudebat duarum valvarum, in medio convergentium, quas opus musivum miris ambagibus decorum in ornatum tegebat.

“Si forulus occultus uspiam hic delitescat,” hariolatur Godfrey, “alicubi a tergo occultatur, quod illic spatium videtur esse inane. At vero de detegenda techna . . .”

Digitos igitur crusto iterum applicat, tum subita perculsus cogitatione, parvulas figuras aeneas in tympano tentat, reperit tamen eas solidas et immobiles esse.

“Untum tamen certum est,” fatur iterum, “technam, qualiscunque ea cæteroquin sit, eiusmodi esse indolis ut casu inveniri — uti siquis stans, verbi causa, latus ei applicet, nullo modo possit. Nec satis est ut choragium tantum premas; quin necesse videtur esse seriem vectium certo ordine tractari et operari certo ordine oportere, alioquin forulus nunquam aperietur. Vereor ne repulsam feramus.”

“Graviter rem me ferre asserere haud queo,” retuli ego animo allevatus. “Ego quidem ex mea parte æquo feram animo si forulus in sempiternum delituerit.”

“Ego non item,” paucis refert Godfrey, strictis superciliis residens arcamque aspectans. Mox iterum surrexit arcamque a tergo palpare cœpit.

Nescio quid id fuerit — nullius enim conscius fui strepitús — vis tamen quædam arcana oculos meos ad fenestram posterioris partis cubiculi allicuit. Prope ad summitatem foriculi quem ego et Parks in locum apposueramus, exiguum erat foramen lunare aliquantum, lucis gratia fortasse excisum, per quod par oculorum — oculorum ardentium — speculari videbatur.

Oculi hi in Godfrey tanto ardore erant defixi, ut meum obtutum nec observare parerent, et sic caput protinus deflexi.

“Godfrey,” alloquor eum, “noli suspicere; cave vertas caput; est nempe aliquis, qui per foramen fori fenestræ, e regione nobis, nos speculatur.”

Godfrey prope solidum minutum non respondit, sed opus arcam explorandi commode prosequebatur.

“Tene se aspectantem videt?” quærit denique.

“Non videt; omnis te speculatur oculis e fronte pæne procidentibus. Nunquam tales vidi oculos!”

“Ullamne vultús eius partem vidisti?”

“Non vidi; foramen exile est. Digitos unius manús eius videor vidisse, dum se loco continere conatus in foramine tenebat.”

“Qua in altitudine est foramen?”

“Prope ad summitatem fenestræ.”

Pauca post momenta Godfrey ad sellam suam revertit, consedit, atque mucinium[3] sensim in vultum induxit. Dein proclinatus pedes arcæ aspectare affectabat.

“Vidi eum,” inquit. “Sive potius oculos eius vidi. Nonne quam sunt sævi.”

“Oculi tigridis sunt,” ex animo persuasus respondi.

“Enimvero, dum iste nos ex extrinseco speculatur, usui haud erit opus nostrum prosequi. Nam si etiam forulum occultum reperiremus, eodem fere momento uterque nostrum moreretur.”

“Aisne fore ut iste nos occisurus esset?”

“Eodem momento nos traiiceret. Finge tibi, Lester, quanta ista esset consternatio! Parks audiret duos ictus sclopelli, irrueret, nosque hic mortuos reperiret. Grady in convulsiones raperetur — ac per aliquot dies ambo celebres essemus.”

“Ego vero celebritatem alio quodam modo quæram,” inquam immotus. “Ecquid hac de re statues?”

“Capere eum tentandum puto; quod si efficeremus — tum sane celebraremur! At cœptum eiusmodi est quasi scorpionem capere — certum esset nos detrimentum laturos. Si ille homullus est, quem esse puto, omnium mortalium ille maxime periculosus est.”

Interim superficiem arcæ palpare perrexit. Quod ad me attinet, nescio quid non pactus essem, si eosdem oculos micantes iterum conspicere mihi datum esset. Ii enim inussi esse videbantur; urentes radios in tergo meo sursum deorsumque mihi cursare persuadebam.

“Quid non prodeam acsi aliquid prosequerer?” suasi ego. “Tum ego et Parks circumcurrentes cornu eum haberemus.”

“Quin non tu eum, sed ipse te haberet. Tibi nulla pateret occasio. Si est in superiori contignatione fenestra supra illam, aliquid in eum demittere posses, aut vero nostro Parks liceret eum sclopello traiicere —”

“At nonne id ignavo admodum modo fieret?” sciscitabar.

“Mi amice, Lester,” obtestatur Godfrey, “si aspidem aggrederis, nonne id nuda manu haud tentabis?”

Prorsus invitus — oculos iterum ad fenestram converto . . .

“Decessit!” exclamo.

Godfrey binis saltibus fenestram attigit.

“Cerne modo istud!” ait, “tum fatere utrum ipse non summo sit ingenio!”

Oculis secutus digitorum indicium, vidi e regione foraminis tabulæ simile foramen vitro esse incisum.

“Lurco ille omnia prævidet,” cum admiratione fatur Godfrey. “Existimo eum illud foramen instantibus tenebris excidisse. Oportet eum prævidisse futurum ut nos arcam hac vespera exploremus — ipse vero non modo videre, verum etiam audire volebat. Quidquid diximus, mi Lester, ipse audivit.”

“Prosequamur eum!” clamito ego, et quin responsum exspectassem, anticum conclave persultavi, foresque in ambitum ducentes cito aperui.

Parks et Rogers foris, in camula, in ambitu, sedebant; nunquam antea vidi duos homines adeo perterritos.

“Per Deorum fidem, Here Lester!” halitabat Rogers, qui manibus gulam stringens stabat.

“Herus Godfreyne is est?” clamat Parks.

“Aliquis est hic foris. Ad manum habesne sclopellum, Parks?”

“Ita habeo,” idemque e sacculo evulsit.

E manibus eius id eripui, aperui ostium, cancellos transilii, iuxtaque murum ad angulum usque prorepsi.

Dein omni mea audacia evocata, circum cornu assultum molior.

Nemo in conspectu erat; sed e quodam loco propinquo cachinnus derisorius ad aures meas pervenit.