V
Reading edition
VA
Vaca. = Baca. * Ang onór sa baca ng̃a ibalígya. * Pagcacorámbos sa sugál. * Ang salapí ng̃a guiípon sa duhá ca táuo sa pagsugál nila. * Ang panit sa baca.
Vacacion. = Pagcaárang, pagcaóndang sa mg̃a buhat sa pila ca adlao, pagcalíng̃ao ling̃ao.
Vacada. = Panón sa mg̃a baca.
Vacante. = Ang miaráng, ang mióndang. * V. Vacacion.
Vacar. = Pagóndang, pagárang. * Pagbúhat sa bisan onsang buhat.
Vaciadero. = Pagayabóan sa bisan onsa. * Alaguían ng̃a pagabaháan sa bisan onsa ng̃a guiyabó.
Vaciadizo. = Bisan onsa ng̃a pagabuháton sa hormáhan, sa buláoan, sa salapí, &c., ng̃a tinúnao.
Vaciado. = Bisan onsang buhat sa hormáhan, sa buláoan, sa salapí, &c., ng̃a tinúnao.
Vaciador. = Hormáhan sa bisan onsang buhat sa buláoan, &c., ng̃a tinúnao, ug ang táuo ng̃a magbubúhat.
Vaciamiento. = Pagcayabó, pagcahóad.
Vaciante. = Pagcahunás.
Vaciar. = Pagyabó, paghúar sa tubig, sa bino, sa humáy, sa balás, &c., cutub sa usá ca surlánan sa lain ng̃a surlánan. * Pagbúhat sa bisan onsang buhat sa buláoan, sa yeso, &c., sa hormáhan. * Pagbáid, pagsám-ir sa mg̃a labajas ng̃a igaálot. * Pagsolód sa tubig sa usá ca subá sa lain ng̃a subá. * Paghunás. * Paglúbar sa color sa bisan onsa. * Pagoalá sa mg̃a táuo ng̃a nanagpuyó sa bisan diin. * Pagsuguílon sa bisan onsa ng̃a tacús unta ng̃a pagahilúmun, ng̃a díli itúg-an.
Vaciedad. = Pagcabóang, polong ng̃a díli macaígo.
Vaciero. = Baquero sa mg̃a hayúpan ng̃a oaláy mg̃a anac.
Vacilacion. = Pagcaálang alang sa buot, pagcadúha duha.
Vacilante. = Ang guiálang aláng̃an sa iang buot.
Vacilar. = Pagdúha duha, pagálang alang sa buot. * Pagcólang sa calig-ónan sa bisan onsa. * Pagtáhap sa pagpahólog.
Vacío. = Caoang. * Ang hayúpan ng̃a baye ng̃a oaláy anac. * Ang oaláy ug bisan onsa sa solód. * Táuo ng̃a oaláy buhat, ang oaláy pagcahíngpit. * V. Ijada.
Vaco. = Opicio con cahímtang ng̃a oaláy táuo.
Vacuidad. = Pagcaoaláy solód sa bisan diin.
Vacuna. = Hubág ng̃a motoróc sa mg̃a soso sa mg̃a baca. * Ang nana niíning mg̃a hubág, ug ang sa mg̃a táuo ng̃a guitácdan sa bacuna.
Vacunacion. = Pagcabacuna, pagcatacód sa bacuna.
Vacunar. = Pagtacód sa bacuna, pagbacuna.
Vacuno. = Ang mahatong̃ód sa vaca.
Vacuo. = Caoang. * Sa oaláy opicio.
Vade. = Surlánan sa mang̃a papel con sa panit ng̃a mahómoc, ng̃a pagasórlan sa mg̃a estudiante sa ilang mg̃a libro.
Vadeable. = Subá ng̃a pagalabáng̃an sa paglacát. * Ang madáog, ang arang tugcálon ug pagatoquíbon.
Vadear. = Paglabáng sa mg̃a subá sa paglacát. * Pagdáog sa mg̃a cabilínggan ug mg̃a caculían. * Pagtúquib, pagtúgcad.
Vado. = Lugar ng̃a pagatugcálan sa paglacát, sa paglabáng sa mg̃a subá.
Vadoso. = Idem.
Vagabundo. = Tapólan, táuo ng̃a tigsóroy soroy lamang sa oaláy buhat.
Vagamente. = Sa oaláy tuyo ng̃a tuod.
Vagamundear. = Pagsóroy soroy sa oaláy, opicio.
Vagamundo. V. Vagabundo. * Loog.
Vagancia. = Pagcasóroy soroy sa oaláy buhat, pagcaláog laog, pagcalóog.
Vagar. V. Vagamundear. * Pagsaláag. * Paglacát sa oaláy tuyo, paghúna húna sa daghan ng̃a mg̃a húna húna sa oaláy pagcamátng̃on ng̃a tuod.
Vagarosamente. = Sa pagcasóroy soroy sa oaláy buhat.
Vagaroso. V. Vagante.
Vagido. = Pagcahílac sa mg̃a bátang diótay.
Vagina. = Alaguían cutub sa quinatáuo sa mg̃a babáye ug sa mg̃a baye hasta sa pagoáncan.
Vago. = Ang magalacát sa luyo ug sa luyo sa oaláy tuyo ng̃a tuod ug sa díli mahamútang. * Táuo ng̃a oaláy opicio. * Ang guiálang aláng̃an sa buot.
Vagueacion. = Pagcaálang alang sa húna húna.
Vaguedad. = Idem. * Pagcaoaláy calig-ónan sa húna húna.
Vaguido. = Pagcalábad, pagcaalipólong sa olo.
Vahanero. = Tapólan, ang díli mahagúgma magbúhat. * Tampalásan.
Vaharada. = Pagcaguinháoa.
Vaharera. = Saquét sa bába sa mg̃a báta ng̃a guican sa init.
Vaharina. = Alísng̃ao, alísbo. * Gabon.
Vahear. = Pagalísng̃ao, pagalísbo.
Vahido. V. Vaguido.
Vaho. = Alísng̃ao, alísbo.
Vaina. = Sacob. * Alacóba.
Vainazas. = Táuo ng̃a tapúlan, sa maluyáhon ng̃a laoas.
Vainica. = Balátong sa Indias, ng̃a mahomót caáyo, ug ang tanóm.
Vaiven. = Pagcalíng̃a ling̃a. * Pagcasampáray. * Pisi ng̃a pagagamíton sa mg̃a sacayán. * Pagcabótang ng̃a díli malíg-on sa mg̃a butang ng̃a calibutánon. * Catáhap sa pagcaoalá sa guidáng̃at na, ug sa pagcadíli cahá macóha ang guipanghináot.
Vajilla. = Cadaghánan sa mg̃a pinggan, sa mg̃a panácsan, &c.
Vale. = Polong ng̃a linatín: pagáyo ayo. * Camatuóran ng̃a ihátag sa lain arón dumáoat sa bisan onsang salapí. * Papel ng̃a pinirmáhan sa mg̃a magtotóon ng̃a ihátag sa ilang mg̃a tinón-an con may pahanóngdan, ug ng̃a itúngha nila ug ipaquíta nila con nacasalá ug nasayúp sila, arón pasaylóon sa castigo.
Valedero. = Ang may bale, ang may calig-ónan. * Ang magaparáyon.
Valedor. = Manlalában, ang magatábang, ang magapadang̃óp.
Valentía. = Pagcaísog. * Pagcacosóg, pagcabáscog. * Buhat ng̃a cating̃aláhan, hibólng̃an, ng̃a guican sa pagcaísog ug sa pagcabáscog sa táuo. * Pagcaándac. * Pagcabátid, pagcatalínis sa húna húna.
Valentísimo. = Macosóg caáyo. * Hingpit uyámot. * Maálam caáyo sa bisan onsang quinaárman.
Valenton. = Maandácon. * Ang magapacaísog, ang magapacabáscog.
Valentonada. = Pagcaándac sa pagcabáscog.
Valentonazo. V. Valenton.
Valeo. = Baníg ng̃a malíng̃in sa paghípus sa sagbot ug sa obán ng̃a mg̃a quinahánglan.
Valer. = Pagtábang, paglában, pagpadang̃óp. * Pagbíli sa mg̃a manggar ng̃a guibalígya. * Pagbóot. * Pagbíli sa salapí. * Pagpolós sa bisan onsa, sa bisang onsang tuyo ng̃a guipanghináot.
Valeriana. = Tanóm ng̃a italámbal.
Valerosamente. = Sa caísog, sa cabáscog, sa cosóg. * Sa dagcóng cásing cásing.
Valeroso. = Mabáscog, macosóg. * Cásing casíng̃an.
Valetudinario. = Masaquéton, salaquétan.
Valía. = Pagcabale sa bisan onsa. * Pagcaábian, pagcahigála. * Dapig.
Validacion. = Calig-ónan sa bisan onsa. * Cosóg, cabáscog, gahóm.
Válidamente. = Sa pagcamay bale. * Sa pagcalíg-on.
Validar. = Pagpalíg-on sa bisan onsa.
Validez. = Pagcalíg-on sa mg̃a sulat, sa mg̃a camatuóran ug sa mg̃a pagsábot.
Válido. = Malíg-on. * Ang may bale.
Valido. = Pinalángga, hinigúgma ng̃a nahaóna sa bisan cansa.
Valiente. = Ang may bale. * Macosóg, mabáscog. * Supang, sa dagcóng hosog. * Ang labíng maáyo ug mahál sa ng̃atanán. * Dagcó caáyo.
Valientemente. = Sa cabáscog, sa cosóg. * Sa dagcóng cásing cásing, sa pagcalabí, sa pagcalabáo. * Sa pagcaáyo, sa pagcamahál, sa pagcahamíli.
Valimiento. = Pagcabali sa bisan onsa. * Pagcagámit sa bisan onsa. * Pagcahigúgma, pagcapalángga.
Valiza. = Timáan ng̃a ibútang sa mg̃a sulúrlan, sa mg̃a alaguían sa mg̃a subá, sa mg̃a pondóhan, sa mg̃a laoígan, arón díli masanglád ang mg̃a sacayán sa mg̃a tacot, sa mg̃a hunásan.
Valona. = Dayan dayan ng̃a itápot sa mg̃a asintos sa mg̃a sinína.
Valones. = Salooál.
Valor. = Bale, bili sa bisan onsa. * Caísog, cabáscog, cosóg sa húna húna sa cásing cásing, pagcaoaláy cahárloc sa mg̃a icadáot. * Calig-ónan sa bisan onsa. * Polós, capuslánan sa bisan onsa.
Valorar. = Pagbíli sa bisan onsa ing̃on sa pagcamahál nia.
Valoría. V. Valor hasta caísog.
Vals. = Sabáy, sayáo.
Valsar. = Pagsabáy sa bals.
Valuacion. = Pagcabalí sa bisan onsa.
Valuar. V. Valorar.
Valva. = Baláyan sa mg̃a quinháson.
Valvasor. = Táuo ng̃a hamíli, sa maáyong guinicánan.
Válvula. = Panit panit ng̃a magatábon, magasára ug magaábli sa mg̃a bába sa mg̃a caogátan sa laoas sa mg̃a táuo ug sa mg̃a mananáp. * Tabon tabon sa mg̃a hopot hopot ug sa mg̃a alaguían sa tubig, &c. sa mg̃a bomba ug sa mg̃a máquina.
Valla. = Ogdo sa yota ng̃a dinásoc ng̃a hatáas, sa mg̃a bogsoc con sa cahoy.
Valladar. = Paggáma sa mg̃a balla.
Vallado. V. Valla.
Valladear. V. Vallar.
Vallar. = Paglibót sa bisan onsang lugar sa mang̃a ogdo sa yota ng̃a dinásoc.
Valle. = Oálog, patag, capatágan, datág. * Cadaghánan sa mg̃a longsod ng̃a sacop sa usá ca guinhócman. * De lágrimas. = Ang calibútan.
Vampiro. = Cabog ng̃a dagcó ug nagayópyop sa dugó sa mg̃a táuo ng̃a nang̃atólog.
Vanagloria. = Pagcaándac.
Vanagloriarse. = Pagándac.
Vanagloriosamente. = Sa pagcaándac.
Vanaglorioso. = Maandácon.
Vanamente. = Sa pagcacáoang, sa oaláy polós. * Sa pagcadioáta, sa pagcalihí, sa pagcaaníto. * Sa oaláy himutáng̃an ug cahológan. * V. Vanagloriosamente.
Vandalismo. = Caísog sa paggobá ug sa pagláglag sa ng̃atanán.
Vandola. = Talároc ng̃a guibútang pagprenda sa mg̃a sacayán ng̃a guicabalían sa ilang talároc, arón macalayág.
Vanear. V. Vanagloriarse.
Vanguarda. = Ang mg̃a soldado ng̃a nanagóna sa mg̃a pang̃obátan.
Vanidad. = Paráyeg.
Vanidoso. = Parayégon.
Vanilocuencia. = Mg̃a polong ng̃a oaláy polós, suguílon ng̃a oaláy cahológan ug himutáng̃an.
Vanílocuo. = Ang magapamólong sa mg̃a polong ng̃a oaláy polós.
Vaniloquio. V. Vanilocuencia.
Vanistorio. = Paráyeg.
Vano. = Caoang. * Ang oaláy polós. * Parayégon, maandácon. * Ang oaláy hingtúngdan ug himotáng̃an. * Ang oaláy calig-ónan. * Ang díli madúgay.
Vapor. = Alísng̃ao, alísbo. * Caínit sa cotó cotó ng̃a musáca sa olo.
Vaporable. = Ang masáyon maalísng̃ao, mahong̃áo, maalísbo.
Vaporacion. V. Evaporacion.
Vaporar. V. Evaporar.
Vaporear ó Vaporizar. = Idem.
Vaporoso. = Ang magaalísng̃ao, ang magaalísbo.
Vapulacion. = Como el siguiente.
Vapulamiento. = Pagcahámpac.
Vapular. = Paghámpac.
Vaquear. = Pagpang̃asáoa sa mg̃a baca.
Vaquería. V. Vacada.
Vaquerizo. = Camálig ng̃a pagasilóng̃an ug pagadángpan sa mg̃a baca. * Ang nahatong̃ód sa mg̃a baca.
Vaquero. = Baquero, bantay sa mg̃a baca, ug ang nahatong̃ód sa maong magbalántay.
Vaqueta. = Panit sa baca ng̃a quinúrti.
Vara. = Cahoy, sang̃á sa cahoy ng̃a hatáas, manípis ug hinaoánan sa mg̃a dahon. * Socod, socdánan sa mg̃a panápton. * Panápton, &c., sa usá ca bara ang cahitáson. * Cadaghánan sa capat-án con sa calím-an ca baboy.
Varadera. = Cahoy ng̃a ipadápat sa quilid sa sacayán, sa dapit sa goa, arón díli madáot ang maong quilid sa paglúlan sa bisan onsa ng̃a mabóg-at.
Varadero. = Lugar ng̃a pagasangláran sa mg̃a sacayán.
Varal. = Cahoy ng̃a hatáas, tocón. * Táuo ng̃a hatáas.
Varapalo. = Idem hasta táuo. * Lambos, pagcalámbos ng̃a guilámbos sa cahoy. * Casáquet, calisód, cayógot ng̃a dagcó.
Varar. = Pagsánglar sa mg̃a sacayán. * Pagpalutáo, pagdáhic sa tubig sa mg̃a sacayán. * Paghonóng, pagárang, pagóndang sa bisan onsang buhat con hulusáyon.
Varasceto. = Alad sa mg̃a cahoy, sa mg̃a caoáyan, &c., ng̃a ibútang sa mg̃a tanáman, &c.
Varazo. = Pagcalámbos, pagcalátos, pagcabónal.
Varchilla. = Tacsánan sa humáy, &c.
Vardasca. V. Vara hasta socod.
Vardascazo. V. Varazo.
Vareador. = Ang magabúnal.
Vareaje. V. Vareo.
Varear. = Pagbúnal sa mg̃a cahoy arón mahólog ang bong̃a. * Paglátos, pagbúnal. * Pagsócor sa bisan onsa, sa bara. * Pagníoang.
Varejón. V. Varal.
Varendaje. = Cadaghánan sa mg̃a barenga ng̃atanán sa usá ca sacayán.
Varenga. = Cahoy ng̃a icalíg-on sa mg̃a dolong sa mg̃a sacayán, sa dapit sa solód.
Vareo. = Pagcabónal sa mg̃a sang̃á sa mg̃a cahoy, arón motáctac ang bong̃a. * Pagcasócod sa bisan onsa, sa bara.
Vareta. = Cahoy ng̃a manípis ng̃a pagadihógon sa bisan onsa ng̃a mahágcot arón mamílit ang mg̃a langgam. * Boloc sa mg̃a hablon, sa mg̃a panápton. * Polong ng̃a icapasucó sa isigcatáuo.
Varetear. = Pagbóloc sa mg̃a hablon.
Variable. = Ang mahímo ng̃a pagalaínon. * Ang maósob. * Ang oaláy calig-ónan ug pagcabótang ng̃a dayon.
Variablemente. = Sa pagcalináin lain.
Variacion. = Pagcaláin, pagcabálhin.
Variado. = Ang guibórcan sa mg̃a color ng̃a nagacaláin lain.
Variamente. V. Variablemente.
Variante. = Ang magaláin lain.
Variar. = Pagláin lain.
Várice. = Pagcahubág sa mg̃a caogátan, cay naponó caáyo sa dugó.
Varicoso. = Ogát ng̃a nahobág cay naponó sa dugó.
Variedad. = Pagcaláin lain. * Pagcaoaláy calig-ónan ug pagcabótang ng̃a dayon. * Pagcabálhin sa bisan onsa.
Varilla. = Puthao ng̃a hatáas ug manípis ng̃a icasáb-it ug igabítay sa mg̃a tabil, sa mg̃a cortina. * Tagsa ca cosóg sa apapáng̃ig. * Tagsa ca cahoy ng̃a manípis, &c., ng̃a guipilítan sa papel sa mg̃a paypay.
Varillaje. = Cadaghánan sa mg̃a ng̃a cahoy ng̃a manípis sa mg̃a paypay.
Vario. = Lain. * Ang oaláy calig-ónan ug pagcabótang ng̃a dayon. * Ang guibúhat sa mg̃a butang ng̃a nagacaláin lain.
Varon. = Laláqui. * Táuo ng̃a talahóron.
Varonía. = Pagcacaobánan ng̃a guican sa mg̃a laláqui.
Varonil. = Ang nahatong̃ód sa laláqui. * Mabáscog, macosóg, casing casíng̃an.
Varonilmente. = Sa cabáscog, sa cosóg. * Sa dagcóng casing casing.
Vasallaje. = Pagcasácop. * Buhis.
Vasallo. = Sacop.
Vasar. = Pang̃ánan, bolotáng̃an sa mg̃a baso, sa mg̃a pinggan, &c., sa cosina.
Vascuence. = Ang mabóloc caáyo.
Vasera. V. Vasar. * Caban caban, sorlánan sa mg̃a baso.
Vasija. = Baso, sorlánan sa vino, sa tubig, &c. * Cadaghánan sa mg̃a cuba, sa mg̃a bariles ug sa mg̃a taryao.
Vasillo, to. = Basong diótay. * Tagsa ca bohó sa mg̃a orlan sa mg̃a putiócan, ug ang maong orlan.
Vaso. = Baso, sorlánan sa tubig, sa vino, &c., sa yota, sa buláoan, sa salapí, &c. * Pagcalóang sa mg̃a sacayán ug sa bisan onsa. * Tapoc sa mg̃a bitóon. * Sorlánan ng̃a pagabotáng̃an sa tae ug sa ihi. * V. Bacin. * Ugát, caogátan.
Vástago. = Salíngsing, orlot, orlótan, balágon.
Vastedad. = Pagcadagcó, pagcalapád sa bisan onsa.
Vasto. = Dagcó, halagpád.
Vate. = Manalágna.
Vaticinador. = Idem. * Ang mutágna, ang macaíla sa mg̃a omalábot.
Vaticinante. = Idem.
Vaticinar. = Pagtágna. * Pagtághap, pagíla sa mg̃a omalábot.
Vaticinio. = Pagcatágna. * Pagcatághap sa mg̃a omalábot.
Vatídico. V. Vaticinador. * Ang mahatong̃ód sa pagcatágna.
Vaya. = Pagcayúbit, pagcatámay. * Pagcasólog solog, pagsóod sood. * Onsáon ta na man.
VE
Vecera. = Panón sa mg̃a hayúpan ug labí pa sa mg̃a baboy ng̃a nanaglacát pagdóng̃an.
Vecería. = Panón sa mg̃a hayópan ug labí pa sa mg̃a baboy ng̃a nahatong̃ód sa usá ca longsod.
Vecero. = Ang may catungdánan sa pagtúman sa mg̃a buhat sa longsod, sa pagcaólus olus sa obán.
Vecinal. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a taguilóngsod, sa mg̃a mulópio sa longsod.
Vecinamente. = Sa pagcahadóol.
Vecindad. = Cadaghánan sa mang̃a taguilóngsod, sa mg̃a mulópio sa longsod. * Pagcasilíng̃an. * Pagcadúul. * Pagcaíng̃on, pagcaáng̃ay.
Vecindario. V. Vecindad hasta pagcasilíng̃an. * Listáhan, padron sa mg̃a ng̃alan sa mg̃a taguilóngsod.
Vecino. = Tagilóngsod, mulópio sa longsod, ang may baláy sa longsod. * Silíng̃an. * Hadúul, ang mudápit.
Veda. = Pagcadilí.
Vedado. = Lugar ng̃a díli mahímo ng̃a pagasórlan cay guidilí sa mg̃a ponóan con sa batásan, sa mg̃a leyes.
Vedamiento. V. Prohibitorio.
Vedar. = Pagdilí. * Pagólang, pagbótang sa mg̃a cabilínggan, sa mg̃a caculían.
Vedija. = Ang balahíbo sa mg̃a carnero ng̃a nagatápot, nagapílit. * Bohóc ug balahíbo sa laoas ng̃a nagobót.
Vedijudo. = Ang guigúbtan sa bohóc.
Veduño. = Calaínan sa mg̃a paras.
Veedor. = Ang magatán-ao, ang maquigsáyod sa dagcóng cacúgui sa mg̃a buhat sa ubán. * Ang táuo ng̃a guitórlo sa mg̃a calongsóran arón masáyor con maáyo ba con díli ba ang mg̃a buhat sa mg̃a táuo. * Ang maquigsáyor sa pagcaáyo con sa pagcadaótan sa trigo, &c., ng̃a guibalígya sa cadaghánan. * Ang mahilábot sa pagpálit sa mg̃a calán-on sa mang̃a baláy sa mg̃a dagcóng táuo.
Veeduría. = Cahímtang, ug ang baláy sa veedor.
Vega. V. Valle.
Vegetabilidad. = Pagcatigúlang. * Pagcasúpang.
Vegetable. = Ang madáan, ang matigúlang. * Ang magasúpang.
Vegetacion. V. Vegetabilidad.
Vegetante. V. Vegetable.
Veguer. = Hocom sa usá ca longsod con sa usá ca guinhócman.
Veguería. = Yota ng̃a nahasácop sa gahúm sa veguer.
Vehemencia. = Pagcacosóg, pagcabáscog sa bisan onsa.
Vehemente. = Ang mabáscog ug macosóg caáyo.
Vehementemente. = Sa cabáscog, sa cosóg ng̃a dagcó.
Vehículo. = Bisan onsa ng̃a maoóna sa lain ng̃a butang.
Veintavo. = Ang icacaluháan ca bahin sa bisan onsa.
Veinte. = Caluháan, calhóan.
Veinten. = Doblon ng̃a bale ug caluháan ca sicápat.
Veintena. = Tagsa ca bahin sa caluháan. * V. Veintavo. * Cadaghánan sa caluháan ca butang.
Veintenar. = Idem desde cadaghánan.
Veintenario. = Ang may caluháan ca túig.
Veinteno. V. Vigésimo.
Veinteñal. = Ang madúgay sa caluháan ca túig.
Veinticinco. = Caluháan ug limá.
Veinticuatreno. = Ang nahatong̃ód sa isip sa caluháan ug opát.
Veinticuatría. = Cahímtang sa pagcaregidor, pagcamaghuhúpot sa ubán ng̃a mg̃a longsod sa Andalucía.
Veinticuatro. = Maghuhúpot, regidor sa ubán ng̃a mg̃a longsod sa Andalucía. * Caluháan ug opát.
Veintidos. = Caluháan ug duhá.
Veintinueve. = Caluháan ug siám.
Veintiocho. = Caluháan ug ualó.
Veintiseis. = Caluháan ug unúm.
Veintiseiseno. = Ang nahatong̃ód sa isip sa caluháan ug unúm.
Veintisiete. = Caluháan ug pitó.
Veintitres. = Caluháan ug toló.
Veintiun. V. Veintiuno.
Veintiuna. = Sugál sa baraja.
Veintiuno. = Caluháan ug usá.
Vejacion. = Pagcapúgus, pagcalúgus, pagcadomót. * Pagcadáot.
Vejámen. = Casabá, pagcabárlong sa pagyúbit sa isigcatáuo.
Vejancon. = Tigúlang uyámot.
Vejar. = Pagdáot, pagpasáquet sa isigcatáuo.
Vejarron. V. Vejancon.
Vejestorio. = Bisan onsa ng̃a tacús ng̃a pasipád-an ca tigúlang na caáyo.
Vejete. = Tigúlang ng̃a hing̃alatáoan.
Vejez. = Pagcatigúlang. * Pagcadáan. * Pagcasámoc ng̃a ang̃ay sa mg̃a tigúlang. * Pagcaáng̃o ang̃o.
Vejezuelo. = Tigúlang caáyo.
Vejiga. = Pantog. * V. Ampolla. * Buti.
Vejigatorio. = Hampol, haclop ng̃a magapalábtog, magapabítlig sa panit sa masaquét.
Vejigazo. = Pagcalámbos sa pantog ng̃a botód con sinórlan sa hang̃in.
Vejiguilla. = Tanóm.
Vela. = Pagcabántay sa gabíy, pagcapang̃alámag. * Pagcacógui sa bisan onsa ng̃a pagabuháton. * Pagcabántay, sa pagcaólos olos, sa atubáng̃an sa Santísimo Sacramento. * Candela sa talo con sa sebo. * Layág sa sacayán. * Ang sacayán.
Velacion. = Pagcatucáo, pagcahúcao. * Mg̃a pagdaláng̃in ug pagbendicion sa mg̃a bag-ong quinasál; ng̃a guisúgo sa santa Iglesia.
Velacho. = Ang layág ng̃a sonód sa layág ng̃a dagcó sa talároc ng̃a trinquete.
Velada. V. Velacion.
Velado. = Ang bana.
Velador. = Ang nang̃alámag, ang magabántay sa gabíy, ang magatucáo, ang magahúcao. * Sanggáan ng̃a pagabotáng̃an sa sugá sa pagpang̃alámag sa gabíy.
Velaje. = Cadaghánan sa mg̃a layág sa mg̃a sacayán.
Velámen. = Idem.
Velar. = Pagtucáo, paghúcao. * Pagbántay sa bisan onsa sa dagcóng pagcacúgui. * Pagtúman ug maáyo sa bisan onsa. * Pagbántay sa pagcaólos sa atubáng̃an sa Santísimo Sacramento. * Pagpang̃alámag. * Palotáo sa mg̃a tacot, sa mg̃a bató sa talioála sa dagat. * Pagbendicion, pagdaláng̃in sa mg̃a quinasál. * Pagbántay sa gabíy sa mg̃a masaquét. * Pagtábon.
Velarte. = Calaínan sa panápton.
Veleidad. = Pagbóot sa salingcápao lamang. * Pagcaoaláy calig-ónan sa buot ug sa húna húna.
Veleidoso. = Ang masáyon magabálhin sa iang húna húna, ang oaláy calig-ónan sa iang pagbóot.
Velejar. = Paglayág.
Velería. = Baláy ng̃a pagabaligyáan sa mg̃a candela sa talo ug sa sebo.
Velero. = Sacayán ng̃a matúlin caáyo sa layág. * Ang magabúhat ug magabalígya sa mg̃a layág sa mang̃a sacayán.
Veleta. = Casi casi. * V. Veleidoso.
Velete. = Panápton ng̃a manípis, ng̃a igatábon sa nauong.
Velicacion. = Pagcacatól sa laoas guican sa init sa dugó.
Velico, llo, to. = Panápton ng̃a manípis ug mahínag, ng̃a binulácan sa mg̃a bulac sa buláoan con sa salapí.
Velo. = Tabil, panápton ng̃a igatábon sa bisan onsa. * Panápton ng̃a igatábon sa nauong sa mg̃a babáye, ug labí pa sa mg̃a binócot, sa mg̃a monja. * Panápton ng̃a pagagamíton sa pagbendicion sa mang̃a quinasál, ug ng̃a igatábon sa olo sa asáoa ug isáblay sa mg̃a abága sa bana. * Pagcaligás sa suguílon, pagcabalíbad, calaguéuan, arón díli itúg-an ang matúod. * Bisan onsa ng̃a magasalípod sa lain ng̃a butang. * Pagcabóloc sa húna húna.
Velocidad. = Pagcatúlin, pagcadalí, pagcalágmit.
Velon. = Candelero, sorlánan sa tumbága, &c., ng̃a pagasórlan sa lana ug pagabotáng̃an sa sugá.
Velonera. = Sanggáan sa belon.
Velonero. = Magbobóhat sa mg̃a belon.
Veloz. = Matúlin, malágmit, madalíon, malágsic.
Velozmente. = Sa pagcatúlin, sa pagcadalí, sa pagcalágmit.
Vellera. = Babáye ng̃a magaálot ug magagónting sa bohóc.
Vello. = Balahíbo. * Bolobalahíbo sa mg̃a panit sa obán ng̃a mg̃a bong̃a.
Vellon. = Balahíbo sa mg̃a carnero.
Vellonero. = Ang magahípos sa balahíbo sa mang̃a carnero, sa paggónting caníla.
Vellorí. = Panápton ng̃a oalá pa tináon.
Vellorita. = Tanóm.
Vellosidad. = Cadaghánan sa balahíbo.
Vellosilla. = Tanóm ng̃a italámbal.
Velloso. = Balahibóon, balahibóan.
Velludo. = Idem. * Ang terciopelo.
Vena. = Ogát. * Ang ogát ng̃a guitórcan sa mang̃a tumbága sa ilálom sa yota. * Ang alaguían sa tubig sa ilálom sa yota. * Pagcasáyon sa pagbúhat ug paggáma sa mg̃a balac. * Ang barlis sa mg̃a báta.
Venablo. = Bangcao ng̃a hamóbo ng̃a isalibáy. * Soob.
Venadero. = Lugar ng̃a pagalácoan sa mg̃a osa.
Venado. = Osa.
Venaje. = Tobóran sa subá.
Venal. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a ogát. * Ang arang ibalígya, balígya. * Táuo ng̃a pacóha, ng̃a mapaólo olo tong̃ód sa salapí ug sa mg̃a gasa.
Venalidad. = Pagcasáyon sa pagbalígya sa bisan onsa. * Pagcaólo olo sa lain tong̃ód sa salapí ug sa mg̃a regalo.
Venático. = Alabóton sa pagcabóang, ang boang boang usáhay.
Venatorio. = Ang nahatong̃ód sa pag pang̃áyam.
Vencejo. = Icabáat sa bisan onsa. * Langgam ng̃a maíng̃on ing̃on sa sayáo apan sa hamóbong tiil.
Vencer. = Pagdáog. * Paglabí, paglabáo. * Pagcábig sa bisan cansa sa cabobót-on ng̃a caugalíng̃on. * Pagáng̃at, pagtóng̃as, pagsáca sa lugar ng̃a hatáas ug tindog caáyo. * Pagtaquílid, pagtóang. * Pagtúman sa adlao ng̃a tagál. * Pagpogóng sa caísog sa gaoi ug sa mg̃a cailíbgon.
Vencible. = Ang arang pagadaógon.
Vencimiento. = Pagcadáog. * Pagcataquílid, pagcatóang sa bisan onsa.
Venda. = Tinábas ng̃a panápton ng̃a igabúgcos ug igabáat sa mg̃a samad. * Sintas ng̃a ibúgcos sa mg̃a hari sa ilang olo, sa timáan sa ilang pagcahári.
Vendaje. = Sohol tong̃ód sa pagbalígya sa mg̃a manggar ng̃a guitúgyan sa lain. * Pagcabáat sa mang̃a benda.
Vendar. = Pagbúgcos, pagbáat sa mg̃a tinábas ng̃a panápton, sa mg̃a benda. * Pagbótang sa mg̃a caoláng̃an, sa mg̃a cabilínggan sa húna húna, arón díli maila ang matúod.
Vendabal. = Habágat.
Vendedor. = Ang magabalígya.
Vendehumos. = Ang nagapasábot ng̃a hinigúgma ug pinalángga sia sa mg̃a dagcóng táuo.
Vendeja. = Pagcabalígya sa cadaghánan ug sa cadaigánan.
Vender. = Pagbalígya. * Pagbórhi. * Paglímbong, pagólo olo.
Vendible. = Ang arang ibalígya, balígya.
Vendicion. = Pagcabalígya.
Vendimia. = Pagcapó-po, pagcaípo, sa mg̃a paras. * Polós, caposlánan sa bisan onsa.
Vendimiador. = Ang magapó-po sa mg̃a bolig sa ubas sa mg̃a ponóan, sa mg̃a balágon sa mg̃a paras.
Vendimiar. = Pagpó-po sa mg̃a ubas sa mg̃a ponóan. * Paghiágom sa polós sa bisan onsa. * Pagpatáy.
Vendo. = Sirsid sa mg̃a panápton.
Veneficiar. = Pagdáot sa mg̃a pagdioáta, sa mg̃a buhat sa mg̃a balbal.
Veneficio. = Buhat ng̃a daótan, ng̃a ang̃ay sa mang̃a dioatáhan, sa mg̃a balbal.
Venéfico. = Ang macahiló. * Táuo ng̃a dioatáhan, balbal.
Venenífero. = Ang macahiló.
Veneno. = Hiló, ang macalála, ang macalánag. * Ang macahobóg. * Bisan onsa ng̃a macadáot. * Caaligótgot, capong̃ót.
Venenosidad. = Pagcahiló sa bisan onsa.
Venenoso. = Ang may hiló, ang macahiló.
Venera. = Baláyan sa usá ca quinháson. * Timáan ng̃a guibítay sa dughan sa ubán ng̃a mg̃a dagcóng táuo.
Venerable. = Talahóron.
Venerablemente. = Sa pagtáhod, sa catahóran.
Veneracion. = Pagcatáhor. * Pagcasíngba.
Venerador. = Matahólon. * Tigtáhod, ang magatáhod.
Venerando. V. Venerable.
Venerante. V. Venerador.
Venerar. = Pagtáhor, pagtahá. * Pagsíngba.
Venéreo. = Ang mahatong̃ód cang Venus ug sa pagcaólag.
Venero. = Lugar ng̃a hicaplágan sa mg̃a tumbága sa ilálom sa yota. * Tobóran sa mg̃a tubig. * Sinógdan, guinicánan sa bisan onsa.
Vengable. = Ang tacús ng̃a pagabáslan.
Vengador. = Ang magabálos, magbabálos.
Vengainjurias. = Piscal.
Venganza. = Pagbálos, balus.
Vengativo. = Ang mahagúgma magbálos.
Venia. = Pagcapasáilo, pagpasáilo sa mg̃a salá ug sa mg̃a sayúp. * Lisensia, pagtógot sa pagbóhat sa bisan onsa.
Venial. = Salá, sayúp ng̃a diótay, ug ng̃a masáyon pasailóon.
Venialidad. = Idem.
Venialmente. = Sa salá ng̃a diótay.
Venida. = Pagcaánhi, pagcaábot. * Pagcahióli, pagcabálic sa lugar ng̃a guiguicánan. * Pagcabahá sa mg̃a subá. * Buhat ng̃a mahanaláicon, ng̃a oalá húna hunáon.
Venidero. = Omalábot, ang muánhi, ang musonód.
Venino. = Hubág ng̃a daútan. * V. Venenoso.
Venir. = Pagánhi. * Pagábot. * Pagpaquíta, pagtúngha. * Pagángdo sa pagbúot sa lain, pagóyon. * Pagdámag, pagdósmog. * Pagsonód sa bisan onsa sa guiguicánan, sa guisóndan. * Pagdúul. * Pagguícan sa sinógdan.
Venta. = Pagcabalígya. * Halapítan.
Ventaja. = Pagcapalabáo, pagcapalábi. * Pagpalábi, pagpalabáo.
Ventajosamente. = Sa pagcalabí, sa pagcalabáo.
Ventajoso. = Ang magalabáo, ang magalabí.
Ventalla. V. Válvula, desde tabon tabon. * Acob sa mg̃a panit sa mg̃a bong̃a.
Ventalle. = Paypay.
Ventana. = Talambóan.
Ventanaje. = Cadaghánan sa mg̃a talambóan sa usá ca baláy.
Ventanazo. = Pagcasára ng̃a calit sa talambóan.
Ventanear. = Pagtámbo sa talambóan.
Ventanera. = Babáye ng̃a mutámbo sa masóbsob sa talambóan.
Ventanero. = Ang magabúhat sa mg̃a talambóan. * Táuo ng̃a magasolóng sa mg̃a talambóan ng̃a guitambóan sa mg̃a babáye.
Ventanico. = Tacop ng̃a diótay sa mg̃a tacop, sa mg̃a talambóan.
Ventar. V. Ventear.
Venteadura. = Liqui sa mg̃a cahoy.
Ventear. = Pagháng̃in, paghóyop sa hang̃in. * Pagsúsi, pagpaquisáyod sa bisan onsa. * Paghaláyhay. * Pagotót. * Pagbotód sa bisan onsa cay guisórlan sa hang̃in.
Ventero. = Ang magabántay sa halapítan.
Ventilacion. = Pagcahalayáhay. * Pagcaíndig indig.
Ventilador. = Capandáyan sa pagháng̃in.
Ventilar. = Paghalayáhay. * Pagcáya caya, pagcáyab cayab. * Pagíndig indig.
Ventisca. = Onós sa hang̃in ug sa nieve.
Ventiscar. = Pagúlan sa pagcatibúoc ug pagháng̃in ng̃a mahurús.
Ventiscoso. = Túig ug lugar sa mg̃a onós.
Ventolera. = Onós sa hang̃in ng̃a mabáscog ug ng̃a díli madúgay. * Pagcaándac. * Húna húna ng̃a calit ug ng̃a díli macaígo.
Ventolina. = Hang̃in ng̃a mahínay ug ng̃a mabolobálhin.
Ventor. = Ayam ng̃a musonód sa mg̃a mananáp ug sa mg̃a langgam sa iang pagpanimahó.
Ventorrero. = Lugar ng̃a dayág sa mg̃a hang̃in.
Ventorrillo. = Halapítan ng̃a diótay.
Ventosa. = Tandoc.
Ventosear. = Pagotót.
Ventosero. = Ang mugámit sa masóbsob sa mg̃a tandoc.
Ventosidad. = Pagcaotót. * Pagcabotód.
Ventoso. = Ang may hang̃in, ang nabotód. * V. Ventear.
Ventral. = Ang nahatong̃ód sa tian. * Bacos sa tian.
Ventrecha. = Tian sa mg̃a isda.
Ventregada. = Cadaghánan sa mg̃a mananáp sa usá lamang ca pagánac. * Cadaghánan sa bisan onsa ng̃a muábot sa pagcadúng̃an.
Ventrera. = Bacus ng̃a ibúgcus sa tian.
Ventrículo. = Cotó cotó.
Ventrílocuo. = Ang macapamólong sa ting̃og ng̃a pagaíngnon ng̃a guican sa tian.
Ventroso. = Como el siguiente.
Ventrudo. = Ang guidagcóan sa tian.
Ventura. = Palar ng̃a maáyo.
Venturero. = Ang guiábot sa pagcaáyo con sa pagcadaútan. * Ang magasóroy soroy sa oaláy buhat, apan ng̃a magabúhat unta con donay ugáling ug táuo ng̃a magapabúhat canía.
Venturina. = Batóng mahál sa color sa capé ng̃a sinánglag, ug ng̃a nalocóp sa mg̃a tulpoc tulpoc sa color sa buláoan.
Venturo. = Ang muábot onya, ang musonód.
Venturosamente. = Sa maáyong palad.
Venturoso. = Paláran, buláhan.
Venus. = Ang usá sa mg̃a planeta. * Babáye ng̃a matahóm caáyo. * Pagcaólag, paghiláoas.
Venusto. = Matahóm, maníndot, maányag.
Ver. = Pagtán-ao, pagsulúng, pagquíta. * Paghíling, paglí-li. * Pagdúao. * Paghibálag pagcáplag. * Pagtághap sa mg̃a omalábot.
Vera. = Daplin. * Pagcamatúod sa bisan onsa.
Veras (de). = Sa pagcamatúod, matúod tuod, matúod gayúd.
Veracidad. = Batásan sa pagpamólong guihápon sa matúod.
Veranada. = Túig tiempo sa init.
Veranadero. = Lugar ng̃a pagacán-an sa mg̃a hayúpan sa tiempo sa init.
Veranear. = Pagpuyó sa bisan diin sa tiempo sa init.
Veraneo ó Veranero. = Lugar ng̃a pagapúy-an sa obán ng̃a mg̃a mananáp sa tiempo sa init.
Veranico. = Túig, tiempo sa dagcóng init sa tiempo sa tugnao.
Veraniego. = Ang nahatong̃ód ug ang̃ay sa tiempo sa init. * Ang masaquéton, ang salaquétan sa tiempo sa init. * Ang salaoáyon, ang díli hingpit.
Verano. = Tiempo, túig sa init.
Veraz. = Ang mamólong guihápon sa matúod.
Verbal. = Bisan onsang pagsábot sa polong lamang.
Verbalmente. = Sa mg̃a polong lamang.
Verbena. = Tanóm ng̃a italámbal.
Verberacion. = Pagcahámpac sa tubig ug sa hang̃in sa bisan diin.
Verberar. = Paghámpac sa hang̃in ug sa tubig sa bisan diin.
Verbi gracia. = Mg̃a polong ng̃a linatín: panánglet, sa pananglétan.
Verbo. = Ang icadúha ca Persona sa Santísima Trinidad.
Verbosidad. = Pagcadághan sa mg̃a polong sa mg̃a suguílon.
Verboso. = Ang guidaghánan sa mg̃a polong sa iang pagsólte.
Verdacho. = Color ng̃a malúnhao ng̃a obos.
Verdad. = Matúod, camatúod. * Ang Dios. * Pagcaáng̃ay sa bisan onsa sa húna húna sa mg̃a táuo. * Casabá, pagcabárlong ng̃a lactud ug sa dayág.
Verdaderamente. = Sa pagcamatúod, matúod tuod, matúod gayúd.
Verdadero. = Ang matúod. * Ang maháoan sa buot.
Verdal. = Calaínan sa mg̃a sirioelas.
Verde. = Calúnhao. * Táuo ng̃a báta pa, supang. * Bisan onsa ng̃a anáa pa sa sinógdan, ng̃a halayó pa sa pagcahíngpit. * Cumpay sa mg̃a hayúpan.
Verdea. = Calaínan sa bino.
Verdear. = Paglúnhao sa bisan onsa.
Verdecer. = Paglúnhao sa mg̃a cahoy ug sa mg̃a tanóm.
Verdegay. = Bisan onsa sa color ng̃a berde ng̃a díli buhi caáyo.
Verdeguear. V. Verdear.
Verdemar. = Ang may color ng̃a berde ing̃on sa color sa dagat.
Verdemontaña. = Calaínan sa color ng̃a berde.
Verderol. = Langgam.
Verderon. = Calaínan sa baláyan sa quinháson.
Verdevejiga. = Color ng̃a berde, ng̃a magáma sa apdo sa baca.
Verdezuelo. = Langgam.
Verdin. = Color ng̃a malúnhao sa mg̃a tanúm ng̃a diótay pa. * Natoc, lauot sa tubig ng̃a díli magabahá. * Tayá sa mg̃a tumbága.
Verdina. = Idem hasta natoc.
Verdinegro. = Ang may color ng̃a berde ng̃a molomaítom.
Verdino. = Ang malúnhao caáyo.
Verdolaga. = Tanóm, olasíman.
Verdon. = Ang banua.
Verdor. = Pagcalúnhao sa mg̃a cahoy ug sa mg̃a tanóm. * Color ng̃a berde. * Cosóg, cabáscog, gahóm. * Pagcabáta, pagcasópang.
Verdoso. = Ang boloberde, ang molomalúnhao. * Ang higos.
Verdoyo. = Natoc, lauot ng̃a nagatápot sa mg̃a bató, sa tubig.
Verdugado. = Saya sa mg̃a babáye.
Verdugal. = Solóp ng̃a guinatórcan pagbág-o sa mg̃a salíngsing, sa human na ang pagcaíng̃in ug pagdáob.
Verdugo. = Salíngsing sa cahoy. * Labhag. * Labod. * Táuo ng̃a mupatáy sa mg̃a isigcatáuo ng̃a guihócman sa camatáyon, ng̃a magahámpac sa cadaigánan sa mg̃a saláan, &c. * Casáquet, calisód, cayógot sa húna húna.
Verdugon. = Idem hasta táuo.
Verduguillo. = Labaja ng̃a igaálot.
Verdulero. = Ang mobalígya sa mg̃a otan. * Sa mg̃a coles, &c.
Verdura. = Otan. * Cosóg, cabáscog. * Pagcalúnhao, pagcalángbo sa mg̃a cahoy ug sa mg̃a tanóm.
Vereda. = Dalan ng̃a haíctin. * Paglacát sa mg̃a malaoáli, sa pagoáli sa mg̃a calongsóran.
Veredario. = Cabayo, &c., ng̃a pagaabáng̃an.
Veredero. = Sinógo arón magabaláod sa mg̃a pagbúot sa mg̃a ponóan.
Verga. = Cahoy ng̃a pagabaátan ug pagatohógan sa mg̃a layág sa mg̃a sacayán. * Quinatáuo sa mg̃a mananáp ng̃a laqui.
Vergajo. = Idem desde quinatáuo.
Vergarzoso. = Mananáp sa América.
Vergonzante. = Mang̃iuláuan. * Ang naquiglímos sa tinágo.
Vergonzosamente. = Sa pagcaúlao, sa caúlao.
Vergonzoso. = Ang maúlao, mang̃iuláuan. * Ang macaúlao, maoólao.
Verguear. = Pagbúnal.
Vergüenza. = Caúlao.
Verguer ó Verguero. = Alguasil.
Vergueta. = Cahoy ng̃a diótay.
Véricueto. = Lugar ng̃a hatáas ug cabatóhan.
Verídico. V. Veraz.
Vérificacion. = Pagcasúsi, pagcapaquigsáyod sa bisan onsa.
Verificar. = Pagpamatúod. * Pagsúsi, pagpaquigsáyod, pagpaquigásoy. * Pagbúhat ng̃a tuod, pagtúman.
Verificativo. = Ang macapamatúod sa bisan onsa.
Verisímil. = Ang guipacaíng̃on ng̃a matúod, bisan onsa ng̃a díli matúod gayúd.
Verisimilitud. = Pagpacaíng̃on ng̃a matúod ug bisan onsa, bisan ng̃a díli matúod gayúd.
Verisímilmente. = Sa pagcaíng̃on ng̃a matúod.
Verja. = Alad alad. * V. Celosía. * Ang lugar ng̃a guilibótan sa mg̃a alad.
Verjel. = Idem desde ang lugar. * Tanáman ng̃a matahóm ng̃a guitámnan sa mang̃a bulac.
Vermicular. = Ang may olor, ang guiórlan. * Ang maíng̃on sa mg̃a olor.
Vermífugo. = Ang may gahóm sa pagpatáy sa mg̃a oáti ug mg̃a olod.
Verminoso. V. Vermicular.
Vernal. = Ang nahatong̃ód sa tiempo sa init.
Verónica. = Tanóm ng̃a italámbal.
Verosímil. V. Verisímil.
Verosimilidad. V. Verisimilitud.
Verraco. = Botacál.
Verraquear. V. Gruñir.
Verriondez. = Pagcapang̃asáoa sa mang̃a baboy. * Pagcabótang sa mg̃a tanóm ug mg̃a dahon ng̃a naláya, ug sa mg̃a otan ng̃a oalá malóto ug maáyo.
Verriondo. = Baboy ng̃a mang̃asáoa. * Tanóm, dahon con otan ng̃a laya, ng̃a oalá malóto ug maáyo.
Verruga. = Alom, calónggo.
Verrugueta. = Limbong sa sugál.
Versado. = Batid, ang naánad na.
Versar. = Pagíng̃on ang usá ca botang sa lain ng̃a butang ng̃a pagatandían.
Versátil. = Ang masáyon mubálic. * Ang masáyon maópod opod. * Táuo ng̃a oaláy calig-ónan sa iang húna húna, sa iang buot.
Versatilidad. = Pagcaópod opod. * Pagcaoaláy calig-ónan sa boot.
Versería. = Cadaghánan sa mg̃a luthang ng̃a guing̃álan ug berso.
Versícula. = Lugar ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a libro sa coro.
Versiculario. = Ang magabántay sa mang̃a libro sa coro, ug ang magacanta sa mg̃a bersículo.
Versículo. = Bahin ng̃a diótay sa mang̃a sulat.
Versificacion. = Pagcabúhat sa mg̃a balac.
Versificar. = Pagbúhat, pagsúlat sa mang̃a balac.
Versista. = Ang macagáma sa mg̃a berso.
Verso. = Calaínan sa luthang. * Balac.
Vértebra. = Tagsa ca bocóg sa talórtod, sa cagóngcong, sa bocó bocó.
Vertedero. = Lugar ng̃a pagayabóhan, ng̃a pagasalibáyan sa bisan onsa.
Vertedor. = Ang magayabó. * Alaguían sa mg̃a tubig, balaháan.
Vertello. = Tagsa ca malíng̃in ng̃a binohóan, ng̃a guitóhog sa puthao con sa pisi, ng̃a guibáat ug guilíg-on sa berga sa talároc sa sacayán.
Verter. = Pagyabó, paghúar sa bino, sa tubig, sa binócboc, &c. * Paghúbar sa mg̃a polong sa usá ca pinamólong sa lain ng̃a pinamólong. * Pagtúg-an sa hingbalóan. * Paglabáo, paglabí.
Vertibilidad. = Pagcasáyon sa paglíhoc sa bisan onsa sa luyo ug sa luyo.
Vertible. = Ang masáyon malíhoc sa luyo ug sa luyo.
Vertical. = Ang natónton caáyo sa ibábao sa atong mg̃a olo.
Verticalmente. = Sa pagcatónton.
Vértice. = Ang labíng hatáas sa bisan onsa. * Alimpólo sa olo.
Verticidad. V. Vertibilidad.
Vertiente. = Ang mubahá. * Lugar ng̃a tolotíndog, pagcahándig, pagcahanáyhay ng̃a masáyon pagabaháan sa tubig.
Vertiginoso. = Ang guilábdan sa olo.
Vértigo. = Pagcalabád sa olo.
Versana. = Turlis ng̃a lapus cutud sa usá ca tomóy sa lain ng̃a tomóy sa yota ng̃a pagadoróhan.
Véspero. = Bitóon sa hapon.
Vespertillo. V. Murciélago.
Vespertino. = Ang nahatong̃ód sa hapon. * Bitóon ng̃a masálop sa human na ang pagcasálop sa adlao. * Oáli ng̃a ioáli sa hapon.
Vestal. = Tagsa ca dalága ng̃a nagaalágad sa diosa ng̃a guing̃álan ug Vesta, sa tiempo sa mg̃a romano.
Vestíbulo. = Ganháan.
Vestido. = Bisti, panápton ng̃a itápot sa laoas. * Tabon sa bisan onsa.
Vestidura. = Idem. * Bisti sa mg̃a Padre sa pagtúman sa ilang catungdánan sa Singbahán.
Vestigio. = Timáan, tonób ng̃a nahabílin sa guiaguían sa táuo. * Panomdóman sa mg̃a buhat sa mg̃a táuong caráan. * Timáan sa bisan onsa sa canhing tiempo.
Vestiglo. = Asoang, onglo. * Bisan onsa ng̃a macahahárloc, ng̃a macalilísang.
Vestimenta. V. Vestido y Vestidura.
Vestir. = Pagbísti, pagtápot sa laoas sa mg̃a panápton. * Pagtábon, pagdáyan dayan sa bisan onsa.
Vestuario. = Cadaghánan sa mg̃a quinahánglan sa mg̃a bisti. * Bisti sa mg̃a soldados. * Lugar ng̃a pagabistíhan sa mg̃a Padre, sa obán ng̃a mg̃a Singbahán, ug sa mg̃a táuo ng̃a nagabúhat sa mg̃a dula.
Veta. = Ogat sa bisan onsa, sa mg̃a bató, sa mang̃a cahoy, &c.
Veteado. = Ang may mg̃a caogátan.
Veterano. = Soldado ng̃a maálam na caáyo sa iang catungdánan. * Batid, ang naánad na.
Veterinaria. = Quinaárman sa pagtámbal sa mg̃a mananáp.
Veterinario. = Mananámbal sa mg̃a mananáp.
Veto. = Gahóm sa hari sa pagdíli sa pagcabaláod ug pagcatúman sa mg̃a leyes.
Vez. = Pagcapúle, pagcaólus. * Pagcadúgay sa bisan onsang buhat. * Panón sa mg̃a baboy ng̃atanán sa mg̃a mulópio sa usá ca longsod.
VI
Via. = Dalan. * Alaguían sa pagbúhat sa bisan onsa. * Alaguían sa tae ug sa ihi sa mg̃a táuo ug sa mg̃a mananáp.
Viadera. = Tumbánan sa mg̃a haláblan.
Viador. = Ang táuo ng̃a nagapuyó pa sa calibútan, sa pagpaíng̃on sa Lang̃it, ng̃a buot paláng̃it.
Viajador. V. Viajero.
Viajante. = Ang magalacát, ang magabiaje.
Viajar. = Paglacát sa holo halayó, pagbiaje.
Viajata. = Paglacát, pagbiaje ng̃a díli madúgay caáyo.
Viaje. = Pagcalacát, pagcabiaje sa yota ug sa dagat. * Pagcalacát ng̃a caugalíng̃on.
Viajero. = Ang magalacát, ang magabiaje sa halayó. * Ang magasúlat sa guitimaánan sa iang pagbiaje.
Vial. = Ang nahatong̃ód sa dalan ug sa pagbiaje.
Vianda. = Calán-on sa mg̃a táuo. * Sod-an.
Viandante. V. Viajante.
Viaraza. = Pagcahibólos sa mg̃a mananáp. * Bisan onsang buhat ng̃a oalá húna hunáon ug maáyo.
Viático. = Balon sa sa magabiaje. * Ang laoas sa atong Guinóong Jesucristo ng̃a ipacaláoat sa mg̃a masaquét.
Vívora. = Saoa ng̃a malála caáyo.
Viborezno. = Ang nahatong̃ód ug ang ang̃ay sa bíbora. * Ang anac sa bíbora.
Vibracion. = Pagcauólog uólog, pagcaoaláy. * Pagcalíhoc, pagcatábiog sa bisan onsa ng̃a nabítay hasta ng̃a mopoyó.
Vibrar. = Paguólog uólog, pagoálay. * Paglíhoc, pagtábiog sa bisan onsa ng̃a nabítay.
Viburno. = Tanóm.
Vicaria. = Ang ilis sa ponóan, icadúhang ponóan sa conbento sa mg̃a monjas, sa mg̃a binócot.
Vicaría. = Cahímtang opicio sa pagcabicario. * Solór ng̃a pagatumánan sa bicario sa iang mg̃a catongdánan. * Yota ng̃a hingsácpan sa gahóm sa bicario.
Vicariato. = Idem, excepto desde Solór hasta yota. * Tiempo ng̃a pagadugáyan sa vicario sa iang oficio.
Vicario. = Ilis. * Ang icadúhang ponóan sa mg̃a Padreng religioso. * Hocom sa mg̃a caparían ug ang guitórlo sa mg̃a Sres. Obispos, arón magasentencia sa mg̃a hulusáyon sa ilang mg̃a guinsacópan. * De Jesucristo = Ang Santos ng̃a Papa, ilis ni Jesucristo dinhi sa yota.
Vice. = Polong ng̃a magaásoy ng̃a ang táuo ng̃a guihisgótan maoy ilis niádtong táuo ng̃a guiónhan sa maong polong ng̃a vice, sa paghing̃álan canía.
Vicealmiranta. = Ang icadúhang sacayán sa mg̃a escuadra.
Vicealmirante. = Ang ponóan sa mg̃a escuadra, ng̃a sonód sa almirante.
Vicecanciller. = Padreng cardenal ug ponóan sa hocmánan ng̃a pagaaguían sa mg̃a bula ug mg̃a pagbúot sa Santos ng̃a Papa.
Viceconsiliario. = Ang ilis sa somosámbag.
Vicedios. = Ng̃alan ng̃a guicahing̃álan sa Santos ng̃a Papa.
Vicegerente. = Ilis sa lain.
Vicepatrono. = Ilis sa patrono.
Vicepropósito. = Ilis sa ponóan.
Viceprovincial. = Ilis sa provincial sa pagbúot ug pagsógo sa mg̃a religioso ng̃a iang mg̃a sacop.
Vicerector. = Ilis sa rector.
Vicerectoría. = Cahímtang sa pagcaílis sa rector.
Vicesimario. = Ang macahíngpit sa isip sa caluháan.
Vicésimo. V. Vigésimo.
Vice-versa. = Mg̃a polong ng̃a linatín: sa pagcabátoc, sa pagcabinálus balus.
Viciar. = Pagdáot. * Pagsácot sa mg̃a balígya, sa paglímbong sa mg̃a pomalálit. * Pagcóha sa pagcabale sa bisan onsa. * Pagsámoc, paghilábot sa mg̃a salá ug sa daótan ng̃a batásan. * Paghátag sa daútan ng̃a panigíngnan sa batásan ug sa quinabóhi. * Pagsábot sa bisan onsang polong sa pagcasábot ng̃a batoc sa matúod ng̃a casayóran ug cahológan. * Paghagálam caáyo sa bisan onsa.
Vicio. = Cadáot. * Pagcaoalá sa catarúng̃an. * Sayóp sa pagpamólong ug sa pagsúlat. * Pagcahagálam caáyo sa bisan onsa, paggámit sa bisan onsa, sa masóbsob, sa oaláy casaráng̃an. * Pagcalángbo sa mg̃a cahoy ug sa mg̃a tanóm. * Pagcadaótan sa pagtóon ug pagtórlo sa mg̃a táuo. * Batásan ng̃a daótan sa mg̃a táuo ug sa mg̃a mananáp.
Viciosamente. = Sa dagcóng pagcadáot. * Sa daútan ng̃a batásan. * Sa sayóp, sa pagcasayóp.
Vicioso. = Daútan. * Maólag. * Táuo con mananáp sa daótan ng̃a batásan. * Ang guidaghánan sa bisan onsa. * Cahoy ug tanóm ng̃a malángbo. * Mabáscog, macosóg.
Vicisitud. = Pagcabolobálhin sa bisan onsa. * Pagcaólos olos sa mg̃a caayóhan ug sa mg̃a cadaótan.
Vicisitudinario. = Ang muábot sa pagcaólos olus, sa pagcasonód sonód.
Víctima. = Mananáp con táuo ng̃a buhi ng̃a guihálad. * Ang mahamótang sa may catáhap sa icadáot tung̃ód sa pagtábang ug paglában sa lain. * Ang guisáquet tong̃ód sa salá sa lain.
Victimario. = Ang nagahocót, nagabáat ug nagapatáy sa mg̃a víctima, sa canhing tiempo.
Víctor. V. Vitor.
Victorear. V. Vitorear.
Victoria. = Pagcadáog sa caáoay. * Pagcapogóng sa mg̃a cailíbgon.
Victorial. = Ang nahatong̃ód sa pagdáog sa mg̃a caáoay.
Victoriosamente. = Sa pagcadáog.
Victorioso. = Ang nacadáog sa mang̃a caáoay.
Vicuña. = Mananáp ng̃a dagcó sa Perú.
Vid. = Tanóm ng̃a mobóng̃a sa paras, sa ubas.
Vida. = Cabúhi, quinabúhi, pagcabúhi. * Cadugáyan sa tiempo cutub sa pagcatáuo hasta sa pagcamatáy. * Batásan sa quinabúhi. * Casayóran sa mg̃a buhat sa bisan cansa, sa iang quinabúhi. * Pagcabótang sa mg̃a calág sa gracia, sa maáyong cabobót-on sa Dios. * Bisan onsa ng̃a mutábang sa pagcaparáyon sa lain ng̃a butang. * Paghimáya, cabolahánan sa Lang̃it.
Vidente. = Ang magasolóng, ang magatán-ao. * Manalágna.
Vidriado. = Ang madalí masocó, ang masáyon mabaláca. * Sorlánan ng̃a guidíhog sa bulit ng̃a masínao.
Vidriar. = Pagdíhog sa mg̃a surlánan sa bulit ng̃a masínao.
Vidriera. = Cadaghánan sa mg̃a salamín ng̃a guipahaáng̃ay sa mg̃a tacop, sa mg̃a pultahán ug sa mg̃a talambóan. * Salamín ng̃a igasolóng sa bisan onsa.
Vidriería. = Tiendáhan ng̃a pagabuhátan, pagatabásan ug pagabaligyáan sa mg̃a salamín.
Vidriero. = Ang magabúhat ug magabalígya sa mg̃a salamín.
Vidrio. = Salamín. * Bisan onsang baso con surlánan sa salamín. * Bisan onsa ng̃a pino, ng̃a masáyon mabóong, malíqui ug matípac.
Vidrioso. V. Vidriado hasta sorlánan, y Vidrio, desde bisan onsa ng̃a pino. * Yota, lugar ng̃a pagalácoan ng̃a masáyon ng̃a pagadanglógan ug pagadalin-ásan. * Bisan onsa ng̃a quinahánglan ng̃a pagahóptan sa dagcóng cacúgui.
Vidual. = Ang nahatong̃ód sa pagcabútang sa pagcabálo.
Viejazo. = Tigúlang caáyo.
Viejecito. = Idem.
Viejezuelo. = Tolotigúlang.
Viejísimo. V. Viejazo.
Viejo. = Tigúlang. * Caráan, sa canhing tiempo.
Viento. = Hang̃in. * Bahó ng̃a mahabílin sa lugar ng̃a guiaguían sa mg̃a mananáp ng̃a paganóntan sa mg̃a ayam. * Bisan onsa ng̃a magapabúyoc sa húna húna, magapabálhin sa buot, sa cásing cásing. * Ang usá ca bocóg ng̃a anáa sa calang sa mg̃a dolónggan. * Paráyeg ng̃a guilabíhan, pagcaándac.
Vientre. = Tian. * Ang báta con mananáp sa solód pa sa tian sa inahán. * Ng̃atanán ng̃a anáa sa solór sa tian. * Cotó cotó. * Pagcadagcó sa pagcalóang sa bisan onsa. * Pagcadagcó sa dapit sa goa sa mg̃a taryao, sa mg̃a tibor, sa mg̃a sacayán, &c. * Ang inahán.
Viernes. = Viernes, ang icaónom ca adlao sa semana. * Bisan onsang adláoa ng̃a díli mahímo ng̃a pagacán-an sa carne, cay guidilí sa santa Iglesia.
Viga. = Cahoy ng̃a hatáas.
Vigente. = Tulumánon, batásan, ley ng̃a tacús ng̃a pagatumánon.
Vigésimo. = Icacaluháan, ang macahíngpit sa isip sa caluháan.
Vigía. = Hunásan, tacot, pangpang, bató ng̃a mulutáo ug mutóybo sa talioála sa dagat. * Bantay. * Lantáoan, ilíhan. * Pagbántay sa anáa sa halayó.
Vigiar. = Idem desde pagbántay.
Vigilancia. = Pagcabántay, cacúgui.
Vigilante. = Ang nagamatá. * Ang magabántay, mabantáyon, cacuguíhan.
Vigilantemente. = Sa pagcabántay, sa cacúgui.
Vigilar. = Pagtucáo, pagmatá. * Pagbántay, pagcúgui.
Vigilativo. = Ang magapatúcao.
Vigilia. = Pagcamatá, pagcatucáo, pagcahúcao. * Bisan onsang buhat, ug labi pa sa pagbása ug sa pagsúlat, ng̃a pagabuháton sa gabíy. * Pagcapang̃alámag. * Vísperas, adlao ng̃a guisóndan sa bisan onsang arláoa. * Vísperas sa bisan onsang piesta. * Pang̃ádye sa mg̃a Padre sa mg̃a piesta ng̃a may vigilia. * Ang usá sa mg̃a bahin sa gabíy ng̃a pagatimaánan sa mg̃a bantay.
Vigolero. = Ang magatábang sa verdugo sa pagpasáquet sa mg̃a táuo.
Vigor. = Cosóg, cabáscog, gahóm. * Pagcalángbo sa mg̃a cahoy ug sa mg̃a tanóm. * Pagcadúgay sa batásan, sa mg̃a leyes.
Vigorar. = Pagpacosóg, pagpabáscog, paghátag sa gahóm.
Vigorosamente. = Sa pagcacosóg, sa cabáscog, sa gahóm.
Vigorosidad. V. Vigor hasta pagcadúgay.
Vigoroso. = Ang macosóg, ang mabáscog, ang may gahóm.
Vigota. = Moton sa oaláy malíng̃in, roldana.
Viguería. = Cadaghánan sa mg̃a cahoy ng̃a dagcó ug hatáas sa mg̃a buhat sa mg̃a baláy, &c.
Vihuela. = Sesta, guitara.
Vihuelista. = Ang magacúbil, magacacóscos ug magacáblit sa sesta.
Vil. = Obos, talamáyon. * Tampalásan. * Buhat ng̃a daútan uyámot, mang̃íl-ad caáyo. * Táuo ng̃a burhíon.
Vilagomez. = Ang mang̃áyo sa salapí, sa barato, sa mg̃a baláy ng̃a pagasugálan.
Vilano. = Bulac sa tanóm ng̃a guing̃álan ug cardo. * Bolobalahíbo ng̃a guitapótan sa mg̃a binhi sa obán ng̃a mg̃a tanóm.
Vileza. = Pagcaóbos. * Pagcadaótan, pagcang̃íl-ad. * Buhat ng̃a malágsot. * Pagcabórhi.
Vilhorro. = Ang nahagáoas sa bisan onsang cadáot cay nalágueu.
Vilipendiar. = Pagtámay, pagpasipála sa isigcatáuo.
Vilipendio. = Pagtámay, pagcapasipála.
Vilmente. = Sa pagcadaótan uyámot.
Vilo (en). = Sa pagcasácoat sa yota.
Vilordo. = Matalác-on. * Mahináyon, madugáyon.
Vilorta. = Bacólong ng̃a magáma sa mg̃a sang̃á ng̃a buhi sa mg̃a cahoy.
Villa. = Longsod ng̃a nahaágom sa obán ng̃a mg̃a pagtógot sa mg̃a ponóan, ng̃a oalá ipanógot sa obán ng̃a mg̃a longsor, ug ang iang mg̃a ponóan.
Villaje. = Longsor ng̃a diótay.
Villanaje. = Mg̃a táuo sa mg̃a longsor ng̃a díli dato. * Pagcabótang sa mg̃a táuo ng̃a díli dato.
Villanamente. = Sa polong con sa buhat ng̃a díli ang̃ay sa táuo ng̃a maáyo ug buútan.
Villancico. = Pagcanta ng̃a magámit sa ubán ng̃a mg̃a piesta sa Singbahán. * Polong cong balíbad ng̃a pagaósob osóbon.
Villanciquero. = Ang magasúlat sa mg̃a billansico. * Ang magaósob osob sa maong mg̃a polong.
Villanchon. V. Villano. * Burong, culáng̃an sa maáyong pagtórlo.
Villanería. V. Villanaje.
Villanesco. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a táuo ng̃a daótan, sa malágsot ng̃a batásan.
Villanía. = Buhat con polong ng̃a daútan, ng̃a díli ang̃ay sa mg̃a táuo ng̃a buútan ug maáyo. * Lioat ng̃a obos, sa guinicánan ng̃a díli dato.
Villano. = Mulópio sa longsod sa pagcabótang ng̃a obos, ng̃a díli dato. * Táuo ng̃a burong, buquírnon, ng̃a coláng̃an sa maáyong pagtúon ug pagtórlo. * Táuo ng̃a daótan, malágsot.
Villar. V. Villaje.
Villazgo. = Pagcabótang ug pagcatógot sa usá ca longsod arón mahímo ug villa.
Villivina. = Calaínan sa panápton ng̃a maputí.
Villoría. = Baláy sa banua, sa cabalánan.
Villorin. = Calaínan sa panápton ng̃a bastos.
Villorrio. = Longsod ng̃a diótay caáyo.
Vinagre. = Suca, cusísan, langgis. * Pagcaáslom sa mg̃a bong̃a ug sa bisan onsa ng̃a maquísom. * Táuo sa maísog ng̃a gaoi.
Vinagrera. = Surlánan sa suca, sucáan.
Vinagrero. = Ang magabalígya sa suca.
Vinagrillo. = Suca ng̃a matolotáb-an.
Vinagroso. = Bisan onsa ng̃a maáslom. * Táuo sa maísog ng̃a cogaoían.
Vinajera. = Saro, sarong diótay, surlánan sa bino ug sa tubig ng̃a pagagamíton sa pagmísa sa mang̃a Padre.
Vinariego. = Táuo ng̃a may mg̃a cabalánan ng̃a guitámnan sa mg̃a paras ug ng̃a maálam magbúhat niána.
Vinario. = Ang mahatong̃ód sa bino.
Vinatería. = Parcomersio, pagpálit ug pagbalígya sa bino.
Vinazo. = Bino ng̃a maísog caáyo.
Vinculable. = Ang arang ipahanong̃ód sa usá ca pamilia, sa usá ca táuo, sa guihápon.
Vinculacion. = Pagcapahanong̃ód sa mg̃a manggar con sa puhónan sa usá ca táuo con sa usá ca calioátan, sa guihápon.
Vincular. = Pagpahanong̃ód sa puhónan, sa mg̃a dona, sa mg̃a catigayónan, sa usá ca calioátan, sa usá ca táuo, sa guihápon. * Pagtácgos pagbáat, paghocót sa mg̃a preso, sa mg̃a binilánggo. * Pagdáyon, pagparáyon sa bisan onsang buhat.
Vínculo. = Pagcahiósa, pagcatácgos sa usá ca butang sa lain ng̃a botang. * V. Vinculacion. * Catungdánan ng̃a quinahánglan ng̃a pagatumánon sa guihápon.
Vindicacion. = Pagcabálos ng̃a mahamútang sa catarúng̃an. * Pagcahátag sa tagsa tagsa sa macaígo canía ing̃on sa catarúng̃an.
Vindicar. = Pagbálos. * Pagbáoi sa bisan cansa, sa bisan onsa ng̃a guiágao canía. * Paglában sa táuo ng̃a guibótang botáng̃an sa mg̃a salá ng̃a oalá nia buháton.
Vindicativo. V. Vengativo. * Sulat ng̃a icalában sa dong̃og sa bisan cansa ng̃a guidáot sa oaláy salá.
Vindicta. V. Venganza. * Pública. = Castigo ng̃a tacús ng̃a ihátag sa mg̃a saláan arón masáyod ug tumagám ang cadaghánan.
Vino. = Bino, alac, dalísay.
Vinolencia. = Pagcalabí sa pagínom sa bino.
Vinolento. = Ang mahagúgma moínom sa bino, palailínom, hing̃ínom.
Vinosidad. = Pagcabótang ng̃a ang̃ay sa bino.
Vinoso. = Ang may caísog ing̃on sa caísog sa bino. * V. Vinolente. * Hobgánon.
Viña. = Baol, cabalánan, yota ng̃a guitámnan sa mg̃a paras, sa mg̃a tanóm ng̃a mobóng̃a sa ubas.
Viñadero. = Ang magbalántay sa mg̃a baol sa mg̃a paras.
Viñador. = Idem. * Ang magabúhat sa mg̃a baol sa mg̃a paras.
Viñero. = Ang cabalánan sa mg̃a paras.
Viñeta. = Piníntal ng̃a ibútang, sa pagcadáyan dayan, sa sinógdan ug sa catapúsan sa mg̃a libro ug sa mg̃a bahin nila.
Viola. = Tolónggon ng̃a may coldas.
Violáceo. = Ang may color sa violeta, color ng̃a molomorado.
Violacion. = Pagcalápas sa batásan, sa catungdánan. * Pagcalúgos sa mg̃a babáye sa pagpacasála caníla sa linugsánay. * V. Profanacion.
Violado. V. Violáceo. * Ang guisáctan sa dugá sa mg̃a violeta.
Violador. = Ang magatalápas, ang magalípas. * Ang macasalá sa mg̃a babáye sa linugsánay, sa paglúgus caníla. * V. Profanador.
Violar. = Paglípas, paglápas, pagtalápas sa batásan ug sa mg̃a catungdánan. * Pagpacasalá sa linugsánay sa usá ca babáye. * V. Profanar. * Paglóm-it sa bisan onsa.
Violencia. = Pagcacosóg, pagcabáscog sa pagbóhat. * Pagcabóhat sa bisan onsa sa linugsánay. * Pagcapógos, pagcalógos sa bisan cansa, arón magabúhat sa díli onta buot magbúhat. * Pagcasábot sa mg̃a polong ng̃a contra ug batoc sa matúod ng̃a casayóran ug cahológan. * Pagcadagcó sa tugnao, sa init, &c. * Buhat ng̃a daútan sa usá ca babáye, sa linugsánay, sa paglúgus canía.
Violentamente. = Sa linugsánay.
Violentar. = Paglúgus. * Pagsábot sa mg̃a polong sa usá ca pagsábot ng̃a díli mao, ng̃a batoc sa ilang cahológan.
Violento. = Ang oalá mahamútang ing̃on sa pagcaáng̃ay. * Ang magabúhat sa linugsánay, ang magasólpot. * Ang guibúhat contra sa pagbúot sa bisan onsa. * Gaoi ng̃a maísog, ng̃a pungtánon, mahanaláicon. * Pagcasábot ng̃a díli mao sa mg̃a polong. * Buhat sa linugsánay.
Violeta. = Tanóm ng̃a italámbal, ug ang iang bulac ng̃a molomorado.
Violin. = Tolónggon ng̃a may opát ca coldas.
Violinista. = Ang magagílgil, ang magagólgol sa violin sa pagcaáyo.
Violon. = Tolónggon ng̃a guicoldásan ng̃a maíng̃on sa violin, sa rabel, apan dagcó caáyo, ug ang táuo ng̃a magagólgol niána.
Violoncelo ó Violonchelo. = Violon ng̃a dolodiót sa guiíng̃on carón.
Violoncillo. = Idem. * Táuo ng̃a díli maálam caáyo maggólgol sa violon.
Viperino. = Ang mahatong̃ód sa mg̃a saoa ng̃a guing̃álan ug víbora.
Vira. = Paná ng̃a manípis ug matalínis caáyo. * Tinábas sa panápton.
Virada. = Pagcalíso sa mg̃a sacayán.
Virar. = Paglíso sa mg̃a sacayán. * Pagtúyoc sa cabrestante sa pagsácoat sa ancla, sa sinípit, ug sa bisan onsa ng̃a mabúg-at.
Viraton. = Panáng dagcó.
Virazon. = Hang̃in ng̃a guican sa lauor, sa mg̃a yotang dagcó.
Vireina. = Asáoa sa virey.
Vireinato. = Cahímtang sa virey, ug ang tiempo ng̃a pagadugáyan sa iang opicio, yota ng̃a nahasácop sa gahóm sa virey.
Vireino. = Idem.
Virey. = Maghuhúpot, ang magabóot sa ng̃alan sa hari.
Vírgen. = Olay, bog-os, babáye ng̃a oalá pahilábtan sa laláqui, laláqui ng̃a oalá maghilábot sa babáye. * Yota ng̃a oalá pa daróha, pugásan ug pagatámnan. * Ang oalá pa gamíton sa caogalíng̃on ng̃a tuyo ug hingtúngdan. * Si María Santísima. * Laráoan sa maong Guinóo. * Ang babáye ng̃a monja cay guihálad nia sa Dios ang iang pagcabóg-os.
Virginal. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a vírgen.
Virgíneo. = Idem.
Virginidad. = Pagcaólay, pagcabóg-os.
Virgo. = Idem. * Tapoc sa mg̃a bitóon.
Vírgula. = Cahoy ng̃a diótay ug manípis. * Barlis ng̃a manípis.
Virgulilla. = Bisan onsang barlis ng̃a diótay ug magamáy.
Viril. = Salamín ng̃a matín-ao ug masíhag caáyo, ng̃a iatúbang sa bisan onsa arón díli mabóling ug mamahúgao: ang bolotáng̃an sa Santísimo Sacramento, ng̃a ipahaáng̃ay sa custodia. * Ang nahatong̃ód sa laláqui.
Virilidad. = Cosóg, cabáscog, gahóm sa pagcabáta ug sa bisan onsa.
Virilmente. V. Varonilmente.
Virio. = Langgam ng̃a malálag ug verde.
Viripotente. = Babáye ng̃a miábot na sa edad ng̃a igo arón mamíño con boot ugáling.
Virolento. = Butihón, ang guiolátan sa mg̃a buti, ang guibínlan sa mg̃a ulat sa pagbúti canía.
Virotazo. = Pagcalámbos sa birote.
Virote. = Panáng dagcó. * Olitáo ng̃a tigsóroy soroy lang sa oaláy buhat, ng̃a magapacalaláqui. * Táuo ng̃a palábi labíhon ng̃a guilabíhan. * V. Quijote. * Puthao ng̃a hatáas ng̃a guilang̃áquit sa singsing ng̃a puthao ng̃a ibútang ug isóol sa liog sa mg̃a olípon ng̃a lumalágueu. * Sulat ng̃a diótay ng̃a icolombíra sa bisan cansa, con igapang̃áyo sa bisan onsa. * Tanóm sa ubas, paras sa totólo ca túig.
Viroton. = Panáng dagcó.
Virtual. = Ang magsáma sa lain ng̃a butang sa gahóm, sa cosóg.
Virtualidad. = Cosóg, cabáscog sa bisan onsa.
Virtualmente. = Ang maíng̃on sa lain ng̃a butang sa cosóg, sa cabáscog. * Bisan onsa ng̃a pagasabóton bisan ng̃a díli iásoy ug maáyo.
Virtud. = Gahóm, cosóg, cabáscog. * Galámhan sa calág. * Pagcaháoan sa buot, pagcatárong, catarúng̃an. * Maáyong batásan, quinabúhi ng̃a hingpit. * Pagtóo, pagláom, paghigógma.
Virtuosamente. = Sa maáyong batásan ug quinabóhi, sa pagcatárung.
Virtuoso. = Matárong, táuo ng̃a maáyo, ng̃a matinumánon sa mg̃a sugo sa Dios. * Ang may cosóg, cabáscog ug gahóm.
Viruela. = Buti.
Virulencia. = Nana sa mg̃a samad.
Virulento. = Ang macahiló, ang malála. * Ang may nana. * Sulat ng̃a macadáot sa isigcatáuo ug sa iang dong̃og.
Virus. = Nana ng̃a malágsot.
Viruta. = Sinápsap sa cahoy ng̃a guican sa pagsepíyo.
Visaje. = Pagcabótang sa nauong ng̃a icapasábot sa anáa sa cásing cásing.
Visante. = Ang matá.
Visar. = Pagsolóng, pagtán-ao, paghíling, paglí-li sa bisan onsang camatoóran, sa pagbútang dihá sa visto bueno, sa pagándo.
Víscera. V. Entraña.
Viscosidad. = Pagcahágcot. * Bisan onsa ng̃a mapílit, ng̃a mahágcot.
Viscoso. = Idem desde bisan onsa.
Visera. = Bahin sa calo sa mg̃a soldado ng̃a magasalípod sa nauong sa díli macaólang sa pagsolóng. * Pacó pacóng diótay ng̃a coloptánan sa obán ng̃a mg̃a calo calo.
Visibilidad. = Pagcadayág sa bisan onsa.
Visible. = Ang arang quiton, ang mahímo ng̃a pagasólng̃on ug pagatan-áuon. * Táuo ng̃a cating̃aláhan, hibólng̃an.
Visiblemente. = Sa atubáng̃an sa ng̃atanán. * Sa dayág caáyo.
Vision. = Pagcasolóng, pagcatán-ao, bisan onsa ng̃a guisolóng, ug labí pa ang mg̃a macahahárloc, ang mg̃a macalilísang. * Táuo ng̃a malágsot ug hing̃alatáuan. * Bisan onsa ng̃a paquíta ug mutúngha sa húna húna, ng̃a guipaíng̃on sa táuo ng̃a guitungháan ng̃a matúod gayúd.
Visionario. = Ang masáyon mutóo sa bisan onsa, guican sa caínit sa iang húna húna.
Visir. = Ang nahaúnang dagcóng táuo sa hari sa mg̃a turco, sa Gran Señor.
Visita. = Pagcadúao. * Ang táuo ng̃a macadúao. * Pagcaádto sa bisan onsang Singbahán sa pagcúha sa mg̃a indulgencia. * Pagcaádto sa mananámbal sa baláy sa masaquét sa pagtámbal canía. * Pagcasáyor sa mg̃a ponóan sa batásan sa ilang mg̃a sacop, sa tong̃ód sa ilang pagtúman sa mg̃a catungdánan. * Pagcahíling sa mg̃a manggad ng̃a isolód sa mg̃a calonsóran, arón magbáyad ang taguía sa hingtúngdan ng̃a salapí con mg̃a derechos. * Pagcahíling sa bilanggóan sa magbalántay sa mg̃a preso. * Pagcacalóoy sa Dios sa mg̃a táuo, sa paglólot caníla sa iang mg̃a pagtábang ug sa iang mg̃a grasia.
Visitacion. = Pagcadúao. * Pagcadúao ni María Santísima cang santa Isabel ng̃a igágao nia.
Visitador. = Ang magadúao sa masóbsob; hocom con ponóan ng̃a magabisita sa iang mg̃a sacop.
Visitar. = Pagdúao, pagádto sa Singbahán sa pagcúha sa mg̃a indulgencia. * Pagpaquigsáyor sa ponóan, con sa sinógo nia, sa batásan sa iang mg̃a sacop. * Pagádto sa mananámbal sa baláy sa masaquét, sa pagtámbal canía. * Pagtán-ao sa mg̃a manggad ng̃a isolód sa mg̃a calongsóran arón ipang̃áyo sa taguía sa salapí ng̃a tacús ng̃a ibáyad nia tong̃ód sa mg̃a derechos. * Pagsolóng sa mang̃a bilanggóan sa mg̃a preso. * Paglóoy sa Dios sa mang̃a táuo, sa paglólot caníla sa iang mg̃a grasia ug sa mg̃a pagtábang.
Visivo. = Ang may gahóm sa pagsolóng.
Vislumbrar. = Pagtán-ao, pagsolóng, sa pagcabóloc, sa bisan onsa ng̃a toa sa halayó, con sa mang̃ítng̃it.
Vislumbre. = Casuláo ng̃a diótay sa sugá. * Catáhap. * Timáan sa bisan onsa. * Balíta ng̃a tacús ng̃a pagadúha duháan. * Pagcasáma sama sa usá ca butang sa lain ng̃a butang.
Viso. = Pagcatáas, lugar ng̃a hatáas. * Pagcasílac silac sa bisan onsa ng̃a mahínlo ug masínao caáyo, con pagasólng̃on sa casuláo sa adlao ug sa sugá. * Pagcaíng̃on sa usá ca butang sa lain ng̃a butang. * Ang bisti ng̃a mapolá con sa lain ng̃a color, ng̃a guibísti sa mg̃a babáye sa ilálom sa mg̃a saya ng̃a mahínag hinag ug masíhag. * Tabil ng̃a icasalípod sa pultahán sa sagrario ng̃a binutáng̃an sa Santísimo Sacramento.
Visorio. = Ang nahatong̃ód sa isololóng.
Víspera. = Arlao ng̃a guinsóndan sa lain ng̃a adlao ng̃a muóna sa lain ng̃a adlao. * Bisan onsa ng̃a muóna ug pagasóndan sa lain. * Pagcahadúul sa bisan onsa ng̃a muábot. * Pang̃ádye sa mg̃a Padre, ng̃a sonód sa guing̃álan ug nona, ng̃a guipang̃ádye sa lioas sa las dos, ug sa díli pa las doce sa tiempo sa cuaresma.
Vista. = Isololóng. * Pagcasolóng, pagcaquíta, pagcatán-ao. * Bisan onsa ng̃a guisolóng cutub sa lugar ng̃a hatáas. * Mg̃a matá. * Pagcatágbo, pagcasugát. * Pagcatóngha, pagpacaquíta. * Pagcaóyon sa usá ca butang sa lain ng̃a butang. * Tuyo. * Pagcasolóng sa ibábao lamang. * Táuo ng̃a may catungdánan sa paghíling sa mg̃a manggar sa mg̃a aduana. * Nahaónang pagbása sa mg̃a papel ng̃a sinulátan sa mg̃a capolong̃ánan, arón magasentensia ang hocom. * Bisti ng̃a ipadála sa mg̃a pamanáhon sa ilang mg̃a pang̃asáuon. * Talambóan, &c., ng̃a pagasólng̃an ug pagatan-áoan, ug ng̃a pagaaguían sa calámdag ug sa sugá.
Vistazo. = Pagcatán-ao. * Pagcasolóng sa ibábao lamang.
Vistillas. = Lugar ng̃a hatáas, ng̃a pagasólng̃an ug pagatan-áoan sa halagpád ng̃a yota.
Visto. = Polong ng̃a icaásoy ng̃a guiquíta na sa mg̃a hocom ang mg̃a papel ug mg̃a camatoóran sa bisan onsang capolong̃ánan, ug ng̃a ualá pagahológan pa sa sentencia. * Bueno. = Pagcaándo sa mg̃a táuo ng̃a gahúman, sa mg̃a camatoóran, sa mg̃a lisencia, &c.
Vistosamente. = Sa pagcatahóm, sa pagcaníndot.
Vistoso. = Matahóm, maníndot, maáñag.
Visual. = Ang nahatong̃ód sa pagsulúng ug sa isololóng.
Visura. = Pagcasolóng, pagcatán-ao, pagcahíling sa bisan onsa.
Vital. = Ang ang̃ay ug ang nahatong̃ód sa quinabúhi.
Vitalicio. = Ang madúgay hasta sa pagcamatáy sa bisan cansa.
Vitalidad. = Galámhan sa quinabúhi.
Vitando. = Ang tacús ng̃a pagaáidan.
Vitela. = Nati sa baca. * Panit sa nati sa baca ng̃a quinúrti ug maáyo.
Vitelina. = Laoay ng̃a mahágcot.
Vítor. = Polong sa timáan sa calípay ng̃a icacadáyeg sa bisan cansa. * Piesta ng̃a bantog caáyo sa pagdáyeg sa mg̃a buhat ng̃a cating̃aláhan, ug ang papel ng̃a pagasulátan sa maong buhat.
Vitorear. = Pagdáyeg sa bisan onsa.
Vitoria. V. Victoria.
Vitorioso. V. Victorioso.
Vítreo. = Bisan onsa sa salamín, ug ang maíng̃on sa maong salamín.
Vitrificable. = Ang masáyon mabúhat ug salamín.
Vitrificacion. = Pagcabálhin sa bisan onsa sa salamín.
Vitrificar. = Pagbúhat sa bisan onsa sa pagcadágoay sa salamín.
Vitriólico. = Ang nahatong̃ód sa vitríolo.
Vitríolo. = Asín ng̃a sináctan sa tumbága ug sa asufre sa color ng̃a asul.
Vitualla. = Balon, ang mg̃a quinahánglan ng̃atanán sa pagcáon sa mg̃a pang̃obátan. * Cadaghánan sa mg̃a calán-on.
Vituallado. = Ang nasángcap sa mg̃a calán-on.
Vituperable. = Ang tacós ng̃a pagadómtan ug pagaáidan.
Vituperacion. = Pagcadomót. * Pagcaáyad.
Vituperador. = Ang magaáyad. * Ang manónglo, tigtónglo.
Vituperar. = Pagdomót, pagáyad sa bisan onsa. * Paglíbac libac. * Pagtónglo, pagbalícas.
Vituperio. = Pagcatónglo. * Polong ng̃a daútan ng̃a ipamólong sa usá ca táuo sa lain ng̃a táuo. * Pagcabalícas. * Bisan onsa ng̃a maoólao, ng̃a macaúlao.
Vituperiosamente. = Sa caúlao, sa pagcaúlao.
Vituperioso. = Ang macaúlao, maoólao.
Vituperosamente. V. Vituperiosamente.
Vituperoso. V. Vituperioso.
Viuda. = Babáyeng balo, ang guicamátyan sa bana.
Viudal. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a balo.
Viudedad. = Puhónan, salapí ng̃a guitórlo sa ubán ng̃a mg̃a balo, cutub sa ilang pagcabálo.
Viudez. = Pagcabálo.
Viudita. = Bolo ng̃a báta pa.
Viudo. = Laláquing balo, ang guicamátyan sa asáoa.
Vivac. = Pagcabántay sa gabíy arón díli mudóol ang caáoay.
Vivacidad. = Cabáscog, cosóg, sinógdan sa quinabóhi, pagcadalí sa gaoi. * Pagcabátid, pagcatalínis sa húna húna. * Pagcasínao, pagcahínlo sa bisan onsa.
Vivamente. = Sa pagcadalí, sa pagcalágmit. * Sa pagcaíng̃on, sa pagcasáma.
Vivandero. = Ang magadála sa balon sa mg̃a pang̃obátan.
Vivaquear. = Pagágui sa gabíy sa ton-og, sa cahaoánan.
Vivar. = Lugar ng̃a pagabatónan sa ubán ng̃a mg̃a mananáp sa ilang mg̃a anac. * Lang̃ob lang̃ob ng̃a pagapúy-an sa mg̃a conejo.
Vivaracho. = Ang madalíon caáyo sa iang gaoi.
Vivaz. = Mabáscog, macosóg. * Sa mabátid ug matalínis ng̃a húna húna. * Tanóm ug cahoy ng̃a malángbo.
Vivera. V. Vivar. * Danao ng̃a diótay.
Víveres. V. Vitualla. * Quinahánglan sa pagcáon sa bisan cansa.
Vivero. = Cahoy, almásiga. * Lugar ng̃a guitagána sa pagbáton sa mg̃a langgam ug sa mg̃a isda.
Viveza. = Cabáscog, cosóg, gahóm. * Pagcadalí, pagcalágmit. * Caínit sa mg̃a polong, sa suguílon. * Pagcabátid, pagcatalínis sa húna húna. * Polong ng̃a matístis. * Pagcaíng̃on, pagcasáma. * Casínao, casíhag sa bisan onsa. * Pagcaháit sa pagsolóng. * Pagcatahóm sa mg̃a matá.
Vividero. = Lugar, solód ng̃a maáyo arón pagapúy-an.
Vividor. = Ang mabúhi sa hatáas ng̃a quinabúhi. * Ang maálam magpatigáyon sa pagpang̃íta sa cabuhían, sa pagcabóhi.
Vivienda. = Pinuyánan.
Viviente. = Ang buhi pa, ang may quinabúhi.
Vivificacion. = Pagcabóhi.
Vivificador. = Ang muhátag sa quinabúhi.
Vivificante. = Idem.
Vivificar. = Paghátag sa quinabóhi.
Vivificativo. V. Vivificador.
Vivífico. = Ang may quinabúhi.
Vivíparo. = Mananáp ng̃a magaánac.
Vivir. = Pagbúhi. * Pagdúgay sa quinabúhi. * Pagpuyó sa bisan diin. * Pagbántay sa quinabúhi. * Pagpaláng̃it.
Vivo. = Ang may quinabúhi, buhi. * Macosóg, mabáscog. * Hingpit uyámot, ang mulabí caáyo. * Bisan onsa ng̃a masíga. * Batid, sa matalínis ng̃a húna húna. * Ang maíng̃on, ang magsáma sa lain ng̃a butang. * Mahanaláicon. * Madalíon, malágmit, malágsic. * Ang magaparáyon sa iang catongdánan. * Ang madúgay, ang mudáyon sa panumdúman sa mang̃a táuo. * Daplin sa bisan onsa, sirsid sa mg̃a bisti ug sa mg̃a panápton sa lain ng̃a color. * Saquét sa mg̃a iró.
Vizcacha. = Calaínan sa liebre, sa Indias.
Vizcondado. = Cahímtang sa mg̃a vizconde.
Vizconde. = Dagcóng táuo sa Guinharían.
Vizcondesa. = Asáoa sa vizconde.
VO
Vocablo. = Polong.
Vocabulario. V. Diccionario.
Vocacion. = Pagcahónghong sa Dios sa obán ng̃a mg̃a táuo, arón manolód sa pagcareligioso. * Pagcahigógma sa bisan onsang opicio.
Vocal. = Ang nahatong̃ód sa ting̃og. * Ang may ting̃og, ang macapamólong sa mg̃a pagcabildo.
Vocalmente. = Sa mg̃a polong, sa ting̃og.
Voceador. = Ang magasínggit.
Vocear. = Pagtóoao, pagpóoao, pagtiábao. * Pagtáoag sa bisan cansa sa hatáas ng̃a ting̃og. * Pagándac sa bisan cansa sa mg̃a buhat ng̃a maáyo ng̃a guibúhat nia.
Vocería. = Pagcasínggit ng̃a mabóloc.
Vociferacion. = Pagcabaláod sa bisang onsang buhat ng̃a guibúhat sa bisan cansa, sa pagcaándac.
Vociferador. = Maandácon. * Ang magapahibálo sa cadaghánan sa mg̃a buhat ng̃a guibúhat nia.
Vociferante. = Idem.
Vociferar. = Pagpahibaló sa bisan cansa sa cadaghánan sa mg̃a buhat ng̃a guibúhat nia. V. Vocear hasta pagtáoag.
Vocinglería. V. Vocería. * Pagcasoguílon ng̃a guilabíhan. * Suguílon, solte, cagóla ng̃a hatáas uyámot.
Vocinglero. V. Voceador. * Ang magasuguílon sa masámot ng̃a ting̃og. * Hinuguilánan caáyo, tabían.
Voladero. = Ang macalupád. * Ang muágui sa madalí, sa pagcalágmit.
Voladizo. = Ang mulabáo sa mg̃a cota, sa mg̃a pared, sa mg̃a bongbong sa mg̃a baláy &c.
Volador. = Ang magalupád. * Ang mubítay ug masáyon malíhoc lihoc sa hang̃in. * Ang modalágan, ang muágui sa madalí, sa pagcalágmit. * Isda, bangsi. * Mg̃a hopot hopot ng̃a ponó sa pólvora, ng̃a pagasilsílan sa caláyo ug pagalupálon sa hatáas caáyo.
Volandas (en). = Sa hang̃in, sa cahang̃ínan. * Sa macadiót, sa usá ca pagpíloc sa matá.
Volandero. = Ang masáyon pagalupálon, pagalihócon ug pagacáyab cayábon sa hang̃in. * Ang dili muhúnung. * Ang bacac. * Papán ng̃a manípis ng̃a pagagamíton sa pagsócsoc sa talioála sa mg̃a liston sa galera, sa mg̃a imprenta.
Volandíllas (en). V. Volandas (en).
Volanta. = Cocheng diótay ug magáan.
Volante. = Ang magalúpad. * Ang díli mahimútang ug magapuyó. * Dayan dayan sa panápton ng̃a magamáy sa olo sa mg̃a babáye. * Salípdan sa tumbága, &c., sa siga arón dili magasuláo ug magadáot sa mang̃a matá. * Puthao ng̃a apil sa máquina sa mg̃a horásan. * Sologóon ng̃a magalacát pagóna sa coche con sa cabayo sa iang agálon.
Volanton. = Langgam ng̃a harúul na macalupád.
Volapié (à). = Sa pagcalacát ug sa pagcalupád.
Volar. = Lupád. * Pagcalacáo sa madalí, caáyo. * Paggóa sa mg̃a balisbísan, sa mg̃a coredor, &c., sa goa sa mg̃a pared, sa mg̃a bongbong. * Pagbúhat sa bisan onsa sa macadiót, sa madalí caáyo. * Pagpasocó, pagpaligótgot sa bisan cansa. * Paglabáo, paglabí, pagtóybo.
Volatería. = Cadaghánan sa mg̃a langgam. * Cadaghánan sa mg̃a húna húna.
Volátil. = Ang macalupád. * Ang mabálhin, ang oaláy calig-ónan.
Volatilidad. = Pagcaalísng̃ao, pagcaalísbo sa bisan onsa.
Volatilizar. = Pagpaalísng̃ao, pagpaalísbo, pagpahung̃áo sa bisan onsa.
Volatilizarse. = Paghung̃áo, pagalísbo, pagaalísng̃ao sa bisan onsa.
Volatin. = Táuo ng̃a may quinaárman sa pagsayáo ug sa paglócso sa ibábao sa mg̃a pisi.
Volatizar. V. Volatilizar.
Volavérunt. = Polong ng̃a linatín: naoalá ng̃a tuod. * Human na, tapus na man.
Volcan. = Bohó sa yota, ug labí pa sa mg̃a caboquílan, ng̃a magasúca sa caláyo. * Caínit ng̃a dagcó. * Caligótgot, gugma, &c., ng̃a mabáscog caáyo.
Volcánico. = Ang nahatong̃ód sa volcan.
Volcar. = Yaob, toad, suhi. * Paglabád sa olo tong̃ód sa maísog ng̃a bahó. * Pagsámbag sa bisan cansa arón pagabalhínon ug pagaósbon ang iang húna húna.
Volear. = Pagdóso, sa bisan onsa ng̃a anáa sa cahang̃ínan, arón mamatúlin.
Voleo. = Pagcadóso pagcaómpoc sa bisan onsa ng̃a anáa sa cahang̃ínan, sa díli pa mahólog ug muábot sa yota. * Mudansa sa sabáy sa España.
Volquearse. V. Revolcarse.
Voltariedad. = Pagcabálhin, pagcaósob osob sa húna húna.
Voltario. = Ang mabálhin. * Ang magaópod opod sa húna húna ug sa gaoi.
Volteador. = Ang magatúyoc tuyoc, ang magalíso liso.
Voltear. = Pagtúyoc, paglíso. * Pagsúhi, pagcolób. * Pagbolobálhin sa bisan onsa sa pagcabótang ug sa lugar. * Paghólog, pagpaámbac.
Voltejear. = Pagbira bira, pagbíloc. * Paglíso liso.
Voltereta, Volteleta. = Pagcatúyoc, pagcalintúad sa hang̃in.
Volteta. = Idem.
Volubilidad. = Pagcasáyon sa pagtúyoc ug sa paglíso sa bisan onsa. * Pagcaoaláy pagcadáyon, pagparáyon.
Voluble. = Ang masáyon mutúyoc, magalíso. * Ang oaláy calig-ónan sa buot ug sa húna húna, ang masáyon magabálhin sa iang cabobót-on.
Volúmen. = Pagcadagcó, pagcagántong sa bisan onsa. * Ang libro.
Voluminoso. = Ang dagcó, ang nagántong caáyo.
Voluntad. = Buut, pagbúot, cabobót-on. * Gugma, pagcapalángga. * Caíbog, pagcapanghináot. * Calípay, paghimóot. * Pagcaándo, pagcatangdo.
Voluntariamente. = Sa pagbúot ng̃a caogalíng̃on.
Voluntariedad. = Caogalíng̃on ng̃a pagbóot, sa oaláy macalúgus.
Voluntario. = Ang guican sa pagbóot ng̃a caugalíng̃on. * Soldado ng̃a musulód sa pagcasoldado sa iang pagbúot ng̃a caugalíng̃on.
Voluntariosamente. V. Voluntariamente.
Voluntarioso. V. Voluntario. * Ang mahagúgma ug búot magtúman guihápon sa iang cabobót-on, bisan ng̃a díli maáyo.
Voluptuosamente. = Sa calípay sa laoas.
Voluptuoso. = Ang mahagúgma sa mg̃a calipáyan sa laoas.
Volver. = Pagtúyoc, paglíso. * Pagbálos. * Paghióli sa quináoat. * Paghúbad sa mg̃a polong sa usá ca pinamólong sa lain ng̃a pinamólong. * Pagbálic sa bisan onsa, sa pagcabútang ng̃a daan. * Pagbálhin sa pagcabútang sa bisan onsa. * Pagsúhi, pagtoáli. * Pagsámbag sa bisan cansa, arón pagabalhínon nia ang iang cabobót-on. * Pagbáilo, pagtagílis, pagtagáilo. * Pagdóso, pagtolód, pagómpoc. * Pagpasíbog, pagóli. * Pagópod opod, pagósob osob. * Paghióli sa napúgdao sa iang maáyong búot. * Pagóli, pagbálic sa lugar ng̃a guiguicánan. * Paglíng̃i, paglíng̃io, pagbalilíquir.
Volvible. = Ang mahímo ng̃a pagalisóon, pagatuyócon.
Volvo ó Vólvulo. = Saquét.
Vómica. = Puyo puyo ng̃a ponó sa nana, ng̃a magáma usáhay sa solód sa guinháoa sa mg̃a táuo.
Vómico. = Ang magpasúca, isolóca. * Calaínan sa bong̃a ng̃a guing̃álan ug nues.
Vomitado. = Polong ng̃a guicahing̃álan sa táuo ng̃a maluspálon, masaquéton ug sa malágsot ng̃a laoas.
Vomitador. = Ang magasúca.
Vomitar. = Pagsúca. * Pagpamólong sa mg̃a polong ng̃a daótan. * Sa mg̃a balícas, sa mg̃a pagtónglo, &c. * Pagtúg-an, pagbaláod sa bisan onsa ng̃a tacus onta ng̃a hilómon. * Pagóli sa quináoat. * Paghátag sa bisan onsa sa linugsánay.
Vomitivo. V. Vómico, hasta calaínan. * Tambal ng̃a isolóca, sa pagsúca.
Vómito. = Pagcasúca. * Negro. = Saquét ng̃a pagabatíon sa mg̃a táuo sa Europa ng̃a muádto sa América.
Vómito (volver al). = Pagósob osob, pagbúhat pagopód sa mg̃a salá ng̃a daan.
Vomiton. = Batang diótay ng̃a tigsúca sa gatas, tigdúl-ay.
Vomitona. = Pagcasúcang dagcó, guican sa paglabí sa pagcáon.
Vomitorio. V. Vomitivo.
Voracidad. = Pagcabáscog sa pagcáon. * Pagcalonáng sa mg̃a táuo, sa pagcaoaláy tagád, sa mang̃a salá. * Caísog sa caláyo, &c.
Vorágine. = Bohóng dagcó sa dagát con sa mg̃a subá, ng̃a pagahológan ug pagabaháan sa tubig.
Voraz. = Táuo con mananáp ng̃a hing̃áon caáyo. * Ang mahilábot, masámoc ug magalunáng sa mg̃a salá, sa oaláy tagár. * Ang mocahorót sa bisan onsa sa madalí.
Vorazmente. = Sa pagcabáscog.
Vormela. = Mananáp, ng̃a maíng̃on ing̃on sa ilagá.
Vortiginoso. = Pagcalíhoc sa hang̃in ug sa tubig sa pagcalibót, sa pagcaalimpólos.
Vos. V. Vosotros.
Vosotros. = Camó.
Votacion. = Pagcabóto, pagcahing̃álan, pagcapíli.
Votada. = Ang guibóto, ang guing̃álan, ang guipíli.
Votador. = Ang magatónglo, ang magabalícas, ang magamaldision.
Votante. = Ang magabóto, ang magapíli, ang maghing̃álan.
Votar. = Pagsáar sa Dios ug sa mg̃a santos, sa bisan onsa. * Pagtónglo, pagmaldision, pagbalícas. * Pagbóto, pagpíli, paghing̃álan sa táuo ng̃a ang̃ay sa cabobót-on sa cadaghánan, sa bisan onsang opicio.
Votivo. = Ang guisáad.
Voto. = Saad, pagcasáar. * Huna huna sa bisan onsa, ng̃a guidayág ug guiásoy sa mg̃a cabildóhan ug sa mg̃a catilíngban. * Balícas, polong ng̃a mang̃íl-ad, pagcatónglo, pagcamaldision. * Pagcapanómpa sa bacac.
Voz. = Ting̃og. * Tonóg sa ting̃og. * Tonóg sa bisan onsa. * Solosuguílon sa longsod.
VU
Vuecencia. = Polong ng̃a igatáoag sa mg̃a dagcóng táuo sa Guinharían, ng̃a guitugútan sa hari sa dagcóng cruz.
Vuelco. = Pagcacolób, pagcalintúad.
Vuelo. = Pagcalupád. * Cadaghánan sa mg̃a pacó sa mg̃a langgam ng̃a icalupád nila. * Balisbísan, coredor, &c., sa mg̃a baláy, &c., ng̃a mogóa sa cota. * Pagcalupád sa mg̃a bistí, sa mg̃a saya, &c.
Vuelta. = Pagcatúyoc, pagcalíso. * Pagcalicó licó, pagcalibót. * Pagcabórbor, pagcalícos. * Pagcabálic, pagcaóli sa lugar ng̃a guiguicánan. * Pagcaóli sa guicáoat. * Pagcaopód, pagcaósob. * Licód sa bisan onsa. * Pagcabalíquig, pagcalíad. * Tinábas ng̃a itápot sa bába sa mg̃a bocton sa mg̃a sinína, sa mg̃a supa, &c. * Bisan onsa ng̃a tacós ng̃a iúli sa lain.
Vueseñoría. V. Useñoría.
Vuestro. = Iño, inyo.
Vulgacho. = Cadaghánan sa mg̃a táuo ng̃a obos caáyo sa tagsa ca longsod.
Vulgar. = Ang nahatong̃ód sa cadaghánan sa mg̃a táuo sa mg̃a longsod. * Ang pagagamíton sa ng̃atanán. * Ang díli mahál caáyo ug díli mulabí sa iang isigcaíng̃on.
Vulgaridad. = Cahímtang sa cadaghánan sa mg̃a táuo sa mg̃a calongsóran. * Polong cung suguílon ng̃a oaláy cahológan ug casayóran.
Vulgarizar. = Pagcúha sa pagcamahál sa bisan onsa. * Paghúbar sa usá ca pinamólong sa lain ng̃a pinamólong ng̃a pagagamíton sa ng̃atanán. * Pagsolosuguílon ug paghigála sa mg̃a táuo ng̃a obos sa longsod.
Vulgarmente. = Ing̃on sa batásan sa cadaghánan.
Vulgata. = Hinúbad, hinúad sa satos ng̃a sulat sa pinamólong ng̃a linatín, ng̃a guinagámit sa santa Iglesia.
Vulgo. = Cadaghánan sa mg̃a táuo ng̃a obus sa tagsa ca longsod.
Vulneracion. = Pagcadáot sa dong̃og sa bisan cansa.
Vulnerar. = Pagdáot sa dong̃og sa isigcatáuo.
Vulnerario. = Tambal ng̃a icaáyo sa mg̃a samar. * Ang Padre ng̃a nacasámar con nacapatáy sa isigcatáuo.
Vulpeja. V. Zorra.
Vulpino. = Batir. * Malaláng̃on, malimbóng̃on.
Vulva. = Boto sa mg̃a babáye. * Quinatáuo, quinaláoas, calaoásan.