De Epistel an de Ebräers.

Dat 1. Kapitel.

1. Nadem vör Tieden GOtt mennigmal un up mancherlie Wies’ redt hett to de Vaders dörch de Propheten:

2. Hett He toletzt in düsse Dag’ to uns spraken dörch den Söhn, den He sett hett to en Arv öwer Allns, dörch den He ok de Welt makt hett. Ps. 2, 8. Matth. 21, 38. Joh. 1, 10.

3. Wek, wiel He is de Glanz vun Sin Herrlichkeit un dat Ebenbild vun Sin Wesen un drigt alle Ding mit Sin kräftiges Wort un hett uns rein makt vun unse Sünden dörch Sik Sülvst, hett He Sik sett to de rechte Hand vun de Majestät in de Högde; Weish. 7, 26. 2. Cor. 4, 4. Kol. 1, 15. Ebr. 9, 14. 26.

4. Un is so veel beter warn as de Engel un hett en so gar veel högern Nam vör se arvt.

5. Denn to weken Engel hett He jemals seggt: Du büst min Söhn, hüt hef ik di tügt? Un ok noch: Ik warr sin Vader wesen un He ward min Söhn wesen. Ps. 2, 7. 2. Sam. 7, 14.

6. Un awermal, as He inföhrt den Eerstgebaren in de Welt, sprickt He: Un alle GOttes Engel schüllt em anbeden! Röm. 8, 29. Ps. 97, 7.

7. Vun de Engel sprickt He twar: He makt Sine Engel to Geister un Sine Deeners to Füerflammen. Ps. 104, 4.

8. Awer vun den Söhn: GOtt, Din Stohl blift vun Ewigkeit to Ewigkeit. Dat Scepter vun Din Riek is en richtig Scepter: Ps. 45, 7.

9. Du hest Gerechtigkeit leef un haßt en gottlos Wesen, darum hett Di GOtt, Din GOtt, salvt mit Freudenöl, mehr as Din Helpers. Ps. 45, 8.

10. Un »Du, HErr, hest vun Anfang de Eer gründt un de Himmel sünd dat Wark vun Din Hann. Ps. 8, 4. 102, 26.

11. Desülvigen ward vergahn, Du awer warrst blieven, un se ward all old warrn, as en Kleed,

12. Un as en Mantel warrst Du se uprullen un se ward sik verwandeln; Du awer büst desülvige un Din Jahrn ward nich uphörn.« Jes. 34, 4. 51, 6.

13. To weken Engel awer hett He jemals seggt: Sett di to min rechte Hand, bet ik din Fiende to din Föt ehr Fotbank leggen doh? Matth. 22, 44.

14. Sünd se nich alltosam deenstbare Geister, weke utschickt sünd to deenen de, de arven schüllt de Seligkeit? Ps. 34, 8. 91, 11.

Dat 2. Kapitel.

1. Darum schüllt wi desto mehr passen up dat Wort, dat wi nich darhen fahrt. Spr. 3, 21.

2. Denn wenn dat Wort fast makt is, dat de Engeln redt hebbt un jede Öwertredung un Ungehorsam hett sin rechten Lohn kregen: Apost. 7, 53. Gal. 3, 19.

3. Woans wüllt wi darvun kamen, wenn wi so en Seligkeit för Nicks achten doht? weke, nadem se uns toeerst predigt warn is dörch den HErrn, up uns kamen is dörch de, weke dat hört hebbt; Kap. 10, 29. 12, 25.

4. Un GOtt hett ehr Tügnis geven mit Teken, Wunner, un allerhand Kräft un mit Utdelung vun den hilligen GEist na Sin Willen. Mark. 16, 20. Apost. 2, 4. 1. Cor. 12, 11.

5. Denn He hett nich de Engel öwer de tokünftige Welt sett, vun de wi reden doht. 2. Pet. 3, 13.

6. Dat betügt awer Een an en annern Ort un sprickt: Wat is de Minsch, dat Du an em denken deihst un dat Minschenkind, dat Du up em achten deihst? Ps. 8, 5.

7. Du hest em en korte Tied lütter makt as de Engeln: mit Pries un Ehr hest Du em krönt un hest em sett öwer Din Hann ehr Wark; Matth. 28, 18. Eph. 1, 22.

8. Allns hest Du unner sin Föt dahn. Darin, dat He sik Allns hett unnerdahn makt, hett He Nicks laten, dat Em nich unnerdahn is; nu awer seht wi noch nich, dat Em Allns unnerdahn is. Matth. 11, 27.

9. Den awer, de en korte Tied lütter as de Engel weer, seht wi, dat He JEsus is, dörch dat Utstahn vun den Dod krönt mit Pries un Ehr, up dat He vun GOtt Sin Gnad för Alle den Dod smecken dä. Phil. 2, 8. 9. 2. Cor. 5, 14. 1. Joh. 2, 2.

10. Denn dat keem den to, wegen den all Ding sünd un dörch den all Ding sünd, de veel Kinner na de Herrlichkeit hen föhrt hett, dat He den Hertog vun ehr Seelen dörch Lieden vullkamen maken dä. Joh. 1, 3.

11. Wiel se All vun Een kamen, beide, de hilligen deiht un de hilligt ward. Darum schamt He Sik ok nich, se Bröder to heeten, Mark. 3, 34. 35.

12. Un sprickt: »Ik will verkündigen Din Nam an min Bröder un midden in de Gemeen Din Lof singen.« Ps. 22, 23. Joh. 20, 17.

13. Un awermals: »Ik will min Vertruen up Em setten; un awermal: Süh dar, ik un de Kinner, de GOtt mi geven hett.« Ps. 18, 3. Jes. 8, 18.

14. So as nu de Kinner Fleesch un Blod hebbt, hett He dat ok annahmen, up dat He dörch den Dod de Macht nehm vun den, de den Dod Sin Gewalt harr, dat is, vun den Düvel, 2. Tim. 1, 10.

15. Un erlösen dä, de, de dörch Furcht vör den Dod ehr ganze Leven lang Knecht wesen mussen. Luk. 1, 74.

16. Denn He nimmt nirgends de Engel an Sik, sonnern Abraham Sin Samen nimmt He an Sik.

17. Darum muß He in all Ding Sin Bröder gliek warrn, up dat He barmhartig war un en true Hoheprester vör GOtt, to versöhnen dat Volk sin Sünd. Kap. 4, 15.

18. Denn worin He wat utstahn hett un versöcht is, kann He de helpen, de versöcht ward.

Dat 3. Kapitel.

1. Darum, ji hillige Bröder, de ji mit beropen sünd dörch den himmlischen Berop, nehmt den Apostel un Hohenprester den wi bekennen doht, Christus JEsus, in Ogenschien, Kap. 4, 14.

2. De tru is den, de em makt hett, as ok Moses in sin ganzes Hus. 4. Mos. 12, 7.

3. Düsse awer is grötter Ehr werth, so as de grötter Ehr an dat Hus hett, de dat but, as dat Hus sülvst.

4. Denn jedes Hus ward vun Jemand but, de awer Allns buen deiht, dat is GOtt. 2. Cor. 5, 5. 17, 18.

5. Un Moses twar weer tru in sin ganze Hus, as en Knecht, to en Tügnis vun dat, wat seggt warrn schull;

6. Christus awer as en Söhn öwer dat Hus; wek Hus wi sünd, wenn wi blot dat Vertruen un de Hoffnung de unse Ehr is, fast beholn doht.

7. Darum, as de hillige GEist sprickt: »Hüt, wenn ji Sin Stimm hörn ward,

8. So verstockt ju Hart nich, as geschehn dä in de Verbitterung, an den Dag vun de Versökung, in de Wüstenie;

9. As Mi ju Vaders versöken dän, se versöchten Mi un seegen Min Wark veertig Jahr lang; 2. Mos. 17, 7.

10. Darum war Ik tornig öwer dat Geslecht un sprok: In Een fort verbiestert se mit dat Hart, awer se wussen Min Weg nich;

11. Dat Ik ok swören dä in Min Torn, se schulln to Min Ruh nich kamen.« 4. Mos. 14, 23. 28. 35.

12. Nehmt ju in Acht, leeve Bröder, dat nich Jemand mank ju en arge, unglövige Hart hett, dat vun den lebendigen GOtt afgahn deiht,

13. Sonnern vermahnt ju sülvst all Dag’, so lang dat noch Dag is, dat nich Jemand mank ju verstockt ward dörch de Sünd ehr Bedrug. Matth. 18, 15. 1. Thess. 5, 11. 14.

14. Denn wi hebbt Deel an Christus kregen, wenn wi dat, wat wi anfungen, bet an dat End beholn doht; Kap. 6, 11.

15. So lang as seggt ward: Hüt, wenn ji Min Stimm hörn ward, so verstockt ju Hart nich, as in de Verbitterung gescheeg. Kap. 4, 7. Ps. 95, 7-9.

16. Denn wek, as se Em hörn dän, weckten Sin Torn, awer nich All, de vun Egypten utgahn dän dörch Moses.

17. Öwer wek weer He veertig Jahr lang bös? Weer dat nich öwer de, de sündigen dän un de ehr Liever in de Wüstenie fulln? 4. Mos. 14, 36. 1. Cor. 10, 10.

18. Weke swor He awer, dat se nich to Sin Ruh kamen schulln, wenn nich de Unglövigen?

19. Un wi seht, dat se nich rin kamen kunnen wegen de Unglov.

Dat 4. Kapitel.

1. So lat uns nu bang wesen, up dat wi de Tosag’, to sin Ruh kamen, nich versümt un Keen vun uns torügg blift.

2. Denn uns is dat ok verkündigt, ebenso as de Annern, awer dat Wort vun de Predigt hulp de Nicks, de nich gloven dän, wat se hörten.

3. Denn wi, de wi gloven doht, gaht in de Ruh, as He sprickt: Dat Ik swören dä in Min Torn, se schüllt nich to Min Ruh her kamen. Un twar as de Wark vun de Welt ehr Anbeginn makt weern, Kap. 3, 11. Ps. 95, 11.

4. Sprok He an en Stell vun den söbenden Dag also: Un GOtt ruh an den söbenden Dag vun all Sin Wark. 1. Mos. 2, 2.

5. Un hier an düsse Stell awermals: Se schüllt nich kamen to Min Ruh.

6. Wiel dat nu awer noch so is, dat wek na desülvige kamen schüllt, un de, de dat toeerst verkündigt is, sünd nich darto kamen, wegen ehr Unglov;

7. Bestimm He awermal en Dag na all de Tied un sä dörch David sin Mund: Hüt, as seggt is, wenn ji Sin Stimm hörn ward, so verstockt ju Harten nich. Kap. 3, 7. Ps. 95, 7-9.

8. Denn harr Josua se to Ruh brocht, so war He naher nich vun en annern Dag seggt hebben. 5. Mos. 31, 7.

9. Darum is dar noch en Ruh vörhanden för GOtt Sin Volk.

10. Denn wokeen to Sin Ruh kamen is, de ruht ok vun sin Wark, gliek as GOtt vun Sin. Offenb. 14, 13.

11. So lat uns nu tomaken, rintokamen na düsse Ruh, up dat nich Jemand falln deiht in datsülvige Bispill vun Unglov.

12. Denn GOtt Sin Wort is lebendig un kräftig un scharper as en tweesniedig Swerdt un dringt dörch, bet dat Seel un Geist, Mark un Knaken scheeden deiht, un is en Richter vun dat Hart sin Gedanken un Sinnen. Pred. 12, 11. Jer. 23, 29.

13. Un keen Kreatur is unsichtbar vör Em, Allns is blot un updeckt vör Sin Ogen, vun den reden wi. Sir. 15, 19. 23, 28.

14. Wiel wi nu en groten Hoheprester hebbt, JEsus, GOtt Sin Söhn, de gen Himmel fahrt is, so lat uns holn an dat Bekenntnis. Kap. 3, 1. 6, 20. 7, 26. 8, 1. 9, 11.

15. Denn wi hebbt nich en Hohenprester, de nich kunn Mitleed hebben mit unse Swakheet, sonnern de versöcht is allerwärts, gliek as wi, doch ahn Sünd. Kap. 2, 17.

16. Darum lat uns rantreden mit Friemödigkeit an den Gnadenstohl, up dat wi Barmhartigkeit kriegen un Gnad finnen up de Tied, wenn Hülp uns noth dohn ward. 1. Joh. 3, 21. Röm. 3, 25.

Dat 5. Kapitel.

1. Denn jede Hoheprester, de mank de Minschen utnahmen ward, de ward sett för de Minschen in de Saken, de bi GOtt to dohn sünd, up dat he Gaven un Opfer för de Sünden opfern deiht. Kap. 2, 17.

2. De mit lieden kann för de, de vun Nicks weet un verbiestern doht, wiel he sülvst mit Swachheet umgeven is.

3. Darum mutt he ebenso as för dat Volk, ok för sik sülvst opfern för de Sünden,

4. Un Nüms nimmt sik sülvst de Ehr; as blot de ok vun GOtt beropen is, gliekerwies as Aaron.

5. So hett Sik Christus nich Sülvst de Ehr geven, dat He Hoheprester is warn, sonnern de to Em seggt hett: Du büst Min Söhn, hüt hef Ik di tügt. Ps. 2, 7. Apost. 13, 33. Ebr. 1, 5.

6. As He an en anner Stell sprickt: Du büst en Prester in Ewigkeit na Melchisedek sin Art. Kap. 6, 20. 7, 17. Ps. 110, 4.

7. Un He hett in de Dag’ vun Sin Fleesch Gebet un Flehn mit stark Geschrie un Thranen opfert to den, de Em vun de Dod afhelpen kunn, un is ok erhört, darum dat He GOtt in Ehren heel.

8. Un obgliek He GOttes Söhn weer, hett He doch daran, dat He Veel utstunn, Gehorsam lehrt. Phil. 2, 8.

9. Un nadem He vullkamen is, is He för All, de Em gehorsam sünd, en Orsak to de ewig Seligkeit warn;

10. Nennt vun GOtt en Hoheprester na Melchisedek sin Art.

11. Daröver leet sik veel seggen, awer dat is swar, wiel ji so unverständig sünd. Joh. 16, 12.

12. Un de ji all längst schullt Meisters wesen, ju mutt man de eersten Bokstaven vun dat göttliche Wort lehrn un mutt ju Melk geven un keen stark Spies. 1. Cor. 3, 1-3.

13. Denn wokeen man noch Melk geven mutt, de is unerfahrn in dat Wort vun de Gerechtigkeit, denn he is en lütt Kind. Eph. 4, 14.

14. De Vullkamen awer deent starke Spies, de dörch de Gewohnheit hebbt övte Sinn, dat Gude un Böse to unnerscheeden.

Dat 6. Kapitel.

1. Darum wüllt wi de Lehr vun den Anfang in dat christliche Leven nu fahrn laten un na dat Vullkamne trachten un nich wedder Grund leggen öwer de Buß vun de doden Warke, un vun de Glov an GOtt,

2. Vun de Döp, vun de Lehr, vun dat Handupleggen, vun de Doden ehr Uperstahung un vun dat ewige Gericht.

3. Un dat wüllt wi dohn, wenn GOtt dat tolaten deiht. Apost. 18, 21.

4. Denn dat is unmöglich, dat de, de eenmal hell makt sünd un de himmlische Gav smeckt hebbt un an den hilligen GEist Deel kregen hebbt, Kap. 10, 26.

5. Un smeckt hebbt GOtt Sin gude Wort un de tokünftige Welt ehr Kraft,

6. Wenn de affallt un wedder för sik sülvst GOtt Sin Söhn krüzigen un ton Narren hebbt, dat de to Buß schull wedder verniet warrn. Kap. 10, 29.

7. Denn de Eer, de den Regen drinken deiht, de oft öwer se kummt, un nützlich Krut hervörbringt för de, de se anbut, krigt Segen vun GOtt.

8. Wek awer Dorn un Disteln dregen deiht, de dögt Nicks un is dicht vör den Fluch, un man verbrennt se toletzt. Jes. 5, 6.

9. Wi trut ju awer wat Beter to, mine Leevsten; un dat de Seligkeit neeger is, wenn wi ok so spreken doht.

10. Denn GOtt is nich ungerecht, dat He ju Wark un ju Leevsarbeit vergeten schull, de ji bewiest hebbt an Sin Nam as ji de Hilligen deenen doht as ji dat noch doht. Mal. 3, 14. 16. Matth. 10, 42.

11. Wi wünscht awer, dat Jedereen vun ju densülven Iwer bewiest, de Hoffnung fast to holn bet an dat End, Kap. 3, 14. Phil. 1, 6.

12. Dat ji nich ful ward, sonnern Nafolgers vun de, de dörch de Glov un de Geduld de Tosag’ arvt.

13. Denn as GOtt Abraham toseggen dä, un He bi keen Gröttern swören kunn, swor He bi Sik Sülvst, 1. Mos. 22, 16.

14. Un sprok: Wahrlich, Ik will di segen un di vermehrn.

15. Un so kreeg he de Tosag’, wiel he Geduld harr.

16. De Minschen swört wol bi en Gröttern, as se sünd un de Eed makt en End up alle Striederien, wiel he dat Wort fast makt. 2. Mos. 22, 11.

17. Awer wiel GOtt de Arven vun de Tosag’ öwer allen Twiefel bewiesen wull, dat Sin Rath fast stahn deiht, hett He en Eed darto dahn, 1. Mos. 22, 16.

18. Up dat wi dörch twee Stück, de fast staht (denn dat is unmöglich, dat GOtt leegen schull) en starken Trost hebbt, wo wi Toflucht hebbt un an de anbaden Hoffnung fast holt; Tit. 1, 2.

19. Weke wi hebbt as en sekern un fasten Anker för unse Seel, de ok ringeiht na dat Binnerste achter den Vörhang.

20. Wokeen as en Vörlöper för uns ingahn is, JEsus, en Hoheprester in Ewigkeit, na Melchisedek sin Art. Kap. 4, 14.

Dat 7. Kapitel.

1. Düsse Melchisedek weer en König to Salem, GOtt den Allerhöchsten Sin Prester, de Abraham in de Möt gung, as he vun de Slacht mit de Könige na Hus keem un em segen dä; 1. Mos. 14, 18.

2. Den ok Abraham den Teinten geven dä vun all sin Göder. Sin Nam bedüht toeerst König vun de Gerechtigkeit, darna is he ok en König to Salem, dat heet en Fredenskönig;

3. Ahn Vader, ahn Moder, ahn Geslecht, un sin Dag’ hebbt keen Anfang un sin Leven hett keen End; he is awer en Vörbild vun GOtt Sin Söhn un blift Prester in Ewigkeit.

4. Seht nu awer, wa grot de wesen mutt, den ok Abraham, de Patriarch, den Teinten geven deiht vun dat, wat he erovert hett. 1. Mos. 14, 20.

5. Twar hebbt de Kinner vun Levi, as se dat Presterdom kregen, en Gebot, den Teinten vun dat Volk, dat heet, vun ehr Bröder to nehmen, na dat Gesetz, obgliek se ok ut Abraham sin Lenden kamen sünd. 5. Mos. 14, 28. 29.

6. Awer de, den sin Geslecht nich nennt ward mank se, de nehm den Teinten vun Abraham, un segen den, de de Tosag’ harr. 1. Mos. 14, 19. 20.

7. Nu is dat ahn all Wedderspreken so, dat de Geringe vun den Betern segent ward.

8. Un hier nehmt den Teinten Minschen, weke henstarvt, awer dar Een, vun den betügt ward, dat he leven deiht.

9. Un so to seggen, Levi sülvst, de den Teinten nimmt, hett dörch Abraham de Teinte geven.

10. Denn he weer ja noch in den Vader sin Lenden, as Melchisedek em in de Möt gung. 1. Mos. 14, 18.

11. Wenn nu de Vullkamenheit in dat levitische Presterdom weer, denn unner datsülvige hett dat Volk dat Gesetz kregen, wat brukt wi denn to seggen, dat en anner Prester kamen schall na Melchisedek sin Art un nich na Aaron sin Art? v. 18. 19. Gal. 2, 21.

12. Denn wo dat Presterdom ännert ward, denn mutt ok dat Gesetz ännert warrn.

13. Denn de, vun den all düt seggt is, de is ut en anner Geslecht, ut weke nümmer Keen de Altar besorgt hett.

14. Denn apenbar is jo, dat vun Juda unse HErr utgahn is, to weke Geslecht Moses Nicks redt hett vun dat Presterdom. 1. Mos. 49, 10. Jes. 11, 1.

15. Un dat is noch klarer, wenn en anner Prester na Melchisedek sin Art upkamen deiht,

16. De nich na dat Gesetz vun dat fleeschliche Gebot makt, sonnern na de Kraft vun dat unendliche Leven.

17. Denn he betügt: Du büst en Prester ewiglich na Melchisedek sin Art. Kap. 5, 6.

18. Denn darmit ward dat vörige Gesetz uphaven, darum, wiel dat to swach un Nicks nütz weer.

19. Denn dat Gesetz kunn Nicks vullkamen maken, un en beter Hoffnung ward inföhrt, dörch de wi to GOtt henkamt;

20. Un darto, wat Veel is, nich ahn Eed. Denn jene sünd ahn Eed Presters warn;

21. Düsse awer mit den Eed dörch den, de to Em sprickt: De HErr hett swarn un dat ward Em nich gerüen: Du büst en Prester ewiglich na Melchisedek sin Art. Ps. 110, 4.

22. So is denn JEsus de Vollstrecker vun en veel beter Testament warn. Kap. 8, 6. 12, 24.

23. Un vun de Annern sünd veele, de Presters warn sünd, darum, wiel de Dod se nich blieven leet;

24. Düsse awer darum, dat He ewig blieven deiht, hett He en unvergänglich Presterdom.

25. Darum kann He ok selig maken ümmerto de dörch Em to GOtt kamen doht un levt ümmerto un bedt för se. Joh. 14, 6. 1. Joh. 2, 1.

26. Denn son Hohenprester mussen wi hebben, de dar weer hillig, unschuldig, rein, vun de Sünners afsonnert, un höger as de Himmel is;

27. De nich däglich nödig harr, as de annern Hohenpresters, toeerst för egen Sünd Opfer to dohn, darna för dat Volk sin Sünd, denn dat hett He eenmal dahn, as He Sik Sülvst opfern dä. 3. Mos. 16, 3. 6.

28. Denn dat Gesetz makt Minschen to Hohepresters, de Swachheit hebbt, düt Eedeswort awer, dat na dat Gesetz seggt is, sett den Söhn, de ewig vullkamen is. Kap. 5, 1. 2.

Dat 8. Kapitel.

1. Düt is nu dat Hauptstück wovun wi reden doht: Wi hebbt son Hohenprester, de dar sitt to de rechte Hand, up den Stohl vun de Majestät in den Himmel, Kap. 4, 14.

2. Un is en Pleger vun de hilligen Göder un vun de wahrhaftige Hütt, de GOtt upricht hett, un keen Minsch.

3. Denn en jede Hoheprester ward insett to opfern Gaven un Opfer. Darum mutt ok düsse wat hebben, dat He opfern kann. Kap. 5, 1. Eph. 5, 2.

4. Wenn He nu up de Eer weer, weer He nich Prester, wiel dar Presters sünd, de na dat Gesetz de Gaven opfern doht,

5. Weke deent as Vörbild un as Schatten vun de himmlischen Göder, as de göttliche Antwort to Moses sprok, as he de Hütt fardig maken schull: Süh to, sä He, dat du Allns maken deihst na dat Bild, dat di up den Barg wiest is. Kol. 2, 17. 2. Mos. 25, 40. Apost. 7, 44.

6. Nu awer hett He en beter Amt kregen, wiel He de Middelsmann vun en beter Testament is, dat ok up betere Tosag’ stahn deiht. Kap. 7, 22. 12, 24. 2. Cor. 3, 6.

7. Denn wenn dat anner, dat eerste, ahn Tadel west weer, weer dat nich nödig west, na en annern to söken.

8. Denn He tadelt se un sprickt: Süh, de Dag’ kamt, sprickt de HErr, dat Ik mit dat Hus Israel un mit dat Hus Juda en nie Testament maken will, Kap. 10, 16. Jer. 31, 31.

9. Nich na dat Testament, dat ik makt hef mit ehr Vaders den Dag, as ik ehr Hand faten dä, se ut Egyptenland to föhrn. Denn se sünd nich bleven in min Testament, darum hef Ik se ok nich achten wullt, sprickt de HErr. 2. Mos. 19, 5.

10. Denn dat is dat Testament, dat Ik maken will mit dat Hus Israel na düsse Dag, sprickt de HErr: Ik will Min Gesetz geven in ehr Sinn, un in ehr Hart will Ik dat schrieven, un will ehr GOtt wesen un se schüllt min Volk wesen. Spr. 3, 3. Jes. 54, 13.

11. Un schall nich Jemand sin Neegsten lehrn, noch Jemand sin Broder, un seggen: Du must den HErrn kennen. Denn se schüllt mi All kennen, vun den Lüttsten an bet to den Grötsten.

12. Denn Ik will gnädig wesen mit ehr Undögd un ehr Sünd, un an ehr Ungerechtigkeit will Ik nich mehr denken. Jer. 31, 34.

13. Wiel He dat seggen deiht: »En nie,« makt He dat eerste old. Wat awer old un öwerjährig is, dat is dicht bi sin End.

Dat 9. Kapitel.

1. Dat eerste harr twar ok sin Recht up Gottesdeenst un utwennige Hilligkeit.

2. Denn dar weer upricht dat Vörrerdeel vun de Hütt, darin weer de Lüchter un de Disch, un de Schubrod, un düt heet dat Hillige. 2. Mos. 25, 23. 31.

3. Achter den annern Vörhang awer weer de Hütt, de dar heet dat Allerhilligst. 2. Mos. 26, 33.

4. De harr dat golden Rokfatt un de Lad vun dat Testament, allerwärts mit Gold öwertrocken, in weke weer de golden Krog mit dat Himmelsbrod, un Aaron sin Staf, de grön utsla’n weer un de Tafels vun dat Testament.

5. Baben öwer weern de Cherubims vun de Herrlichkeit, de den Gnadenstohl beschatten doht; vun weke nu Nicks besonners to seggen is. 2. Mos. 25, 18. 26, 34.

6. So weer dat nu Allns inricht, de Presters gungen ümmer in de vörste Hütt un besorgten den Gottesdeenst. 4. Mos. 18, 3.

7. In de anner awer gung man een Mal int Jahr blot de Hoheprester rin, nich ahn Blod, dat he opfern dä för sin egen un dat Volk sin Öwertredungen. 2. Mos. 30, 10. 3. Mos. 16, 2.

8. Darmit hett de hillige GEist andüdt, dat noch nich apenbart weer de Weg na de Hilligkeit hen, so lang as de eerst Hütt stahn dä, Kap. 10, 19.

9. Weke to desülvige Tied en Vörbild wesen muß, in weke Gaven un Opfer opfert ward un kunnen nich vullkamen maken na dat Geweten den, de den Gottesdeenst besorgen deiht.

10. Blot mit Spies un Gedränke un allerhand Döpen, un utwennige Hilligkeit, de bet up de Tied vun de Beterung upleggt sünd. 3. Mos. 11, 2. 5. Mos. 14, 3.

11. Christus awer is kamen, up dat He en Hoheprester vun de tokünftigen Göder wes’, dörch en grötter un vullkamner Hütt, de nich mit de Hand makt is, dat heet, de nich up son Art but is; Kap. 3, 1. 4, 14. 6, 20. 7, 27.

12. Ok nich dörch dat Blod vun Böck oder Kalver, sonnern He is dörch Sin egen Blod Een Mal in dat Hillige ingahn un hett en ewige Erlösung to weg’ brocht. Apost. 20, 28.

13. Denn wenn dat Blod vun Ossen un Böck, un de Asch vun de Koh sprengt, de Unreinen hilligt to den Lief sin Reinheit; 3. Mos. 16, 14. 4. Mos. 19, 9. 12. 17. 18.

14. Wa veel mehr ward Christus Sin Blod, de Sik Sülvst untadelich dörch den hilligen GEist GOtt opfert hett, unse Geweten rein maken vun de doden Warke, to deenen den lebendigen GOtt! 1. Pet. 1, 19. 1. Joh. 1, 7. Offenb. 1, 5.

15. Un darum is He en Middelsmann vun dat nie Testament, up dat dörch den Dod, de geschehn is to Erlösung vun de Öwertredungen, de unner dat eerste Testament geschehn weern, de, weke beropen sünd, dat toseggte ewige Arv kriegen kunn. Kap. 12, 24. 1. Tim. 2, 5.

16. Denn wo en Testament is, dar mutt den sin Dod intreden, de dat Testament makt hett.

17. Denn en Testament ward fast dörch den Dod, sunst hett dat noch keen Macht, wenn de noch levt, de dat makt hett. Gal. 3, 15.

18. Darum ward ok dat eerste nich ahn Blod stift.

19. Denn as Moses utredt harr vun alle Gebote na dat Gesetz to all dat Volk, nehm he dat Blod vun Kalver un Böck mit Water un Purpurwoll un Isop un bespreng dat Bok un dat Volk, 2. Mos. 24, 5. 6.

20. Un sprok: Düt is dat Blod vun dat Testament, dat GOtt ju befahln hett. 2. Mos. 24, 8.

21. Un de Hütt un Allns, wat to den Gottesdeenst hörn dä, bespreng he gliekerwies mit Blod. 3. Mos. 8, 15. 19.

22. Un binah Allns ward mit Blod rein makt na dat Gesetz. Un ahn Blodvergeeten is keen Vergevung. 3. Mos. 17, 11. Eph. 1, 7.

23. So mussen nu de Vörbiller vun de himmlischen Ding mit Blod rein makt warrn, awer se sülvst, de himmlischen, mussen beter Opfer hebben, as de annern weern.

24. Denn Christus is nich ingahn in dat Hillige, dat mit Hann makt is (wat en Afbild is vun dat wahre Hilligdom); sonnern in den Himmel sülvst, nu to erschienen vör GOtt Sin Angesicht för uns. 1. Joh. 2, 1.

25. Ok nich, dat He Sik mehrmals opfern deiht, as de Hoheprester alle Jahr mit fremde Blod in dat Hillige gahn deiht. 2. Mos. 30, 10.

26. Sunst harr He oft lieden mußt vun Anfang vun de Welt her. Nu awer an dat End vun de Welt is He een Mal kamen, dörch Sin egen Opfer de Sünd uptoheven. 1. Cor. 10, 11. Gal. 4, 4. Ebr. 9, 12.

27. Un so as dat för de Minschen bestimmt is, een Mal to starven, darna awer dat Gericht: 1. Mos. 3, 19.

28. So is Christus een Mal opfert, um Veele ehr Sünden weg to nehmen. Dat anner Mal awer ward He ahn Sünd erschienen för de, de up Em tövt, to de Seligkeit. Kap. 10, 12.

Dat 10. Kapitel.

1. Denn dat Gesetz hett den Schatten vun de tokünftigen Göder, nich dat Wesen vun de Göder sülvst. Alle Jahr mutt man opfern ümmer datsülvige Opfer un kann nich de, weke opfern doht, vullkamen maken. Kol. 2, 16. 17. Kap. 7, 19.

2. Sunst harr dat Opfern uphört, wenn de, de den Gottesdeenst doht, Nicks mehr vun de Sünden weten, wenn se een Mal rein makt sünd.

3. Sonnern dat is blot, dat se an ehr Sünden denken doht alle Jahr. 3. Mos. 16, 21.

4. Denn dat is unmöglich, dörch Blod vun Ossen un Böck Sünden weg to nehmen. 3. Mos. 16, 14. 18. Ps. 50, 13.

5. Darum sprickt He, wenn He in de Welt kummt: Opfer un Spiesopfer hest Du nich wullt, den Lief awer hest Du mi bereit. Ps. 40, 7.

6. Brandopfer un Sündopfer gefallt Di nich.

7. Do sprok ik: Süh, ik kam, in dat Bok steiht vun mi schreven, dat ik dohn schall, GOtt, Din Willen.

8. As He tovör seggt harr: Opfer un Gaven, Brandopfer un Sündopfer hest Du nich wullt, noch hest du Wolgefalln daran, de doch na dat Gesetz opfert ward;

9. Do sprok he: Süh, ik kam, GOtt, Din Willen to dohn. Do hevt He dat eerste up, up dat He dat anner insett.

10. In düssen Willen sünd wi hilligt, een Mal geschehn dörch dat Opfer vun JEsus Christus Sin Lief.

11. Un jede Prester is insett, dat he alle Dag’ Gottesdeenst holn schall un oft een un datsülve Opfer bring, weke nümmer mehr de Sünden wegnehmen künnt.

12. Düsse awer, as He en Opfer för de Sünd brocht hett, dat ewig gelln deiht, sitt nu to GOtt Sin rechte Hand, Kap. 10, 14. 7, 27. 9, 12. 26, 28. Ps. 110, 1.

13. Un tövt vun nu an, bet dat Sine Fiende to den Schemel vun Sin Föt leggt ward. Kap. 2, 8. Ps. 110, 1.

14. Denn mit Een Opfer hett He för ewig de vullkamen makt, de hilligt ward.

15. De hillige GEist betügt uns dat awer ok. Denn nadem He fröher seggt hett:

16. »Düt is dat Testament, dat Ik mit se maken will na düsse Dag’,« sprickt de HErr: »Ik will Min Gesetz in ehr Hart geven un in ehr Sinn will Ik dat schrieven, Röm. 11, 27. Ebr. 8, 10.

17. Un an ehr Sünd un Ungerechtigkeit will Ik nich denken.« Jer. 31, 34.

18. Wo awer de Sünd vergeven sünd, dar is keen Opfer mehr nödig för de Sünd.

19. So hebbt wi denn nu, leeve Bröder, de Friemodigkeit ton Ingang in dat Hillige dörch JEsus Sin Blod, Joh. 14, 6.

20. Den He uns bereitet hett ton nien un lebendigen Weg dörch den Vörhang, dat is dörch Sin Fleesch. Kap. 9, 6.

21. Un wi hebbt en Hohenprester öwer GOtt Sin Hus:

22. So lat uns hento gahn mit en wahrhaftige Hart, in en vullkamen Glov, besprengt in unse Harten, un los vun dat böse Geweten, un den Lief wuschen mit rein Water; Kap. 4, 16.

23. Un lat uns fastholn an dat Bekenntnis vun de Hoffnung un nich wankelmödig wesen; denn He is tru, de se toseggt hett; Kap. 4, 14.

24. Un lat uns up enanner Acht hebben un uns enanner to Leev un to gude Warke anreizen; Joh. 13, 34. Mark. 12, 31.

25. Un nich unse Versammlung verlaten, as weke to dohn plegt, sonnern uns enanner vermahnen, un dat so veel mehr, je mehr ji gewahr ward, dat de Dag neeg un neeger kamen deiht. 1. Cor. 10, 11.

26. Denn wenn wi mothwillig sündigen doht, nadem wi de Erkenntnis vun de Wahrheit kregen hebbt, hebbt wi vun dar an keen anner Opfer mehr för de Sünd; Kap. 6, 4.

27. Sonnern en grulich Töven up dat Gericht un den Füeriever, de de Upsetzigen vertehrn ward. Zeph. 1, 18.

28. Wenn Jemand Moses sin Gesetz breken deiht, de mutt starven ahn Barmhartigkeit dörch twee oder dree Tügen. Joh. 8, 17.

29. Wa veel mehr Straf mutt de doch verdeenen, künnt ji ju wol denken, de GOtt Sin Söhn mit Föten perren un dat Blod vun dat Testament för unrein holn deiht, dörch wat he hilligt is, un den Geist vun de Gnad schändt? Kap. 2, 3. 12, 25. 1. Cor. 11, 25. 27.

30. Denn wi kennt den, de dar seggt: »De Rach is Min Sak, Ik will vergelln,« sprickt de HErr. Un awermals: »De HErr ward Sin Volk richten.« Röm. 12, 19.

31. Schrecklich is dat, in den lebendigen GOtt Sin Hann to falln.

32. Denkt an de vörigen Dag’, in weke ji, nadem ji hell makt sünd, en groten Kampf vull Lieden hebbt uttostahn hatt; Phil. 1, 29. 30.

33. To en Deel sülvst dörch Schimp un Bedröfnis to en Schauspill warn sünd; ton annern Deel Gemeenschap hatt mit de, de dat ebenso geiht.

34. Denn ji hebbt mit min Keden Mitlieden hatt un den Roof vun ju Göder mit Freuden hennahmen, wiel ji weten doht, dat ji bi ju sülvst wat Beters un wat Blievendes in den Himmel hebbt. Matth. 6, 20.

35. Smiet ju Vertruen nich weg, denn dat hett en groten Lohn. Kap. 11, 26.

36. Geduld awer deiht ju noth, up dat ji GOtt Sin Willen doht un de Tosag’ kriegt.

37. Denn öwer en kleene Wiel ward de kamen, de dar kamen schall un nich utblieven. Hagg. 2, 7. 1. Pet. 1, 6.

38. De Gerechte awer ward dörch sin Glov leven. Wokeen awer wieken ward, an den ward min Seel keen Gefalln hebben. Röm. 1, 17.

39. Wi awer sünd nich vun de, de wiekt un verdammt ward, sonnern vun de, de glovt un ehr Seel retten doht. Tob. 2, 18.

Dat 11. Kapitel.

1. De Glov awer is en faste Toverlat up dat, wat man höpt un nich twiefelt an dat, wat man nich süht. 1. Cor. 2, 9.

2. Dörch den hebbt de Olen Tügnis kregen.

3. Dörch de Glov markt wi, dat de Welt dörch GOtt Sin Wort fardig makt is, dat Allns, wat man süht, ut Nicks warn is. 1. Mos. 1, 1. Joh. 1, 10. Ebr. 1, 2.

4. Dörch de Glov hett Abel GOtt en grötter Opfer brocht, as Kain, wodörch he dat Tügnis vun GOtt kriegen dä, dat he gerecht weer, as GOtt to sin Gav Sik bekennen dä, un dörch densülvigen redt he noch, obgliek he dod is. 1. Mos. 4, 4. Matth. 23, 35.

5. Dörch de Glov war Enoch wegnahmen, dat he den Dod nich seeg un war nich funnen, darum wiel GOtt em wegnahmen harr; denn ehr he wegnahm war, hett he Tügnis hatt, dat GOtt em lieden much. 1. Mos. 5, 24.

6. Awer ahn Glov is dat unmöglich, GOtt to gefalln; denn wokeen to GOtt kamen will, de mutt gloven, dat he is, un för de, de Em söken doht, en Vergeller wesen ward.

7. Dörch de Glov hett Noah GOtt ehrt un de Arch torecht makt, um sin Hus to retten, as he en göttlichen Befehl kreeg vun dat, wat man noch nich sehn dä; dörch weke he de Welt verdammen dä un hett arvt de Gerechtigkeit, de dörch de Glov kummt. 1. Mos. 6, 8. 14. Röm. 4, 20. 3, 22. 24.

8. Dörch de Glov ward Abraham gehorsam, as he beropen ward, ut to gahn in dat Land, dat he arven schull, un gung ut un wuß nich, wo he hen kamen dä. 1. Mos. 12, 1. 4.

9. Dörch de Glov is he fremd bleven in dat gelavte Land, as weer he in fremde Land, un wahn in Hütten mit Isaak un Jacob, de Mitarven vun de Tosag’. 1. Mos. 14, 13.

10. Denn he töv up en Stadt, de en Grund hett, un de GOtt but un makt hett.

11. Dörch de Glov kreeg ok Sarah Macht, dat se swanger war un öwer de Tied vun ehr Öller hen gebären dä, denn se heel Em för tru, de dat toseggt harr. 1. Mos. 21, 2. Luk. 1, 36.

12. Darum sünd ok vun een Lief, de tomal afstorven weer, Veele gebarn, as de Steern an den Himmel un de Sand an de See ehr Rand, de sik nich tellen lett. Röm. 4, 19. 1. Mos. 15, 5. 22, 17.

13. Düsse All sünd storven in de Glov un hebbt de Tosag’ nich kregen, sonnern se blot vun Wieden sehn, un sik darmit tröst un sünd darmit tofreden west un hebbt bekennt, dat se Gäst un Fremd up de Eer sünd. Ps. 39, 13.

14. Denn de so wat seggt, de gevt darmit to verstahn, dat se en Vaderland sökt.

15. Un twar, wenn se dat meent harrn, vun wo se uttrocken weern, harrn se ja Tied noch, wedder um to kehrn.

16. Se begehrt awer en beter, ik meen, en himmlisches. Darum schamt GOtt Sik nich, ehr GOtt to heten; denn He hett en Stadt för se fardig makt. 2. Mos. 3, 6. Matth. 22, 32.

17. Dörch de Glov opfer Abraham Isaak, as he versöcht war; un gev den Eengebornen hen, as he all de Tosag’ kregen harr, 1. Mos. 22, 1.

18. Vun weken seggt weer: »In Isaak ward di de Samen nennt warrn.« Röm. 9, 7.

19. Un dach, GOtt kunn ok wol vun de Doden upwecken, darum he em ok to en Vörbild wedder kreeg. Röm. 4, 17.

20. Dörch de Glov segen Isaak vun de tokamende Ding’ den Jakob un Esau. 1. Mos. 27, 27.

21. Dörch de Glov segen Jakob, as he storv, Joseph sin beiden Söhns un full vör GOtt dal, indem he sik an sin Stock holn dä. 1. Mos. 48, 15. 47, 31.

22. Dörch de Glov red Joseph vun de Kinner Israel ehrn Uttog, as he storv un gev Order wegen sin Gebeen. 1. Mos. 50, 24.

23. Dörch de Glov war Moses, as he gebarn weer, dree Monat vun sin Öllern versteken, darum dat se sehn dän, wat he för en smuck Kind weer un weern nich bang för den König sin Gebot. 2. Mos. 2, 2. Apost. 5, 29.

24. Dörch de Glov wull Moses, as he grot weer, nich mehr en Söhn vun Pharao sin Dochter heten, 2. Mos. 2, 11. 12.

25. Un wull leever mit GOtt Sin Volk Ungemach utstahn, as de Sünd ehr Wollust för en Tied to hebben; Ps. 84, 11.

26. Un acht de Smach um Christus Sin wegen för gröttern Riekdom as de Schätz vun Egypten: denn he seeg up de Belohnung.

27. Dörch de Glov gung he ut Egypten un weer för den König sin Torn nich bang, denn he heel sik an den, den he nich sehn dä, as wenn he Em seeg! 2. Mos. 2, 15. Apost. 7, 29.

28. Dörch de Glov heel he Ostern un dat Blodvergeten, up dat de de Eerstgeburten umbroch, se nich drapen dä. 2. Mos. 12, 12. 18.

29. Dörch de Glov gungen se dörch de rode See, as dörch drög Land; wat de Egypter ok versöken dän un versopen. 2. Mos. 14, 22.

30. Dörch de Glov fulln de Muern vun Jericho, nadem se söben Dag’ darum lopen harrn. Jos. 6, 20.

31. Dörch de Glov war de Hor Rahab nich verlarn mit de Unglövigen, as se de Kundschafters fründlich upnehmen dä. Jos. 2, 18. 6, 17. 23. Jak. 2, 25.

32. Un wat schall ik noch mehr seggen? De Tied war to kort wesen, wenn ik schull vertelln vun Gideon un Barak un Simson, un Jephta un David un Samuel un de Propheten; Richt. 4, 6. 15, 20. 6, 11. 11, 6. 9. 2. Sam. 2, 4. 1. Sam. 7, 15.

33. Weke hebbt dörch de Glov Königrieke dal smeten, Gerechtigkeit wirkt, de Tosag’ kregen, de Löwen dat Mul stoppt, 2. Sam. 8, 1.

34. Dat Füer utlöscht, sünd vun dat blote Swerdt wegkamen, sünd kräftig warn ut de Swachheit, sünd stark warn in den Striet, hebbt de Fremden ehr Heer dal smeten. Dan. 3, 23-25.

35. De Fruens hebbt ehr Doden vun de Uperstahung wedder kregen; de annern awer sünd tonicht sla’n un hebbt keen Erlösung annahm, up dat se de Uperstahung kregen, de beter is.

36. Weke hebbt Spott un Släg’ utstahn, darto Keden un Gefängnis; 1. Mos. 39, 20. Jer. 20, 2.

37. Se sünd steenigt, intweihackt, dörchstaken, dörch dat Swerdt dod makt, se sünd rumgahn in Pelz un Ziegenfell, mit Mangel, mit Bedröfnis, mit Ungemach, 1. Kön. 21, 13. Apost. 7, 58. 59.

38. (De de Welt nich werth weer) un sünd in Elend rumgahn in de Wüstenien, up de Bargen un in de Klüft un Löcker vun de Eer.

39. Düsse All hebbt dörch de Glov Tügnis un nich de Tosag’ kregen.

40. Darum, dat GOtt wat Beters för uns tovör utsehn harr, dat se nich ahn uns to de Vullendung kamen dän. Kap. 7, 22.

Dat 12. Kapitel.

1. Darum lat ok uns, de wi son Hupen Tügen um uns hebbt, de Sünd afleggen, de uns ankleven deiht un uns ful makt un lat uns lopen mit Geduld in den Kampf, de uns verordnet is, Röm. 6, 4. 1. Cor. 9, 24. Ebr. 10, 36.

2. Un up JEsus sehn, de de Glov anfungen un vollenden deiht, de, ob He ok Freud harr hebben kunnt, duld He dat Krüz, frog Nicks na de Schand un sitt nu to de rechte Hand up GOtt Sin Stohl. Jes. 53, 4. 7.

3. Denkt an den, de Sik so veel vun de Sünders hett wedderspreken laten, dat ju Moth nich matt ward un ji weglopt. Luk. 2, 34.

4. Denn ji hebbt noch nich bet up dat Blod utholn in de Kämpf gegen de Sünd;

5. Un hebbt den Trost all vergeten, de to ju reden deiht, as to de Kinner: Min Söhn, acht nich gering de Tüchtigung vun den HErrn un wes’ nich bang, wenn du vun Em straft warrst. Hiob. 5, 17.

6. Denn, weken de HErr leef hett, den tüchtigt He; He sleiht awer jeden Söhn, den He upnimmt. Offenb. 3, 19.

7. Wenn ji bi de Tüchtigung ganz still holt, so süht GOtt ju as Sin Kinner an, denn wo is en Söhn, den de Vader nich tüchtigen deiht?

8. Sünd ji awer ahn Tüchtigung, de se All to Deel warn is, so sünd ji Bastards un keen Kinner. Ps. 73, 14. 15.

9. Ok so as wi vun uns lieflichen Vaders Schläg kreegen hebbt un sünd bang för se west, schüllt wi denn nich veel mehr den geistlichen Vader unnerdahn wesen, up dat wi leven doht?

10. Jene hebbt uns schlagen weke Dag’, as se dat för gut heeln, düsse awer uns to Nutz, up dat wi Sin Hilligung kriegen.

11. All Tüchtigung awer, to de Tied, wenn wi se lieden doht, dücht uns nich Freud, sonnern Bedröfnis to wesen, awer nasten ward se geven en fredsame Frucht vun Gerechtigkeit an de, de dardörch övt sünd.

12. Darum richt de tragen Hann un de möden Knee wedder up;

13. Un makt sekere Tritt mit ju Föt, dat Keen strukelt as en lahm, sonnern veel mehr gesund ward! Ps. 73, 2.

14. Jagt na den Freden gegen jeden een un de Hilligung, ahn wek Nüms den HErrn sehn ward. Röm. 12, 18. 2. Tim. 2, 22.

15. Un seht darna, dat Keen GOttes Gnad versümen deiht, dat nich en bitter Wuttel upwassen un Unfreden anrichten deiht, un Veele dörch desülvige sik unrein makt; 5. Mos. 29, 18.

16. Dat nich Jemand en Horer oder en Gottlose wes’, as Esau, de för en Gericht Eten sin Eerstgeburtsrecht verkoff. 1. Mos. 25, 33.

17. Ji schüllt awer weten, dat he darna, as he den Segen arven wull, verstött war, denn he funn keen Platz to de Buß, obgliek he se mit Thranen söken dä. 1. Mos. 27, 30.

18. Denn ji sünd nich kamen to den Barg, den man anrögen kunn un mit Füer brenn, noch to dat Dunkel un de Düsternis un dat Unwedder; 2. Mos. 19, 12.

19. Noch to den Schall vun de Basunen un to de Stimm vun de Wör’, um weke de, de se hörn dän, nich wulln, dat se dat Wort seggt war. 2. Mos. 19, 16. 20, 19.

20. Denn se kunnen nich utholn, wat dar seggt war: »Un wenn en Deerd den Barg anrögen dä, schull dat steenigt oder dod schaten warrn.« 2. Mos. 19, 12. 13.

21. Un so schrecklich weer dat Gesicht, dat Moses sprok: Ik bün bang un bever!

22. Sonnern ji sünd kamen to den Barg Zion un to den lebendigen GOtt Sin Stadt, to dat himmlische Jerusalem un to de Meng vun veele dusend Engel, Ps. 68, 17. Jes. 2, 2. 5. Mos. 33, 2.

23. Un to de Gemeen vun de Eerstgebarnen, de in den Himmel anschreven sünd, un to GOtt, den Richter öwer Alle, un to de vullkamen Gerechten ehr Geister; 2. Mos. 4, 22. Luk. 10, 20.

24. Un to den Middelsmann vun dat nie Testament, JEsus, un to dat Blod vun de Besprengung, dat beter reden deiht, as Abel sin. Kap. 8, 6. 9, 15. 1. Tim. 2, 5. 1. Mos. 4, 10.

25. Nehmt ju in Acht, dat ji den nich verachten doht, de dar redt. Denn so as jene nich wegkamen sünd, de verachten dän, as He up de Eer reden dä, so veel weniger wi, wenn wi den veracht, de vun den Himmel redt. Kap. 2, 1-3. 3, 17. 10, 28. 29.

26. Den Sin Stimm to de Tied de Eer beweg. Nu awer seggt He to un sprickt: Noch eenmal will Ik bewegen, nich alleen de Eer, sonnern ok den Himmel. Hagg. 2, 7.

27. Awer düt »noch eenmal« düdt an, dat dat Bewegliche schall ännert warrn, as dat makt is, up dat dat Unbewegliche blieven deiht.

28. Darum, wiel wi en unbeweglich Riek kriegt, hebbt wi Gnad, dörch weke wi GOtt deenen schüllt, Em to gefalln, mit Tucht un Furcht. Jes. 9, 7. Dan. 2, 44. 7, 14. Phil. 2, 12.

29. Denn unse GOtt is en vertehrend Füer. 5. Mos. 4, 24. Kap. 9, 3.

Dat 13. Kapitel.

1. Blievt fast in de bröderliche Leev. Röm. 12, 10. Eph. 4, 3. 1. Thess. 4, 9.

2. Gastfrie to wesen verget nich, denn dardörch hebbt Enige, ahn dat to weten, Engels beharbargt. Jes. 58, 7. Röm. 12, 13. 1. Pet. 4, 9. 1. Mos. 18, 3. 19, 2. 3.

3. Denkt an de, de bunden sünd, as de ok mitbunden sünd, un an de, de Bedröfnis liedt, as de de ok noch up de Eer levt. Matth. 25, 36.

4. De Eh schall ehrbar holn warrn bi All, un dat Ehbett unbefleckt; de Horer awer un Ehebrekers ward GOtt richten. 1. Cor. 6, 9. Gal. 5, 19. 21. Eph. 5, 5.

5. Ju Wandel wes’ ahn Giez un lat ju dat nog wesen, wat ji hebbt. Denn He hett seggt: »Ik will di nich verlaten noch versümen.« Jos. 1, 5.

6. Also dat wi seggen könnt: »De HErr is min Helper, un ik will nich bang wesen. Wat schull mi en Minsch dohn?« Ps. 56, 5. 118, 6.

7. Denkt an ju Lehrer, de ju GOttes Wort seggt hebbt, de ehr End seht an un folgt ehr Glov na. v. 17. 1. Cor. 4, 16. Kap. 11, 1.

8. JEsus Christus, güstern un hüt un desülvige ok in Ewigkeit. 1. Cor. 3, 11. Offenb. 1, 17.

9. Lat ju nich vun allerhand fremde Lehren umdrieven, denn dat is en köstlich Ding, dat dat Hart fast ward, wat dörch Gnad geschüht, nich dörch Eten, wovun de keen Nutzen hebbt, de darmit umgahn doht. Jer. 29, 8. Matth. 24, 4. Spr. 16, 2. 21, 2. Röm. 14, 17.

10. Wi hebbt en Altar, vun den de nich eten könnt, de in de Hütt upwahrt.

11. Denn de Lieknams vun de Deerter, de ehr Blod vun den Hohenprester na dat Hillige rin dragen ward för de Sünd, de ward buten vör dat Lager verbrennt. 3. Mos. 16, 27. 2. Mos. 29, 14. 4. Mos. 19, 3.

12. Darum hett ok JEsus, up dat He dat Volk dörch Sin egen Blod hilligen dä, buten vör dat Dohr leden. Mark. 12, 8. Joh. 19, 17.

13. So lat uns nu to Em buten rut gahn ut dat Lager un Sin Smach dregen. Kap. 11, 26. 12, 2. 1. Pet. 4, 14.

14. Denn wi hebbt hier keen blievende Stadt, sonnern de tokünftige sökt wi. Ps. 39, 13. 14.

15. So lat uns nu opfern dörch Em dat Lofopfer GOtt alletied, dat is de Frucht vun de Lippen, de Sin Namen bekennt. 3. Mos. 7, 12. Ps. 50, 23.

16. Gudes to dohn un geern to geven verget nich, denn son Opfers mag GOtt lieden. Sir. 41, 17. Phil. 4, 18.

17. Gehorcht ju Lehrer un folgt se, denn se holt Wacht öwer ju Seelen as de darvun Rekenschaft geven schüllt, up dat se dat mit Freuden doht un nich mit Süfzen, denn dat is ju nich gut. Phil. 2, 29. 1. Thess. 5, 12. Ezech. 3, 18. 33, 2. 18.

18. Bedt för uns. Unse Trost is, dat wi en gudes Geweten hebbt, un beflietigt uns, en guden Wandel to föhrn bi All. 2. Cor. 1, 12.

19. Ik vermahn ju awer desto mehr düt to dohn, up dat ik desto ehr bi ju wesen kann.

20. GOtt awer vun den Freden, de vun de Doden rutföhrt hett den groten Harr vun de Schap dörch dat Blod vun dat ewige Testament, unsen HErrn JEsus, Jes. 40, 11. Ezech. 34, 23. Joh. 10, 12. 1. Pet. 2, 25.

21. De schall ju fardig maken in alle gude Warke, Sin Willn to dohn, un in ju schaffen, wat Em gefalln deiht, dörch JEsus Christus! Den wes’ Ehr vun Ewigkeit to Ewigkeit! Amen. 2. Cor. 3, 5. Eph. 2, 10.

22. Ik vermahn ju awer, leeve Bröder, nehmt dat Wort vun de Vermahnung an, denn ik hef ju kort schreven.

23. Ji schüllt weten, dat Broder Timotheus wedder frie is, mit em, wenn he bald kummt, will ik ju sehn.

24. Gröt’ all ju Lehrer un all de Hilligen; de Bröder ut Italien gröt’ ju.

25. De Gnad wes’ mit ju All! Amen. 2. Tim. 4, 22. Tit. 3, 15.

Schreven ut Italien dörch Timotheus.