P (continued 2)

Pepíta de S. Ignacio. = Igásod.

Pepitoria. = Guinisál ng̃a magáma sa mang̃a pacó sa mg̃a tiil, sa atáy, sa casing casing, &c., sa mg̃a langgam. * Cadaghánan sa mg̃a botang ng̃a nahasácot, ng̃a oalá mahúsay ug maáyo.

Pepitoso. = Ang guidaghánan sa mg̃a liso. * Ang manóc ng̃a nasaquét sa saquét sa pepita.

Pepon. V. Sandía.

Pequeñamente. = Sa pagcadiótay, sa pagcadíot.

Pequeñez. = Pagcadíot, sa pagcadiótay. * Pangcabáta, diótay ng̃a edad.

Pequeñito. = Diótay uyámot.

Pequeño. = Diótay. * Hamóbo. * Ang báta pa, ang may diótay ng̃a edad. * Táuo ng̃a pobres. * Mapaobsánon.

Pequin. = Panápton sa igagáma sa Guinharían sa mg̃a insic.

Pera. = Bong̃a sa España, ng̃a malalím caáyo. * Ang bong̃ot ng̃a guipatóbo sa tomóy sa sulang con sa maong sulang. * Opicio ng̃a macapolós caáyo ug díli macacabórlay, díli macasámoc.

Perada. = Matám-is sa pera ng̃a quinílquig, quinódcor.

Peral. = Cahoy ng̃a mobóng̃a sa mg̃a peras.

Peralejo. = Calaínan sa cahoy sa España, ng̃a guing̃álan ug álamo blanco.

Peranton. = Paypay ng̃a dagcóan caáyo, ng̃a guican sa Indias. * Táuo ng̃a hatáas uyámot.

Perca. = Isda sa sobá.

Percance. = Polós ng̃a macóha sa mg̃a sologóon, labot pa sa ilang sohol. * Casáquet, calisód, cabórlay, cahágo ng̃a guican sa opicio, sa pagcahímtang ng̃a caugalíng̃on.

Percatar. = Paghúna húna, pagpalándong.

Percepcion. = Pagcabáti sa mg̃a balatían. * Laráoan ng̃a mahabílin sa mg̃a húna húna sa mg̃a táuo, sa ilang calág, tong̃ód sa guinatán-ao nila, guinadóng̃og, guihícap, &c. * Pagcadáoat.

Perceptible. = Ang arang batíon sa mg̃a balatían. * Ang arang daoáton.

Perceptiblemente. = Sa pagcadayág gayód.

Perceptivo. = Ang may gahóm sa pagbáti.

Percibir. = Pagdáoat. * Pagbáti sa mg̃a balatían. * Pagíla, pagsábot, pagtúquib sa bisan onsa.

Percibo. V. Percepcion.

Percocería. = Mg̃a buhat ng̃a diótay sa salapí, mg̃a singsing, mg̃a cuentas, &c.

Percuciente. = Ang macabónal, ang macagsámar.

Percudir. = Pagcóha sa casínao sa bisan onsa, paglóm-it.

Percusion. = Pagcapácog, pagcadámag sa duhá ca lauas.

Percusor. = Ang magabúnal, ang magasámar.

Percha. = Cahoy ng̃a hatáas ug manípis ng̃a guibalábag sa lain ng̃a cahoy, ng̃a pagabotáng̃an sa bisan onsa. * Taólan ng̃a cahoy ng̃a pagabitáyan ug pagasabláyan sa mg̃a panápton, sa mg̃a bisti. * Isda.

Perchado. = Langgam ng̃a nabátog sa mg̃a sang̃á.

Perchar. = Pagsáblay sa mg̃a panápton.

Perchon. = Ang balágon ng̃a hatáas ng̃a guibílin pagtúyo sa nagacapón sa mg̃a paras.

Perchonar. = Pagbílin pagtúyo sa balágon sa mg̃a paras, sa pagcapón caníla.

Perdedero. = Hingtúngdan sa pagcaoalá sa bisan onsa, sa pagpíldi.

Perdedor. = Ang nagapíldi, ang guidáog.

Perder. = Pagcaoalá sa bisan onsa. * Pagósic. * Pagdáot sa bisan onsa. * Ang guidáog, pagpíldi sa sugál.

Perdicion. = Pagcaoalá. * Pagcapíldi, pagcadáot. * Paghigúgma ng̃a guilabíhan. * Hingtúngdan sa bisan onsang cadáot.

Pérdida. = Idem. * Ang naoalá. * Ang napíldi.

Perdidamente. = Sa guilabíhan, sa labi sa casaráng̃an, sa pagcaoaláy húna húna ug pagcatimáan. * Sa pagcaoaláy polós.

Perdidizo. = Ang guipacaoalá bisan ng̃a oalá maoalá.

Perdido. = Ang nagapíldi. * Ang oaláy tuyo ng̃a tuod. * Ang guicaoád-an sa bisan onsa.

Perdidoso. = Ang guicaoád-an sa bisan onsa, ang nagapíldi, ang guidáog sa sugál.

Perdigar. = Pagtápa, pagoloíhao, pagbótang sa ibábao sa mg̃a baga sa caláyo sa macaríot lamang, sa carne, sa isda, &c., arón díli onta madáot hasta sa dugay. * Pagándam sa bisan onsa, sa bisan onsang tuyo. * Paghólom sa carne, &c., ng̃a pagaguisálon, sa manteca, arón malalím.

Perdigon. = Ang pisó sa langgam ng̃a guing̃álan ug perdiz. * Ang perdiz ng̃a laqui. * Olitáo ng̃a maosícon. * Ang magapíldi sa sugál. * Ang liso ng̃a diótay sa tingga, ng̃a ibótang sa mg̃a pusil sa pagpusíl ug pagpatáy sa mg̃a langgam.

Perdigonera. = Sudlánan sa mg̃a perdigon.

Perdiguero. = Iró con lain ng̃a mananáp ng̃a magadácop sa mg̃a perdiz.

Perdimiento. V. Perdicion y Pérdida.

Perdiz. = Langgam ng̃a guipoláhan sa mg̃a paa ug mg̃a tiil.

Perdon. = Pagcapasáilo, pagpasaílo sa mg̃a otang ug sa mg̃a salá. * Ang tolo sa lana, sa talo, &c. ng̃a mahólog sa maínit caáyo.

Perdon (con). = Tabi.

Perdonable. = Ang tacús ng̃a pasailóon.

Perdonador. = Ang magapasáilo.

Perdonante. = Idem.

Perdonar. = Pagpasáilo sa mg̃a otang ug sa mg̃a salá. * Pagpamísic, pagpagáoas sa bisan cansa sa iang catungdánan.

Perdonavidas. = Maandácon, ang magapacalaláqui, ang magapacaísog.

Perdulario. = Ang díli macúgui sa nahatong̃ód sa iang caogalíng̃on.

Perdurable. = Ang díli matápus, ang díli macóbos, ang oaláy catapúsan. * Ang madúgay caáyo.

Perdurablemente. = Sa pagcaoaláy catapúsan.

Perecear. = Pagtacá, pagtápol. * Pagbáyan bayan.

Perecedero. = Ang díli madúgay caáyo, ang matápos, ang matibáoas. * Caháng̃ol, pagcaoalá sa mg̃a quinahánglan.

Perecer. = Pagtápos, pagtibáoas. * Pagbáti sa bisan onsang calisód ng̃a dagcóan caáyo. * Pagbáti sa mg̃a casaquétan sa impierno. * Pagháng̃ol ng̃a dagcó, pagoalá sa mg̃a quinahánglan sa pagcabúhi. * Pagíbog, pagpanghináot sa bisan onsa.

Perecido. = Ang mobáti sa bisan onsang calisód, sa uháo, sa gotom, &c.

Pereciente. = Ang matápus, ang matibáoas.

Perecimiento. = Pagcatibáoas, pagcatápus.

Peregrinacion. = Pagcalacát ng̃a halayó sa caugalíng̃on ng̃a longsod. * Pagcalacáo sa bisan onsang Singbahán, sa pagtúman sa pagsáad con sa pagámpo lamang. * Pagcahing̃ílin sa quinabúhi ng̃a calibutánon.

Peregrinaje. = Idem.

Peregrinamente. = Sa pagcating̃ála. * Sa pagcaáyo uyámot.

Peregrinante. = Ang magabiaje ng̃a hatáas.

Peregrinar. = Pagbiaje, paglacát sa mg̃a yota ng̃a halayó sa hintúngdan ng̃a longsod. * Paglacát sa mg̃a Singbahán sa pagámpo con sa pagtúman sa bisan onsang pagsáad. * Pagpoyó sa calibútan ng̃a mao ang alaguían sa pagábot sa quinabóhi ng̃a díli matápos sa Lang̃it.

Peregrinidad. = Pagcamahál, pagcahamíli, pagcabilírhon sa bisan onsa. * Ang guitán-ao ug guidóng̃og sa talágsa da.

Peregrino. = Ang magabiaje sa mg̃a yota ng̃a halayó sa caogalíng̃on ng̃a longsod. * Ang magalacáo sa hilit sa pagdóao sa mg̃a Singbahán, sa pagámpo lamang con sa pagtúman sa bisan onsang pagsáad. * Ang mahál, bilídhon, hamíli. * Ang talágsa lamang guitán-ao ug guidóng̃og. * Ang matahóm, maáñag ug maníndot uyámut. * Ang magapuyó sa calibútan ug magalacát sa pagpaíng̃on sa Lang̃it.

Perejil. = Dagámi, tanóm ng̃a mahomót ug ng̃a silbi sa panácot sa mg̃a guinisál. * Dayan dayan ng̃a guilabíhan sa mg̃a bisti sa mg̃a babáye. * Ang mg̃a ng̃alan ng̃a banságon ug bantógon sa bisan cansa.

Perendeca. = Babáyeng bigáon.

Perendengue. = Bitay bitay sa mg̃a dalónggan sa mg̃a babáye, ariyos, aretes.

Perene. V. Perenne.

Perennal. = Ang boang sa guihápon.

Perenalmente. V. Perennemente.

Perenne. = Canúnay, ang oaláy honóng, ang oaláy ondang.

Perennemente. = Sa canúnay, sa pagcaoaláy honóng.

Perennidad. = Pagcacanúnay, pagcaoaláy honóng.

Perentoriamente. = Sa tagál ng̃a díli maópod. * Sa dinalían.

Perentoriedad. = Pagcatagál. * Pagcadalí.

Perentorio. = Ang catapúsan ng̃a tagál ng̃a guitógot. * Ang dinalían caáyo. * Ang oaláy duha duha, ang nadayág.

Perero. = Capandáyan ng̃a maíng̃on ing̃on sa cuchiyo.

Pereza. = Catacá, catápol. * Pagcaoalá cacúgui. * Pagcahínay, pagcadúgay.

Perezosamente. = Sa catacá, sa catápol. * Sa pagcahínay sa pagcadúgay.

Perezoso. = Matalác-on, matác-hon. * Tapólan. * Mahináyon, madugáyon. * Ang díli mahagúgma magbáng̃on sa higdáan.

Perfeccion. = Pagcahíngpit, pagcatúman. * Pagcaáyo. * Pagcaáng̃ay sa laoas ug sa pagcatíndog sa bisan cansa. * Catahóm, caáñag, pagcaníndot. * Pagcahíngpit sa batásan, sa quinabúhi.

Perfeccionar. = Paghíngpit, pagtúman.

Perfectamente. = Sa pagcatúman, sa pagcahíngpit uyámot. * Sa pagcaníndot. * Sa pagcaoaláy salaoáyon.

Perfectivo. = Ang macahíngpit. * Ang macatahóm, ang magapaníndot.

Perfecto. = Híngpit, tuman. * Ang magatúman sa pagcacristianos sa oaláy salaoáyon. * Matahóm, maníndot, ang̃áyan. * Quinaarmánon, batid. * Ang maáyo, mahál, hamíli, bilírhon, halángdon sa isigcaíng̃on.

Perficiente. = Ang macahíngpit.

Pérfidamente. = Sa pagcadaótan caáyo, sa pagcang̃íl-ad uyámot. * Sa pagcabórhi.

Perfidia. = Pagcabórhi, cadaótan, pagcang̃íl-ad.

Pérfido. = Burhíon, daútan, mang̃íl-ad.

Perfil. = Dayan dayan ng̃a pino ng̃a ibútang sa daplin sa bisan onsa. * Ang barlis ng̃a manípis, magamáy, ng̃a catapúsan sa mg̃a letra. * Pagcataquílid, pagcabótang sa bisan onsa sa pagcatinaquílid.

Perfilado. = Ilong ng̃a maáyo, nauong ng̃a hingpit.

Perfiladura. = Pagcataquílid sa bisan onsa.

Perfilar. = Pagbútang sa mg̃a dayan dayan sa mg̃a daplin sa bisan onsa. * Pagtaquílid sa bisan onsa.

Perfoliata ó Perfoliada. = Tanóm.

Perforar. = Pagbohó sa pagcalápos.

Perfumadero. = Como el siguiente.

Perfumador. = Ang magabúhat ug magabalígya sa mg̃a cahomót. * Sorlánan, panonódlan ng̃a pagasórlan sa bisan onsa ng̃a igapalína.

Perfumar. = Pagpalína. * Pagpahomót.

Perfume. = Mahomót, cahomót. * Bisan onsa sa maáyong bahó ng̃a icapalína. * Ang asó ng̃a guican sa mg̃a mahomót ng̃a igapalína. * Bahó ng̃a maáyo.

Perfumería. = Lugar, baláy ng̃a pagabuhátan ug pagabaligyáan sa mg̃a cahomót, sa mg̃a butang ng̃a icapalína.

Perfumero. V. Perfumador hasta sorlánan.

Perfumista. = Idem.

Perfunctoriamente. = Sa ibábao, sa salingcápao lamang.

Perfunctorio. = Ang muágui lamang.

Pergaminero. = Ang magabúhat sa mg̃a pergamino.

Pergamino. = Panit sa mananáp ng̃a quinoháan sa balahíbo, ng̃a quinúrti ug hinínat ug maáyo, ug ng̃a pagagamíton sa mg̃a nagacaláin lain ng̃a mg̃a hingtúngdan.

Pergenio. V. Pergeño.

Pergeñar. = Pagándam, pagbúhat sa bisan onsa sa quinaárman, sa pagcabátid.

Pergeño. = Quinaárman, pagcaálam sa pagbúhat sa bisan onsa.

Pericardio. = Panit panit ng̃a magapótus sa cásing cásing.

Pericarpio. = Panit panit ng̃a magapótus sa obán ng̃a mg̃a bong̃a.

Pericia. = Quinaárman, caálam, pagcabátid.

Perico. = Perico, loro. * Mananáp sa opát ca tiil.

Pericon. = Ang magasalíli, magaalíli sa ng̃atanán. * Paypay ng̃a dagcóan caáyo.

Pericráneo. = Panit panit ng̃a magapótus sa mg̃a otoc.

Periferia. = Pagcalibót.

Perifollo. = Tanóm. * Pagdáyan dayan sa mg̃a babáye.

Perigallo. = Ang panit ng̃a bitay sa sulang con sa tutúnlan sa mg̃a tigúlang ug sa mg̃a táuo ng̃a maníoang caáyo. * Táuo ng̃a hatáas ug maníoang. * Pisi ng̃a icabútad dapit sa itáas sa mg̃a toldo sa mg̃a sacayán, arón mahímo ang dagoay sa atóp atóp.

Perigeo. = Ang lugar ng̃a pagalácuan sa usá ca planeta, ng̃a labíng hadúul sa yota.

Perihelio. = Lugar ng̃a pagalácuan sa usá ca planeta, ng̃a labíng harúul sa adlao.

Perilla. = Bisan onsang dayan dayan sa dagoay sa pera. * (De). = Sa pagcaígo, sa maáyong horas. * Bong̃ot sa sulang sa mg̃a laláqui.

Perillan. = Malaláng̃on, batid. * Tampalásan.

Perillo. = Matám-is ng̃a diótay ug malíng̃in.

Perímetro. = Pagcadagcó sa calíng̃in sa bisan onsa.

Perineo. = Alaguían sa tae ug sa ihi sa laoas sa mg̃a táuo.

Perineumonía. V. Pulmonía.

Perinola. = Cahoy ng̃a diótay ng̃a may opát ca nauong ng̃a magsáma, ug sa luyo guibotáng̃an sa usá ca tomóy ng̃a icatúyoc sa pagquilíquit canía, sa pagsugál sa mg̃a táuo. * Babáye ng̃a hamóbo ug sa malágsic ng̃a lauas.

Periódicamente. = Sa hingtúngdan, sa tinórlo, sa guitimaánan ng̃a túig.

Periódico. = Ang nahatong̃ód sa tinórlo ug guitimaánan ng̃a túig. * Gaseta ug bisan onsang papel ng̃a ibaláod sa tinórlong arlao con túig.

Periodista. = Ang nagasúlat sa bisan onsang periódico con gaseta.

Periodo. = Túig con adlao ng̃a tinórlo ug ng̃a guitimaánan ng̃a pagasúbli, sublían sa pagbúhat sa bisan onsa. * Pagcadúgay, túig, tiempo ng̃a nasácop sa cadugáyan sa bisan onsa. * Túig ng̃a pagadugáyan sa mg̃a bitóon sa paglibót sa ilang pagalácoan.

Perióstio. = Panit panit ng̃a manípis ng̃a magalibót ug magapótus sa mg̃a bocóg.

Peripatético. = Táuo ng̃a tacús ng̃a pagacatáuan tong̃ód sa mg̃a húna húna nia ng̃a díli macaígo caáyo.

Peripecia. = Pagcabálhin ng̃a ahat sa usá ca pagcabútang sa lain ng̃a pagcabútang, sa mg̃a táuo ng̃a nanagápil sa pagbúhat sa mg̃a dula.

Peripuesto. = Ang mahagúgma magdayán dayan sa iang mg̃a bisti sa guilabíhan ng̃a pagdáyan.

Periquillo. = Calaínan sa matám-is sa lonlon ng̃a asúcar.

Peristilo. = Lugar ng̃a guilibótan sa mg̃a columna.

Perito. = Quinaarmánon, mang̃ialáman. * Batid.

Peritonéo. = Panit panit ng̃a nagasápao ug nagapótus sa tibúoc ng̃a tian, sa dapit sa solód.

Perjudicador. = Ang magadáot. * Ang magaólang.

Perjudicante. = Idem.

Perjudicar. = Pagdáot.

Perjudicial. V. Perjudicador. * Ang tacós ng̃a pagahusáyon pagóna.

Perjudicialmente. = Sa pagcadáot, sa cadáot.

Perjuicio. = Cadáot. * Pagcaoalá sa bisan onsa, ug labí pa sa dong̃og.

Perjurador. V. Perjuro.

Perjurar. = Pagpanúmpa sa bacac, sa díli matúod. * Pagpanúmpa sa masóbsob. * Pagtónglo ng̃a caogalíng̃on sa manómpa, arón labí pagatohóan ang pagpanúmpa nia. * Díli pagtúman sa guisáad sa ilálum sa pagpanúmpa.

Perjurio. = Salá sa pagpanúmpa sa díli matúod, sa bacac.

Perjuro. = Ang manúmpa sa bacac, ang magalápas sa pagpanúmpa.

Perla. = Mutia.

Perlático. = Bacól. * Ang nahatong̃ód sa saquét sa perlesía.

Perlería. = Cadaghánan sa mg̃a mutia.

Perlesía. = Pagcabacól. * Pagcaoláy cosóg, pagcalúya.

Perlino. = Ang may color sa perla, sa mutia.

Perlongar. = Pagsacáy sa pagcasúmay sa baybáyon. * Pagtóyod sa usá ca lubid, sa pagbútar canía.

Permanecer. = Pagdáyon, pagdúgay sa maong pagcabútang. * Pagpoyó.

Permaneciente. V. Permanente.

Permanencia. = Pagcadáyon, pagcadúgay sa maong pagbútang. * Pagcapoyó, pagcahonóng.

Permanente. = Ang magadáyon, ang madúgay sa maong pagcabútang. * Ang díli mabálhin, ang mao da sa guihápon. * Ang magapuyó, ang magahunúng.

Permansion. V. Permanencia.

Permisible. = Ang arang itúgot.

Permision. = Pagcatógot.

Permisivamente. = Sa pagtógot, sa pagcatógot.

Permiso. = Pagtógot, pagcatógot.

Permisor. V. Permitidor.

Permistion. = Pagcasácot. * Pagcasimbóg, pagcasambóg.

Permitente. = Ang magatógot.

Permitidero. = Ang arang itógot, ang arang paságdan. * Ang masáyon pagailóbon ug antóson.

Permitidor. = Ang magapaságad, ang magaílob ug magaántos.

Permitir. = Pagtógot. * Pagpaságad, díli pagdilí, díli pagólang.

Permuta. = Pagcabáilo, pagcataguílis, pagcaílis, pagcatagáilo.

Permutacion. = Idem.

Permutar. = Ilis, tagílis, tagáilo, bailo.

Perna. = Quinháson.

Pernada. = Pagtíndac sa paa. * Pagtúyod, pagcóngcong, paglíhoc ng̃a ahat sa paa.

Perneador. = Ang may cosóg sa mg̃a paa ug magalacát sa halayó, sa hatáas.

Pernear. = Paglíhoc sa mabáscog sa mg̃a paa. * Paglacát ug maáyo ug sa dagcóng cacúgui sa pagpatigáyon sa bisan onsa ng̃a guitúyo ug guipanghináot.

Pernería. = Cadaghánan sa mg̃a perno, sa mg̃a lansang.

Pernetas (en). = Mg̃a paa ng̃a oaláy medias.

Perniabierto. = Bacang, bacáang.

Perniciosamente. = Sa pagcadaótan uyámot.

Pernicioso. = Daótan, ang magadáot caáyo.

Pernil. = Paa sa baboy.

Pernio. = Pothao, tumbága, &c., ng̃a guitáod sa mg̃a tacop ug sa mg̃a marco, ng̃a pagatuyócan sa maong mg̃a tacop ug mg̃a talambóan.

Perniquebrar. = Pagbalí sa mg̃a paa.

Pernituerto. = Ang guibalíqgan sa mg̃a paa, ang may mg̃a paa ng̃a balíquig.

Perno. = Lansang ng̃a malíng̃in ug sa dagcóng olo.

Pernoctar. = Pagágui sa gabíy sa bisan diin, sa pagcatólog con sa pagcatúcao.

Pero. = Calaínan sa bong̃a sa España. * Apan.

Perogrullada. = Camatúod, camatoódan ng̃a díli onta quinahánglan ng̃a ingnon ug asóyon cay dayág na man.

Perol. = Tacho sa tumbága.

Perone. = Bitíis.

Peroracion. = Catapúsan sa mg̃a oáli.

Perorar. = Pagtápus sa mg̃a oáli, sa pagsámbag sa mg̃a táuo ng̃a nanagpatalínghog. * Pagpang̃áyo, pagpang̃amóyo, pagpang̃aliópo sa minatúod caáyo.

Perorata. = Suguílon ng̃a díli macaígo, ng̃a masámoc, ng̃a macabórlay.

Perpendicular. = Sa pagcatónton. * Ang natónton, ang natárung.

Perpendicularmente. = Sa pagcatónton, sa pagcatárong.

Perpendículo. V. Péndulo.

Perpetracion. = Pagcabúhat sa bisan onsang saláa.

Perpetrador. = Ang magabúhat sa bisan onsang saláa.

Perpetrar. = Pagbóhat sa bisan onsang saláa.

Perpetua. = Tanóm.

Perpetuacion. = Pagcadáyon, pagcadúgay sa bisan onsa.

Perpetuamente. = Sa oaláy catapúsan, sa guihápon.

Perpetuan. = Calaínan sa panápton.

Perpetuar. = Pagdúgay sa guihápon, sa oaláy catapúsan.

Perpetuidad. = Pagcadúgay sa guihápon, sa oaláy catapúsan.

Perpetuo. = Ang madúgay sa guihápon.

Perpiaño. = Bató ng̃a magalápus sa tibúoc ng̃a cota con pared.

Perplejamente. = Sa pagcadúha duha. * Sa inálang alang ng̃a buot, sa pagcang̃ólo ng̃olo.

Perplejo. = Ang nagadúha duha, ang guiálang aláng̃an sa buot, ang nagang̃ólo ng̃olo.

Perrada. = Cadaghánan sa mg̃a iró. * Buhat ng̃a mang̃íl-ad, sa díli pagbálos sa tacús ng̃a pagabáslan.

Perramente. = Sa pagcadaótan uyámot.

Perrengue. = Ang masáyon masucó, manuyó, mabaláca.

Perrera. = Lugar ng̃a pagabilanggóan sa mg̃a iró sa pagpang̃áyam. * Buhat ng̃a dagcó, sa diótay ng̃a pulús. * Ang táuo ng̃a díli buot magbáyad sa mang̃a otang nia.

Perrería. = Cadaghánan sa mg̃a iró. * Catilíngban sa mg̃a táuo ng̃a daútan ug sa mang̃íl-ad ng̃a batásan. * Polong con buhat ng̃a igapaquíta sa bisan cansa sa iang casucó ug caligótgot.

Perrero. = Táuo ng̃a may opicio ug catungdánan sa pagpagóa sa Singbahán ng̃a Catedral sa mg̃a iró ng̃a manolód. * Ang magabántay ug magaalíma sa mg̃a iró sa pagpang̃áyam, ang mahagógma magbáton sa mg̃a iró. * Ang magalímbong sa isigcaíng̃on.

Perrezno. = Ang iróng diótay, ang tocóy.

Perrico, llo, lla, to, ta. = Idem.

Perro. = Iró. * Ng̃alan ng̃a talamáyon ng̃a guicahing̃álan sa mg̃a moros ug mg̃a judíos. * Táuo ng̃a malíg-on sa iang húna húna, ng̃a díli magaópod opod sa iang pagbúot.

Perroquete. V. Mastelero.

Perruna. = Tinápay ng̃a maítom caáyo ng̃a ipacáon sa mg̃a iró.

Perruno. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a iró.

Persecucion. = Pagcadomót. * Pagtúyo ng̃a masámoc arón tangdóon sa isigcaíng̃on ang guipanghináot.

Perseguidor. = Ang magadomót. * Mamomógos.

Perseguimiento. V. Persecucion.

Perseguir. = Pagápas sa nalágueu. * Pagdomót. * Paglógos, pagpógos. * Pagdáot. * Pagpang̃íta sa bisan cansa, sa masingcámot caáyo, sa dagcóng cacúgui. * Pagtúyo, pagpanghináot sa bisan onsa, sa masóbsob ug sa minatúod caáyo.

Perseo. = Tapoc sa mg̃a bitóon.

Perseverancia. = Pagcaparáyon, pagcadáyon sa bisan onsa ng̃a guisógdan. * Pagcadúgay ng̃a canúnay sa bisan onsa.

Perseverante. = Ang macadáyon, ang magaparáyon sa bisan onsang buhat.

Perseverantemente. = Sa pagcadáyon, sa pagcacanúnay.

Perseverar. = Pagdáyon. * Pagdúgay caáyo, sa hatáas ng̃a túig.

Persiana. = Panápton ng̃a guibotáng̃an sa nagacaláin lain ng̃a mg̃a boloc, ng̃a guinooátan. * Tacop sa talambóan ng̃a honos honos, ng̃a guitaólan sa mang̃a papán papán ng̃a haíctin ng̃a magacasápao sapao, ng̃a maócab ug masara, arón omágui ang hang̃in ug díli macaágui ang adlao.

Pérsico. = Cahoy ug ang iang bong̃a.

Persignarse. = Pagpang̃óros. * Pagting̃ála sa bisan onsa. * Pagóna sa pagbalígya sa bisan onsa.

Pérsigo. = Cahoy ug ang iang bong̃a.

Persistente. = Ang magaparáyon sa bisan onsa.

Persistir. = Pagdáyon, pagparáyon sa bisan onsa. * Pagdúgay sa hatáas ng̃a túig.

Persona. = Táuo. * Pagcabótang sa lauas. * Táuo sa opicio con cahímtang ng̃a mahál ug hatáas.

Personado. = Cahímtang sa bisan cansang Padre arón macalíngcod sa coro sa obán ng̃a mg̃a Catedral, sa hingtúngdan ng̃a sohol ug sa oaláy opicio. * Ang Padre ng̃a hingtúngdan niíning cahímtang.

Personaje. = Táuo ng̃a mahál, hamíli, bilídhon, ng̃a may hatáas ug bantógon ng̃a opicio.

Personalidad. = Pagcabótang ng̃a caugalíng̃on ng̃a magaláin sa usá ca táuo sa ubán ng̃a mg̃a táuo. * Paghigógma, pagpalángga con pagdomót ng̃a guibótang sa usá ca táuo ng̃a labí ng̃a sa obán. * Polong con sulat contra sa ubán ng̃a mg̃a táuo.

Personalizar. = Pagpamólong con pagsúlat contra sa isigcatáuo.

Personalmente. = Sa inatubáng̃ay gayúd, sa maong pagatúbang, sa pagatúbang sa maong táuo, sa atubáng̃an gayúd.

Personería. = Opicio, cahímtang sa pagcapersonero.

Personero. = Ang guitúgyan sa láin sa pagatúbang ug paghilábot sa mg̃a halusáyon ug mg̃a buhat.

Personificar. = Pagtógot sa bisan onsa ng̃a ang̃ay lamang sa mg̃a táuo, sa ubán ng̃a mg̃a binúhat ng̃a díli táuo. * V. Personalizar.

Personilla. = Táuo ng̃a hamóbo ug sa malágsot ng̃a dagoay, sa malágsot ng̃a pagatúbang.

Perspectivo. = Cadaghánan sa mg̃a butang ng̃a madayág sa mg̃a matá sa nagasolóng cutub sa usá ca lugar. * Pagcabútang ng̃a malimbóng̃on, ng̃a díli mao, sa mg̃a butang.

Perspicacia. = Pagcabátid, pagcatalínis sa húna húna. * Pagcatalínis sa mg̃a matá, sa isololóng.

Perspicacidad. = Idem.

Perspicuo. = Matín-ao, masíhag. * Suguílon ng̃a dayág caáyo.

Persuadidor. = Ang nagasámbag, ang nagatámbag, somalámbag.

Persuadir. = Sambag, tambag, laygay, maymay, logpay, lomay.

Persuasible. = Ang arang toóhan tong̃ód sa mang̃a hingtúngdan ng̃a guisóndan ug guisógdan.

Persuasion. = Pagcaláygag, pagcamaymay, pagcalómay. * Catáhap ug bisan onsang húna húna ng̃a nahamútang sa matúod ng̃a hingtúngdan ug sa mang̃a guisóndan.

Persuasiva. = Gahóm sa mg̃a polong sa magasuguílon, arón matúman ang guiíng̃on nia, ang iang buot.

Persuasivo. = Ang may gahóm sa pagláygay, sa pagmáymay, sa paglógpay, sa paglómay.

Persuasor. = Idem.

Pertenecer. = Pagtong̃ód, pagpanong̃ód. * Pagpahamútang sa catungdánan sa bisan cansa. * Pagguícan sa usá ca butang sa lain ng̃a butang.

Perteneciente. = Ang nahatong̃ód, ang nanong̃ód sa bisan onsa. * Ang maáyo ug ang̃ay sa bisan onsa.

Pertenencia. = Pagcaángcon, pagcaía. * Ang guican sa bisan onsa, cay iang sacop con bahin nia.

Pértica. = Socod sa yota sa pagcatáas sa duhá ca lacang.

Pértiga. = Cahoy ng̃a magamáy ug hatáas.

Pertigal. = Idem.

Pértigo. = Ang cahoy sa talioála ug sa onáhan sa mg̃a caro, sa mg̃a galíng̃an, ng̃a icagóyod caníla.

Pertiguería. = Opicio, cahímtang sa pagcapertiguero.

Pertiguero. = Táuo ng̃a sologóon sa mg̃a Singbahán ng̃a Catedral, ng̃a may catungdánan sa pagubán obán sa mg̃a Padre ng̃a managtúman sa ilang pagcapadre sa altal, sa coro, sa oalihánan, &c., ug nagabítbit sa usá ca baras baras ng̃a sinápao sa salapí.

Pertinacia. = Pagcaparáyon, pagcadáyon sa guihúna húna ng̃a daan.

Pertinaz. = Ang magadáyon, ang magaparáyon, ang díli magaópod opod sa iang húna húna ng̃a nahaóna, ang suquíhan, masinocólon.

Pertinazmente. = Sa casóqui gayód, sa pagcadáyon sa nahaónang húna húna, sa húna húna ng̃a daan.

Pertinente. V. Perteneciente. * Ang macaígo sa bisan onsa.

Pertinentemente. = Sa pagcaígo.

Pertrechar. = Pagsángcap sa usá ca cota, sa usá ca baluarte, &c., sa mg̃a quinahánglan sa pagsócol sa mg̃a caáoay. * Pagtagána, pagándam sa mg̃a quinahánglan sa bisan onsa.

Pertrechos. = Mg̃a bala, pólvora, &c., ng̃a icasángcap sa mg̃a cota, sa mg̃a baluarte, &c., sa pagsócol sa mg̃a caáoay, ang mg̃a quinahánglan ng̃atanán sa bisan onsa.

Perturbarle. = Ang arang pagabórcon. * Ang mahímo ng̃a pagagóbot gabóton ug paglaínon.

Perturbacion. = Pagcabóloc, pagcagobót, pagcaláin sa bisan onsa.

Perturbadamente. = Sa cabóloc, sa pagcagobót, sa pagcaláin.

Perturbador. = Ang magagobót, ang magabóloc, ang magapaláin.

Perturbar. = Gobót, boloc, laín, gobóc pagsámoc, pagólang sa nagasuguílon.

Peruétano. = Cahoy ug ang iang bong̃a. * Bisan onsa ng̃a magalábi, magalabáo magatóybo sa ubán.

Perversamente. = Sa pagcadaótan caáyo.

Perversidad. = Pagcadaótan sa batásan.

Perversion. = Idem. * Pagpacadáot sa isigcatáuo.

Perverso. = Daótan, sa malágsot ug mang̃íl-ad ng̃a batásan.

Pervertidor. = Ang magapacadáot sa isigcatáuo.

Pervertimiento. V. Perversion.

Pervertir. V. Perturbar. * Pagpacadáot sa isigcatáuo sa panigíngnan sa daútan ng̃a batásan ug quinabúhi.

Pervigilio. = Pagcacúlang, pagcaoalá sa pagcatólog. * Pagcatúcao, pagcahócao.

Pesa. = Bató sa batong tuod, sa puthao, tumbága, &c., sa mg̃a timbáng̃an, ug sa pagpalacát sa mg̃a horásan.

Pesada. = Ang guitímbang sa tagsa ca pagtímbang.

Pesadamente. = Sa pagcabóg-at. * Sa casáquet. * Sa pagcasóqui, sa daútan ng̃a húna húna. * Sa pagcahínay, sa pagcadúgay. * Sa guilabíhan.

Pesadez. = Pagcabóg-at, cabóg-at. * Pagcabórong, pagcabóng̃og sa olo. * Calisód, casáquet. * Pagcahínay, pagcadúgay. * Pagcatámboc.

Pesadilla. = Cadám-ag, pagcadám-ag.

Pesado. = Ang mabóg-at. * Católog ng̃a halálom. * Mahináyon, madugáyon. * Ang macasáquet, macasámoc, macabórlay, macaaling̃ása. * Ang díli mahímo ng̃a antóson, ilóbon. * Ang gaui ug bisan onsa ng̃a maháit, maísog. * Ang macadáot.

Pesador. = Ang magatímbang.

Pesadumbre. V. Pesadez y Gravedad. * Casáquet, calisód, cagóol. * Pagcaáoay, pagcalális lalis.

Pésame. = Polong ng̃a igapaquíta sa casáquet tung̃ód sa daútan ng̃a palad ug mg̃a calisdánan sa isigcatáuo.

Pesante. = Ang may timbang ng̃a caugalíng̃on. * Ang mabóg-at.

Pesantez. = Pagcabóg-at sa bisan onsa.

Pesar. = Casáquet, paghinólsul, pagcabásol sa mg̃a salá, polong con buhat ng̃a macasáquet sa buot, ng̃a macalisód. * Pagbóg-at. * Pagbíli ug dagcó sa bisan onsa.

Pesaroso. = Ang nasáquet, ang nagahinólsol ug nabásol sa guibúhat ug guipamólong, ang guicalísdan, guicayógtan.

Pesca. = Pagcapanágat. * Opicio sa pagpanágat. * Mg̃a isda.

Pescada. = Isda. * Pacas sa talaóng̃an ng̃a inasín.

Pescadera. = Babáye ng̃a magabalígya sa mg̃a isda.

Pescadería. = Lugar ng̃a pagabaligyáan sa mg̃a isda.

Pescadero. = Ang magabalígya sa isda.

Pescadilla. = Isdang diótay.

Pescado. = Isda. * Talaóng̃an ng̃a inasín.

Pescador. = Mananágat, tigpanágat. * Isda sa maong ng̃alan.

Pescante. = Capandáyan, taólan ng̃a guibótang sa mg̃a dalámba, sa pagósoag sa mg̃a hilimóon sa mg̃a bohat: sa mg̃a bató, sa apog, &c. * Lingcoránan ng̃a pagalingcóran sa cochero ng̃a magaalíma ug magahópot sa mg̃a cabayo, &c., ng̃a nanaggóyod sa mg̃a coche.

Pescar. = Pagpanágat.

Pescozada. = Como el siguiente.

Pescozon. = Pocpoc ng̃a guipócpoc sa tangcógo.

Pescozudo. = Ang may dagcóng liog, ang guitambócan sa liog.

Pescuezo. = Liog. * Pagpalábi labi, pagparáyeg ng̃a guilabíhan.

Pescuño. = Sisip, badyet ng̃a icalíg-on sa liboy sa daro.

Pesebre. = Cajon cajon ng̃a calán-an sa mg̃a mananáp. * Lugar ng̃a calán-an sa masóbsob sa bisan cansa.

Pesebrejo. = Ang mg̃a bohó ng̃a guinatórcan sa mg̃a ng̃ipon.

Pesebrera. = Pagcabótang sa pagcataláy sa mg̃a calán-an sa mg̃a cabayo.

Pesebron. = Cajon cajon, sorlánan ng̃a guibútang sa ilálom sa mg̃a salog sa mg̃a coche.

Peseta. = Caháte.

Pésete. = Calaínan sa pagpanómpa, sa pagpanghináot sa bisan onsang cadaótan sa isigcatáuo.

Pesga. V. Pesa y Peso.

Pesillo. = Timbáng̃an ng̃a diótay sa pagtímbang sa salapí.

Pésimamente. = Sa pagcadaútan uyámot, sa labíng daótan.

Pésimo. = Ang daótan caáyo, ang labíng mang̃íl-ad.

Peso. V. Pesantez. * Timbáng̃an, sinantánan. * Bisan onsang cabóg-at, ug ang cabóg-at sa bisan onsa. * Hingtóngdan, cahológan sa bisan onsa. * Pagcabóg-at sa bisan onsang bahin sa laoas. * Pisos ng̃a bali ug oaló ca sicápat ug timbang sa usá ca onsa.

Pespunteador. = Ang magatahí sa pagcasiníbog sibog sa mg̃a pagtúlpoc.

Pespuntear. = Pagtahí sa pagsíbog sibog sa mg̃a pagtúlpoc.

Pespunte. = Pagcatahí sa pagcasiníbog sibog sa mg̃a pagtúlpoc.

Pesquera. = Lugar ng̃a panagátan.

Pesquisa. = Pagcasósi, pagcasóquit, pagpaquigsáyod, pagpaquigásoy.

Pesquisante. = Ang magapaquigsáyod, ang magapaquigásoy, ang magasósi, ang magasóquit.

Pesquisar. = Sosi, soquit, sayod, asoy.

Pesquisidor. V. Pesquisante.

Pestaña. = Piloc sa mg̃a matá. * Dayan dayan sa mg̃a sidsir sa mg̃a bisti.

Pestañear. = Pagpamíloc piloc.

Pestañeo. = Pagcapíloc piloc.

Peste. = Saquét ng̃a matacód, salot. * Camátay. * Bisan onsang daótan caáyo, ng̃a macadáot. * Pagcadaótan, cadáot sa batásan sa mg̃a táuo, cay mahímo ug daútan ng̃a panigíngnan sa isigcatáuo. * Daótan bahó. * Cadaghánan sa bisan onsa.

Pestíferamente. = Sa pagcadaótan oyámot, sa pagcang̃íl-ad.

Pestífero. = Ang arang magdáot. * Ang mang̃íl-ad caáyo. * Ang mabahó caáyo, ang may malágsot ng̃a bahó.

Pestilencia. V. Peste.

Pestilencial. V. Pestífero.

Pestilencialmente. V. Pestíferamente.

Pestilencioso. = Ang nahatong̃ód sa peste con sa pestilencia.

Pestilente. V. Pestífero.

Pestillo. = Puthao ng̃a itralanca sa mg̃a pultahán, sa mg̃a tacop.

Pestiño. = Calán-on ng̃a magáma sa binócboc ng̃a minása sa mg̃a itlog ug ng̃a pagalotóon sa caláha.

Pestorejazo. V. Pescozon.

Pestorejon. = Idem.

Pesuña. = Ang cocó sa mg̃a mananáp, sa mg̃a baca, mg̃a calabáo, &c.

Pesuño. = Idem.

Petaca. = Cajon cajon, caban ng̃a guináma sa mg̃a panit, con sinapáoan sa maong panit. * Sorlánan sa salapí, sa boláoan, sa panit, &c., ng̃a pagatipígan sa mg̃a tabaco, sa mg̃a tinóstos.

Pétalo. = Dahon sa mg̃a bulac.

Petar. = Pagpahimóot. * Paghímo sa bisan cansa ug pinalángga sa obán.

Petardear. = Paglóngcab, pagbóncag, pagpócan sa mg̃a tacop, sa petardo. * Paglímbong.

Petardo. = Capandáyan sa paglóngcab, pagbóngcag ug pagpalupád sa mg̃a tacop sa mg̃a cota, sa mg̃a baluarte, &c. * Limbong.

Petardista. = Ang magalímbong.

Petate. = Baníg. * Bacácon, malilímbong. * Táuo ng̃a talamáyon ng̃a oaláy polós sa bisan onsa.

Peticion. = Pagpang̃áyo, pagpang̃amóyo, pagpang̃aliópo. * Polong ng̃a icapang̃áyo.

Petillo. = Dayan dayan ng̃a guibisti sa mg̃a babáye sa atubáng̃an sa ilang dughan.

Petrimetre. = Ang magabántay caáyo sa pagdáyan dayan sa iang mg̃a bisti, ug ang magabisti ing̃on sa bag-ong batásan.

Petitoria. V. Peticion.

Petitorio. = Idem. * Ang nahatong̃ód sa mg̃a pagpang̃áyo.

Peto. = Bisti ng̃a guibisti sa doghan.

Pétreo. = Ang naponó sa mg̃a bató.

Petrificacion. = Pagcabálhin sa bisan onsa sa bató.

Petrificante. = Ang macabálhin sa bató sa bisan onsa.

Petrificar. = Pagbálhin sa bató sa bisan onsa, pagbató.

Petrífico. V. Petrificante.

Petróleo. = Bulit ng̃a matín-ao tin-ao, molomaítom ug sa maísog ng̃a bahó.

Petrus in cunctis. = Mang̃a polong ng̃a linatín, ng̃a icabóyboy sa táuo ng̃a magapacamaálam, labon ng̃a díli sia maálam tuod.

Petulancia. = Pagcatampalásan, pagcaoaláy caólao, pagtáhod ug catahá.

Petulante. = Tampalásan, táuo ng̃a oaláy caúlao, catahá ug pagtáhor.

Peucédano. = Tanóm.

Pez. = Isda. * Bisan onsa mg̃a guidáng̃at sa mg̃a táuo sa dagcóng calisód, apan ng̃a may dagcóng polós. * Salong.

Pezolada. = Ang daplin sa mg̃a hablon.

Pezon. = Pong̃á, quinapónghan, capopóngtan sa mg̃a bong̃a ug sa mg̃a bolac. * Atng̃al sa mg̃a soso sa mg̃a táuo ug sa mg̃a mananáp. * Ang tomóy sa mg̃a batang batang sa mg̃a coche, sa mg̃a caro, mg̃a galíng̃an, &c., ng̃a molabáo, sa luyo ug sa luyo, sa mg̃a rueda.

Pezonera. = Ang puthao ng̃a magalápos sa mg̃a tomóy sa mg̃a batang batang sa mg̃a coche, &c. * Capandáyan sa tingga, &c., ng̃a guibohóan sa talioála, ug ng̃a ipahaáng̃ay sa mg̃a babáye ng̃a nanagpasóso sa mg̃a báta, sa ilang soso, arón lomabáo ang atng̃al ug maholohatáas.

Pezpalo. = Isda.

Pezpita ó Pezpitalo. = Langgam.

Pezuelo. = Daplin sa mg̃a hablon.

Pezuña. V. Pesuña.

PI

Piache (tarde). = Díli pagábot sa maáyong horas, pagdúgay sa pagábot sa bisan diin.

Piada. = Pagcayápyap sa mg̃a langgam.

Piador. = Ang magayápyap.

Piadosamente. = Sa pagpoáng̃od, sa calóoy. * Maíng̃on sa Pagtóo sa mg̃a cristianos.

Piadoso. = Mapoang̃óron, mang̃iloóyan, mang̃ilóy-an.

Piamater ó Piamadre. = Panit panit ng̃a manípis ng̃a magalípot ug magapótus sa mg̃a otoc.

Piamente. V. Piadosamente.

Pian pian ó Pian piano. = Sa mahínay hinay.

Piano. = Tolónggon ng̃a quinoldásan ng̃a pagacablíton maíng̃on sa pagcáblit sa Órgano.

Piante. V. Piador.

Piar. = Pagyápyap sa mg̃a langgam. * Pagtáoag sa bisan cansa. * Pagpang̃áyo sa bisan onsa sa dagcóng pagcahírlao ug caíbog.

Piara. = Panón sa mg̃a baboy, sa mg̃a carnero, &c.

Piarcon. = Palaínom, hing̃ínom.

Piariego. = Táuo ng̃a tagía sa mg̃a panón sa mg̃a hayúpan.

Pica. = Calaínan sa bangcao.

Picacero. = Langgam ng̃a manáguit.

Picacureba. = Langgam.

Picacho. = Tomóy sa mg̃a buquir.

Picada. = Pagcasóntoc, pagcatólpoc, pagcatonóc. * Pagcatóctoc sa mg̃a langgam.

Picadero. = Lugar ng̃a pagatoónan sa mg̃a cabayo.

Picadillo. = Guinisál sa onód ng̃a tinártar caáyo, ng̃a pagasáctan sa baboy ug sa mg̃a panácot.

Picado. = Bisan onsang dagoay ng̃a guibúhat sa lonlon ng̃a mg̃a tolpoc.

Picador. = Ang magatóon sa mg̃a cabayo. * Ang magatólpoc ug pagasóntoc sa pica sa mg̃a toro. * Tartarán.

Picadura. V. Picada. * Ang samad ng̃a guican sa pagtolpoc, pagsóntoc ug pagtonóc. * Pinaácan sa mg̃a mananáp.

Picafigo. = Langgam.

Picagallina. = Tanóm.

Picagrega. = Langgam.

Picamaderos. = Langgam.

Picante. = Ang mahálang. * Ang magatonóc. * Polong ng̃a matístis apan ng̃a may daótan ng̃a tuyo sa pagdáot sa isigcatáuo.

Picantemente. = Sa tuyo sa pagdáot sa isigcatáuo.

Picaño. = Tapólan, matalác-on. * Táuo ng̃a oaláy caólao, sa malágsot ng̃a bisti.

Picapedrero. = Panday sa bató, ang magasápsap sa mg̃a bató.

Picaporte. = Capandáyan sa pagtranca sa mg̃a tacop, sa pagcacálit.

Picaposte. = Langgam.

Picapuerco. = Langgam.

Picar. = Sontoc, tolpoc, tonóc. * Pagháoid sa mang̃a toro, sa pica. * Pagtóctoc sa mang̃a langgam. * Pagtártad sa bisan onsa. * Pagcáon sa mg̃a isda sa paon. * Pagcatól. * Paghálang. * Pagtiláo; pagcáon sa diríot sa bisan onsa. * Paglacát sa madalí. * Pagcáon sa mg̃a ubas, sa mang̃a paras, sa tinágsa tagsa. * Pagtóon sa mg̃a cabayo. * Pagágda sa bisan cansa. * Pagpasocó, pagpanoyó, pagtúyo sa bisan cansa. * Pagápas sa nalágueu.

Pícaramente. = Sa pagcatampalásan, sa pagcang̃íl-ad uyámot.

Picaraza. = Langgam.

Picarazo. V. Picaro.

Picardear. = Pagpamólong ug pagbóhat sa mg̃a polong ug mg̃a buhat ng̃a daótan, sa mg̃a tampálas. * Pagdúla, paglíhoc, pagcúndat sa mg̃a báta.

Picardía. = Pagcatampalásan. * Buhat ng̃a daótan, mang̃íl-ad. * Pagcabátid, Pagcalaláng. * Pagcacúndat, pagcalíhoc sa mg̃a báta. * Buhat ng̃a maólag, maláo-ay, mg̃a polong ng̃a malágsot, ng̃a macadáot sa isigcatáuo. * Cadaghánan sa mg̃a tampalásan.

Picardihuela. = Idem.

Picaresca. = Catilíngban ug caling̃áoan sa mg̃a tampalásan.

Picaresco. = Ang nahatong̃ód sa tampalásan.

Picaril. = Idem.

Picarillo. = Como el siguiente.

Pícaro. = Tampalásan, ang oaláy caólao. * Ang may daútan ng̃a tuyo, ang magadáot. * Ang malaláng̃on, ang batid sa pagdáng̃at sa guitúyo niya. * Matístis, malipáyon.

Picaron. = Idem.

Picaronazo. = Idem.

Picarote. = Idem.

Picarrelincho. = Langgam.

Picatoste. = Inárlip ng̃a pan ng̃a priníto con tinósta sa lana con sa manteca.

Picaza. = Langgam. * Saról ng̃a diótay.

Picazon. = Pagcacatól. * Casocó, panoyó, capong̃ót.

Pícea. = Cahoy.

Pico. = Song̃ó, simod, sung̃ad. * Langgam. * Capandáyan sa puthao ng̃a icasápsap sa mg̃a bató. * Saról ng̃a guibotáng̃an sa usá ca tomóy, sa pagcále sa yuta, sa pagíbot sa mg̃a bató, &c. * Buquid ng̃a molabáo sa obán. * Ang isip ng̃a diótay ng̃a icahíngpit sa isip ng̃a dagcó. * Pagcasáyon sa pagpamólong ug sa pagsuguílon. * Tomóy sa bisan onsa.

Picoa. = Colon.

Picol. = Diótay.

Picolete. = Singsing ng̃a puthao ng̃a pagaaguían sa tranca sa mg̃a tacop.

Picon. = Mananáp sa opát ca tiil ng̃a guitaásan sa mg̃a ng̃ipon sa itáas ng̃a labí pa ng̃a sa mg̃a ng̃ipon sa obos. * Pagcatíao, pagcayúbit sa isigcatáuo. * Isdang diótay sa subá. * Oling ng̃a magamáy caáyo.

Piconero. = Ang magabúhat sa oling ng̃a guiíng̃on carón.

Picor. = Pagcacatól. * Pagcahálang.

Picosa. = Dagámi.

Picoso. = Ang may daghánan ng̃a mg̃a timáan sa mg̃a buti.

Picota. = Bitáyan. * Halígueng cota ng̃a guibóhat sa mg̃a solórlan sa mg̃a longsod, sa pagbítay dihá sa mg̃a olo sa mg̃a táuo ng̃a saláan ng̃a guipátay sa justicia, ug sa pagbótang sa obán ng̃a mg̃a saláan arón mang̃aúlao, ug sa paggáer caníla; sa paghámpac. * Tomóy, catapúsan sa mg̃a caboquíran.

Picotada. = Como el siguiente.

Picotazo. = Pagcatóctoc sa mg̃a langgam.

Picote. = Panápton ng̃a maháit, sa balahíbo sa canding, panápton sa igagáma ng̃a masínao caáyo.

Picoteado. = Ang may mg̃a tomóy, ang guiguínting guintíng̃an.

Picotear. = Pagtóctoc sa mg̃a langgam. * Pagpamólong sa oaláy polós, pagsógil sa mg̃a soguílon ng̃a cauang. * Pagtábi. * Pagáoay, paglális lalis sa mang̃a babáye.

Picotería. = Pagcatábi.

Picotero. = Tabían tigsuguílon, hinoguilánon caáyo, sa oaláy cahológan ug hingtúngdan.

Picotillo. = Panápton.

Pictórico. = Ang nahatong̃ód sa pagpíntal.

Picudilla. = Langgam.

Picudo. = Ang may song̃ó, song̃ad, simod. * Ang may tomóy, ang tomóyan. * Isda.

Pichel. = Saro, surlánan sa tubig.

Pichelería. = Opicio sa pagbúhat sa mg̃a pichel.

Pichelero. = Ang magabúhat, magbubúhat sa mg̃a pichel.

Pichon. = Cayóbog, cuyúbog, pispis, pisó sa salapáti.

Pidientero. = Ang maquiglímos.

Pie. = Teel. * Tiílan sa bisan onsa. * Ponó, ponóan, tagsa ca buoc sa mg̃a tanóm ug mg̃a cahoy. * Lalog sa bisan onsa.

Piedad. = Pagpoáng̃od. * Pagtáhod, pagalágad sa Dios ug sa mg̃a tigúlang. * Calóoy.

Piedra. = Bató. Tubig ng̃a natibúoc sa pagúlan, maíng̃on sa dagoay sa mg̃a batóng diótay. * Pagcagáhi sa bisan onsa.

Piel. = Panit. * Anit.

Piélago. = Dagat, dagcóng lauod ng̃a halayó sa yota. * Ang malisód ng̃a pagaisípon ug pagatagóon, tung̃ód sa pagcadagcó ug pagcadághan.

Pienso. = Ang humáy, &c., ng̃a ipacáon, sa macaúsa, sa mg̃a cabayo, mg̃a borrico, &c.

Pierna. = Paa. * Tiil sa mg̃a mananáp.

Piernitendido. = Ang guitúyran sa mg̃a paa, ang may mg̃a paa ng̃a tuyód.

Pieza. = Bahin sa bisan onsa. * Salapí sa bisan onsang dagoáya, pisos, caháte, sicaoálo, &c. * Bulus sa panápton. * Lothang. * Solód sa mg̃a baláy.

Piezgo. = Ang panit ng̃a hingtúngdan sa mg̃a tiil sa mg̃a mananáp.

Pífano. = Tolónggon sa mg̃a soldados ng̃a muobán sa mg̃a tambol, maíng̃on ing̃on sa plauta.

Pifar. = Pagágda sa cabayo arón magalacát.

Pifiar. = Díli pagígo ug maáyo sa bolá sa mang̃a táuo ng̃a nanagsugál sa sugál ng̃a guing̃álan ug billar, sa pagbúnal canía.

Pifo. = Capote, bisti ug itábon sa laoas.

Pigargo. = Calaínan sa manáol. * Langgam.

Pigmeo. = Táuo ng̃a hamóbo caáyo.

Pigre. = Tapólan. * Mahináyon, madugáyon. * Matalác-on.

Pigricia. = Pagcatápol, catacá. * Pagcadógay, pagcahínay.

Pigro. V. Pigre.

Pihuela. = Casámoc, cabilínggan ng̃a macaólang sa pagbúhat na bisan onsa. * Singsing ng̃a puthao ng̃a pagasuúlan sa mg̃a tiil sa mg̃a saláan, sa mg̃a preso.

Piísimo. = Mapoang̃úrun caáyo.

Pila. = Batóng dagcó ng̃a quinalían, ng̃a silbi sa benditáhan, sa buñágan, &c. * Singbahán ng̃a pagabuñágan sa mg̃a táuo. * Tapoc sa bisan onsa ng̃a guilóngtod longtor.

Pilada. = Ang apog ug ang balás ng̃a pagasacóton ug pagacutáuon sa tagsa ca pagmása. * Tapoc.

Pilar. V. Pilon. * Halígueng cota. * Timáan sa cota, &c., ng̃a ibótang sa mg̃a caotlánan sa mg̃a dalan.

Pilastra. = Halígueng cota ng̃a laro.

Pilatero. = Ang mamomóo sa pagbónal sa mg̃a panápton.

Píldora. = Malíng̃in ng̃a maíng̃on ing̃on sa pagcadagcó sa usá ca garbanso, ug diótay pa, ng̃a magacaláin lain sa mg̃a tambal sa obán ng̃a mg̃a saquét.

Píleo. = Calo sa canhing tiempo.

Pileta. = Benditáhan ng̃a diótay.

Pilon. = Cota ng̃a magacaláin lain ug dagoay, ng̃a hamóbo, ng̃a magalibót sa mg̃a tobóran, arón sorlan sa tubig, ug arón mahímo ug ilimnánan sa mang̃a mananáp. * Ang asúcar ng̃a guisulód sa hormáhan. * Bató sa mg̃a timbáng̃an. * Tapoc, ogdo sa apog ug sa balás ng̃a minása.

Pilonero. = Táuo ng̃a tigdála sa mg̃a balíta.

Pilonga. = Bong̃a ng̃a guing̃álan ug castaña, ng̃a ogá caáyo.

Pilongo. = Táuo ng̃a maníoang, ug malopsád.

Piloso. = Balahibóon.

Pilotaje. = Quinaárman ng̃a nahatong̃ód sa paghópot sa mg̃a sacayán. * Salapí ng̃a ibáyad tong̃ód sa pagpondo sa mg̃a sacayán sa obán ng̃a mg̃a laoígan.

Pilote. = Cahoy, bogsoc ng̃a itanóm sa ilálom sa tubig, arón mahímo ug simiento sa bisan onsang buhat ng̃a buot buháton.

Pilotin. = Báta ng̃a magatóon sa pilotaje ug magalúyo luyo sa piloto.

Piloto. = Piloto, ang magahópot ug magabóot sa mg̃a sacayán ng̃a nanaglayág.

Piltra. = Higdáan.

Piltrafa. = Onód ng̃a maníoang caáyo, ng̃a lonlon ng̃a panit.

Piltro. = Solód sa mg̃a baláy.

Pillada. = Pagcatampalásan, buhat ng̃a daútan caáyo.

Pillador. = Caoatán.

Pillaje. = Pagpang̃áoat.

Pillar. = Idem. * Pagcóha, pagcobót, pagcópot sa bisan onsa. * Paggúnit, pagdácop.

Pillería. = Cadaghánan sa mg̃a tampalásan.

Pillo. = Tampalásan.

Pimental. = Yota ng̃a guitámnan sa mg̃a sile.

Pimienta. = Pimienta, malísa.

Pimientero. = Tanóm, cahoy cahoy ng̃a magabóng̃a sa pimienta. * Sodlánan sa pimienta.

Pimiento. = Ang sile ng̃a mapolá ug dinócdoc sa maáyong pagbócboc. * Tanóm ug ang iang bong̃a ng̃a ang mg̃a sile, catómbal.

Pímpido. = Isda.

Pimpin. = Dula sa mg̃a báta.

Pimpinela. = Tanóm.

Pimpollecer. = Pagórlot sa mg̃a cahoy.

Pimpollo. = Orlot sa mg̃a cahoy, salíngsing, sabá. * Bolac ng̃a poyós pa. * Olitáo ng̃a ang̃áyan, sa maáyong baihon ug pagcatíndog.

Pimpolludo. = Ang may daghánan ng̃a mg̃a orlot.

Pina. = Halígueng cota ng̃a hamóbo ng̃a may tomóy sa catapúsan. * Cahoy ng̃a balicó ng̃a icahímo sa calíng̃in sa mg̃a rueda sa mg̃a coche, &c.

Pinabete. = Cahoy.

Pináculo. = Ang labíng hatáas sa mg̃a Singbahán, sa mg̃a baláy, &c.

Pinar. = Lugar ng̃a guidaghánan sa mg̃a cahoy ng̃a guing̃álan ug pino.

Pinariego. = Ang nahatong̃ód sa cahoy ng̃a guing̃álan ug pino.

Pinasto. = Pino ng̃a ihálas.

Pinaza. = Sacayán ng̃a diótay ng̃a pagagaóran.

Pincarrascal. = Lugar ng̃a guidaghánan sa mg̃a cahoy ng̃a guing̃álan ug pincarrasco.

Pincarrasco. = Cahoy, calaínan sa pino.

Pincel. = Pincel, ponpon sa mg̃a balahíbo sa mg̃a mananáp, ng̃a icapíntal. * Ang táuo ng̃a magapíntal. * Bisan onsang piníntal.

Pincelada. = Pagdíhog sa pinsel.

Pincelero. = Ang magabúhat ug magabalígya sa mg̃a pinsel.

Pincerna. = Ang magapaínom sa mg̃a dinápit sa mg̃a combida, sa pagtiláo pagóna sa mg̃a ilímnon.

Pinchadura. = Pagcasóntoc, pagcotólpoc, pagcadoghó, pagcadóghang.

Pinchar. = Doghó, doghang, tolpoc, sontoc.

Pinchauvas. = Táuo ng̃a talamáyon.

Pinche. = Tanód sa cosina.

Pinchel. = Bisan onsa ng̃a igadóghang, icadoghó, icasóntoc, igatólpoc. * Bisan onsa ng̃a matalínis, ng̃a tomóyan ng̃a maháit.

Pindonga. = Babáye ng̃a tigsóroy soroy, ng̃a hilacáo caáyo.

Pindonguear. = Pagsóroy soroy.

Pineda. = Sintas ng̃a nagacaláin lain ug color.

Pingajo. = Tinábas ng̃a nagabítay sa bisan diin.

Pinganitos, (en). = Sa maáyong palad, sa maáyong pagcabútang.

Pingorote. = Bisan onsa ng̃a hatáas caáyo, ng̃a molabáo sa obán.

Pingorotado. = Idem.

Pingüe. = Matámboc. * Daghánan. * Calaínan sa sacayán.

Pingüedinoso. = Ang may daghan ng̃a tamboc.

Pigüosidad. = Catámboc.

Pinico, llo, to. = Lacang sa mg̃a bátang diótay sa pagsógod sa palacát.

Pinillo. = Tanóm.

Pino. = Ang nahanáyhay ug nahándig, ang tíndog, caáyo. * Cahoy. * V. Pinico.

Pinocha. = Dahon sa cahoy ng̃a pino.

Pinole. = Binócboc sa nagacaláin lain ng̃a mg̃a panácot ng̃a mahomót, ng̃a isácot sa socolate.

Pinoso. = Ang guidaghánan sa mg̃a cahoy ng̃a pino.

Pinta. = Timáan, olat ng̃a mahabílin sa mg̃a samad. * Mg̃a barlis sa mg̃a dahon sa baraja ng̃a igacaíla sa dagoay sa oalá pa maquíta ang pintal. * Tagsánan sa bino, aguardiente, &c., sa obán ng̃a mg̃a longsod sa España. * Timáan ng̃a maquíta sa goa sa bisan onsa.

Pintadera. = Capandáyan sa pagdáyan dayan sa tinápay sa dapit sa goa.

Pintadillo. = Langgam.

Pintado. = Ang guipíntal. * Ang guidíhog sa mg̃a color. * Ang guibatócan.

Pintado (al mas). = Sa labíng quinaarmánon, sa labíng batid, sa labíng buútan.

Pintamonas. = Pintor ng̃a díli maálam magpíntal.

Pintar. = Pintal, pagdíhog sa mg̃a color. * Pagbátoc. * Pagsúlat, paggáma sa mg̃a letras. * Pagpadagcó sa bisan onsa. * V. Finjir.

Pintarojo. = Langgam.

Pintarrajo. = Piníntal ng̃a malágsot.

Pintarroja. = Isda.

Pintiparado. = Magsáma, maíng̃on. * Ang moáng̃ay sa bisan onsa.

Pintiparar. = Pagtándi, pagtándig sa usá ca butang sa lain ug butang.

Pintojo. = Ang may mg̃a timáan, mg̃a mansa, mang̃a buling.

Pintor. = Ang magapíntal.

Pintora. = Asáoa sa pintor.

Pintoresco. = Bisan onsa ng̃a maníndot, maáñag.

Pintorear. = Pagbóling sa bisan onsa sa mg̃a color, sa oaláy caálam ug caang̃áyan.

Pintura. = Quinaárman sa pagpíntal. * Bisan onsang laráoan, &c., ng̃a piníntal. * Pagcabóhat sa mg̃a letra. * Casayóran sa bisan onsa.

Pinzas. = Quimpit, cumpit.

Pinzon. = Langgam.

Pinzote. = Cahoy ng̃a guitáor sa tomóy sa caling sa bansálan sa mg̃a sacayán, sa paghópot sa maong bansálan.

Piña. = Ang bong̃a sa cahoy ng̃a guing̃álan ug pino. * Lain bong̃a sa Pilipinas ng̃a maíng̃on ing̃on sa dagoay sa piña. * Bong̃a sa cahoy ng̃a guing̃álan ug ciprés.

Piñon. = Mg̃a liso sa piña. * Ang binhi sa pino. * Ang bocóg ng̃a catapúsan sa mg̃a pacó sa mg̃a langgam. * Puthao ng̃a diótay ng̃a guibútang sa mg̃a máquina sa mg̃a horásan. * Puthao ng̃a diótay ng̃a apil sa mg̃a yaoe sa mg̃a pusil.

Piñonata. = Matám-is ng̃a magáma sa mg̃a almendra ng̃a quinílquig ug sa asúcar con calámay.

Piñonate. = Calán-on ng̃a magáma sa mg̃a piñon ug sa asúcar.

Piñuela. = Calaínan sa panápton. * Ang bong̃a sa ciprés.

Pio. = Maampóon. * Mapoang̃óron, malolóy-on, mang̃iloóyan. * Cabayo, &c., ng̃a guisinambágan sa color sa balahíbo. * Ting̃og sa mg̃a pisó sa mg̃a langgam.

Piocha. = Dayan dayan, hias ng̃a nagacaláin lain ug dagoay, sa pagdáyan dayan sa mg̃a babáye sa ilang bohóc. * Bolac ng̃a magáma sa mg̃a balahíbo ng̃a pino sa mg̃a langgam.

Piojento. = Ang guicóto.

Piojería. = Cadaghánan sa mg̃a coto. * Pagcaháng̃ol. * Pagcadiótay.

Piojillo. = Coto sa mg̃a langgam.

Piojo. = Coto.

Piojoso. = Cot-on, ang may daghánan ng̃a mg̃a coto. * Hicáoan, daguinótan.

Piojuelo. = Mananáp ng̃a diótay ug maítom, ng̃a managdáot sa mg̃a tanóm.

Piola. = Pisi, lubir ng̃a magamáy.

Piorno. = Tanóm con cahoy ng̃a diótay.

Pipa. V. Cuba.

Pipar. = Pagyópyop sa tabaco, pagtabaco.

Pipería. = Cadaghánan sa mg̃a cuba, sa mg̃a pipa.

Pipí. = Langgam.

Pipian. = Calaínan sa guinísal.

Pipiar. = Pagyápyap sa mg̃a langgam sa diótay pa.

Pipirillo. = Tanóm.

Pipiripao. = Combida ng̃a mahál, bantógon.

Pipiritaña ó Pipitaña. = Tolónggon ng̃a diótay, ng̃a duláan sa mg̃a báta.

Pipo. = Langgam.

Pipote. = Cuba, pipang diótay.

Pique. = Casáquet sa húna húna.

Pique (á). = Sa catáhap.

Piquera. = Bohó sa mg̃a bariles arón gomóa, arón omágui ang bino, tubig, &c.

Piqueta. = Saról ng̃a guitomóyan.

Piquete. = Pocpoc con samar ng̃a diótay. * Boling ng̃a diótay sa mg̃a panápton ug sa mg̃a bisti. * Tapoc, isip sa mg̃a soldados ng̃a guiándam sa bisan onsang quinahánglan.

Piquetilla. = Capandáyan sa mg̃a panday sa cota, sa pagbóhat sa mg̃a bohó ng̃a diótay.

Pira. = Daob, dilab, diláab.

Piragua. = Sacayán, balóto.

Piramidal. = Ang guibóhat sa dagoay sa haligue sa cota, &c., ng̃a matápos sa pagcatomóy caáyo. * Usá sa mg̃a bocóg sa popólan sa camót.

Pirámide. = Haligue sa cota, &c., ng̃a mahínay hinay sa pagcanípis cutub sa obus ng̃adto sa itáas, hasta ng̃a matápus sa pagcatomóy caáyo.

Pirata. = Caoatán ng̃a mang̃áoat sa dagat, ang moádto sa pang̃ayáoan.

Piratear. = Pagpang̃áoat sa dagat, pagpang̃áyao.

Piratería. = Opicio sa pagpang̃áoat sa dagat. * Ang quináoat sa dagat. * Pagpang̃áoat sa bisan onsa.

Pirático. = Ang nahatong̃ód sa pirata.

Piraústa. = Mananáp ng̃a dolodagcó sa lang̃ao.

Pirita. = Tumbága ng̃a sacót sa asufre.

Pirofilacio. = Lang̃ob ng̃a hatáas sa ilálom sa yota ng̃a ponó sa caláyo.

Piromancía. = Quinaárman ng̃a bacácon sa pagtágna sa bisan onsa tong̃ód sa mg̃a siga sa caláyo.

Piromántico. = Ang magatágna sa mg̃a omalábot tong̃ód sa caláyo ug sa iang siga.

Pirómetro. = Capandáyan sa pagíla sa cabáscog sa caínit sa caláyo.

Piropo. = Bató ng̃a mahál. * Mg̃a polong ng̃a piníli caáyo.

Pisa. = Pagcatonób. * Pagcatíndac.

Pisada. = Pagcatonób, tonób.

Pisador. = Ang magatonób. * Ang magapíga sa mang̃a ubas. * Ang cabayo ng̃a magatonóg caáyo sa iang pagtonób.

Pisadura. V. Pisada.

Pisante. = Tiil. * Sapín.

Pisar. = Pagtonób. * Pagdásoc. * Pagdóol sa bisan diin. * Pagpang̃asáoa sa mg̃a langgam, ug labí pa sa mg̃a salapáti.

Pisauvas. = Ang magatonób sa mg̃a ubas arón gomóa ang dugá.

Pisaverde. = Táuo ng̃a macúgui caáyo sa pagdáyan dayan sa iang mg̃a bisti. * Laláquing babayénon. * Ang magasóroy soroy sa pagbólong sa mg̃a caling̃áoan.

Piscator. = Ilisípan sa túig túig ng̃atanán.

Piscatorio. = Ang nahatong̃ód sa pagpanágat.

Piscina. = Danao ng̃a diótay, tubígan sa mg̃a tanáman, ng̃a pagabohían ug pagabatónan sa mg̃a isda. * Lugar ng̃a guitagána sa mg̃a singbahán sa pagyábo sa tubig ng̃a igabóñag, &c.

Piscis. = Tapoc sa mg̃a bitóon.

Piso. V. Pisada. * Salog sa mg̃a baláy, sa mg̃a singbahán, &c.

Pison. = Capandáyan sa pagdásoc, idalásoc.

Pisonear. = Pagdásoc.

Pisotear. = Pagtonób sa masóbsob.

Pisoteo. = Pagcatonób.

Pista. = Tonób, timáan ng̃a mahabílin sa lugar ng̃a guiaguían sa mg̃a táuo ug sa mg̃a mananáp.

Pistacho. = Bong̃a.

Pistadero. = Pison. * Ipilíga, ipológa.

Pistar. = Pagpíga, pagpúga sa bisan onsa.

Pistero. = Solosáro ng̃a diótay ng̃a may tomóy, sa pagpaínom sa tubig, &c., sa mg̃a masaquét.

Pistilo. = Ang bahin sa mg̃a bulac ng̃a anáa sa talioála, ng̃a guibotáng̃an sa binhi.

Pisto. = Ang dugá ng̃a piníga sa mg̃a langgam ng̃a dinócdoc, ng̃a ipacáon cun ipaínom sa masaquét ng̃a díli na macacáon. * Priníto sa mg̃a sile ng̃a sináctan sa mg̃a camates.

Pistola. = Pusil ng̃a hamóbo.

Pistolera. = Panunúrlan sa mg̃a pistola, sa mg̃a pusil ng̃a diótay.

Pistolete. = Pusil ng̃a hamóbo pa sa pistola.

Piston. = Cahoy ng̃a isolód sa mg̃a bomba sa pagsóyop sa tubig. * Tumbágang diótay ng̃a macacaláyo sa mg̃a pusil.

Pistoresa. = Hing̃aníban ng̃a hamóbo, ng̃a maíng̃on ing̃on sa puñal.

Pistraje ó Pistraque. = Ilímnon, sabáo, &c., ng̃a oaláy lamí.

Pistura. = Pagcapíga, pagcapúga.

Pita. = Tanóm, magáy.

Pitaco. = Dahon sa pita.

Pitafio. = Saro.

Pitancería. = Lugar ng̃a pagapahátan sa bisan onsa ng̃a pagapaháton.

Pitancero. = Ang may opicio sa pagpáhat ug pagbáhin sa bisan onsa. * Ang mayordomo sa mg̃a caparían.

Pitanza. = Pagcapáhat sa mg̃a calán-on con sa salapí. * Ang bayad sa bisan onsa.

Pitaña. = Mutá.

Pitar. = Pagtáihop sa pito. * Pagbáyad, pagpáhat sa bisan onsa.

Pitarra. = Mutá.

Pitarroso. = Mutáon.

Pítima. = Hampol ng̃a ibótang sa ibábao sa casing casing, con may quinahánglan pa.

Pito. = Tolónggon ng̃a diótay, plautang hamóbo, sa matágning ng̃a ting̃og.

Piton. = Song̃áy ng̃a diótay ug bag-o sa mg̃a mananáp. * Ogdo sa bisan onsa, salíngsing, odlot sa mg̃a cahoy. * V. Pitaco.

Pitonisa. = Babáye ng̃a saserdote ng̃a magapadayág sa mg̃a pagtúbag sa dios dios sa mg̃a dioatáhan, sa Singbahán sa Delfos. * Babáyeng balbal, onglo, asoang.

Pitpit. = Langgam.

Pituita. = Laoay ng̃a mahágcot, cogmo, sip-on.

Píxide. = Cajang diótay, panonórlan sa bisan onsa. * Copon, cajang diótay ng̃a pagabotáng̃an sa Santísimo Sacramento.

Pizarra. = Bató ng̃a maítom ng̃a mahómoc homoc ug díli apód mabóg-at caáyo.

Pizarral. = Lugar ng̃a pagatobóan sa mg̃a pizarra.

Pizarrero. = Ang magasápsap ug magahíngpit sa mg̃a pizarra.

Pizca. = Bahin ng̃a magamáy sa bisan onsa, bisan onsa ng̃a diótay caáyo.

Pizcar. = Pagcotól.

Pizco. = Cotól.

Pizpereta. = Babáye ng̃a malágsic, sa madalíon ng̃a gaui.

Pizpirigaña. = Dula sa mg̃a báta.

Pizpita ó Pizpitillo. = Langgam.

PL

Placar. V. Aplacar.

Placarte. = Papel ng̃a sinólatan sa mg̃a sugo sa mg̃a ponóan, ng̃a ipílit sa cadaigánan.

Placativo. = Ang macapahínay.

Placel. = Hunásan, tacot.

Pláceme. = Calípay tong̃ód sa maáyong palad sa isigcatáuo, ug tung̃ód ba sa maáyong balíta.

Placenta. = Minása ng̃a magáma sa tian sa babáyeng mabdos, ng̃a guinicánan sa posod sa báta.

Placenteramente. = Sa calípay sa himáya.

Placentero. = Maghimayáon, malipáyon.

Placer. = Calípay, himáya. * Pagbóot. * Caling̃áoan, dula.

Placero. = Ang nahatong̃ód sa saoang. * Táuo ng̃a magabalígya sa mg̃a saoang sa mg̃a otang, sa mg̃a bong̃a, &c.

Placible. = Táuo sa maáyong buot.

Plácidamente. = Sa maáyong pagcabótang, sa tibúoc ng̃a buot.

Plácido. = Ang oalá mabóloc, ang mahamútang sa pagcaoaláy cacólba.

Placiente. V. Placible.

Plaga. = Calisód, hampac ng̃a guibóot sa Dios ng̃a moábot sa mg̃a táuo, ang dolon, ang camátay, ang gotom, &c. * Cadáot, saquét. * Pagcaoaláy palad, cayógot, cagóol.

Plagar. = Pagponó sa bisan onsa ng̃a macadáot.

Plagiario. = Ang mang̃áoat sa mg̃a huna huna sa lain, ng̃a guidayág sa mg̃a sulat, ug pagaíngnon ng̃a sa gayúd.

Plagio. = Pagpang̃áoat sa mg̃a sulat, sa mg̃a libro sa lain.

Plan. V. Plano. * Ang sulat sa bisan onsa ng̃a guisúlat sa iang ng̃alan. * Listáhan sa mg̃a táuo, sa mg̃a manggad, &c. * Ang cahoy ng̃a mohonóng sa quilla, sa onáyan sa mg̃a sacayán.

Plana. V. Llana. * Nauong sa papel ng̃a sinolátan. * Yota ng̃a patag, datág. * Ang guisólat sa mg̃a báta sa escolahán ng̃a nanagtóon, sa pagsúlat, sa usá ca nauong sa papel. * Cadaghánan sa mg̃a ponóan sa mg̃a soldados.

Planada. V. Llanada.

Planador. = Pandáy ng̃a magabácbac sa salapí, sa tumbága, &c.

Plancha. = Buláoan, salapí, tumbága, &c., ng̃a binácbac sa pagcanípis. * Utáo. * Gaquít ng̃a magáma sa mg̃a cahoy ng̃a magáan, sa mg̃a caoáyan, &c., ng̃a pagatongtóng̃an sa mg̃a táuo ng̃a nanagsolót sa mg̃a sacayán.

Planchar. V. Aplanchar.

Planchear. = Pagtábon sa bisan onsa sa mg̃a dahon dahon ng̃a tumbága, sa buláoan, sa salapí, &c., ng̃a binácbac sa pagcapíno, sa pagcanípis.

Planeta. = Bitóon ng̃a nagaámbit sa casúlao, sa siga sa adlao. * Bisti ng̃a guibísti sa mg̃a Padre sa pagtúman nila sa ilang catungdánan sa Singbahán, ng̃a holohamóbo, dapít sa atubáng̃an, sa casullang tuod.

Planetario. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a planeta.

Planga. = Calaínan sa manáol.

Planicie. = Patag, datág.

Planisferio. = Casayóran sa tibúoc ng̃a calibútan.

Plano. = Patag, datág, sa oaláy casámoc ug cabilínggan. * Casayóran ng̃a piníntal sa bisan onsang longsod, sa cota, sa mg̃a dagat, &c.

Planta. = Itolonób sa mg̃a táuo ug sa mg̃a mananáp, lápa lápa sa tiil. * Tanóm. * Pagcatanóm. * Panigíngnan sa bisan onsa ng̃a pagabuháton, sa baláy, sa Singbahán, &c. * Pagpatigáyon ng̃a caugalíng̃on sa pagcúha ug pagdáng̃at sa guipanghináot.

Plantacion. = Pagcatanóm.

Plantador. = Ang magatanóm, tigtanóm. * Capandáyan ng̃a icatanóm sa mg̃a tanóm.

Plantaje. = Cadaghánan sa mg̃a tanóm.

Plantanal. V. Platanal.

Plántano. V. Plátano.

Plantar. = Pagtanóm. * Pagpatíndog sa bisan onsa. * Pagbótang, pagpalíngcod.

Plantario. = Lugar ng̃a pagapugásan sa mang̃a binhi sa mg̃a otang, sa humáy, &c., sa pagtanóm ug paglálin oña sa lain ng̃a yota, con maholohatáas na.

Plantear. = Paghúna huna sa pagcabútang sa bisan onsa, arón mahímo ng̃a híngpit sa pagbúhat na.

Plantica, lla, ta. = Ang nahaúnang tinábas sa panit ng̃a ibútang sa pagbúhat sa mg̃a sapín. * Tinábas ng̃a panápton ng̃a isápao sa tulónban sa mang̃a medias. * Ang pothao ng̃a dagcó ng̃a pagataólan sa obán ng̃a mg̃a puthao ng̃a diótay sa mg̃a yaoe sa mg̃a posil. * Panigíngnan sa papán sa bisan onsa ng̃a buot ng̃a pagbuháton.

Plantificacion. = Pagcabúhat sa bisan onsa.

Plantificar. = Pagbúhat sa bisan onsa ng̃a guihúna huna.

Plantillar. = Pagbútang sa plantilla sa mg̃a sapín ug sa mg̃a medias.

Plantío. = Yota ng̃a guinatámnan. * Pagtanóm. * Yota ng̃a bag-o pa guitámnan. * Cadaghánan sa mg̃a tanóm ug sa mg̃a cahoy.

Plantista. = Maandácon, ang magapacalaláqui ug magapacaísog.

Planton. = Salíngsing, sahá sa mg̃a cahoy ng̃a maáyo sa pagtanóm. * Ang soldado ng̃a guicastigo arón magabántay sa bisan diin hasta sa dugay. * Soldado ng̃a magabántay sa pagcaportero sa bisan diin.

Plantosa. = Baso con panácsan ng̃a ilimnánan, tagayán.

Planudo. = Sacayán ng̃a molotáo sa diótay ng̃a tubig, cay halagpád sa dapit sa obus, sa dapit sa quilla.

Plañidera. = Babáye ng̃a guiabáng̃an sa pahílac sa mg̃a paglobóng.

Plañido. = Pagcahílac, pagcabachó.

Plañir. = Pagbachó, paghílac, pagagólo.

Plaquin. = Calaínan sa bátong bátong.

Plasma. = Bató.

Plasmador. = Tigbúhat, magbubúhat, ang magabóhat, macagáma ug macahímo sa bisan onsa, ug labí pa sa yota.

Plasmante. = Idem.

Plasmar. = Pagbúhat, paggáma, paghímo sa bisan onsa, ug labí pa sa yota.

Plasta. = Bisang onsang mahómoc, maíng̃on sa yánang, sa lapoc. * Bisan onsa ng̃a guibúhat sa oaláy caang̃áyan.

Plaste. = Minása sa yeso ug sa cola sa pagsóngsong sa mg̃a bohó sa bisan onsa ng̃a pagapintálan.

Plastecer. = Pagsóngsong sa mg̃a bohó ug mg̃a lutac sa plaste.

Plastecido. = Pagcasóngsong sa mg̃a bohó ug sa mg̃a lutac sa yeso ng̃a minása sa cola, sa tubig ng̃a liná-ga sa cola.

Plástica. = Quinaárman sa pagbúhat sa bisan onsa sa yota, sa yeso, &c.

Plata. = Salapí. * Ang macapolós sa guihápon.

Plataforma. = Baluarte, lantáon ng̃a guibúhat sa solód sa mg̃a cota. * Capandáyan, máquina sa pagbúhat sa mg̃a bahin sa mg̃a horasan.

Platanal ó Platanar. = Saguíng̃an.

Plátano. = Saguing, ang tanóm ug ang bong̃a.

Plateado. = Bisan onsa ng̃a may color sa salapí.

Plateador. = Ang táuo ng̃a nagadíhog sa bisan onsa, sa salapí ng̃a tinúnao.

Plateadura. = Pagcadíhog sa bisan onsa sa salapí ng̃a tinúnao.

Platear. = Pagdíhog sa salapí sa bisan onsa, pagtápot sa salapí sa bisan diin.

Platería. = Dalan ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a baláy sa mg̃a pandáy sa salapí; baláy ng̃a pagabuhátan sa salapí. * Quinaárman sa pagbóhat sa bisan onsa, sa salapí.

Platero. = Pandáy sa salapí.

Plática. = Cagúla, suguílon, solte. * Oáli sa mg̃a ponóan sa ilang mg̃a sacop.

Platicar. = Pagsúguir, pagsuguílon, pagsólte, pagcagúla.

Platico, llo, to. = Guinisál sa onód ug sa mg̃a otan ng̃a tinártar ug maáyo; calán-on ng̃a ihátag sa mg̃a religioso, sa mg̃a arlao ng̃a mahál, ng̃a icadúgang sa mg̃a sod-an sa matagádlao. * Pinggan ng̃a tumbága ng̃a apil sa mg̃a tolónggon sa mg̃a música.

Platificar. = Pagbálbin sa bisan onsa sa salapí, pagsalapí sa bisan onsa.

Platija. = Isda.

Platilla. = Panápton.

Platina. = Tumbága ng̃a mahál.

Platino. = Tumbága ng̃a labíng mabóg-at sa ng̃atanán, sa color sa salapí.

Plato. = Pinggan. * Ang calán-on sa matagádlao. * Ang sod-an ng̃a ibótang ug isúcar sa mg̃a pinggan.

Platónicamente. = Sa pagcaólay. * Sa pagtáhor. * Sa oaláy daótan ng̃a tuyo ug húna húna.

Plausibilidad. = Pagcamahál, pagcaáyo sa bisan onsa arón tacós ng̃a pagdayégon.

Plausible. = Dalayégon, ang tacús ng̃a dayégon.

Plausiblemente. = Sa pagcadáyeg, sa pagdáyeg.

Playa. = Piliu, daplin, baybáyon sa dagat con sa mg̃a sobá.

Playado. = Dagat con sobá ng̃a may baybáyon.

Playazo. = Baybáyon ng̃a dagcó, hatáas.

Playero. = Táuo ng̃a magadála sa isda sa baybáyon, sa pagbalígya.

Plaza. = Saoang. * Lugar ng̃a guilibótan sa cota, sa mg̃a baluarte, sa mg̃a lantáoan, sa pagsócol sa mang̃a caáoay. * Opicio, pagcahímtang sa bisan cansa. * Dong̃og.

Plazo. = Tagál, tacga. * Arlao ng̃a tinórlo ug guitagána sa pagbóhat sa bisan onsa.

Ple. = Dula ng̃a guing̃álan de pelota.

Pleamar. = Pagcatáob, taob ng̃a dagcó.

Plebe. = Cadaghánan sa mg̃a táuo ng̃a obus, ng̃a díli dato, ug sa díli mahál ng̃a guinicánan.

Plebeyo. = Táuo ng̃a díli dato ug díli opód lioat sa maáyo ug mahál ng̃a guinicánan.

Plectro. = Capandáyan sa pagcáblit sa arpa.

Plegable. = Ang arang pilóon, picóon, locóton.

Plegadamente. = Sa pagcabóloc, sa díli madayág.

Plegadera. = Capandáyan sa garing, sa cahoy, sa bocóg, &c., sa pagpíco ug pagguísi sa mg̃a papel.

Plegadizo. V. Plegable.

Plegador. = Ang magapiló, ang magapicó.

Plegadura. = Pagcapiló, pagcapicó.

Plegar. = Piló, picó.

Plegaria. = Pagpang̃áyo, pagpang̃amúyo, pagpang̃aliópo. * Pagbágting sa mg̃a ling̃ánay, sa odto, arón mang̃ádye ang mg̃a cristianos.

Pleita. = Lubid ng̃a sinalápid, esparto ng̃a icabúhat sa mg̃a baníg sa España, sa mg̃a estara.

Pleiteador. = Ang may capolong̃ánan, ang mahagógma sa capolong̃ánan.

Pleiteante. = Idem.

Pleitear. = Paghilábot sa mg̃a capolong̃ánan.

Pleites. = Manlalában, ang magapahúsay sa mang̃a táuo ng̃a nanaglális lalis ug nagacaáoay. * Ang magabúhat sa bisan onsa, sa ng̃alan sa lain.

Pleitista. V. Pleiteador. * Táuo ng̃a macagobót.

Pleito. = Capolong̃ánan. * Pagáoay, paglális lalis. * Pagpang̃óbat.

Plenamar. V. Pleamar.

Plenamente. = Sa pagcahíngpit, sa pagcatúman. * Sa pagcaponó.

Plenariamente. = Idem. * Pagcahócom ing̃on sa mang̃a tulumánon sa mg̃a leyes, sa batásan.

Plenario. = Ponó. * Tuman, hingpit.

Plenilunio. = Pagcatibúoc sa bulan, bulan ng̃a tibúoc.

Plenipotencia. = Gahóm ng̃a dagcó ng̃a itógot sa mg̃a hari ug mg̃a ponóan sa bisan cansa.

Plenipotenciario. = Táuo ng̃a sinógo sa mg̃a hari, ug ng̃a guitugútan sa dagcóng gahóm, sa pagsábot ug sa paghúsay sa bisan onsa.

Plenitud. = Pagcaponó, pagcahíngpit, pagcatúman sa bisan onsa. * Pagcadághan, cadaghánan sa bisan onsa.

Plétora. = Pagcadághan sa dugó ug sa dugá sa lauas.

Pletórico. = Ang guidaghánan sa dugó ug sa dugá.

Pleura. = Panit panit ng̃a manípis, ng̃a magapótus sa tibúoc ng̃a doghan, sa dapit sa sulód.

Pleuresía. = Saquét sa dughan.

Pleurético. = Ang masaquét, ang mubáti sa doghan.

Plica. = Sulat ng̃a pinicó ug ng̃a guipílit, ng̃a sinolátan sa pagbóot sa bisan cansa ng̃a nagabúhat sa testamento.

Pliego. = Ang papel ng̃a pagaboháton sa tagsa ca pagcábo sa marca, sa hormáhan. * Cadaghánan sa mg̃a sulat ng̃a ibútang sa ilálom sa usá ca sapao.

Pliegue. = Conót. * Pagcapicó.

Plomada. = Tingga ng̃a manípis sa pagbárlis sa bisan onsa, tonton sa bató, tingga, puthao, &c., sa pagsócod sa cahilarmon sa tubig, sa mg̃a táuo ng̃a nanagsacáy. * Památo ng̃a tingga sa mg̃a anod, sa mg̃a sahid, &c.

Plomar. = Pagbótang sa marca sa tingga ng̃a binítay sa mg̃a hilo con mg̃a lubid ng̃a magamáy, sa mg̃a camatoóran, sa mg̃a solat ng̃a guican sa mg̃a hari, sa Santos ng̃a Papa, &c.

Plomazon. = Olounlánan ng̃a pagatabásan sa buláoan sa dagoay sa mg̃a dahon ng̃a manípis, ug ng̃a ipanápot sa bisan diin.

Plomería. = Tabon sa bisan diin, sa tingga.

Plomero. = Ang magabúhat sa bisan onsa, sa tingga.

Plomizo. = Ang sináctan sa tingga.

Plomo. = Tingga.

Plomoso. V. Plomizo.

Pluma. = Balahíbo sa mg̃a langgam. * Bisan onsa ng̃a icasúlat. * Quinaárman sa pagsúlat. * Catigayónan, pohónan, bahándi. * Otót.

Plumada. = Pagsúlat.

Plumado. = Ang balahibóan, ang may balahíbo sa mang̃a langgam.

Plumaje. = Cadaghánan sa mg̃a pluma. * Dayan dayan ng̃a magáma sa mg̃a pluma.

Plumajería. = Idem. * Cadaghánan sa mg̃a dayan dayan sa mg̃a pluma.

Plumajero. = Ang magabúhat ug magabalígya sa mg̃a pluma ug sa mg̃a dayan dayan sa mg̃a balahíbo, sa mg̃a pluma.

Plumazo. = Onlánan, cama, ng̃a ponó sa mg̃a pluma.

Plumazon. V. Plumajería y Plumaje.

Plúmbeo. = Bisan onsa sa tingga ug maíng̃on niána.

Plumeado. = Cadaghánan sa mg̃a barlis maíng̃on sa guibúhat sa pluma.

Plumear. = Pagbárlis sa mg̃a pluma con sa lápis, sa mg̃a piníntal.

Plúmeo. = Ang balahibóan, ang may mg̃a pluma.

Plumero. = Baat, bináng̃an sa mg̃a pluma sa pagyábyab ug pagcóha sa agbon. * Sorlánan sa mg̃a pluma.

Plumífero. V. Plómeo.

Plumion. V. Plumon.

Plumista. V. Escribiente.

Plumon. = Balahíbo, pluma ng̃a magamáy caáyo ug pino. * V. Plumazo.

Plumoso. V. Plúmeo.

Plural. = Ang nahasácop sa daghan.

Pluralidad. = Cadaghánan, pagcadághan.

Plus ultra (ser el non). = Pacamahál, pagcahamíli, pagcabilídhon sa bisan onsa. * Pagcalabí, pagcalabáo.

Plúteo. = Tagsa ca cajon sa mg̃a sorlánan sa mg̃a libro.

Pluvial. = Tubig ng̃a guican sa olan sa mg̃a pang̃ánod.

Pluvioso. = Taliúlan, tang̃úlan.

PO

Poa. = Pisi, lubid ng̃a magámit sa mg̃a sacayán.

Pobeda. = Lugar ng̃a guidaghánan sa mg̃a cahoy ng̃a guing̃álan ug álamo blanco.

Poblacion. = Cadaghánan sa mg̃a táuo ng̃a mulópio sa usá ca longsod. * Longsod.

Poblado. = Longsod.

Poblador. = Ang magapoyó sa bisan diin.

Poblar. = Pagtíndog sa usá ca longsod. * Pagpoyó sa usá ca longsod. * Pagponó sa bisan onsa.

Pobo. = Cahoy ng̃a guing̃álan ug álamo blanco.

Pobre. = Pobres, hang̃ol, quinahanglánon. * Mapaobsánon. * Bisan onsa sa diótay ng̃a bale. * Táuo ng̃a ualáy palad, ng̃a guicayógtan, masolóbon, ming̃ánon. * Táuo sa maáyo ug sa malómong buot. * Aláot, anógon.

Pobremente. = Sa pagcapobres, sa pagcaháng̃ol.

Pobrero. = Ang may catongdánan sa paglímos sa mg̃a pobre.

Pobreta. = Babáyeng bigáon.

Pobrete. = Ang guicayógtan, ang ualáy palad, mapaobsánon. * Táuo ng̃a díli batid, ng̃a oaláy quinaárman, ng̃a oaláy polós, apan sa maáyong gaoi ug húna húna.

Pobretería. = Cadaghánan sa mg̃a pobres, sa mg̃a hang̃ol. * Pagcábores, pagcaháng̃ol, pagcacólang sa mg̃a quinahánglan.

Pobreto. V. Pobrete.

Pobreton. = Pobres, hang̃ol uyámot.

Pobreza. = Pagcabres, pagcaháng̃ol. * Pacabía sa ng̃atanán ng̃a calibutánon.

Pobrismo. = Cadaghánan sa mg̃a pobres.

Pocero. = Ang magabóhat sa mg̃a atábay.

Pocilga. = Tangcál, sodlánan, alad ng̃a pagahipúsan sa mg̃a baboy. * Bisang onsang lugar ng̃a mahámos.

Pocillo. = Sorlánan ng̃a linobóng sa yota sa pagbútang sa bino, sa lana, &c. * Socolatíhan, panácsan, ng̃a pagaímgnan sa socolate.

Pócima. = Tambal ng̃a ipaínom sa mg̃a masaquét. * Bisan onsang ilímnon ng̃a malágsot, ng̃a oaláy lalím ug lamí.

Pocion. = Ilímnon ng̃a italámbal.

Poco. = Diótay. * Pagcahícao, cahícao. * Sa macariót.

Pocho. = Malupsád.

Poda. = Pagcacapón sa mg̃a cahoy ug ang túig, ang tiempo ng̃a igacapón.

Podadera. = Capandáyan sa pothao ng̃a quinalaháan, ng̃a icacapón sa mg̃a cahoy ug sa mg̃a paras.

Podador. = Ang magacapón sa mg̃a cahoy ug sa mg̃a paras.

Podagra. = Saquét ng̃a guing̃álan de gota.

Podar. = Pagcapón sa mg̃a paras ug sa mg̃a cahoy.

Podazon. V. Poda.

Podenco. = Calaínan sa iró.

Poder. = Gahóm, cagahúman. * Pagbóot. * Pagcasáyon sa pagbúhat sa bisan onsa. * Cosóg.

Poderdante. = Ang motógot sa iang gahúm sa lain, arón magabúhat sa bisan onsa.

Poderhabiente. = Ang guitagáan sa gahúm sa lain, sa pagbúhat sa bisan onsa.

Poderío. = Gahóm sa pagbúhat sa bisan onsa. * Puhónan, catigayónan, dona. * Cosóg ng̃a dagcó.

Poderosamente. = Sa gahóm, sa cosóg.

Poderoso. = Ang may gahóm, ang may cosóg. * Salapían, salapiánon, arunáhan, bahandiánon. * Ang nagabáton sa bisan onsa sa ilálom sa iang gahóm.

Podio. = Lingcoránan ng̃a hatáas ng̃a guitindúgan sa ubán ng̃a mg̃a columna.

Podon. V. Podadera.

Podre. = Nana.

Podrecer. V. Pudrir.

Podrecimiento. V. Putrefaccion.

Podredumbre. = Pagcadonót. * Casáquet sa huna huna ng̃a dili ipagóa, dili ipadayág. * Nana.

Podricion. V. Putrefaccion.

Podridero. V. Pudridero.

Podrimiento. V. Pudrimiento.

Podrir. V. Pudrir.

Poema. = Sulat ng̃a guisólat sa pagcaberso, sa pagcagáray, sa pagcabálac.

Poesía. = Quinaárman sa pagbúhat sa mg̃a berso, sa mg̃a garay, mg̃a balac.

Poeta. = Ang magabúhat sa mg̃a berso, sa mg̃a garay, sa mg̃a balac.

Poética. V. Poesía.

Poéticamente. = Ing̃on sa ang̃ay sa mg̃a tulumánon sa poesía.

Poético. = Ang nahatong̃ód sa poesía.

Poetisa. = Babáye ng̃a tiggáma sa mg̃a berso, sa mg̃a garay, sa mg̃a balac.

Poetizar. = Pagbúhat sa mg̃a berso, sa mg̃a garay, sa mg̃a balac.

Poino. = Cahoy ng̃a pagalingcóran sa mg̃a cuba ng̃a sinórlan sa bino, aguardiente, &c.

Polacra. = Sacayán.

Polaina. = Bisti sa mg̃a paa ng̃a magáma sa panápton ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a botones.

Polea. = Motón.

Poleadas. = Sopas ng̃a mahómoc caáyo.

Poleame. = Cadaghánan sa mg̃a motón.

Polémica. = Quinaárman ng̃a magaásoy sa mg̃a paglaláng sa pagsócol sa mg̃a caáoay ng̃a nang̃úbat sa mg̃a cota, sa mg̃a longsod, &c. * Pagíndig indig.

Polémico. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a pagíndig indig sa tung̃ód sa bisan onsa ng̃a quinaárman.

Polemonio. = Tanóm.

Polen. = Oloágbon ng̃a maholohágcot, ng̃a nahamótang sa mg̃a orlot sa mg̃a bolac ug ng̃a guisórlan sa binhi.

Polenta. V. Poleadas.

Poleo. = Tanóm, dagámi. * Pagparáyeg, pagcaándac. * Hang̃in ng̃a mahorós ug mabógnao.

Poliantea. = Cadaghánan sa mg̃a balíta ng̃a nagacaláin lain.

Poliarquía. = Pagcahópot, pagbóot ng̃a guican sa daghan ng̃a mg̃a táuo ng̃a ponóan.

Pólice. = Torlong comalágco.

Policía. = Maáyong pagbántay sa mg̃a longsod, hingpit ng̃a paghúsay arón matúman ang batásan, ang mg̃a leyes. * Pagcaábi abi, pagtáhor, catahóran catahá.

Policitacion. = Pagsáar sa Dios sa bisan onsa, con sa mg̃a ponóan.

Poliche. = Baláy ng̃a pagasugálan.

Polidero. V. Pulidero.

Polidor. = Idem. * Caoatán ng̃a nagabalígya sa guicáoat nia.

Polígala. = Dagáming diótay caáyo.

Polígama. = Babáye ng̃a may daghan ng̃a mg̃a bana ng̃a dong̃an, con mg̃a bana ng̃a nagacasonód sonód.

Poligamia. = Pagcabótang sa usá ca laláqui ng̃a namíño sa daghan ng̃a mg̃a babáye ng̃a dong̃an, ug ang laláqui ng̃a nang̃asáoa sa daghan ng̃a mg̃a babáye sa pagcasonód sonód.

Polígamo. = Laláqui ng̃a may daghan ng̃a mg̃a asáoa ng̃a dong̃an, con ng̃a nang̃asáoa sa daghan ng̃a mg̃a babáye sa pagcasonód sonód.

Poligloto. = Ang guisólat sa mg̃a pinamólong ng̃a nagacaláin lain. * Ang maálam mamólong sa daghánan ng̃a mg̃a pinamólong. * Ang santos ng̃a Sulat ng̃a sinólat sa nagacaláin ng̃a mg̃a pinamólong.

Poligrafía. = Quinaárman ng̃a nagatórlo sa pagsólat sa bisan onsa sa mg̃a cahológan ng̃a tinágo, ug ng̃a díli sasabóton con díli asóyon sa mahibaló. * Quinaárman ng̃a nagaásoy sa cahológan sa bisan onsa ng̃a guisúlat sa mg̃a letra ng̃a caráan caáyo, ug ng̃a díli ing̃on sa batásan.

Polilla. = Bocboc, anay. * Ang macadáot sa bisan onsa, sa pagcahínay hinay.

Polímita. = Panápton ng̃a hinábol sa mg̃a hilo ng̃a nagacaláin lain ug color.

Polin. = Cahoy ng̃a pagatongtóng̃an sa bisan onsa.

Polinche. = Cagon cagon sa mg̃a caoatán.

Polio. = Dagámi ng̃a italámbal.

Pólipo. = Hobág hobág ng̃a motoróc sa mg̃a bohó sa ilong, ug ng̃a moósob osob con díli ugáling tambálan ug maáyo.

Polipodio. = Tanóm ng̃a motoróc sa mg̃a ponóan sa mg̃a cahoy, sa mg̃a cota, &c.

Polispastos. = Motón ng̃a guibotáng̃an sa daghan ng̃a mg̃a rondana.

Politécnico. = Ang nahasácop sa daghánan mg̃a quinaárman.

Politeismo. = Sayóp sa mg̃a táuo ng̃a mutóo sila ng̃a may daghan ng̃a mg̃a dios.

Política. = Quinaárman sa paghópot sa mang̃a longsod ug sa paghúsay caníla, arón matúman ang maáyong batásan ug ang guisúgo sa mg̃a tolománon, sa mg̃a leyes.

Políticamente. = Ing̃on sa mg̃a tulumánon ug sa mg̃a leyes. * Sa maáyong pagcahúsay.

Político. = Ang nahatong̃ód sa política. * Táuo ng̃a maábi abíhon, ng̃a tigtáhor. * Ang maálam sa paghósay sa mg̃a holosáyon sa Guinharían.

Politicon. = Ang maábi abíhon caáyo.

Póliza. = Papel ng̃a sinolátan ug ihátag sa lain, arón modáoat sa bisan onsang salapí. * Camatoódan ug calig-ónan sa pagmatúod ng̃a ang mg̃a manggad ng̃a guidála sa bisan cansa díli dinilían.

Polizon. = Táuo ng̃a tigsóroy soroy, ng̃a oaláy opicio ng̃a caugalíng̃on. * Táuo ng̃a musucáy sa tinágo, sa oalá itógot sa mg̃a ponóan, sa oaláy lisensia.

Polo. = Ang himotáng̃an ug pagalingcóran sa bisan onsa.

Poltron. = Malúya, taláoan, matalác-on.

Poltronería. = Catápol, catacá, calúya, pagcalícay sa pagbúhat.

Poltronizarse. = Paglícay sa mg̃a pagbóhat, sa mg̃a cahágo.

Polucion. = Pagáoas sa dugó sa laoas sa pagcatólog.

Poluto. = Mahúgao, mahámos, maláo-ay.

Polvareda. = Pagcaágbon. * Agbon ng̃a guilíbot, guilupád sa hang̃in.

Polvificar. V. Pulverizar.

Polvo. = Agbon. * Bocboc, binócboc.

Pólvora. = Pólvora, malílang. * Gaui. * Cagauían ng̃a malágsot, maísog. * Pagcadalí, pagcalágsic, sa bisan onsa.

Polvoramiento. = Pagcabórbor, pagcabilíbod, pagcabitíbot.

Polvorear. = Bitíbot, bilíbor, balíbor, borbor.

Polvoriento. = Ang naponó sa agbon.

Polvorin. = Pólvora ng̃a magamáy caáyo, sorlánan sa pólvora ng̃a magamáy ng̃a iseleba sa mg̃a luthang.

Polvorista. = Ang magabúhat sa pólvora.

Polvorizable. V. Pulverizable.

Polvorizar. V. Polvorear.

Polvoroso. V. Polvoriento.

Polla. = Domalágang manóc.

Pollada. = Cadaghánan sa mg̃a pisó ng̃a guican sa tagsa ca paglómlom sa mg̃a langgam, ug labí pa sa mg̃a manóc.

Pollastro. = Pisó ng̃a dolodagcó na. * Táuo ng̃a batir, malaláng̃on.

Pollazon. = Pagcadághan sa mg̃a itlog ng̃a guilúmlom sa tagsa ca paglúmlom sa mg̃a langgam, ug ang mg̃a pisó ng̃a guican niána.

Pollera. = Lugar ng̃a pagabatónan sa mg̃a pisó. * Capandáyan ng̃a may silvi sa pagtóon sa paglacát sa mg̃a bátang diótay.

Pollería. = Lugar ng̃a pagabaligyáan sa mg̃a pisó.

Pollero. = Lugar ng̃a pagabatónan sa mg̃a pisó. * Táuo ng̃a magaláming sa mg̃a pisó sa pagbalígya.

Pollinarmente. = Pagcabayo sa borrico.

Pollino. V. Borrico. * Táuo ng̃a borong, cabos, ng̃a oaláy quinaárman.

Pollito. = Báta sa diótay ng̃a edad.

Pollo. = Pisó. * Anac sa mg̃a putiócan. * Táuo ng̃a malaláng̃on, batid.

Poma. = Bong̃a sa España, mansana. * Malíng̃in ng̃a magáma sa mg̃a cahomót ng̃a nagacaláin lain.

Pomada. = Tamboc ng̃a maíng̃on ing̃on sa manteca, ng̃a magáma sa mg̃a nagacaláin lain ng̃a cahomót, ug may silbi sa pagdíhog sa nauong, sa mg̃a camót ug sa bohóc.

Pomar. = Tanáman ng̃a guibatónan sa mg̃a cahoy ng̃a bong̃áan.

Pómez (piedra). = Buga.

Pomífero. = Cahoy ng̃a mobóng̃a sa mg̃a mansanas.

Pomo. = Cahoy ng̃a mobóng̃a sa mg̃a mansanas. * V. Poma. * Baso ng̃a maíng̃on sa dagoay sa usá ca mansana, ng̃a pagsórlan sa mg̃a cahomót. * Ang dayan dayan sa polóan sa espada ng̃a magapogóng sa maong espada.

Pompa. = Cadaghánan sa mg̃a táuo ng̃a manámbong sa mg̃a piesta ug sa mg̃a combida. * Pagparáyeg, pagcabántog ng̃a ang̃ay sa mg̃a dagcóng táuo. * Procesion ng̃a dagcó, bantógon. * Labtog, bitlig ng̃a magáma sa tubig, guican sa hang̃in ng̃a misolód. * Pagcabócad sa mg̃a bisti ng̃a hatáas, sa mang̃a saya, &c., tong̃ód sa hang̃in ng̃a misolód.

Pompearse. = Pagparáyeg. * Paglacát ng̃a obán sa daghánan ng̃a mg̃a táuo.

Pomponearse. V. Pompearse.

Pomposamente. = Sa paráyeg, sa pagcabántog. * Sa pagcaámbong, sa pagcalígdong.

Pomposo. = Parayégon, malígdong, maámbong. * Ang mabócad, mabotód.

Poncil. = Sooa, limon ng̃a maáslom.

Ponche. = Ilímnon ng̃a magáma sa aguardiente, sa limon ug asúcar.

Poncho. = Malúya, tapólan.

Ponderable. = Ang arang timbáng̃on. * Ang tacós ng̃a dayégon caáyo, ng̃a pagdacóon.

Ponderacion. = Pagcamátng̃on, pagcacúgui, pagcapalándong sa pagpamólong ug sa pagbúhat sa bisan onsa. * Pagpadáyeg caáyo, pagpadagcó sa bisan onsa. * Pagcatímbang sa bisan onsa.

Ponderado. = Táuo ng̃a parayégon, maandácon, ng̃a magapadagcó sa iang suguílon.

Ponderador. = Ang magadáyeg caáyo, ang magapacadagcó sa bisan onsa. * Ang magapamátng̃on ug magapalándong. * Ang magatímbang.

Ponderal. = Ang nahatong̃ód sa timbáng̃an ug sa pagtímbang.

Ponderar. = Pagtímbang. * Pagmátng̃on, pagpalándong paghúna huna ug maáyo sa bisan onsa.

Ponderativo. V. Ponderador.

Ponderosamente. = Sa dagcóng cacógui, sa maáyong pagpalándong ug pagmátng̃on.

Ponderosidad. V. Pesadez.

Ponderoso. V. Pesado. * Malígdong, maámbong.

Ponedera. = Langgam ng̃a magaítlog na.

Ponedero. = Ang arang ibútang. * Pugarán. * Alaguían sa mg̃a itlog sa mg̃a manóc.

Ponedor. = Ang magabótang.

Ponente. = Ponóan, hocom sa hocmánan ng̃a guing̃álan de la Rota.

Poner. = Botang, lingcor. * Pagándam, pagtagána sa bisan onsa. * Pagpósta sa sugál. * Pagsólat sa guipasúlat sa lain. * Pagítlog sa mg̃a langgam.

Poniente. = Casobáng̃an. * Hang̃in ng̃a guican sa casubáng̃an.

Ponimiento. = Pagcabótang sa bisan onsa.

Pontazgo. = Salapí ng̃a ibáyad tung̃ód sa pagágui sa mg̃a tuláy.

Pontear. = Pagbúhat sa mg̃a tuláy.

Pontificado. = Cahímtang sa Santos ng̃a Papa. * Tiempo, túig ng̃a pagadugáyan sa Santos ng̃a Papa ug sa mg̃a Sres. Obispos sa ilang pagcahímtang.

Pontifical. = Ang nahatong̃ód sa Santos ng̃a Papa. * Mg̃a bisting tanán ng̃a guibisti sa mg̃a Sres. Obispos sa pagmisa, ug sa ubán ng̃a mg̃a tulumánon sa ilang pagcaobispo. * Libro ng̃a sinulátan sa mg̃a tulumánon sa mg̃a Sres. Obispos, sa Singbahán. * Ang salapí ng̃a nahatong̃ód sa tagsa ca Parroquia.

Pontificalmente. = Ing̃on sa batásan sa Santos ng̃a Papa ug sa mg̃a Sres. Obispos.

Pontificar. = Pagángcon sa pagcahímtang sa Santos ng̃a Papa.

Pontífice. = Ang Arzobispo con Obispo sa tagsa ca Singbahán. * Ang Santos ng̃a Papa, pang̃ólo sa mg̃a ponóan sa Singbahán.

Ponton. = Sacayán ng̃a pagabuháton pagtúyo sa pagháoan sa mg̃a pondóhan ug sa mg̃a subá, sa mg̃a bató, sa balás, &c.

Pontonero. = Ang magabántay ug magahópot sa mg̃a ponton.

Ponzoña. = Hiló, lala, lanag.

Ponzoñosamente. = Sa hiló.

Ponzoñoso. = Ang macahiló, ang malála, macalála, ang ang macalánag. * Ang macadáot sa mg̃a batásan ng̃a maáyo ug sa mg̃a calág.

Popa. = Olín.

Popamiento. = Pagcaógay ogay, pagcaálam alam.

Popar. = Pagtámay, pagyúbit sa isigcatáuo sa pagdolápi sa iang olo, con sa pagbúhat sa lain ng̃a buhat ng̃a talamáyon.

Popés. = Lubid ng̃a dagcó ng̃a magámit sa mg̃a sacayán.

Popote. = Dagámi sa Indias.

Populacho. V. Plebe.

Populacion. V. Poblacion.

Popular. = Ang nahatong̃ód sa longsod. * Táuo ng̃a obus, ng̃a díli lioat sa mahál ng̃a guinicánan. * Ang guihigógma sa mg̃a taguilóngsod tong̃ód sa iang maáyong buot ug gaui, tong̃ód sa iang maáyong batásan.

Popularidad. = Pagcahigógma sa mg̃a tagilóngsod sa bisan cansang táuo, ug ang mg̃a pahanóngdan sa táuo ng̃a guihigógma.

Popularmente. = Ing̃on sa pagcadágoay sa longsod.

Popularizar. = Pagcúha sa bisan cansa sa maáyong buot sa mg̃a isigcataguilóngsod.

Populeon. = Cahomót ng̃a magáma sa mg̃a salinsíng̃an sa mg̃a cahoy ng̃a guing̃álan ug álamo blanco, sa tamboc sa baboy ug sa obán ng̃a isalácot.

Populoso. = Longsod ng̃a guimpúy-an sa daghánan ng̃a mg̃a tagilóngsod, mg̃a molópio.

Poquedad. = Pagcadiótay, pagcadíot. * Pagcatálao. * Bisan onsa ng̃a oaláy bale, ng̃a oaláy polós.

Poquillo, lla, to, ta. = Diótay uyámot. * Macariót caáyo.

Poquísimo. = Idem.

Poquitico, ca, llo, lla, to, ta. = Idem. * Diriót, diriót uyámot.

Poquito. = Idem. * Ang malúya, ang oaláy cosóg ug gahóm.

Por. = Tong̃ód. * Sa.

Porcal. = Calaínan sa mg̃a ciríoelas ng̃a dagcó ug díli maáyo caáyo, sa España.

Porcel. = Baboy ng̃a diótay.

Porcelana. = Mg̃a pinggan, mg̃a panácsan, &c., ng̃a pino caáyo, masínao ug masíhag. * Panácsan ng̃a dagcó, ng̃a pagabotáng̃an sa gatas, sa sabáo, sa matám-is, &c. * Color ng̃a maputí ng̃a sináctan sa asul.

Porcino. = Ang nahatong̃ód sa baboy. * Baboy ng̃a diótay. * Hobág sa olo cay hingpácng̃an.

Porcion. = Bahin ng̃a macúha ug mabólag sa bisan diin. * Ang sod-an ng̃a ihátag sa bisan cansa, sa adlao ng̃atanán.

Porcionero. V. Partícipe.

Porcionista. = Ang tacús ng̃a pagatagáan sa bisan onsang bahin.

Porcipelo. = Ang balahíbo ng̃a malíg-on sa baboy.

Porciúncula. = Pagtógot sa pagpasáilo sa mg̃a salá ng̃a macúha sa mg̃a Singbahán ni S. Francisco, sa icadúha ca adlao sa Agosto.

Porcuno. = Ang ang̃ay ug ang nahatong̃ód ca baboy.

Porche. = Atóp atóp.

Pordiosear. = Pagquilímos.

Pordiosería. = Opicio con cahímtang sa pagquilímos.

Pordiosero. = Pobres, hang̃ol ng̃a maquiglímos tong̃ód sa Dios.

Porfía. = Pagcalális lalis. * Pagcacanúnay, pagcaúsob osob sa pagbúhat sa bisan onsa sa masingcámot.

Porfiadamente. = Sa tinúyo caáyo, sa masingcámot, sa pagcaósob osob.

Porfiado. = Ang magaósob osob sa bisan onsa. * Ang díli magaópod sa iang húna húna.

Porfiador. = Idem.

Porfiar. = Paglális lalis, pagíndig indig. * Paópod opod sa pagbúhat con sa pagpamólong sa bisan onsa. * Pagdáyon sa pagcacanúnay sa bisan onsang tuyo.

Pórfido. = Batóng mahál.

Porgadero. = Alíg-ig.

Pormenor. = Cadaghánan sa mg̃a tolotagídyot.

Poro. = Bohóng diótay uyámot sa mg̃a laoas.

Porosidad. = Cadaghánan sa mg̃a bohó ng̃a magamáy sa usá ca laoas.

Poroso. = Ang may mg̃a bohó ng̃a magamáy.

Por qué? = Mano? ng̃ano?

Porque. = Cay.

Porquera. = Lugar ng̃a pagahigdáan ug pagahipúsan sa mg̃a baboy.

Porquería. = Hugao, cahámos, sagbot, boling, tae. * Pagcaólag, pagcaláo-ay. * Buhat ng̃a daótan, maláo-ay, maólag. * Bisan onsa sa diótay ng̃a bale, ng̃a oaláy polós. * Bong̃a ug bisan onsang calán-on ng̃a magadáot sa macacáon.

Porqueriza. = Tangcál ng̃a pagalamíng̃an sa mg̃a baboy.

Porquerizo. = Ang magabántay sa mg̃a baboy.

Porquero. = Idem.

Porqueron. = Mananácop ng̃a modácop sa mg̃a saláan ug magadála caníla sa presóhan.

Porquezuelo. = Baboy ng̃a diótay. * Táuo ng̃a talamáyon.

Porra. V. Cachiporra. * Pagparáyeg, pagcaándac. * Táuo ng̃a magaópod opod sa iang suguílon, ng̃a magabórlay ug magaaling̃ása.

Porraceo. = Ang may color ng̃a berde maíng̃on sa color sa seboyas ng̃a guing̃álan ug puerros.

Porrada. = Pagcapócpoc, pagcabúnal sa cahoy ng̃a guing̃álan ug porra. * Polong ng̃a caoang ng̃a oaláy cahológan.

Porrazo. = Idem hasta polong. * Bisan onsang pocpoc. * Pagcahagpá, pagcahágbong.

Porrear. V. Porfiar.

Porrería. V. Porrada desde polong.

Porreta. = Dahon ng̃a linhod sa mg̃a seboya, sa trigo, sa humáy, &c.

Porrilla. = Bacbac ng̃a icahíngpit sa mg̃a lansang, sa mg̃a táuo ng̃a magabúhat sa mg̃a puthao ng̃a ilánsang sa mg̃a itolonób, sa mg̃a cocó sa mg̃a cabayo. * Hobág ng̃a motoróc sa mg̃a luha luha sa mg̃a cabayo, &c.

Porrillo (a). = Sa pagcadághan.

Porrina. = Ang trigo, ang humáy, &c., con diótay ug malúnghao pa. * V. Porreta.

Porro. = Táuo ng̃a borong, cabos.

Porron. = Mahináyon, madugáyon. * Sorlánan sa tubig, bino, &c., ng̃a may usá ca tomóy ng̃a hatáas ng̃a pagaímnan.

Porta. = Talambóan ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a luthang sa mg̃a sacayán. * Talambóan sa cubierta, sa salog sa mg̃a sacayán.

Portalmízcle. = Mananáp sa Asia, tinggalóng.

Portabandera. = Bacos ng̃a guibotáng̃an sa usá ca puyo puyo sa atubáng̃an sa pagsolód sa tomóy sa cahoy ng̃a guitaólan sa bandela.

Portacarabina. = Puyo puyo sa panit ng̃a guibítay sa mg̃a siya sa mg̃a cabayo, ng̃a pagasórlan sa tomóy sa mg̃a pusil.

Portacartas. = Sorlánan sa mg̃a sulat, táuo ng̃a may opicio sa pagdála sa mg̃a sulat.

Portada. = Atubáng̃an sa mg̃a Singbahán, sa mg̃a baláy, &c., ug sa bisan onsa. * Ang nahaúnang nauong sa mg̃a libro ng̃a inimprenta.

Portador. = Ang magadála, ang magahátod sa bisan onsa. * Papán ng̃a halagpád ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a pinggan ng̃a sinórlan sa mg̃a sod-an, sa pagdála dala sa bisan diin.

Portaestandarte. = Soldado ng̃a magadála sa bandela.

Portafusil. = Gorca, tinábas sa panit sa pagbála sa pusil.

Portaguion. = Soldado ng̃a magadála sa guion.

Portal. = Silong. * Atóp atóp ng̃a pagasilóng̃an.

Portaleña. = Talambóan ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a luthang sa mg̃a sacayán.

Portaleto. = Bantay ng̃a nagaátang sa pultahán ng̃a solórlan sa longsod, sa paghíling sa mg̃a manggad ng̃a isolód.

Portalon. = Talambóan ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a hagdan sa pagsáca sa mg̃a sacayán.

Portante. = Paglacát ng̃a caogalíng̃on sa mananáp, sa mg̃a cabayo, &c. * (Tomar el). = Paglacáo sa madalí.

Portantillo. = Paglacát ng̃a madalí caáyo sa cabayo, &c.

Portañola. V. Portaleña.

Portañuela. = Tinábas ng̃a panápton ng̃a igatábon sa si-si sa mg̃a calson, dapit sa atubáng̃an.

Portapaz. = Ang laráoan sa salapí, &c., ng̃a icahátag sa pas sa mg̃a Singbahán.

Portar. = Pagpatigáyon sa bisan onsa, sa pagcaáyo con sa pagcadaótan. * Pagbísti sa maáyo, pagalíma ug maáyo sa mg̃a casangcápan sa baláy. * Paglólot con may quinahánglan pa.

Portátil. = Ang masáyon pagadáron sa bisan diin. * Ang masáyon pagabálhin balhínon.

Portaventanero. = Ang panday ng̃a magabúhat sa mg̃a tacop, sa mg̃a pultahán ug sa mg̃a talambúan.

Portazgo. = Salapí ng̃a ibáyad tong̃ód sa pagágui sa bisan diin.

Portazo. = Pagcahagpá, pagcahágbong sa mg̃a tacop cay guisara sa hang̃in. * Pagcasára sa pultahán sa pagpasipála sa bisan cansa, ug arón díli macasolód.

Porte. = Salapí ng̃a ibáyad tong̃ód sa pagdála sa bisan onsa, sa bisan diin ng̃a lugála. * Caogalíng̃on ng̃a pagpoyó, pagbatásan ug pagcabóhi sa bisan cansa. * Pagcahamíli, pagcamahál sa guinicánan sa mg̃a táuo. * Pagcadagcó, pagcalóang sa bisan onsa.

Portear. = Pagdála sa bisan onsa, sa bisan diin, tong̃ód sa sohol ng̃a guisabótan. * Paghágbong sa mg̃a tacop. * Pagágui sa bisan onsa sa usá ca lugar sa lain ng̃a lugar.

Portento. = Bisan onsa ng̃a cating̃aláhan, hibólng̃an. * Macalilísang, macacógmat.

Portentosamente. = Sa pagcamilagros, sa pagcating̃ála, sa pagcahibólong.

Portentoso. = Cating̃aláhan, hibólng̃an. * Macalilísang, macacógmat, macahahárloc.

Portería. = Ang pultahán ng̃a dagcó sa mg̃a conbento, sa mg̃a caparían. * Opicio ug ang solód sa portero. * Cadaghánan sa mg̃a pultahán nagatanán sa usá ca sacayán.

Portero. = Táuo ng̃a may opicio ug catungdánan sa pagócab, sa pagábli ug sa pagsára sa mg̃a tacop.

Pórtico. = Sulód ng̃a guiátpan ng̃a guilibótan sa mg̃a columna.

Portillo. = Bohó, alaguían sa mg̃a cota ug sa mg̃a bongbong, sa mg̃a pared. * Tacop ng̃a diótay ng̃a guipahaáng̃ay sa lain ng̃a pultáhan ng̃a dagcó. * Ang guibang sa bisan onsa ng̃a natípac. * Pultáhan ng̃a solórlan sa ubán ng̃a mg̃a longsod, ng̃a díli mahímo ng̃a pagasórlan sa bisan onsa ng̃a tacós ng̃a hilng̃on.

Porton. = Poltahán ng̃a guibótang sa solód ug tong̃ód sa hagdanán.

Porvenir. = Omalábot.

Porvida. = Pagpanómpa tong̃ód sa quinabóhi sa Dios ug sa iang mg̃a santos.

Pos (en). = Dayon, sonód.

Posa. = Pagcabágting tong̃ód sa mg̃a minatáy. * Pagcahonóng sa managyáyong sa mg̃a minatáy ug sa moobán sa lobóng, sa pagcanta sa usá ca responso.

Posada. = Caogalíng̃on ng̃a baláy sa tagsa tagsa, pinuyánan. * Halapítan. * Sorlánan sa cuchillo, sa tenedor ug sa cuchara ng̃a guidála sa táuo ng̃a magabiaje. * Sulód ng̃a pagapúy-an sa mg̃a sologóon ng̃a babáye sa mg̃a baláy sa mg̃a hari ug sa mg̃a dagcóng táuo.

Posadera. = Sampot, ililíngcod.

Posadero. = Tagía sa halapítan.

Posante. = Sacayán ng̃a díli malíhoc caáyo sa paglayág na.

Posar. = Pagpoyó sa halapítan. * Pagpoyó. * Paglíngcod, pagpahamórlay, paghóoay. * Pagbátog sa mg̃a langgam. * Pagbótang sa bisan onsa ng̃a guibála con guipás-an sa paghóoay.

Posdata. = Bisan onsa ng̃a guisúlat pagdógang sa mg̃a sulat, sa human na ang pagbótang sa pecha ug sa pirma.

Poseedor. = Ang magasácop sa bisan onsa sa ilálom sa iang gahóm. * Tagía.

Poseer. = Pagtagía sa bisan onsa. * Pagbáton sa bisan onsa sa ilálom sa gahóm ng̃a caugalíng̃on.

Poseido. V. Poseso. * Ang magabúhat sa mg̃a buhat ng̃a daútan.

Posesion. = Pagcatagía, pagcahaágom sa bisan onsa. * Pagcabótang sa táuo ng̃a guisórlan sa mg̃a yaoa. * Húna húna ng̃a maáyo con daótan sa tong̃ód sa isigcatáuo. * Yota, baláy, &c., ng̃a caugalíng̃on sa bisan cansa.

Posesional. = Ang nahatong̃ód sa pagcatagía sa bisan onsa.

Posesionarse. = Pagdáoat sa bisan onsa, pagsógod sa pagcatagía sa bisan onsa.

Posesionero. = Ang tagía sa mg̃a hayúpan ng̃a nahímo opód ug tagía sa mg̃a lugar ng̃a calán-an sa mg̃a mananáp.

Poseso. = Táuo ng̃a guisórlan sa mg̃a yaoa.

Posesor. V. Poseedor.

Posesorio. V. Posesional.

Poseyente. V. Poseedor.

Posfecha. = Pecha, adlao ng̃a sonód sa matúod ng̃a adlao ug pecha.

Posibilidad. = Pagcahímo sa bisan onsa. * Ang bahándi, ang puhónan, ang catigayónan, ang salapí sa bisan cansa.

Posibilitar. = Pagpatigáyon arón mahímo ug bisan onsa ng̃a díli macúli onta.

Posible. = Ang arang himóon ug buháton. * V. Posibilidad desde ang puhónan.

Posiblemente. = Sa pagcahímo.

Posicion. = Pagcabótang sa bisan onsa.

Positivamente. = Pagcamatúod, sa oaláy duha duha.

Positivo. = Matúod, ang dayág caáyo, ang oaláy duha duha.

Pósito. = Baláy ng̃a pagatipígan sa trigo, sa humáy, &c., sa mg̃a longsod, ng̃a itagána con may quinahánglan pa.

Positura. V. Posicion.

Posma. = Pagcabóg-at, pagcahínay, pagcadúgay. * Táuo ng̃a madugáyon, mahináyon.

Poso. = Lalog. * Pagpahóoay, pagpahamórlay.

Pospelo (á). = Sa díli ang̃ay, sa pagcabátoc.

Posponer. = Pagbótang sa usá ca botang sa pagcasonód sa laín ng̃a butang. * Pagpabíli ug paghigúgma sa usá ca butang sa diótay ng̃a bili sa lain ng̃a butang.

Posta. = Ang mg̃a cabayo ng̃a guibótang botang sa mg̃a cadalánan, sa pagdáoat daoat sa mg̃a táuo ug sa mg̃a súlat, sa madalí caáyo, sa oaláy honóng ug lang̃an. * Lugar ng̃a guibutáng̃an sa mg̃a posta. * Cahalayóon cutub sa usá ca posta sa lain ng̃a posta. * Ang táuo ng̃a magaobán sa posta, ng̃a magabiaje sa madalí caáyo. * Hioa sa carne, sa isda ug sa bisan onsa pa. * Balang diótay sa tingga ng̃a dolodagcó sa guing̃álan ug perdigones.

Poste. = Halígueng bató, sa cahoy con sa tumbága, columna. * Castigo ng̃a guihátag sa mg̃a magtotóon sa ilang mg̃a guitón-an, sa pagpatíndog caníla sa pagcadúgay dugay.

Postema. = Hobág ng̃a ponó sa nana. * Táuo ng̃a samócan, ng̃a magabúrlay ug magaaling̃ása. * Táuo ng̃a magpaháyag ug magapadayág sa iang isigcatáuo sa casáquet sa iang cásing cásing.

Postemero. = Capandáyan sa mg̃a mananámbal sa pagsí-si sa mg̃a hobág.

Postergacion. = Pagcaoláhi.

Postergar. = Pagoláhi, pagsonód.

Posteridad. = Lioat, calioátan.

Posterior. = Ang nagaoláhi, ang mosonód.

Posterioridad. V. Postergacion.

Posteriormente. = Oña. * Sa oláhi, sa pagcasonód.

Posteta. = Cadaghánan sa mg̃a pliego ng̃a papel ng̃a guisolosócsoc sa mg̃a impresor, sa paghípos sa mg̃a libro ng̃a inimprenta.

Postigo. = Pultahán ng̃a guibótang sa lugar ng̃a tolotinágo sa mg̃a baláy. * Tacop sa usá lamang ca dahon. * Tacop ng̃a diótay ng̃a guipahaáng̃ay sa lain pultahán ng̃a dagcó. * Pultahán ng̃a solórlan sa mg̃a longsod.

Postila. = Pagmátng̃on ng̃a guibótang sa mg̃a daplin sa mg̃a dahon sa mg̃a libro, arón sabóton ug maáyo ang cahológan sa guisúlat dihá.

Postilador. = Ang nagabótang sa mg̃a pagmátng̃on ng̃a guiíng̃on caron.

Postilla. = Cugan.

Postillon. = Sologóon ng̃a magacabayo pagóna sa mg̃a posta, sa pagtórlo caníla sa dalan, ug sa pagsíbog, sa pagóli sa mg̃a cabayo.

Postilloso. = Ang may cugan.

Postiza. = Bongbong sa mg̃a sacayán ng̃a guitáod sa ibábao sa cubierta.

Postizo. = Ang guibótang lamang sa ibábao, sa salingcápao. * Bohócan ng̃a idúgang sa mg̃a táuo ng̃a guihinágan sa bohóc.

Postimeridiano. = Ang nahatong̃ód sa hapon. * Ang tiempo ng̃a sonód, ng̃a lioas sa odto.

Postor. V. Ponedor.

Posparto. = Pagánac ng̃a sonód sa lain ng̃a pagánac.

Postracion. = Pagcahapá, pagcaóbo, pagcayáob. * Pagcalúya guican sa saquét con sa casáquet.

Postrador. = Ang magabóncag, ang magaláglag. * Ang magapaóbos. * Papán ng̃a ibútang sa tiílan sa mg̃a lingcoránan sa coro ng̃a pagatónban sa hingtúngdan ng̃a religioso.

Postrar. = Pagpaóbos. * Paglóhor. * Pagobó, pagyáob, paghapá. * Pagbóncang, pagláglag, paggobá. * Paglúya, pagcúha sa gahóm, sa cosóg. * Pagámpo, pagpang̃amúyo.

Postre. = Ang matám-is, ang mg̃a bong̃a, &c., ng̃a ibútang sa lamesa sa catapúsan sa mg̃a pagcáon, sa human na ang pagcáon sa mg̃a sod-an.

Postre (á la). = Sa catapúsan.

Postremo. = Ang toa, ang anáa sa oláhi, sa catapúsan.

Postreramente. = Sa pagcatápus, sa catapúsan, sa pagcaoláhi.

Postrero. V. Postremo. * Ang magaoláhi.

Postrimeramente. V. Postreramente.

Postrimería. = Caolahían. * Ang mg̃a túig ng̃a catapúsan sa quinabúhi.

Postrimero. V. Postre y Postrero.

Postulacion. = Pagcahing̃álan sa Obispo sa usá ca Singbahán, ng̃a guibúhat sa mg̃a Padreng canónigo, ug ng̃a quinahánglan sa pagtógot sa Santos ng̃a Papa, tung̃ód cay Obispo man sa lain ng̃a Singbahán ang tinórlo, ug tong̃ód ba sa lain ng̃a cabilínggan.

Postulado. = Ang madayág uyámot, ang díli quinahánglan ng̃a asóyon.

Postulador. = Ang Padreng canónigo ng̃a magatórlo sa pagcaobispo sa táuo ng̃a díli unta mahímo ng̃a itódlo. * Ang mang̃áyo sa hocmánan sa Roma sa pagbaláod sa pagcasantos sa bisang cansang táuo ng̃a nagaalágad ug maáyo sa Dios sa buhi pa sia.

Postular. = Pang̃ang̃áyo sa pagcaponóan sa usá ca Singbahán sa táuo ng̃a díli onta mahímo ng̃a itórlo ing̃on sa tulumánon sa santa Iglesia, con díli onta itógot sa Santos ng̃a Papa.

Póstumo. = Ang ipabántog ug ipabaláod sa lioas sa camatáyon, sa obus na namatáy ang magabúhat.

Postura. V. Posicion. * Pagtanóm sa mg̃a cahoy ug sa mg̃a tanóm. * Ang bili ng̃a guipabíli sa mang̃a ponóan sa mg̃a calán-on ng̃a ibalígya sa longsod. * Ang bale ng̃a guipabale sa magapálit sa bisan onsa ng̃a ibalígya. * Pagcapósta, pagpósta. * Pagcaóyon. * Itlog sa mg̃a langgam. * Cahoy con tanóm ng̃a ilálin.

Potable. = Ang mahímo, ang arang imnon.

Potado. = Hobóg.

Potador. = Ang moínom.

Potaje. = Sabáo sa laolla, &c. * Mg̃a liso ng̃a calán-on, ng̃a guinisál. * Ang maong mg̃a liso ng̃a hílao. * Ang ilímnon ng̃a magáma sa daghánan ng̃a mg̃a sacót. * Catilíngban, cadaghánan sa mg̃a botang ng̃a caoang ug ng̃a oaláy polós.

Potajería. = Cadaghánan sa mg̃a liso, mg̃a balátong, &c., ng̃a laya, ug hiláo, ng̃a pagaguisálon. * Solód ng̃a pagatipígan sa mg̃a balátong ng̃a icabúhat sa mg̃a guisál.

Potajero. = Táuo ng̃a magabántay sa potajería sa mg̃a baláy ng̃a hiriánon.

Potala. = Bató ng̃a tinácgos sa tomóy olín con sa dolong sa mg̃a sacayán, ng̃a icapondo sa mg̃a bote ug sa mg̃a sacayán ng̃a diótay.

Potar. = Pagsíbo sa mg̃a tacsánan ug sa mg̃a timbáng̃an. * Pagínom.

Pote. = Sorlánan sa yota ng̃a hatáas, ng̃a pagaímnan ug pagabotáng̃an sa mg̃a ilímnon, tinghoy. * Masetasán ng̃a pagatámnan sa mg̃a tanóm ng̃a mahomót ug bulácan. * Tacsánan ug timbáng̃an ng̃a pagasibóan sa obán.

Pote. (á). = Sa pagcadaghánan.

Potencia. = Gahóm, galámhan. * Cosóg. * Pagcahópot sa mg̃a Guinharían.

Potencial. = Ang may gahóm, cosóg.

Potencialidad. = Pagcahímo. * Pagcatómbas.

Potencialmente. = Sa pagcatómbas. * Sa pagcahímo.

Potentado. = Hari, príncipe. * Táuo ng̃a gahúman.

Potente. = Ang may gahúm, ang gahúman. * Ang macalíoat. * Salapían, salapiánon, arunáhan. * Dagcó, dagcóan.

Potentemente. = Sa gahóm. * Sa casóg.

Potenza. = Cahoy ng̃a guibalábag sa tamóy sa lain ng̃a cahoy sa pagcadágoay sa usá ca T.

Potenzado. = Cahoy ng̃a maíng̃on sa usá ca T.

Poterna. = Poltahán sa mg̃a cota, sa mg̃a longsod, ng̃a guilibótan sa cota.

Potestad. = Gahóm, pagcabóot. * Hocom, magbolóot. * Mg̃a Ángeles sa icánom ca ponong ponóng̃an.

Potestativo. = Ang anáa sa gahóm sa bisan cansa.

Potingue. = Bisan onsang ilímnon sa botica.

Potísimo. = Mahál, hamíli caáyo.

Potista. = Ang hing̃ínom sa bino.

Potra. = Dagcóng lagáy, daloac.

Potranca. = Cabayo baye, ng̃a díli mocápin sa toló ca túig.

Potrera. = Bosal ng̃a ibútang sa mg̃a cabayong báta pa.

Potrero. = Ang may dagcóng lagáy. * Ang magabántay sa mg̃a cabayong báta pa.

Potril. = Solóp ng̃a pagabatónan sa mg̃a cabayong báta, sa guipanagbúlag na sa mg̃a inahán.

Potrilla. = Tigúlang ng̃a nagapacabáta.

Potro. = Cabayo ng̃a báta pa. * Capandáyan ng̃a guipanagsaquétan niádtong tiempo sa mg̃a saláan ng̃a oalá boot matúg-an sa ilang mg̃a salá. * V. Incordio. * Bisan onsa ng̃a macasámoc. * Caihían sa yota.

Potroso. = Ang may dagcóng lagáy, ang daloácan. * Ang paláran.

Poya. = Tinápay ng̃a guibáyad sa tagía sa horno ng̃a pagalótoan.

Poyal. = Panápton ng̃a igatábon sa mg̃a lingcoránan ng̃a guing̃álan ug poyo.

Poyata. = Alsáhan, lugar ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a baso, &c.

Poyo. = Lincoránan sa cota. * Salapí ng̃a ibáyad sa mg̃a hocom tong̃ód sa pagtúman sa ilang catongdánan.

Poza. = Bohó ng̃a tubígan, danáoan.

Pozal. = Timba, cabo. * Taryao, &c., ng̃a sinolód ug linobóng sa yota, sa pagbótang sa bino, sa tubig, &c.

Pozanco. = Oloatábay ng̃a mahabílin sa baybáyon sa paghunás.

Pozo. = Atábay. * Lugar ng̃a labíng halálom.

Pozuelo. V. Pozal. * Taryao, sorlánan sa bisan onsa.

PR

Práctica. = Pagcabóhat sa bisan onsa, pagcaánad.

Practicable. = Ang arang boháton, ang masáyon mobóhat, mahímo, magáma.

Practicador. = Ang nagabúhat, ang maánad sa bisan onsa.

Prácticamente. = Sa pagcaánad, sa pagbúhat gayúd.

Practicante. = Idem. * Ang madúgay sa pila ca túig sa luyo sa maestro, arón maálam ug maáyo sa bisan onsang opicio. * Ang magaalíma ug magabántay sa mg̃a hospital, sa mg̃a masaquét.

Practicar. = Pagbúhat. * Pagánad. * Pagbúhat sa bisan cansa sa iang opicio sa luyo sa iang maestro, sa pila ca túig.

Práctico. = Ang nahatong̃ód sa práctica. * Ang maálam, ang maánad sa bisan onsa.

Practicon. = Ang maálam sa bisan onsa cay guisúmay sumay nia sa nacadághan.

Pradera. = Como el siguiente.

Pradería. = Patag, datáy sa daghánan ng̃a mg̃a calán-on sa mg̃a mananáp. * Compay sa mg̃a mananáp, ng̃a hatáas ug ng̃a mahímo ng̃a galábon.

Praderoso. = Ang nahatong̃ód sa prado.

Prado. = Yota ng̃a datág ng̃a pagatobóan sa dagámi, sa cumpay, sa calán-on sa mg̃a mananáp. * Lugar ng̃a guitámnan sa mg̃a cahoy ng̃a haróol sa mg̃a longsod, ng̃a pagduláan sa mg̃a táuo ug pagasóroy soróyan nila.

Pragmática. = Sogo sa mg̃a ponóan, sa mg̃a hari, ng̃a guipabaláod sa cadaghánan ng̃a hingtúngdan.

Prasio. = Batóng mahál ng̃a berde.

Prasma. = Bató ng̃a berde.

Pravedad. = Pagcadaútan, pagcang̃íl-ad sa batásan.

Pravo. = Daútan, tampalásan, sa malágsot ng̃a batásan.

Praxis. V. Práctica.

Pre. = Sohol ng̃a ihátag sa matagádlao sa mg̃a soldados.

Preámbulo. = Polong ng̃a guisóndan sa bisan onsang suguílon. * Mg̃a polong ng̃a licó licó sa mg̃a suguílon ng̃a oaláy polós.

Prebenda. = Sohol sa Singbahán ng̃a guican sa pagcacanónigo, sa pagcucura, &c. * Opicio ng̃a hatáas ug labí sa mg̃a Padreng canónigo sa mg̃a Catedral. * Salapí ng̃a ihátag arón mamíño ug bisan quinsang babáye con arón mosolód sa pagcamonja, ug arón magaestudio ug bisan quinsang laláqui. * Opicio sa diótay ng̃a cabórlay ug sa dagcóng caposlánan.

Prebendado. = Padre ng̃a may dagcóng opicio sa mg̃a Catedral.

Prebendar. = Paghátag sa dagcóng opicio sa mg̃a Padre.

Prebostazgo. = Cahímtang sa pagcaponóan sa mg̃a caparían.

Preboste. = Ponóan sa mg̃a caparían.

Precariamente. = Sa pagcadíli madúgay. * Sa pagcainótang.

Precario. = Ang inótang, ang guiángcon sa bisan cansa hasta sa pagbóot lamang sa lain. * Ang díli madúgay.

Precaucion. = Pagcatagána, pagcaándam sa pagcóha sa mg̃a casámoc, sa mg̃a caoláng̃an, sa mg̃a cabilínggan sa bisan onsa.

Precaucionado. = Ang magaándam, ang magatagána.

Precaucionarse. = Pagándam, pagtagána.

Precautelar. = Idem.

Prevenir. = Idem.

Precavido. V. Precaucionado. * Batid.

Precedencia. = Pagcaóna. * Sinógdan. * Pagcaponóan.

Precedente. = Ang moóna, sinógdan, guinsóndan.

Preceder. = Pagóna, pagsógod. * Pagponóan.

Preceptista. = Ang magatóon, ug ang magatódlo sa mg̃a tolománon sa bisan onsa.

Preceptivo. = Ang guibotáng̃an sa mg̃a tolománon sa bisan onsa, sa mg̃a sogo.

Precepto. = Sogo, tolománon. * Pagtolón-an. * Ang tagsa sa mg̃a sugo sa Dios. * Pagcabóot sa mg̃a ponóan sa mg̃a caparían ng̃a tacós pagatománon sa ilang mg̃a guinsacópan.

Preceptor. = Magtotóon, ang magatóon sa gramática.

Preces. = Mg̃a socna, mg̃a tocso ng̃a nacóha sa santos ng̃a Sulat, ug magámit sa Singbahán sa pagpang̃áyo sa Dios sa iang mg̃a calóoy, ang guiobánan sa obán ng̃a mg̃a pagámpo ug pagpang̃ádye. * Mg̃a pagpang̃amúyo sa Santos ng̃a Papa ug ang mg̃a pagtógot sa maong Papa.

Preciado. = Mahál, hamíli, bilírhon, sa dagcóng bale. * Parayégon, maandácon.

Preciador. = Ang nagapabíli sa bisan onsa.

Preciar. V. Apreciar. * Pagparáyeg, pagándac.

Precinta. = Tinábas ng̃a panit ng̃a icalíg-on sa mg̃a esquina sa mg̃a cajon.

Precintar. = Paglíg-on sa mg̃a esquina sa mg̃a cajon ug sa mg̃a lutac sa mg̃a papán, sa mg̃a tinábas ng̃a panit. * Pagcóros coros, sa mg̃a sinta, sa mg̃a cajon ng̃a sinórlan sa mg̃a manggad, arón díli boncágon ug hilng̃on con díli sa lugar lamang ng̃a pagahonóng̃an.

Precio. = Bili sa bisan onsa. * Maáyong dong̃og, maáyong ng̃alan.

Preciosamente = Sa pagcamahál, sa pagcabilírhon, sa pagcadagcóng bale.

Preciosidad. = Pagcamahál, pagcahamíli, pagcabilírhon.

Precioso. = Mahál, hamíli, bilírhon, sa dagcóng bale. * Táuo ng̃a matístis, malipáyon.

Precipicio. = Ambácan, lugar ng̃a may catáhap sa pagcahólog sa magalacát, ng̃a catahápan sa pagcahólog. * Pagcapúcan, pagcahólog ng̃a ahat. * Pagcadáot ng̃a laoásnon ug calágnon.

Precipitacion. = Pagcaámbac, pagcahólog. * Pagcahanáyac, pagcadilí sa pagbóhat ug sa pagpamólong sa bisan onsa. * Pagcahólog sa obus sa mg̃a sorlánan, sa labíng mabóg-at.

Precipitadamente. = Sa pagcadilí, sa pagcahanáyac sa oaláy paghúna húna ug pagmátng̃on, sa oaláy salabótan.

Precipitadero. V. Precipicio.

Precipitado. = Boang boang, ang mahanáyac sa oaláy húna húna ug pagmátng̃on. * Ang mahólog sa obus sa mg̃a sorlánan. * Lalog.

Precipitante. = Ang magapahanáyac.

Precipitar. = Ambac, holog, pocan. * Pagpahanáyac sa bisan cansa sa mg̃a icadáot ng̃a laoásnon ug calágnon.

Precípite. = Ang guibótang sa may catáhap sa pagcahólog, sa pagcaámbac.

Precipitosámente. V. Precitadamente.

Precipitoso. = Ang nahándig, ang nahanáyhay, ang madánglog. V. Precípite, y Precipitado hasta ang mahólog.

Precipuamente. = Ang labí pa.

Precipuo. = Ang ona, ang labí. * Ang guitimaánan ug maáyo.

Precisamente. = Sa pagcaígo, sa pagcatopóng. * Sa quinahánglan gayúd.

Precision. = Quinahánglan. * Pagcatúman, pagcahíngpit. * Pagcabáhin sa húna húna, ug sa usá ca botang sa lain ng̃a butang.

Preciso. = Quinahánglan gayúd. * Ang mahíngpit. * Ang macatúman. * Ang madayág. * Ang nabólag, ang mabánin.

Precito. = Pinilían, ang ináiran.

Preclaramente. = Sa pagcamahál, sa pagcahamíli.

Preclaro. = Mahál, hamíli, bilírhon. * Talahóron. * Tacós ng̃a dayégon.

Precocidad. = Pagcaóna, pagcadalí sa mg̃a bong̃a sa yota, sa mg̃a cahoy ug sa bisan onsa.

Precognicion. = Pagcaíla, húna húna ng̃a daan.

Precognizacion. = Pagcatóg-an, pagcabaláod sa mang̃a pahanóngdan sa bisan cansa. * Pagcabaláod sa catilíngban sa mg̃a cardenal, ng̃a pagabotáng̃an sa pagbóot sa Santos ng̃a Papa, sa paghing̃álan sa bisan cansa sa pagcaobispo, &c.

Preconizar. = Pagdáyeg, pagtóg-an, pagbaláod sa bisan cansa sa mg̃a pahanóngdan sa lain. * Pagpaháyag, pagdayág sa catilíngban sa mg̃a cardenales, ng̃a pagatubáng̃an sa santos ng̃a Papa, sa mg̃a pahanóngdan sa bisan cansa ng̃a táuo ng̃a guitórlo sa mg̃a hari sa pagcaobispo, &c.

Preconocer. = Paghúna huna, pagíla ng̃a daan.

Precoz. = Ang moóna. * Ang madalí. * Bong̃a ng̃a mahínog sa masayó.

Precursor. = Maoóna, ang magaóna sa lain, ang guisóndan sa lain. * Ng̃alan ng̃a guihátag sa santa Iglesia cang san Juan Bautista, cay nagaóna sa pagcatáuo cang Jesucristo ug nagaoáli sa iang pagánhi sa calibútan.

Predecesor. = Ang guisóndan sa lain, ang guiilísan.