De eerste Epistel St. Pauli an Timotheus.
Johann Bugenhagen translation
Dat 1. Kapitel.
1. Paulus, een vun JEsus Sin Apostel, na GOtt unsen HEiland un den HErrn JEsus Christus, de unse Hoffnung is, Sin Befehl. Apost. 9, 15. Röm. 1, 1. Kol. 1, 27.
2. An Timotheus, min rechtschaffen Söhn in de Glov, Gnade, Barmhartigkeit, Fred vun GOtt, unsen Vader un unsen HErrn JEsus Christus! Tit. 1, 4.
3. Wenn ik di vermahnt hef, dat du in Ephesus blieven schust, as ik na Macedonien trock un gewisse Lüd befehln schust, keen anner Lehr to lehrn,
4. Un nich to passen up de Fabeln un de Geslechts-Register, de keen End hebbt un Fragen upbringen doht, mehr as Beterung to GOtt in de Glov noth is. Kap. 4, 7.
5. Denn dat Gebot sin Hauptzweck is Leev vun reinen Harten un vun guden Geweten un Glov ahn Falsch. Pred. 12, 13. Röm. 12, 9. 10. 13, 10.
6. Woran wek’ dat hebbt fehln laten un hebbt sik umkehrt to unnütze Snackerie, Kap. 6, 4. 20.
7. Wöllt Meisters vun de Schrift wesen un verstaht nich, wat se seggt un wat se fastsetten doht. Joh. 3, 10. 1. Tim. 6, 4.
8. Wi weet awer, dat dat Gesetz gut is, wenn man dat recht bruken deiht, Röm. 7, 12.
9. Un weet, dat för den Gerechten keen Gesetz geven is, sonnern för de Ungerechten un Ungehorsamen, de Gottlosen un Sünders, de Unhilligen un Ungeistlichen, de Vadermörders un Modermörders, de Mörders,
10. De Horers, un de, weke mit Jungs Schann drievt, de Minschen stehlen doht, de Lögners, de Meeneedigen, un all wat sunst noch gegen de gesunde Lehr is; 2. Mos. 21, 16.
11. Na den hilligen GOtt Sin herrliche Evangelium, dat mi anvertrut is. Kap. 6, 15.
12. Un ik dank unsen HErrn JEsus Christus, de mi stark makt un mi för tru holn hett un in dat Amt sett hett; Apost. 9, 15.
13. De ik vördem en Lästerer un en Verfolger un en Schimpbroder weer; awer mi is Barmhartigkeit wedderfahrn, denn ik hef dat dummer Wies’ dahn, in Unglov.
14. Unsen HErrn Sin Gnad is awer desto rieker west, togliek mit de Glov un de Leev, de in Christus JEsus is.
15. Denn dat is toverlässig un en kostbar Wort, dat Christus JEsus in de Welt kamen is, de Sünder selig to maken, mank wek’ ik de grötste bün. Matth. 18, 11.
16. Awer darum is mi Barmhartigkeit wedderfahrn, up dat an mi besonders JEsus Christus wiesen dä all sin Geduld, to en Exempel för de, de an Em gloven un dat ewige Leven arven schüllt.
17. Awer GOtt, den ewigen König, den Unvergänglichen, den Unsichtbaren, un alleen Wiesen, wes’ Ehr un Pries in Ewigkeit! Amen.
18. Min Söhn Timotheus, ik empfehl di düt Gebot, dat na de Prophezeiungen, de öwer di makt sünd, du darna düssen guden Kampf kämpfen deihst, Kap. 6, 12. Jud. v. 3.
19. Un den Glov un en gud Geweten hest, wat wek’ vun sik stött un an den Glov Schipbruch leden hebbt; Kap. 3, 9.
20. Mank wek’ Hymenäus un Alexander sünd, de ik den Satan öwergeven hef, dat se tüchtigt ward un nich mehr lästert. 2. Tim. 2, 17. 1. Cor. 5, 5.
Dat 2. Kapitel.
1. So vermahn ik nu, dat man vör all Ding doh Bitt, Gebet, Vörbitt un Dankseggung vör alle Minschen, Phil. 4, 6.
2. För de Königs un alle Obrigkeit, up dat wi en ruhig, stille Leven föhrn künnt in alle Gottsfurcht un Ehrbarkeit.
3. Denn dat is gut, darto ok angenehm vör GOtt, unsen HEiland, Kap. 4, 10.
4. Weke will, dat alle Minschen hulpen ward, un se to de Erkenntnis vun de Wahrheit kamt. Ezech. 18, 23. 2. Pet. 3, 9.
5. Denn dat gift Een GOtt un Een Middelsmann twischen GOtt un de Minschen, ik meen de Minsch JEsus Christus, Jes. 45, 21. 22. Joh. 17, 3. Ebr. 12, 24.
6. De Sik Sülvst geven hett to en Erlösung för Alle, up dat düt to sin Tied predigt war. Gal. 1, 4. Kap. 2, 20. Tit. 2, 14.
7. Darto ik sett bün as Prediger un Apostel (ik segg de Wahrheit in Christus un leeg nich,) en Lehrer vun de Heiden in den Glov un in Wahrheit. Apost. 9, 15. 13, 2. 22, 14. 2. Tim. 1, 11.
8. So will ik nu, dat de Mannslüd beden an jeden Ort un hillige Hann hoch holn schüllt ahn Torn un Twiefel.
9. So ok de Fruens, dat se in anständige Kleeder mit Scham un Tucht sik schmückt, nich mit Haarflechten, oder Parlen, oder Gold, oder kostbare Kleederstaat; Jes. 3, 16. 1. Pet. 3, 3.
10. Sonnern so as sik dat för Fruens schicken deiht, de Gottseligkeit in gude Warke bewiest. Kap. 5, 10.
11. En Fru schall in de Still lehrn mit alle Unnerdänigkeit. Eph. 5, 22.
12. En Fru awer verlöv ik dat nich, dat se lehrn deiht, ok nich, dat se den Mann sin Herr is, sonnern se schall still wesen. 1. Cor. 14, 34. 1. Mos. 3, 16.
13. Denn Adam is eerst makt, naher Eva.
14. Un Adam war nich verföhrt, de Fru awer war verföhrt un hett de Öwertredung upbrocht. 1. Mos. 3, 6. Sir. 25, 32.
15. Se ward awer selig warrn dörch Kinnertügen, wenn se in den Glov, un in de Leev, un in de Hilligung, togliek mit de Tucht blieven deiht.
Dat 3. Kapitel.
1. Dat is wol gewis un wahr, wenn Jemand na en Bischofsamt trachten deiht, de söcht en kostbar Wark. Apost. 20, 28.
2. En Bischof schall awer unsträflich wesen, Een Fru ehr Mann, nüchtern, mäßig, gastfrie, düchtig to lehrn; 3. Mos. 21, 17. Tit. 1, 6. 7.
3. Nich en Wiensüper, nich puchen, nich unehrlich Handwark drieven, sonnern gelind, nich striedsüchtig, nich giezig; 3. Mos. 10, 8. Tit. 1, 7.
4. De sin egen Hus wol besorgen deiht, de gehorsame Kinner hett mit all Ehrbarkeit; 1. Sam. 2, 12.
5. (Wenn awer Jemand sin egen Hus nich to besorgen weet, wa ward he GOtt Sin Gemeen vörstahn könn?)
6. Nich Een, de sik vör Korten bekehrt hett, up dat he nich stolt is un sik wichtig maken deiht, un in den Düvel sin Gericht falln deiht. v. 11. Sir. 23, 1.
7. He mutt awer ok en gut Tügnis hebben vun de, de buten sünd, up dat he nich in den Düvel sin Lästerung un Strick falln deiht. Kap. 5, 10. 1. Cor. 5, 12. 13.
8. Gliekerwies schüllt ok de Diakonen ehrbar wesen, nich duppeltungig, keen Wiensüpers, keen unehrlich Handwark drieven;
9. De dat Geheemnis vun de Glov in rein Geweten hebbt.
10. Un desülvigen schüllt eerst up Prov anstellt warrn un denn mag se de Deenst geven warrn, wenn Nicks an se uttosetten is.
11. Gliekerwies schüllt ok ehr Fruens ehrbar wesen, keen Klatschsösters, nüchtern, tru in all Ding’. Tit. 2, 3.
12. Een Diakon schall nich mehr as een Fru hebben un sin Kinner uptrecken un sin egen Hus gut regeern.
13. Wokeen awer gut deent hett, de erwarvt sik sülvst en guden Upgang un grote Freudigkeit in de Glov an JEsus Christus. Matth. 25, 21. Joh. 3, 21.
14. All düt schriev ik di un höp, bald to di hen to kamen;
15. Schull dat awer noch sik wat hentrecken, dat du weten deihst, woans du wandeln schast in GOtt Sin Hus, weke is den lebendigen GOtt Sin Gemeen, en Pieler un Grundvest vun de Wahrheit. 2. Tim. 2, 20.
16. Un unwedderspreklich grot is dat Geheemnis vun de Gottseligkeit: GOtt is apenbart in dat Fleesch, rechtfardigt in den GEist, de Engeln kund warn, de Heiden predigt, vun de Welt glovt, upnahmen in de Herrlichkeit. Joh. 1, 14. Mark. 16, 19.
Dat 4. Kapitel.
1. De GEist awer seggt dütlich, dat in de letzte Tieden, weke vun de Glov affalln un de verföhrerischen Geister un de Düvel ehr Lehren anhangen warrn; Dan. 7, 25. 2. Tim. 3, 1. 2. Pet. 3, 3. Jud. v. 18. 1. Joh. 2, 18.
2. Dörch de, weke in Schienhilligkeit mit Lögen umgaht un brandmarkt sünd in ehr Geweten.
3. Un verbedt, to frien, un de Spies nich to eten, de GOtt schapen hett, dat de Glövigen un de de Wahrheit erkennt, se mit Dankseggung nehmt. 1. Mos. 9, 3. 1. Cor. 10, 30. 31.
4. Denn Allns, wat GOtt makt hett is gut un Nicks verwerflich, wenn dat mit Dankseggung annahmen ward. 1. Mos. 1, 31. Apost. 10, 15.
5. Denn dat ward hilligt dörch GOttes Wort un dat Gebet.
6. Wenn du all düt de Bröder vörhöllst, so warrst du en gude Deener vun JEsus Christus wesen, uptrocken in de Wör’ vun de Glov un vun de gude Lehr, wobi du ja ok ümmer wesen büst. 2. Tim. 1, 5.
7. Du schast Nicks to dohn hebben mit de ungeistlichen un awerglövischen Fabeln. Öv di awer in de Gottseligkeit, Kap. 1, 4. 6, 20. 2. Tim. 2, 16. 23. Tit. 1, 14. 3, 9.
8. Denn den Lief sin Övung is to wenig nütz, awer de Gottseligkeit is to all Ding nütz un hett de Tosag’ vun düt un dat tokünftige Leven. Kap. 6, 6.
9. Dat is ganz gewißlich wahr un en tovertrut Wort. Kap. 1, 15.
10. Denn darför arbeit wi ok un ward darum schimpt, wiel wi up den lebendigen GOtt höpt, de alle Minschen ehr HEiland is, besonners awer de Glövigen ehr. Tit. 2, 10. 11. Eph. 5, 23.
11. All düt schast du befehln un lehrn.
12. Nüms schall din Jugend verachten, du schast awer en Vörbild in Wort, Wandel, Leev, GEist, Glov un Keuschheit vör de Glövigen wesen. Tit. 2, 15.
13. Hol an mit dat Lesen, Vermahnen, Lehrn, bet dat ik kam. Joh. 5, 39.
14. Lat nich ut Acht de Gav, de di geven is na de Prophezeiung dörch de Öllsten ehr Handupleggen. Kap. 5, 22. Apost. 6, 6. 8, 17.
15. All düt schast du dohn un di dat hengeven, up dat Jedereen sehn kann, wa du in alle Ding’ tonehmen deihst.
16. Du schast up di sülvst Acht hebben un up de Lehr, bliev fast in düsse Stück. Denn wenn du dat deihst, warst du di sülvst un de di hört, selig maken. Röm. 11, 14.
Dat 5. Kapitel.
1. Du schast keen olen Mann utschelln, sonnern em vermahnen as en Vader; de junge Lüd as Bröder. 3. Mos. 19, 32.
2. De olen Fruens as Moders, de jungen as Swestern, mit alle Keuschheit. Joh. 19, 27.
3. Du schast de Wittfruens, de rechte Wittfruens sünd, in Ehren holn.
4. Hett awer en Wittfru Kinner oder Kinners Kinner, so schall se de Kinner un ehr Kinner eerst lehrn, ehr egen Hüs’ göttlich to regeren un de Öllern Gliekes to vergelln, denn dat is woldahn un angenehm vör GOtt. Sir. 3, 13. 14.
5. Dat is awer en rechte Wittfru, de eensam is, de ehr Hoffnung up GOtt stellt un Dag un Nacht in Gebet un Flehn blift. Luk. 2, 37. 18, 1.
6. Weke awer in Wollust leven deiht, de is lebendig dod. Röm. 8, 13.
7. Erinner se hieran, so dat an se Nicks uttosetten is.
8. Wenn awer Jemand för de Sienigen, besonners sin egen neegsten Verwandten nich sorgen deiht, de is vun de Glov affulln un is slechter as en Heid. Gal. 6, 10. 2. Tim. 3, 5.
9. Lat blot een Wittfru wählt warrn, de unner sößtig Jahr olt is un de een Mann sin Fru west is,
10. Un de en Tügnis vun gude Warke hett, wenn se Kinner uptrocken hett, wenn se gastfrie wesen is, wenn se de Hilligen ehr Föt wuschen hett, wenn se de Bedrövten hulpen hett un wenn se ümmer gude Warke dahn hett. Ebr. 13, 2.
11. Mit de jungen Wittfruens awer schast du Nicks to dohn hebben, denn wenn se üppig warn sünd gegen Christus, so wüllt se frien.
12. Un hebbt ehr Ordeel, wiel se vun de eerste True afweken sünd.
13. Darbi sünd se ful un lopt in de Hüs’ umher, se sünd awer nich blot ful, sonnern ok klatschig un näs’wies un red, wat nich wesen schall. Spr. 7, 11.
14. So will ik nu, dat de jungen Wittfruens friet, Kinner gebärt, husholt, den Weddersaker keen Orsak gevt, to schelln. 1. Cor. 7, 9.
15. Denn Weken hebbt sik all umdreiht na den Satan hen.
16. Wenn awer en glövig Mann oder en glövige Fru Wittwen hett, de schall för desülvigen sorgen, un se nich de Gemeen to Last falln laten, up dat de, de rechte Wittfruens sünd, nog hebbt.
17. De Öllsten, de ehr Amt gut vörstaht, de schüllt doppelt ehrt warrn, besonners de in dat Wort un in de Lehr arbeiden doht. Röm. 12, 8. 15, 27.
18. Denn de Schrift sprickt: Du schast den Ossen, de döschen deiht, nich dat Mul tobinnen, un: en Arbeider is sin Lohn werth. 5. Mos. 25, 4. 1. Cor. 9, 9. Luk. 10, 7.
19. Nimm keen Klag an gegen en Öllsten, wenn nich twee oder dree Tügen sünd. Joh. 8, 17.
20. De nu sündigen doht, de straf vör All, up dat ok de Annern bang ward. Eph. 5, 12. 13.
21. Ik betüg vör GOtt un den HErrn JEsus Christus, un de uterwählten Engels, dat du all düt holn schast ahn Vörordeel un dat du Nicks deihst na Gunst.
22. Du schast Nüms gliek de Hand upleggen, ok an fremde Sünd keen Deel hebben. Hol di sülvst keusch! Apost. 6, 6.
23. Drink nich ümmer Water, sonnern bruk en beten Wien wegen din Mag, wiel du so oft krank büst. Ps. 104, 15.
24. Enige Minschen ehr Sünd sünd apenbar, dat man se gliek richten kann, weke ehr awer ward naher apenbar.
25. Gliekerwies sünd ok Enige ehr gude Warke gliek apenbar, un de Annern ehr blivt ok nich verborgen. Gal. 5, 22.
Dat 6. Kapitel.
1. De Knechte, de lieveegen sünd, schüllt ehr Herrn in all Ehren holn, up dat nich GOtt Sin Nam un Lehr verlästert ward. Eph. 6, 5.
2. De, weke awer glövige Herren hebbt, de schüllt se nich verachten, wiel se Bröder sünd; sonnern schüllt noch veel mehr up ehr Deenst passen, wiel se glövig un se leef sünd un an de Woldaht Andeel hebbt. All düt schast du lehrn un vermahnen. Kap. 4, 11. Tit. 3, 8.
3. Wenn Jemand anners lehrt un nich bi unsen HErrn Christus Sin gesunde Wör’ un bi de Lehr vun de Gottseligkeit blieven deiht, Gal. 1, 6-9. 2. Tim. 1, 13.
4. Bi den süht dat düster ut un he weet Nicks, sonnern he is krank vun Fragerie un Wortstriederie, ut weke Nied, Striet, Schimpen, böse Verdacht kamen deiht.
5. Partiehader vun son Minschen, de ehr Sinn nich mehr hebbt un vun de Wahrheit af sünd, de meenen doht, Gottseligkeit wes’ en Gewarv. Vun son hol di wiet af!
6. De hett awer veel Gewinn, de gottselig un tofreden is. Kap. 4, 8. Spr. 15, 16. Phil. 4, 11-12.
7. Denn wi hebbt Nicks in de Welt brocht, darum is dat apenbar, wi ward ok Nicks rut nehmen. Pred. 5, 14.
8. Hebbt wi awer Nahrung un Kleeder, so lat uns tofreden wesen. 1. Mos. 28, 20. Spr. 30, 8.
9. Denn de riek warrn wüllt, de fallt in Versökung un Strick un veele dörichte un schädliche Lüste, de de Minschen in’t Verdarven un Verdammnis stöten doht. Spr. 23, 4. 28, 22. Sir. 27, 1.
10. Denn de Giez is de Wottel vun all Övel; Enige sünd vun düsse Lust dreven, un vun de Glov gahn un makten sik sülvst veel Pien. 2. Mos. 23, 8.
11. Awer du Minsch vun GOtt, mak, dat du vun so wat weg kummst! Strev awer ivrig na de Gerechtigkeit, de Gottseligkeit, de Glov, de Leev, de Geduld, un de Sachtmoth; 2. Tim. 2, 22.
12. Kämpft den guden Kampf för de Glov, griep awer na dat ewige Leven, woto du ok beropen büst un en gude Bekenntnis vör veele Tügen afleggt hest. 1. Cor. 9, 25. 26.
13. Ik gebedt di vör GOtt, de all Ding lebendig maken deiht, un vör Christus JEsus, de vör Pontius Pilatus en gude Bekenntnis afleggt hett, 5. Mos. 32, 39. Joh. 18, 36. 19, 11.
14. Dat du düt Gebot rein holst, un so dat Nüms wat daran uttosetten hett, bet up unsen HErrn JEsus Christus Sin Erschienung.
15. Weke sehn laten ward to sin Tied de Selige un alleen Gewaltige, de Herr vun alle Herren. Offenb. 17, 14. 19, 16. 5. Mos. 10, 17.
16. De alleen Unstarvlichkeit hett, de in en Licht wahnen deiht, wo Nüms henkamen kann, den keen Minsch sehn hett noch sehn kann, den wes’ Ehr un ewig Riek! Amen.
17. De Rieken vun düsse Welt schast du gebeden, dat se nich stolt sünd, ok nich höpt up den ungewissen Riekdom, sonnern up den lebendigen GOtt, de uns rieklich allerhand to geneeten gift. Ps. 62, 11.
18. Dat se Gudes doht, riek ward an gude Warke, geern geven un helpen doht, 5. Mos. 15, 7. 10.
19. Schätz sammelt to en guden Grund för se sülvst, up dat Tokünftige, dat se dat ewige Leven erlangt.
20. O, Timotheus! bewahr, wat di anvertrut is, un hol di wiet af vun dat ungeistliche, lose Klatsch un vun de Striederien vun de, de sik so nennt ahn dat to wesen, 2. Tim. 1, 14. 1. Tim. 4, 7.
21. To weke sik weke holn doht un sünd vun de Glov afgahn. De Gnad wes’ mit di! Amen. Kap. 1, 6. 2. Tim. 2, 18.
Schreven vun Laodicea, de en Hauptstadt vun dat Land Phrygia Pacatiana is.