M

MA

Maca. = Samad sa mg̃a bong̃a. * Pagcadáot sa bisan onsa. * Limbong, bacac.

Macana. = Hing̃aníban sa canhing tiempo sa mg̃a judíos.

Macareno. = Táuo ng̃a parayégon sa iang pagbisti.

Macarron. V. Fideo. * Minása sa binócboc ng̃a malíng̃in, holohatáas, manípis, magáhi ug binohóan pagláhos.

Macarronea. = Pagpamólong ng̃a sináctan sa mg̃a polong sa mg̃a nagacaláin lain ng̃a mg̃a pinamólong, sa pagyóbit sa lain.

Macarse. = Pagsógor sa pagdonót sa mg̃a bong̃a.

Maceador. = Ang magapaló, magapacáng.

Macear. = Pagpaló, pagpacáng. * Paglális lalis. * Pagópod, pagosáb osáb.

Maceracion. = Pagcahómoc.

Macerar. = Pagpahómoc, pogbónal, pagpíso. * Pagsáquet sa laoas sa mg̃a casáquet, sa mg̃a hampac ug sa mg̃a penitensia.

Macerina. = Pinggan, sanggáan ng̃a may bohó sa talioála, sa pagáng̃ay, pagbótang ug pagsolód sa socolatíhan.

Macero. = Táuo ng̃a moóna sa mg̃a catilíngban sa mg̃a dagcóng táuo, ug magapás-an sa usá ca cahoy cahoy ng̃a sinapáoan sa salapí, ug ng̃a guitaólan sa tomóy ng̃a dapit sa itáas sa usá ca malíng̃in.

Maceta. = Lugar ng̃a pagatámnan ug pagapogásan sa mg̃a otan ug sa mg̃a tanóm ng̃a bolácan. * Masetásan. * Ang polóan sa ubán ng̃a mg̃a capandáyan sa puthao.

Macilento. = Maníoang, malospád, malupsád. * Ang nagasobó, ang namíng̃ao.

Macicez. = Pagcalíbon.

Macizamente. = Sa pagcalíbon, sa pagcalíg-on.

Macizo. = Libon, ponó, dinásoc. * Malíg-on.

Macolla. = Cadaghánan sa mg̃a sahá ng̃a manoróc sa usá ca liso.

Macona. = Tagácan ng̃a oaláy coloptánan, caláptan.

Macuca. = Cahoy cahoy ng̃a ihálas.

Mácula. = Boling, mansa.

Machaca. = Pacáng, paló, bonal. * Táuo ng̃a cuti cutíhan, ng̃a magabórlay ug magaaling̃ása.

Machacadera. = Idem hasta táuo.

Machacador. = Ang magabónal, ang magapaló, ang magapacáng.

Machacar. = Pacáng, paló, bonal. * Docdoc. * Pagbórlay sa isigcatáuo, pagcóti coti, pagaling̃ása.

Machacon. V. Machaca desde táuo. * Ang magasóguid, ang mamólong sa maong polong ug soguílon sa masóbsob, sa canónay.

Machada. = Panóng sa mg̃a canding ng̃a laqui. * Polong ng̃a binóang.

Machear. = Paglíoat sa mg̃a mananáp sa daghánan ng̃a mg̃a laqui, ug sa diótay ng̃a mg̃a baye.

Machetazo. = Pagpócpoc, pagsóntoc, pagbónal sa machete.

Machete. = Sondang ng̃a dagcóan.

Machihembrar. = Pagsúmpay sa mg̃a cahoy, sa pagáng̃ay ug pagsolód sa mecha, sa tomóy sa usá, sa bohó, sa camal sa usá.

Macho. = Laláqui, laqui. * Ang anac sa cabayo ug sa borrico ng̃a baye. * Halígueng cotá ng̃a calig-ónan sa atóp ug sa mg̃a cota, mg̃a pared. * Cao-it sab-it ng̃a mocóyot ug isolód sa cao-ítan, sa sahítan. * Cohoy ug sa bisan onsa ng̃a bolotáng̃an sa landásan sa mg̃a mananálsal. * Bacbac, paló, pacáng. * Ang malíg-on. * Ang macacosóg, ang cosgon.

Machon. = Halígueng cota ng̃a macalíg-on ug macapogóng sa mg̃a cota ug sa mg̃a pared.

Machorra. = Babáye con baye ng̃a langday, ng̃a díli muánac.

Machucadura. = Pagcadócmoc, pagcadócdoc.

Machucamiento. = Idem.

Machucar. = Docdoc, dogmoc.

Machucho. = Boótan. * Tolotigúlang.

Madama. V. Señora.

Madamisela. = Babáye ng̃a báta pa, ng̃a mahagúgma sa mg̃a pagdáyan sa mg̃a bisti, ug ng̃a magapacaseñora.

Madeja. = Palós. * Táuo ng̃a malóya, ng̃a oaláy cosóg.

Madera. = Cahoy.

Maderada. = Cadaghánan sa mg̃a cahoy.

Maderaje. = Cadaghánan sa mg̃a tigcáhoy sa mg̃a baláy, sa mg̃a Singbahán, &c.

Maderámen. = Idem.

Maderería. = Lugar ng̃a pagatigóman ug pagabaligyáan sa mg̃a cahoy.

Maderero. = Ang magapatigáyon, ang mopálit ug magabalígya sa mg̃a cahoy. * Panday sa cahoy.

Maderista. = Idem.

Madero. = Cahoy ng̃a hatáas.

Madrastra. = Inaína. * Bisan onsa ng̃a macadáot, macalisód. * Ang bilanggóan, ang presóhan.

Madraza. = Ang inahán ng̃a magapaságad sa iang mg̃a ánac, ng̃a mohátag caníla sa dagcóng pagparáyeg.

Madre. = Inahán, ang babáye ug ang baye ng̃a nagaánac. * Polong ng̃a ióna sa mg̃a ng̃alan sa mg̃a binócot, sa mg̃a monja. * Sinógdan, guinicánan sa bisan onsa. * Pagoáncan. * Balaháan sa mg̃a sobá.

Madrecica. = Pagoáncan sa mg̃a langgam.

Madreclavo. = Clavo ng̃a panácot ng̃a nadúgay ug duhá ca túig sa cahoy.

Madreperla. = Tooay, tipay.

Madrépora. = Bató sa dagat ng̃a ponó sa mg̃a bohóng diótay sa dagoay sa bitóon.

Madreselva. = Tanóm, balágon ng̃a bulácan.

Madrigado. = Mananáp ng̃a naamahán na. * Táuo ng̃a batid, malaláng̃on.

Madriguera. = Lang̃ob ng̃a pinoyánan sa mg̃a conejo ug sa obán ng̃a mg̃a mananáp. * Lugar ng̃a pagadángpan sa mg̃a táuo sa daótan ng̃a batásan.

Madrila. = Isda.

Madrillera. = Casangcápan, capandáyan sa pagpanágat sa mg̃a isdang diótay.

Madrina. = Ináon, ang magacódcod con magacógos sa mg̃a báta sa pagbóñag ug pagfirma caníla, ug ang moobán sa pagcatestigos sa babáye ng̃a mamíño.

Madroño. = Cahoy.

Madrugada. = Cabontágon, cabontágan, caarláuon, pagcaaláman daman. * Pagcabáng̃on sa buntag caáyo, sa caarláuon.

Madrugon. = Pagcabáng̃on sa cabontágon uyámot, pagpang̃arláuon.

Maduracion. = Pagcahínog.

Maduradero. = Lugar ng̃a pagahinógan sa mg̃a bong̃a.

Madurador. = Ang magapahínog.

Maduramente. = Sa pagcahínog. * Sa maáyo ug mahínay ng̃a paghúna húna, sa maáyong salabótan.

Madurante. V. Madurador.

Madurar. = Hinog. * Pagpahómoc sa mg̃a hubág. * Pagándam sa mg̃a quinahánglan sa pagdáng̃at sa guipanghináot. * Pagtóbo sa edad ug sa boot.

Madurativo. = Ang may gahóm sa pagpahínog. * Sa pagpahómoc sa mg̃a hobág. * Bisan onsa ng̃a pagagamíton arón mamahómoc ug macábig ang díli buot mutúgot sa guipang̃áyo canía.

Madurez. = Pagcahínog sa mg̃a bong̃a. * Ang búot ug salabótan sa mg̃a táuo sa iang mg̃a buhat.

Maduro. = Hinog. * Mahómoc. * Boótan, táuo ng̃a may salabótan.

Maestra. = Babáyeng magtotóon. * Ang asáoa sa bisan cansang magtotóon con panday sa mg̃a opicio.

Maestranza. = Catilíngban sa mg̃a táuo ng̃a caballero ng̃a nanagtóon ug nanaghópot sa mg̃a cabayo. * Cadaghánan sa mg̃a panday ng̃a nanagáyo sa mang̃a sacayán ug sa ilang casangcápan, sa lugar ng̃a guing̃álan ug arsenal.

Maestrazgo. = Opicio con pagcahímtang sa mg̃a ponóan sa mg̃a caparían ng̃a may mg̃a sacop ng̃a guing̃álan ug militares. * Icadóha ca magbolóot, ang táuo ng̃a sonód sa capitan sa pagsógo ug pagbóot sa mg̃a sacayán.

Maestre. = Ponóan sa mg̃a Caparían ng̃a sinoldado, ng̃a may mg̃a sacop ng̃a militares.

Maestresala. = Ang nagabótang sa can-on sa lamesa ng̃a calán-an sa iang agálon, ug ang nagapáhat sa maong mg̃a calán-on sa mg̃a dinápit.

Maestrescuela. = Cahímtang, opicio sa usá ca Padreng canónigo sa mg̃a Catedral.

Maestría. = Quinaárman sa pagtóon sa bisan onsa. * Cahímtang sa pagcamaestro sa mg̃a caparían.

Maestril. = Ang bohó sa mg̃a orlan sa mg̃a putiócan.

Maestro. = Magtotóon, ang magatórlo, magatóon sa obán. * Ang maálam. * Ang quinaarmánon, ang mang̃ialáman.

Maganto. = Salaquítan, masaquéton. * V. Macilento.

Magarza. = Tanóm.

Magia. = Quinaárman ng̃a nagatórlo sa pagbóhat sa mg̃a buhat ng̃a cating̃aláhan.

Mágica. = Idem.

Mágico. = Ang maálam magbóhat sa mg̃a bohat ng̃a cating̃aláhan ug hibólng̃an.

Magin. = Húna húna.

Magisterio. = Pagcabóot, pagcahópot sa magtotóon sa iang tinón-an. * Ang ng̃alan sa pagcamaestro sa bisan cansa. * Pagpamólong ng̃a palábi labíhon, arón pagaíngnon sa obán ng̃a quinaarmánon ang mamólong.

Magistrado. = Ponóan, hocom, opicio, cahímtang sa pagcahócom. * Hocmánan.

Magistral. = Ang nahatong̃ód sa magtotóon. * Opicio sa usá ca Padreng canónigo sa mg̃a Catedral, ug ang maong Padre.

Magistralmente. = Sa pagcaálam, sa quinaárman, sa pagcatúman caáyo.

Magistratura. = Opicio, cahímtang sa hocom ug ang tiempo ng̃a pagadugáyan sa opicio.

Magnánimamente. = Sa dagcóng cásing cásing, sa pagcaáyo oyámot, sa tuman caáyo.

Magnanimidad. = Pagcadagcó sa boot, sa casing casing.

Magnánimo. = Táuo ng̃a casing casíng̃an, sa dagcóng buot.

Magnate. = Táuo ng̃a mahál, hamíli ug bilírhon.

Magnesia. = Yota ng̃a maputí caáyo, ng̃a macóha sa lalog sa asín sa higuerra, ng̃a ipulurga.

Magnético. = Ang nahatong̃ód sa batóng baláni. * Ang may gahóm sa pagcábig ug pagcáhig sa bisan onsa.

Magnetismo. = Ang gahóm sa pagcábig ug pagcáhig sa batóng baláni.

Magnetizar. = Pagpaámbit sa pothao sa gahóm sa pagcábig ug pagcáhig, sa pagdíhog niána sa batóng baláni.

Magníficamente. = Sa pagcadináto, sa pagcamahál, sa pagcaáyo uyámot.

Magnificar. = Pagdáyao, pagdáyeg, pagológ.

Magníficat. = Pagcánta ng̃a guigáma ni María Santísima sa pagduáo nia sa iang igágao ng̃a si Sta. Isabel.

Magnificencia. = Pagcalólot sa paggásto ug dagcó. * Pagcabántog, pagparáyeg.

Magnífico. = Mahál uyámot, bantógon caáyo.

Magnitud. = Pagcadagcó sa bisan onsa. * Camahálan.

Magno. = Dagcó, dagcóan.

Mago. = Quinaarmánon sa magia.

Magra. = Hioa sa paa sa baboy.

Magro. = Maníoang, ang colang sa tamboc.

Maguillo. = Cahoy ng̃a ihálas.

Magujo. = Capandáyan sa puthao ng̃a balicó, ng̃a igacúhit sa solót sa mg̃a costuras sa mg̃a papán sa mg̃a sacayán.

Magulladura. = Pagcapíslat sa bisan onsang bahin sa laoas, cay hinglugpítan, cay hingpácng̃an, &c.

Magullamiento. = Idem.

Magullar. = Pislat, pislit.

Mahometano. = Ang maganonót sa Pagtóo ni Mahoma, sa pagcamoros.

Mahometismo. = Ang Pagtóo ni Mahoma, catilíngban sa mg̃a táuo ng̃a nahasácop sa pagtolón-an ni Mahoma.

Mahon. = Panápton sa gapas.

Mahona. = Sacayán sa mg̃a turco.

Maitinante. = Ang may batásan ug maánad sa pagátang ug pagtámbong sa maitines. * Ang Padre ng̃a may catungdánan sa pagtámbong sa maitines.

Maitines. = Ang nahaúnang pang̃adyéon ng̃a catungdánan sa mg̃a Padre, sa adlao arlao ng̃atanán.

Maíz. = Maís.

Maizal. = Ang yota ng̃a pinogásan sa maís, maisán.

Majada. = Lugar ng̃a pagadángpan sa gabíy sa mg̃a hayópan ug sa mg̃a baquero.

Majadal. = Yota ng̃a pinogásan con guitámnan, ng̃a guimpóy-an ng̃a daan sa mg̃a hayúpan.

Majadear. = Pagdang̃óp sa mg̃a hayúpan, sa gabíy, sa bisan diin.

Majadería. = Polong con bohat ng̃a binóang, ng̃a díli macaígo, ng̃a oalá paobánan sa salabótan.

Majadero. = Táuo ng̃a mamólong ug magabóhat sa oaláy salabótan, sa pagcabinóang, sa oaláy caboótan ug maáyong húna húna.

Majador. = Ang magadócdoc, ang magadógmoc.

Majagranzas. = Táuo ng̃a oalá quinaárman, hong̃og.

Majano. = Tapoc sa mg̃a bató ng̃a guinatápoc sa mg̃a baol, con sa mg̃a pagasogátan sa mg̃a cadalánan.

Majar. = Docdoc, so-so, dogmóc. * Pagbórlay, pagaling̃ása sa bisan cansa ng̃a táuo sa iang isigcaíng̃on.

Majestad. = Pagcahalángdon, pagcaámbong. * Pagcabántog sa pagbóhat sa bisan onsa. * Polong ng̃a macaígo lamang sa Dios: carón tiempóha guipahanong̃ód opód sa mg̃a hari.

Majestuosamente. = Sa pagcahalángdon, sa pagcaámbong sa pagcalígdong.

Majestuosidad. = Pagcahalángdong, pagcaámbong, pagcalígdong.

Majestuoso. = Maámbong, halángdon, malígdong.

Majo. = Táuo ng̃a parayégon, ng̃a magapacadagcó sa iang pagbísti, sa iang pagpamólong, sa iang pagatúbang ug mg̃a paglíhoc.

Majuela. = Bong̃a sa majuelo.

Majuelo. = Cahoy ng̃a mobong̃a sa mg̃a majuela. * Yota ng̃a bag-ong guitámnan sa mg̃a paras.

Mal. = Cadáot, cadaótan, icadáot. * Saquét, casaquét.

Mala. = Sorlánan sa mg̃a solat ng̃a ipadála sa mg̃a longsod.

Malacostumbrado. = Ang may batásan ng̃a daótan, ang guibatasánan ug naánad sa díli maáyo.

Malagueta. = Bong̃a sa América.

Malamente. = Sa pagcadaótan, sa díli matárong, sa pagcang̃íl-ad.

Malandanza. = Daótan ng̃a palad.

Malandrin. = Táuo ng̃a daótan, sa malágsot ng̃a batásan, tampalásan.

Malaquita. = Bató ng̃a verde ug binórcan.

Malavenido. = Táuo ng̃a cuti cutíhan, ng̃a malisód moáng̃ay sa isigcatáuo.

Malaventura. = Palad ng̃a daótan, calisód, cagóol.

Malaventurado. = Táuo ng̃a oaláy palar, ang guicalísdan, aláot.

Malaventuranza. V. Malaventura.

Malbaratar. = Pagbalígya sa bisan onsa sa obos ng̃a bali.

Malcasar. = Pagpatigáyon sa mg̃a tigúlang arón mamíño ang mg̃a anac, sa oalá pagatágdon ang mg̃a quinahánglan arón mahamótang sa maáyong pagtiáyon, sa pagcamíño ng̃a paláran.

Malcaso. = Pagcabórhi, bohat ng̃a daótan, malágsot, pagcatampalásan.

Malcocinado. = Mg̃a tináe ug ng̃atanán ng̃a solód sa tian sa mg̃a hayópan ng̃a guipatáy, ug ang lugar ng̃a pagabaligyáan niána.

Malcomido. = Ang mocáon sa diótay ng̃a calán-on.

Malcontento. = Ang nagasobó, ang namíng̃ao. * Condátan, mang̃ogobót sa isigcaíng̃on.

Malcorage. = Tanóm ng̃a italámbal.

Malcriado. = Anac ng̃a parayégon caáyo, ng̃a coláng̃an sa pagtórlo ug pagtóon, ng̃a oalá pagahóptan ug maáyo, ug ing̃on sa ang̃ay, sa iang mg̃a tigúlang.

Maldad. = Cadaótan, pagcadáot, bohat ng̃a contra sa catarúng̃an.

Maldecidor. = Ang nagalíbac libac sa lain.

Maldecir. = Pagtónglo, paglíbac libac.

Maldiciente. = Tigtónglo, ang manónglo.

Maldicion. = Tonglo, guimlo. * Pagpanghináot sa bisan onsang cadáot sa isigcatáuo.

Maldita. = Ang dila.

Maldito. = Daótan, mang̃íl-ad, tampalásan, sa malágsot ng̃a batásan. * Ang pinilían, ang guihócman sa Dios sa casaquétan sa impierno.

Maleable. = Bisan onsa ng̃a pagaboháton sa tombága, sa salapí, &c., ng̃a binácbac.

Maleante. = Ang magahópot sa lain sa pagbóhat sa mg̃a bóhat ng̃a daótan. * Tigyóbit, tampalásan.

Malear. = Pagdáot sa bisan onsa.

Malecon. = Taytáy tuláy ng̃a libon, cotang malíg-on ug mabága sa mg̃a baybáyon sa dagat con sa sobá, ng̃a icapogóng sa mg̃a bahá ug mg̃a balod.

Maledicencia. = Paglíbac libac.

Maleficencia. = Pagbatásan, pagcaánad sa pagdáot.

Maléfico. = Ang magadáot sa lain sa mg̃a buhat ng̃a ang̃ay sa mg̃a balbal, sa mg̃a hoclog, sa mg̃a lomáyan.

Malestar. = Pagcabótang ng̃a daótan.

Maleta. = Poyo poyo, pontél, sorlánan sa panit ng̃a pagasórlan sa panápton sa magalacát. * Babáyeng bigáon ng̃a guidála dala sa bisan cansa sa pagábang canía ug sa pagtípig sa poiós.

Maletero. = Ang nagabóhat sa mg̃a maleta.

Malevolencia. = Domót, daótan ng̃a pagbóot.

Malévolo. = Ang nahagógma magdáot sa isigcatáuo.

Maleza. = Bongláyon sa mg̃a cabalánan. * Mg̃a casagbótan ng̃a masónson, mabános.

Malgastar. = Pagósic sa salapí, sa puhónan.

Malhablado. = Tampalásan ng̃a oaláy caólao, pagtáhor ug catahá sa iang pagpamólong, sa iang soguílon, sa iang solte.

Malhecho. = Buhat ng̃a daótan, mang̃íl-ad. * Táuo sa malágsot ng̃a laoas, ng̃a díli ang̃áyan, boctóton, piáng, pongcol, &c.

Malhechor. = Saláan. * Ang magabúhat sa bisan onsang saláa.

Malherir. = Pagsámar sa samad ng̃a mamalátyon.

Malhumorado. = Solosalaquétan. * Ang nabaláca, ang guicabog-átan sa boot, ang guihaítan sa gaoi, ang nagasobó.

Malicia. = Cadáot, cadaótan, caíbog, pagcabóyoc sa pagbóhat sa mg̃a bohat ng̃a daótan ug ng̃a guinadíli sa batásan ng̃a maáyo. * Catáhap.

Maliciar. = Pagtáhap.

Maliciosamente. = Sa catáhap, sa catahápan, sa may catáhap.

Malicioso. = Matahápon. * Ang tacós ng̃a pagacatahápan.

Malignamente. = Sa daótan ng̃a húna húna.

Malignante. = Ang magadáot.

Malignar. = Pagdáot.

Malignidad. = Pagcasáyon sa húna húna, sa cásing cásing, sa pagbóhat sa mg̃a buhat ng̃a daútan. * Ang macadáot sa bisan onsa.

Maligno. = Ang mahagógma magdáot. * Ang daútan, malágsot.

Malilla. = Sogál sa baraja.

Malintencionado. = Ang may daótan ng̃a húna húna.

Malmandado. = Soquíhan, masinocólon, ang díli boot magsógot ug maáyo.

Malmirado. = Ang colang sa pagábi abi, ang díli maábi abíhon.

Malo. = Daótan, malágsot, mang̃íl-ad, maláo-ay. * Ang macadáot sa quinabúhi. * Táuo sa daótan ng̃a batásan, sa mang̃íl-ad ng̃a quinabúhi, tampalásan, mapíntas, mabáng̃is.

Malograr. = Díli pagpolós sa bisan onsa. * Díli pagdáng̃at, pagcóha sa guipanghináot.

Malparado. = Ang guiábtan sa bisan onsa ng̃a icadáot sa quinabóhi, sa mg̃a hayúpan, sa pohónan, &c.

Malparida. = Babáye ng̃a guicacoháan, guicaapásan ng̃a bag-o.

Malparir. = Pagápas, pagcóha sa báta sa tian sa inahán.

Malparto. = Pagcaápas, pagcacóha, pagtáctac sa báta con sa anac sa mananáp, sa tian sa inahán.

Malquerencia. = Domót, daótan ng̃a boot.

Malquistar. = Pagpatigáyon arón magaáoay ang mg̃a táuo. * Paghópo, pagágda, pagsámbag sa mg̃a táuo arón masigáoay, arón magacaáoay sila.

Malquisto. = Ang nagaáoay sa lain.

Malrotar. = Pagósic sa salapí, sa puhónan.

Malsano. = Ang magadáot sa quinabúhi, ang macasaquét. * Táuo ng̃a salaquétan, masaquéton.

Malsin. = Ang magalíbac libac sa isigcatáuo.

Malsufrido. = Ang díli maálam magántos, magílob.

Maltraer. = Pagdáot.

Maltratamiento. = Pagcadáot.

Maltratar. = Pagdáot sa bisan cansa sa polong con sa buhat.

Maltrato. V. Maltratamiento.

Maltrecho. = Ang guidáot.

Malva. = Tanóm, dalópang.

Malvabisco. = Tanóm ng̃a italámbal.

Malvadamente. = Sa pagcadaótan, sa daótan ng̃a húna húna ug cásing cásing, sa pagcaoaláy cataróng̃an.

Malvado. = Daótan uyámot, mang̃íl-ad, mabáng̃is.

Malversacion. = Pagcaósic.

Malversador. = Maosícon.

Malversar. = Osic.

Malvís. = Langgam ng̃a maíng̃on ing̃on sa dalansíang.

Malvíz. = Idem.

Malla. = Matá, bohó sa mg̃a anod, mg̃a layá, &c.

Mamá. = Polong ng̃a igahing̃álan ug igatáoag sa mg̃a báta ug sa obán pang mg̃a táuo sa ilang mg̃a inahán.

Mamacallos. = Táuo ng̃a cabós, ng̃a oaláy polós sa bisan onsa.

Mamada. = Cadogáyan sa pagsóso sa mg̃a báta.

Mamadera. = Capandáyan sa salamín sa pagcóha sa gatas sa mg̃a soso sa mg̃a babáye.

Mamador. = Ang magasóso.

Mamente. = Idem.

Mamar. = Pagsóso, pagyópyop sa gatas sa mg̃a soso. * Pagcáon sa pagcaólit, sa mabáscog. * Paglámoy.

Mamarrachada. = Bohat ng̃a díli macaígo sa tuyo.

Mamarracho. = Laráoan ng̃a díli maáyo, dayan dayan con piníntal ng̃a malágsot.

Mamay. = Cahoy sa América.

Mamila. = Soso sa mg̃a babáye ug sa mang̃a baye, gaoas ang atng̃al.

Mamola. = Pagcóbot sa solang sa isicaíng̃on, con pagbótang sa camót sa ilálom sa maong solang, sa pagálam alam con sa pagyúbit canía.

Mamon. = Ang magasóso. * Ang nadúgay caáyo sa pagsóso, ug labí sa isigcaíng̃on.

Mamoso. = Ang báta con mananáp ng̃a magasóso ug maáyo.

Mampara. = Tolotábil ng̃a ibótang sa atubáng̃an sa mg̃a pultahán.

Mamotreto. = Libro ng̃a pagasolátan sa bisan onsa ng̃a may quinahánglan ng̃a pagahusáyon, arón díli hicalímtan.

Mamparo. = Bongbong sa mg̃a sacayán, sa pagláin lain sa mg̃a camaróte, mg̃a pensa, &c.

Mampostear. = Paggáma sa mg̃a buhat sa bató.

Mampostería. = Bisang onsang buhat sa mg̃a bató ug sa apog. * Opicio sa pagbóhat sa mg̃a cota, mg̃a Singbahán, &c.

Mampostero. = Ang magabóhat sa mg̃a bohat sa bató ug sa apog.

Mampuesto. = Ang hilimóon sa mg̃a bohat sa bató ug sa apog.

Mamujar. = Pagbálic balic sa pagsóso, pagsóso sa oaláy gogma, sa oaláy ganas, sa tiao lamang.

Mamullar. = Pagcáon ug pagósap sa pagbótang sa nauong ug sa bába maíng̃on sa magasóso. * Pagyóng̃it, pagpamólong sa díli maáyong pagcasángpot.

Maná. = Cating̃aláhan ng̃a yamog ng̃a guipacáon sa Dios sa mg̃a israelitas sa caming̃áoan. * Tagoc sa usá ca cahoy sa Sicilia, ug maáyo ng̃a ipulurga.

Manada. = Panón sa mg̃a hayópan ug mg̃a mananáp. * Bináng̃an sa dagámi, &c., ng̃a arang sacpon sa usá ca camót.

Manadero. = Ang motobór. * Baquero ca usá ca panón sa mg̃a hayópan.

Manante. = Idem hasta baquero.

Manantial. = Tobóran, guinicánan sa mg̃a tubig. * Sinógdan sa bisan onsa.

Manar. = Pagtobór. * Pagsonód, pagguícan sa usá ca butang sa lain ng̃a butang. * Pagdághan sa bisan onsa.

Mancamiento. = Pagcacúlang, pagcaoalá sa bisan onsa.

Mancar. = Pagpiáng, paglisá.

Manceba. = Sandil, camaáyo.

Mancebo. = Laláqui sa diótay ng̃a edad, olitáuo. * Ang magabóhat tong̃ód sa sohol sa obán ng̃a mg̃a opicio.

Mancer. = Anac sa babáyeng bigáon.

Mancera. V. Esteva.

Mancilla. V. Mancha.

Mancipar. = Pagbihag, pagolípon.

Manco. = Piáng, pongcol. * Ang coláng̃an sa bisan onsa.

Mancomun (de). = Sa pagcahiósa sa duruhá con capin ba ca táuo.

Mancomunadamente. = Sa paghiósa, sa pagcasábot.

Mancomunar. = Paghiósa sa bisan onsa.

Mancomunidad. = Pagcahiúsa.

Mancha. = Boling, mansa.

Manchado. = Bulíng̃on, ang may boling, binóling.

Manchar. = Pagbóling, paghúgao. * Pagdáot sa dong̃og sa isigcaíng̃on.

Manchon. = Tolotagídyot sa yota ng̃a guibalánan, ng̃a guitórcan sa humáy, sa maís, &c., sa pagcasónson, sa pagcabános.

Manda. = Saar, pagsáad. * Ang hatag ng̃a guibílin, sa nagabúhat sa testamento, sa lain.

Mandadero. = Sinógo, sologóon.

Mandado. = Sogo, pagbóot.

Mandamiento. = Idem: ang tagsa sa mg̃a napólo ca sogo sa Dios ug sa lilíma sa santa Iglesia. * Ang limá ca torlo sa camót con mang̃áon ang mg̃a táuo sa oaláy cuchara ug tenedor.

Mandante. = Ang magasúgo, ang magabúot.

Mandar. = Pagsógo, pagbúot. * Paghópot, pagalíma, pagbáton. * Pagbílin sa bisan cansa sa usá ca bahin sa cabílin, sa testamento.

Mandarin. = Ang magabóot, ang magholópot, ang magasógo sa usá ca provincia sa mg̃a insic.

Mandarria. = Paló, bacbac, pagcáng ng̃a pagagamíton sa mg̃a táuo ng̃a managsolót sa mg̃a sacayán.

Mandatario. = Ang nahilábot sa bisan onsa cay guisógo sia sa lain.

Mandato. V. Mandado. * Tolománon sa santa Iglesia, ng̃a pagasomáyon sa Jueves santo, sa paghúgas sa mg̃a ponóan sa mg̃a tiil sa napólo ug duha ca táuo, sa pagdúmdum sa guibóhat ni Jesucristo sa iang mg̃a guintón-an, sa gabíy sa pagpanihápon caníla.

Mandil. = Panápton ng̃a ibótang sa mg̃a táuo dapit sa atubáng̃an, ug tinácgos sa haoac, arón díli mamahúgao ug mabóling ang bisti nila.

Mandilada. = Catilíngban sa mg̃a táuo sa daótan ug mang̃íl-ad ng̃a batásan.

Mandilandin. = Sologóon sa mg̃a babáyeng sa cadaghánan, bigáon.

Mandilar. = Pagpáhid sa laoas sa cabayo sa usá ca panápton.

Mandilon. = Táuo ng̃a taláuan, sa diótay ng̃a cásing cásing.

Mando. = Pagsógo, pagbóot sa mg̃a ponóan sa ilang mg̃a guinsacópan.

Mandoble. = Pagbónal, pagtígbas, &c., sa pagcápot sa bonal, sa espada, &c., sa dohá ca camót. * Pagcasabá, pagsáoay ng̃a maháit.

Mandon. = Ang magasúgo ug labí sa casaráng̃an, ang magapalabí sa pagbóot.

Mandrachero. = Ang magabáton sa mg̃a pagsogál sa baraja sa iang baláy.

Mandracho. = Baláy ng̃a pagasogálan sa baraja.

Mandrágora. = Tanóm ng̃a italámbal.

Mandria. = Táuo ng̃a oaláy polós sa bisan onsa, taláoan. * Coliró, hong̃og, boang.

Mandril. = Amó ng̃a maísog caáyo.

Manducacion. = Pagcacáon.

Manducar. = Pagcáon.

Manecica, lla, ta. = Cao-it sa tombága, sa salapí, &c., ng̃a icalíg-on sa mang̃a sapao sa mg̃a libro, &c. * Timáan sa dagoay sa camót ng̃a ibótang usáhay sa mg̃a sulat sa mg̃a libro, sa pagtimáan sa bisan onsa. * Ang pothao ng̃a magatórlo sa mg̃a horas, sa mg̃a horásan.

Manejable. = Ang masáyon pagagamíton, pagahóptan, pagabatónan ug pagaalimáhan.

Manejar. = Pagcápot, pagcóbot, pagcóyot, pagcóbil, paghícap. * Pagbáton, paghópot. * Paglíhoc sa bahin sa laoas ng̃a napiáng, nabácol ng̃a daan.

Manejo. = Pagpatigáyon. * Pagcahópot, pagcabáton.

Manera. = Caogalíng̃on ng̃a pagbóhat sa bisan onsa. * Pagcaatóbang, pagpamólong, &c., ng̃a caogalíng̃on sa tagsa ca táuo. * Ang si-si, ang qui-si sa mg̃a saya, sa mg̃a calsones, &c., ng̃a pagasorlánan sa mg̃a camót.

Mánes. = Mg̃a dios dios sa mg̃a dioatáhan, ng̃a guipacaíng̃on nila ng̃a nanagbántay sa mg̃a impierno, ug ng̃a nanagpaólay sa mg̃a calág.

Manfla. V. Manceba.

Manflota. = Baláy ng̃a guimpóy-an sa mg̃a bigáon.

Manflotesco. = Ang muádto sa masóbsob sa mg̃a baláy ng̃a pinoyánan sa mg̃a babáyeng bigáon.

Manga. = Manggas, bocton, boctónan. * Ang bisti sa mg̃a crus ng̃a hatáas ug sa mg̃a siriales sa Singbahán. * Saláhan sa tubig, sa bino, &c. * Buháoe. * Bong̃a.

Manglar. = Catónggan.

Mangle. = Cahoy sa catónggan, tong̃og.

Mango. = Polóan. * Togdánan. * Patoc.

Mangonear. = Paglíbod libor, pagsóroy sa oaláy buhat. * Paghilábot sa bisan cansa, sa díli iang catongdánan.

Mangorrero. = Bisan onsa ng̃a oaláy bale, ng̃a oaláy polós. * Cuchillo ng̃a may polóan.

Mangorta. = Mananáp sa opat ca tiil.

Mangote. = Manggas ng̃a halagpád ug hatáas.

Manguera. = Polopúntel ng̃a hatáas, sa panápton ng̃a mabága, ng̃a maíng̃on sa dagoay sa saláhan sa tubig, bino, &c., apan binohóan sa luyo ug sa luyo, sa isigcadáplin, sa paglímas sa mg̃a sacayán ug sa pagsolód sa hang̃in sa bodega.

Manguito. = Polopúntel ng̃a maíng̃on sa dagoay sa manggas ng̃a binohóan sa isigcatomóy, sa pagsolód sa mg̃a camót sa tagsa tagsa ca tomóy, sa tiempo sa tugnao. * Manggas ng̃a haíctin, ng̃a guibísti sa mg̃a señora cutub sa popólan hasta sa sico.

Manía. = Pagcabóang, cabóang. * Caogalíng̃on ng̃a gaoi ng̃a molomalágsot. * Huna húna ng̃a caogalíng̃on ng̃a díli macaígo caáyo.

Maniatar. = Paggápus.

Maniático. = Boang, usáhay.

Manicorto. = Hicáoan, ang díli mahagógma caáyo maghátag.

Manida. = Dalángpan sa bisan cansa.

Manido. = Ang natágo, ang nahóbong.

Manifestacion. = Pagcaháyag, pagcadayág, pagcaásoy, pagcasáyor.

Manifestador. = Ang magapaháyag, ang magapadayág, ang magaásoy.

Manifestar. = Asoy, sayod, hayag, dayág. * Pagpahibaló, pagsóguir.

Manifiestamente. = Sa pagcadayág, sa pagcasáyod, sa pagcaoaláy duha duha.

Manifiesto. = Dayág, hayag, ang nasáyor, naásoy ug maáyo, ang natúod, ang oaláy duha duha. * Casayóran.

Manija. = Coloptánan sa mg̃a capandáyan. * Bacólong, singsing sa tombága, sa pothao, &c., sa pagpalígon sa bisan onsa.

Minilargo. = Ang may mg̃a camót ng̃a hatáas.

Manilla. = Bucála. * Singsing ng̃a pothao ng̃a icagápos sa mg̃a táuo, sa ilang mang̃a camót.

Miniobra. = Bisan onsang bohat ng̃a pagaboháton. * Mg̃a paglíhoc ug pagtúyoc tuyoc sa mg̃a soldados * Quinaárman sa paghúpot sa mg̃a sacayán, tong̃ód sa maáyong pagpatigáyon sa timon, sa mg̃a layág, &c. * Cadaghánan sa mg̃a casangcápan sa mg̃a sacayán.

Maniobrar. = Pagbóhat sa mg̃a camót. * Pagpatigáyon ug pagpang̃íta sa mg̃a quinahánglan ng̃a icacóha ug icadáng̃at sa bisan onsa. * Pagpalíhoc sa mg̃a sacayán tong̃ód sa maáyong paghópot sa timon, sa bansálan, sa mg̃a layág, &c. * Pagbóhat sa mg̃a soldados sa ilang mang̃a paglíhoc, mg̃a paglacát, mg̃a pagtóyoc túyoc, sa guitaláyan nila, &c.

Maniobrista. = Ang maálam sa paghópot ug pagbáton sa mg̃a sacayán ug sa mg̃a soldados.

Manipulante. = Ang mahilábot sa bisan onsa.

Manipular. = Paghilábot sa bisan onsa.

Manípulo. = Bisti sa mg̃a Padre sa pagtúman nila sa ilang mg̃a catungdánan sa pagcapadre, sa pagmisa: mao sa dagoay sa estola, apan hamóbo, ug isáblay sa boton sa oála, sa ibábao sa manggas sa alba.

Manir. = Pagpahómoc sa carne ug sa isda, sa pagtípig niána sa usá ca arlao con capin ba.

Maniroto. = Táuo ng̃a malólot ug dagcó, maosícon.

Manivacío. = Ang táuo ng̃a oaláy dala sa iang mang̃a camót.

Manjar. = Calán-on. * Caling̃áoan ng̃a macalípat sa húna húna.

Mano. = Camót. * Tiil sa pang̃onáhan sa mg̃a mananáp. * Ang pothao, &c., ng̃a nagatórlo sa mg̃a horas sa mg̃a horásan. * Idolócdoc, idológmoc sa bisan onsa. * Tagsa ca pagágui sa pintal sa bisan onsa. * Caloháan ug limá ca pliegos ng̃a papel. * Gahóm sa pagsógo ug pagbóot. * Ang nahaóna sa mg̃a táuo ng̃a nanagsogál, ang nagasogál pagóna.

Manobrero. = Ang magabántay sa paghípos sa mang̃a cahugáoan.

Manojo. = Baat, bináng̃an sa bisan onsa ng̃a icasácop sa comót.

Manosear. = Pagcúbil, paghícap sa macadághan sa bisan onsa.

Manoseo. = Pagcacóbil, pagcahícap sa bisan onsa.

Manotada. = Sagpá, tagpa. * Pocpoc ng̃a guipócpoc sa camót.

Manotear. = Pagpócpoc, pagdápi, pagdolápi sa camót. * Paglíhoc, pagcolocómpas sa mg̃a camót, sa pagsólte ug sa pagásoy sa anáa sa húna húna.

Manoteo. = Pagcapócpoc, pagcadápi, pagcolocómpas sa mg̃a camót.

Manquear. = Pagpaquíta sa bisan cansa sa iang pagcapiáng, pagcapóngcol.

Manquedad. = Piáng, capóngcol. * Pagcalisá sa mg̃a bahin sa laoas.

Mansamente. = Sa pagcaághop, sa pagcaháoan sa buot. * Sa mahínay, sa oaláy banha.

Mansedumbre. = Pagcaághop, sa pagcaáyo sa buot, pagcaháoon sa cásing cásing.

Mansejon. = Mananáp ng̃a aghop caáyo.

Mansion. = Pagcapoyó, pagcadógay, pagcahonóng sa bisan diin.

Manso. = Aghop, sa maáyong boot ug cagaoían.

Manta. = Habol. * Hapín, hanig sa mg̃a cabayo, &c.

Mantaterilla. = Panápton ng̃a icabóhat sa mg̃a hapín sa mg̃a mananáp.

Mantear. = Pagpalopád sa táuo, sa mananáp, &c., ng̃a binútang sa usá ca habol, sa pagsalibáy, pagsalógpo, canía dapit sa itáas, arón mohólog sa maong habol.

Manteca. = Tamboc sa mg̃a mananáp. * Ang dugá ng̃a maholohágcot, mahomót ug lanáhon sa obán ng̃a mg̃a bong̃a.

Mantecada. = Inárlip ng̃a pan, ng̃a diníhog sa tamboc sa baca ug sa asúcar.

Mantecado. = Tinápay ng̃a minása sa manteca, sa tamboc.

Mantecon. = Táuo ng̃a mahagúgma magcáon sa mg̃a calán-on ng̃a maáyo.

Mantecoso. = Ang may daghan ng̃a manteca. * Ang maíng̃on ing̃on sa manteca.

Manteista. = Ang nagabísti sa bisti ng̃a guing̃álan sotana ug manteo, ug magatámbong sa escolahán sa cadaigánan.

Mantel. = Panápton ng̃a igatábon sa lamesa ng̃a calán-an, hanig, hapín. * Ang panápton ng̃a dagcó ng̃a igatábon sa altal.

Mantelería. = Cadaghánan sa mg̃a mantel ug mg̃a serbilleta.

Mantelete. = Bisti sa mg̃a Sres. Obispos ng̃a guibísti nila sa ibábao sa roquete ug moábot hasta sa obos sa mg̃a tohod.

Mantener. = Pagpacáon sa bisan cansa. * Pagbáton, paghópot sa bisan onsa. * Pagdáyon sa guibóhat. * Paglában, pagtábang, pagpadang̃óp sa bisan cansa. * Pagdáyon sa guihúna húna.

Manteniente (á). = Bisan onsa ng̃a guibúhat sa duhá ca camót, sa tibúoc, ng̃a cosóg.

Mantenimiento. = Calán-on, pagpacáon.

Manteo. = Bisti ng̃a hatáas ug ng̃a may asintos, ng̃a guibísti sa mg̃a Padreng clérigo sa ibábao sa sotana. * Saya sa mg̃a babáye.

Mantequera. = Sorlánan ng̃a balotáng̃an sa manteca.

Mantequero. = Ang magabalígya sa manteca.

Mantequilla. = Manteca ng̃a minása sa asúcar. * Gatas ng̃a tibúoc ng̃a sináctan sa asín.

Mantero. = Ang magabóhat ug magabalígya sa mg̃a habol.

Mantilla. = Mantiya, panápton ng̃a putíon ug malíng̃in dapit sa obus, ng̃a igadóngdong ug igatábon sa mg̃a babáye sa olo ug sa ilang laoas hasta sa obos sa haoac. * Hapín sa mg̃a bátang diótay, ng̃a igapótus caníla. * Hanig, hapín ng̃a igatábon sa mg̃a payod sa mg̃a cabayo.

Mantillo. = Cahogáoan, sagbot, tae sa mg̃a mananáp ng̃a nadógmoc ug nadonót na.

Manto. = Pandong. * Ang bisti sa mg̃a Padreng religioso ng̃a guibísti nila sa ibábao sa ilang túnica con hábito. * Bisti ng̃a mahál uyámot ng̃a guibísti sa mg̃a hari ug sa obán pang mg̃a dagcóng táuo ng̃a hamíli caáyo, ng̃a guisáb-ong sa liog ug magagóyod dapit sa licód. * Ang icasalípod sa bisan onsa.

Manuable. V. Manejable.

Manual. = Ang guibúhat sa mg̃a camót. * Ang masáyon pagagamíton, pagaboháton. * Táuo sa maáyong cagaoían, masinógton. * Libro ng̃a guisolátan sa mg̃a tolománon sa pagbóhat sa mg̃a sacramento. * Ang libro ng̃a sinolátan sa mg̃a táuo ng̃a comerciante, &c., sa salapí, &c., ng̃a guidáoat ug ng̃a guigásto nila, sa paghóad nila oña sa librong dagcó.

Manualmente. = Sa mg̃a camót.

Manubrio. = Polóan, caláptan, coloptánan sa bisan onsang capandáyan.

Manucodiata. = Langgam.

Manuella. = Cahoy ng̃a igatúyoc sa cabrestante sa mg̃a sacayán.

Manufactura. = Mg̃a buhat sa camót, mg̃a hinábol, mg̃a bolda, &c.

Manumision. = Pagcalocát sa bihag, pagcatógot sa olípon arón omóndang sa pagcaolípon nia.

Manumisor. = Ang motógot sa iang olípon arón omóndang sa pagcaolípon nia.

Manumitir. = Pagtógot sa mg̃a olípon arón omóndang sila sa pagcaolípon, ug arón mahímo sila ug tagía sa ilang cabobót-on.

Manuscrito. = Solat, sinúlat sa camót.

Manutencion. = Pagpacáon, pagcáon. * Pagcalában, pagcatábang, pagpadang̃óp.

Manzana. = Bong̃a ng̃a malíng̃in ug malalím caáyo. * Catilíngban sa bisan onsang mg̃a botang ng̃a nagacadóol.

Manzanilla. = Tanóm, mansaniya, rosas de papel, rosas del Japon.

Manzanillo. = Cahoy ng̃a magabóng̃a sa mg̃a aseituna ng̃a guing̃álan ug mansaniya.

Manzano. = Cahoy ng̃a mobóng̃a sa mg̃a mansana.

Maña. = Pagcabátid, pagcaálam, pagcalaláng.

Mañana, parte del dia hasta las doce. = Bontag. * El dia que sigue al de hoy. = Ogma, odma. * Túig ng̃a omalábot.

Mañanica. = Sinógdan sa buntag.

Mañear. = Pagbóhat sa bisan onsa sa caálam sa pagcalaláng, pagcabátir.

Mañería. = Pagcalángday sa mg̃a babáye ug sa mang̃a baye. * Pagcadíli mobóng̃a ang yota, pagcasándao sa mg̃a cahoy.

Mañero. = Malaláng̃on, batid.

Mañosamente. = Sa pagcamaálam, sa quinaárman, sa pagcabátir.

Mañoso. = Ang maálam, ang may pagcabátid.

Mapa. = Piníntal sa papán, sa papel, &c., sa mg̃a yota, mg̃a dagat, mg̃a calongsódan, &c.

Maquila. = Ang bahin sa binócboc, &c., ng̃a nahatong̃ód sa táuo ng̃a maglilíguis.

Maquilar. = Pagháoir sa maglilíguis sa bahin sa binócboc, &c., ng̃a nahatong̃ód canía.

Máquina. = Capandáyan, tinócor sa cahoy, pothao, tombága, &c., sa pagbóhat sa pagcasáyon sa bisan onsa.

Maquinacion. = Pagcalaláng, húna húna con bohat ng̃a malaláng̃on sa pagbóhat sa bisan onsa ng̃a daótan.

Maquinador. = Malaláng̃on, táuo ng̃a magahúna húna sa pagbúhat sa bisan onsang daótan.

Maquinal. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a paglíhoc sa mg̃a bahin sa máquina. * Mg̃a paglíhoc sa mg̃a bahin sa laoas. * Mg̃a pagbóhat ng̃a oalá húna hunáon, ug oalá boóton.

Maquinalmente. = Sa oaláy húna húna, sa oalá húna hunáon ug boóton.

Maquinar. = Paghúna húna sa tinágo, sa hilom ug sa pagcalaláng, sa pagbóhat sa bisan onsa.

Maquinaria. = Quinaárman ng̃a magatórlo sa pagbúhat sa mg̃a máquina.

Maquinista. = Ang magahúna húna sa paggáma sa mg̃a máquina.

Mar. = Dagat, catilíngban sa mg̃a tubig ng̃a nanaglibót sa yota. * Balod ng̃a dagcó, bacat.

Maraña. = Cadaghánan sa mg̃a sagbot, mg̃a dagámi, &c., sa yota. * Ang gomon sa igagáma, sa hilo, &c. * Pagcagobót sa mg̃a palós sa igagáma, &c. * Bisan onsa ng̃a malisód ug macóli.

Marasmo. = Caníoang sa laoas.

Maravedí. = Salapíng caráan ng̃a nagacaláin lain sa bale, sumála sa tiempo ug sa mg̃a longsod.

Maravilla. = Bisan onsa ng̃a cating̃aláhan, hibólng̃an. * Tanóm.

Maravillar. V. Admirarse.

Maravillosamente. = Sa pagcating̃ála. * Sa pagcatúman, sa pagcahíngpit.

Maravilloso. = Maáyo caáyo, cating̃aláhan, hibólng̃an, hingpit oyámot.

Marbete. = Pinótol ng̃a papel ng̃a ibótang sa mg̃a daplin sa mg̃a panápton ng̃a binólos, ng̃a pasolátan sa cahitáson sa maong bolos.

Marca. = Probinsia. * Máquina, capandáyan sa pagsócod sa cahitáson sa mg̃a táuo, arón hibalóan con quinsay maáyo sa pagsolód sa pagcasoldado. * Imalárca sa bisan onsa. * Timáan ng̃a guibóhat sa bisan diin. * Babáyeng bigáon ng̃a mobóot sa cadaghánan.

Marcador. = Ang magamarca, magapátic.

Marcar. = Pagmarca, pagtimáan sa bisan onsa, arón magaláin sa obán.

Marcial. = Ang nahatong̃ód sa pagpang̃óbat, sa pagáoay.

Marco. = Ang magalibót ug macasácop sa bisan onsa. * Cahoy ng̃a pagaang̃áyan sa mg̃a papán sa mg̃a bongbong, sa mg̃a tacop ug sa mg̃a talambóan. * Timbang ng̃a tumbas sa oaló ca onsa. * Capandáyan ng̃a igasócod sa cahitáson sa tiil, sa mg̃a táuo ng̃a nanagbúhat sa mg̃a sapín.

Marcha. = Pagcalacát, pagcalacáo.

Marchamar. = Pagtimáan sa mg̃a pardo ug mg̃a manggad, sa mg̃a aduana.

Marchamero. = Ang magamarca ug magatimáan sa mg̃a manggar ug sa mg̃a pardo sa mg̃a aduana.

Marchamo. = Marca, timáan ng̃a ibótang sa mg̃a pardo ug mg̃a manggad sa mg̃a aduana. * Patic.

Marchante. = Comerciante, ang magapatigáyon sa pagpálit ug sa pagbalígya.

Marchar. = Paglacát, paglacáo, pagbiaje.

Marchitable. = Ang masáyon malómi, malóm-it, maláya.

Marchitar. = Lomi, lom-it, laya. * Pagníoang pagcóha sa cosóg, sa gahóm.

Marchitez. = Pagcaláya, pagcalómi, pagcalóm-it.

Marchito. = Ang naláya, ang namalá, ang nalómi, ang nalóm-it.

Marea alta. = Taob.

Marea baja. = Honás. * Ang baybáyon, ang pilio, ang daplin sa dagat ng̃a pagatubígan sa pagcatáob. * Ang mg̃a sagbot ug cahogáoan ng̃a sinílhig sa mg̃a cadaghánan. * Hang̃in ng̃a mahínay ug mahómoc ng̃a guican sa dagat.

Mareaje. = Quinaárman ng̃a magatórlo sa pagsacáy. * Dalan ng̃a guidolóng̃an sa mg̃a sacayán, sa paglayág nila.

Mareamiento. = Pagcadágat, pacadinágat, pagcasóca sa pagsacáy.

Mareante. = Ang nagaestudio sa quinaárman sa pagsacáy.

Marear. = Paghópot sa mg̃a sacayán ng̃a nanaglayág. * Pagdágat, pagláin sa olo, pagsóca, paglóod sa cotó cotó sa mg̃a táuo ng̃a nanagsacáy.

Marejada. = Balod ng̃a dagcó, bacat.

Maremagnum. = Mg̃a polong ng̃a linatín: pagcadagcó. * Pagcabóloc sa bisan onsa. * Pagcadághan.

Mareo. V. Mareamiento.

Marero. = Hang̃in ng̃a guican sa dagat.

Mareta. = Pagcalíhoc sa dagat sa pagsógod sa hang̃in.

Marfil. = Garing, tipóso. * Ng̃ipon ng̃a dagcó. * Mananáp ng̃a guing̃álan ug gadya.

Marfileño. = Bisan onsang buhat sa garing, ang nahatong̃ód sa tipóso.

Marga. = Panápton ng̃a putíon, mabága caáyo.

Margarita. = Quinháson. * Tanóm. * Mutia.

Margen. = Daplin sa bisan onsa. * Baybáyon, pileu sa subá con sa dagat.

Margenar. = Pagbílin sa mg̃a daplin, sa papel ng̃a pagasulátan.

Marginal. = Ang anáa con ang nahatong̃ód sa daplin.

Marginar. = Pagtimáan sa bisan onsa sa daplin sa bisan onsang solat.

María. = Ng̃alan ng̃a matám-is uyámot sa Inahán sa Dios, ug Guinóo sa mg̃a táuo. * Ang candela ng̃a maputí ng̃a ibótang sa labing hatáas sa tenebrario sa pagtinieblas.

Marial. = Libro ng̃a sinulátan sa mg̃a pagdáyeg cang María Santísima.

Marica. = Langgam, sal-ing.

Maricon. = Laláqui ng̃a babayénon ug taláoan.

Maridable. = Pagpoyó ug paghiúsa sa mang̃a miño, ug ang nahatong̃ód sa pagcamagtiáyon.

Maridablemente. = Sa quinabúhi, sa pagcaáng̃ay, sa pagcahiúsa sa mg̃a miño.

Maridaje. = Pagcahiósa ug pagcaáng̃ay sa mg̃a miño, sa mg̃a color, &c.

Maridar. = Pagbána sa babáye, pagmiño.

Maridillo. = Bana ng̃a talamáyon. * Bagáhan ng̃a pagainitan sa mg̃a babáye sa mg̃a tiil.

Marimacho. = Babáyeng lalaquínon.

Marimanta. = Táuo táuo ng̃a macalilísang ng̃a icacahárloc sa mg̃a báta.

Marimorena. = Pagcaáoay, pagcalális.

Marina. = Ang yota ng̃a harúul sa dagat. * Piníntal, papel, panápton, &c., ng̃a guipintálan sa dagat. * Quinaárman ng̃a nagatórlo sa pagsacáy ug paghópot sa mg̃a sacayán. * Cadaghánan sa mg̃a táuo ug sa mg̃a sacayán sa hari, sa Guinharían.

Marinaje. = Opicio, quinaárman sa pagsacáy. * Cadaghánan sa mg̃a táuo ng̃a nanagsacáy sa paghópot sa mg̃a sacayán.

Marinear. = Pagsacáy.

Marinerado. = Sacayán ng̃a guisangcápan sa mg̃a quinahánglan.

Marinería. V. Marinaje.

Marinero. = Táuo sa dagat, grumete, ang nagatábang sa paghópot sa mg̃a sacayán, sa mg̃a layág, &c. * Sacayán ng̃a sangcap ug andam na sa paglayág con sa pagguícan. * Quinháson, lagáng.

Marinesco. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a táuo ng̃a nanagsacáy sa paghópot sa sacayán.

Marino. = Ang nahatong̃ód sa dagat. * Táuo sa dagat.

Marion. = Isda.

Mariposa. = Anonúgba.

Mariquita. = Mananáp ng̃a diótay ng̃a guipintálan sa bocó bocó sa pagcadágoay sa escudo sa Cármen.

Marisabidilla. = Babáye ng̃a magapacamaálam.

Mariscal. = Ponóan sa mg̃a soldados. * Ang mananámbal sa mg̃a cabayo, &c.

Mariscalía. = Opicio sa pagcamariscal.

Mariscar. = Pagpang̃ínhas, pagpólot sa mg̃a quinháson. * Pagpang̃áoat, pagticás, pagcáhas.

Marisco. = Quinháson. * Quináoat.

Marisma. = Yota ng̃a pagadanáoan sa tubig sa dagat con sa mg̃a sobá.

Marital. = Ang nahatong̃ód sa bana.

Marítimo. = Ang nahatong̃ód sa dagat.

Marjal. = Yota ng̃a pagadanáoan.

Marlota. = Bisti sa mg̃a moros.

Marmita. = Colon sa tumbága con sa pothao.

Marmiton. = Tanód ng̃a nagasílbi sa cocina.

Mármol. = Bató ng̃a pino caáyo ug masínao: nagacaláin lain ug color ug sa mg̃a boloc con barlis.

Marmolejo. = Columna ng̃a diótay.

Marmoleño. = Ang nahatong̃ód sa mármol ug maíng̃on niána.

Marmolería. = Cadaghánan sa mg̃a batóng mármol.

Marmolista. = Ang magabóhat, magasápsap ug magapahínlo sa mg̃a batóng mármol.

Marmóreo. = Bisan onsang buhat sa mármol ug ang maíng̃on ing̃on niána.

Marmoroso. = Idem.

Marmota. = Mananáp sa opát ca tiil.

Maro. = Tanóm ng̃a italámbal.

Maroma. = Pisi, lobir ng̃a dagcó, palíhang.

Maron. = Isda.

Marques. = Dagcóng táuo sa Guinharían. * Ng̃alan ng̃a bantógon ug banságon ng̃a guitógot sa hari sa obán ng̃a mg̃a táuo sa Guinharían, sa pagbálos sa ilang mg̃a pahanóngdan.

Marquesa. = Ang asáoa sa marqués. * Ang babáye ng̃a guitogótan sa hari niíning ng̃alan ng̃a banságon.

Marquesado. = Ang pagcahímtang ug ang yota ng̃a nahasácop sa ilálom sa gahóm sa marqués.

Marqueta. = Talo ng̃a tinórta pa.

Marquetería. = Opicio sa pagcapánday sa cahoy, ug sa pagbóhat sa mg̃a casangcápan ng̃a pino ug mahál.

Marquiartife. = Tinápay.

Marquida. = Babáyeng bigáon, ng̃a motógot sa iang laoas sa cadaghánan.

Marra. = Pagcacólang sa bisan onsa sa lugar ng̃a pagabotáng̃an onta.

Marrajo. = Torong borhíon, ng̃a díli modámag sa inatobáng̃ay. * Táuo ng̃a batid, malaláng̃on, ng̃a malisód ug macúli pagalimbóng̃an. * Isda, iho.

Marrano. = Baboy ng̃a aghop.

Marrar. = Pagcólang, pagsáyop, pagsálang. * Pagbólag sa pagcaláctod, sa pagcatól-id.

Marras. = Sa canhing tiempo, sa tiempo, sa túig ng̃a miágui.

Marrubio. = Tanóm.

Marrullería. = Pagcaálam, pagcaólo olo, pagcalaláng sa paglímbong sa isigcatáuo.

Marrullero. = Ang magaálam alam, ang magaólo olo, ang magalaláng sa pagcóha sa iang guitúyo, ug sa paglímbong sa isigcaíng̃on.

Marcopa ó marsopla. = Isda ng̃a dagcóan ug sa dagcóng olo.

Marta. = Mananáp sa opát ca tiil: magasobád sa mg̃a pisó ug mg̃a itlog.

Martagon. = Tanóm. * Táuo ng̃a malaláng̃on, batid ug ng̃a malisód pagalimbóng̃an.

Marte. = Bitóon sa maong ng̃alan ng̃a moámbit sa siga sa adlao. * Pothao.

Martes. = Martes: ang icatólo ca adlao sa semana.

Martillada. = Pagcapaló, pagcabácbac, pagcabónal sa paló.

Martillado. = Dalan.

Martillador. = Ang magapaló, ang magabácbac.

Martillar. = Pagpaló, pacbácbac.

Martillo. = Paló, bacbac. * Dalan.

Martin del rio. = Langgam.

Martina. = Isda.

Martinete. = Langgam. * Ang cahoy ng̃a diótay ng̃a magapatonóg sa mg̃a clave, clavicordio, sa pagtóctoc sa mg̃a colda, somála sa hingtóngdan ng̃a tecla ng̃a pagacobílon sa magacáblit. * Bacbac.

Mártir. = Ang guipanagsáquet ug guipatáy tong̃ód sa Pagtúo cang Jesucristo. * Ang guicalísdan ug guiábot sa mg̃a cagóol ug sa mg̃a dagcóng cayógot.

Martirio. = Pagpasáquet ug pagcamatáy, camatáyon, tong̃ód sa matúod ng̃a Pagtóo. * Calisód, cayógot, cagóol.

Martirizar. = Pagpasáquet ug pagpatáy sa bisan cansa, tong̃ód cay motóo ug magatóg-an sa matúod ng̃a Pagtúo sa atong Guinóong Jesucristo.

Marzal. = Ang nahatong̃ód sa bulan sa marzo.

Marzear. = Paggónting sa balahíbo sa mg̃a mananáp.

Marzo. = Marzo: ang icatólo ca bulan sa túig.

Mas. = Capin, labí.

Masa. = Binócboc ng̃a nahiósa sa bino, sa tubig, &c. * Sacót sa yota, sa yeso, sa apog, sa balás ug sa tubig. * Tombága, salapí, &c., ng̃a tinúnao. * Catilíngban, cadaghánan sa bisan onsa.

Mascabado. = Asúcar ng̃a obus, ng̃a díli maáyo.

Mascador. = Ang magaósap.

Mascar. = Pagósap, pagdógmoc sa bisan onsa sa mg̃a ng̃ipon ug sa mg̃a bag-ang. * Buyo. = Mama.

Máscara. V. Careta y Disfraz.

Mascarada. = Dula ng̃a guipanambóng̃an so mg̃a táuo ng̃a guipanabónan sa nauong ug guibistíhan sa nagacaláin lain ng̃a mg̃a bisti.

Mascaron. = Nauong nauong ng̃a dagcóan caáyo. * Nauong nauong sa bató &c., ng̃a ibútang sa mg̃a buhat sa cota.

Mascujar. = Pagósap sa pagcadíli maáyo, sa pagcalisód.

Masculino. = Ang nahatong̃ód sa mang̃a laláqui ug sa mg̃a laqui. * Ng̃alan sa mg̃a laláqui ug sa mg̃a laqui.

Mascullar. = Pagpamólong sa díli maáyo ng̃a pagcasángpot, pagyóng̃it, pagtóna tona, pagsagóngsong.

Maselucas. = Ang mg̃a dahon sa baraja, sa mg̃a baraja.

Masera. = Dolang ng̃a dagcó sa pagmása.

Masilla. = Ang salapí ng̃a tolotagídyot ng̃a guinaháuid sa ponóan sa mg̃a soldados, sa ilang sohol, ng̃a icapálit sa mg̃a sapín, &c.

Maslo. = Ang guinatórcan sa icog sa mg̃a mananáp ng̃a icógan.

Mastelero. = Talaróc ng̃a diótay ng̃a guisúmpay sa mg̃a talároc ng̃a dagcó sa mg̃a sacayán.

Masticacion. = Pagcaósap.

Masticar. = Osap. * Paghúna húna, pagpalándong.

Masticario. = Tambal ng̃a pagaosápon.

Masticador. = Capandáyan ng̃a ibótang sa bába sa mg̃a cabayo arón díli sila macacáon.

Mástil. V. Mastelero. * Holohalígue ng̃a macapogóng sa bisan onsa. * Ang lindog sa mg̃a tanóm con magáhi na. * Bahag.

Mastin. = Calaínan sa mg̃a iró.

Mastranto. = Tanóm.

Mastranzo. = Tanóm ng̃a mohomót.

Mastruezo. = Tanóm.

Mata. = Bisan onsang tanóma. * Sang̃á sa mg̃a tanóm.

Matacandelas. = Capandáyan ng̃a guibútang sa tomóy sa usá ca cahoy ng̃a hatáas sa pagpálong sa mg̃a candela.

Matachin. = Laláqui ng̃a nagabísti sa mg̃a nagacaláin lain ng̃a mg̃a bisti sa mg̃a nagacaláin lain ng̃a color, ng̃a nagaobán sa mg̃a dula. * Ang magapatáy sa mg̃a hayúpan.

Matadero. = Lugar ng̃a pagapátyan ug pagapanítan sa mg̃a hayúpan, sa mang̃a mananáp ng̃a ibalígya sa cadaghánan. * Calisód, cabórlay ng̃a dagcó.

Matador. = Ang macamatáy, ang magapatáy, mupatáy.

Matadura. = Samar sa bocó bocó sa mg̃a cabayo, &c., tong̃ód cay guidosdósan sa siya.

Matafuego. = Capandáyan ng̃a guing̃álan ug bomba, sa pagpálong sa caláyo, ug sa pagbó-bo sa tubig sa mg̃a baláy, &c., mg̃a nang̃asónog.

Matajudío. = Isda.

Matalahuva. = Tanóm sa anís, ug ang maong anís.

Matalon. = Cabayo, &c., maníoang caáyo ug ng̃a díli maálam maglacát.

Matalotaje. = Balon sa mg̃a quinahánglan sa pagcáon ng̃a guidála sa mg̃a sacayán. * Cadaghánan sa mg̃a botang ng̃a nagacaláin lain ug nang̃obót, nabóloc, nasácot.

Matanza. = Pagpatáy. * Ang mg̃a baca, mg̃a baboy, &c., ng̃a guitagána arón iháuon, arón patyon. * Pagcamatáy, camatáy.

Matar. = Pagpatáy, pagbonó, pagíhao. * Pagsámar sa bocó bocó sa mg̃a cabayo, &c., cay guidosdósan sa siya. * Pagsobó, pagsalíbo sa apog, sa calero pa. * Paghurót, pagtibáoas, pagláglag.

Matarife. = Táuo ng̃a magapánit ug magalápa sa mg̃a hayúpan.

Matasanos. = Mananámbal ng̃a díli maálam, ng̃a díli mahibaló sa iang catugdánan.

Matasiete. = Táuo ng̃a magapacalaláqui, magapacaísog.

Materia. = Mg̃a hilimóon sa bisan onsa. * Ang mg̃a botang ng̃a magámit sa pagbóhat sa bisan onsa. * Ang nana, ang dugó ng̃a nadonót. * Ang ibolóhat sa mg̃a sacramento, maíng̃on ng̃a ang tubig sa pagbúnñag, &c. * Bisan onsa ng̃a soguílon con hulusáyon. * Hingtóngdan, tong̃ód. * Panigíngnan ng̃a pagahoálan sa mg̃a báta ng̃a nagatóon sa pagsúlat.

Material. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a botang, sa ilang pagcamáo gayód, sa dagoay. * Hilimóon sa pagbóhat sa bisan onsa.

Materialidad. = Pagcabótang sa ng̃atanán ng̃a mahímo ng̃a pagasólng̃on ug pagacubílon.

Materialismo. = Sayóp sa mg̃a táuo ng̃a díli sila buot magíla sa mg̃a calág ug mg̃a espíritu, ug sa ng̃atanán ng̃a oaláy laoas.

Maternal. = Ang nahatong̃ód sa calág, sa húna húna. * Ang nahatong̃ód sa inahán.

Maternidad. = Pagcabótang, pagcahímtang sa inahán.

Materno. = Ang nahatong̃ód sa inahán.

Matiz. = Pagcasácot, pagcahiósa sa mg̃a color ng̃a nagacaláin lain sa pagcaáng̃ay.

Matizar. = Paghiósa, pagsácot, sa pagcaáng̃ay, sa mg̃a color ng̃a nagacaláin lain.

Mato. V. Matorral.

Maton. = Táuo ng̃a magapacalaláqui, ng̃a mahagógma maghilábot sa mg̃a paglális lalis.

Matorral. = Yota ng̃a calibónan, ng̃a guitórcan sa daghánan ng̃a mg̃a sagbot.

Matoso. = Ang naponó sa mg̃a casagbótan.

Matraca. = Palác palác, cagol cagol, palacópac. * Pagcasólog sa isigcatáuo. * Pagcasabá. * Pagcayúbit, pagbóyboy.

Matraquear. = Pagbóyboy. * Pagsólog sólog. * Pagyúbit. * Pagcasabá.

Matraquista. = Ang magabóyboy, ang magacasabá. * Ang magasólog solog, ang magayúbit.

Matraz. = Baso ng̃a pagagamíton sa mg̃a botica, ng̃a nagacaláin lain sa dagoay ug sa cadagcóon.

Matrero. = Batid, malaláng̃on.

Matricaria. = Tanóm ng̃a mahomót.

Matricida. = Ang nagapatáy sa iang inahán.

Matracidio. = Pagpatáy sa bisan cansa sa iang inahán.

Matrícula. = Listáhan sa mg̃a ng̃alan sa mg̃a táuo ng̃a guisúlat sa bisan onsang quinahánglan con tuyo.

Matriculador. = Ang magasúlat sa ng̃alan sa mg̃a táuo.

Matricular. = Pagsúlat sa ng̃alan sa mg̃a táuo.

Matrimonial. = Ang nahatong̃ód sa pagcamiño, sa mg̃a miño.

Matrimonialmente. = Ing̃on sa ang̃ay sa batásan sa mg̃a miño.

Matrimonio. = Pagcasál, pagcamíño: ang usá sa pipíto ca sacramento sa santa Iglesia. * Ang bana ug ang asáoa.

Matritense. = Ang natáuo sa Madrid.

Matriz. = Pagoáncan. * Bisan onsa ng̃a nahaúna ug labíng mahál sa isigcaíng̃on. * Bisan onsa ng̃a pagatipígan arón pagasibóan ug pagatandígan sa isigcaíng̃on.

Matrona. = Inahán, babáye ng̃a hamíli ug sa mahínay ng̃a batásan. * Ang mananábang, ang babáye ng̃a manábang sa mg̃a isigcababáye ng̃a mang̃ánac.

Matronaza. = Babáyeng ng̃a sopang ug maámbong.

Matute. = Pagcasolód sa bisan diin sa mg̃a manggad ng̃a guidilí sa mg̃a punóan ug ang maong mg̃a manggad.

Matutear. = Pagsolód sa mg̃a calongsódan sa mg̃a manggar, ng̃a dinilían, ng̃a guidilí sa mg̃a ponóan.

Matutero. = Ang nagasolód sa mg̃a calongsódan sa mg̃a manggar ng̃a guidilí sa mg̃a punóan.

Matutinal. = Ang nahatong̃ód sa buntag. * Mg̃a misa sa caarláuon.

Matutino. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a horas sa buntag.

Maula. = Bisan onsa ng̃a oaláy polós, ng̃a talamáyon. * Limbong, laláng. * Táuo ng̃a díli boot magbáyad sa iang mg̃a otang.

Maulería. = Tiendahán, lugar ng̃a pagabaligyáan sa mg̃a tinábas ng̃a panápton ng̃a nagacaláin lain ug color.

Maulero. = Ang mobalígya sa mg̃a tinábas sa nagacaláin lain ng̃a mg̃a panápton. * Malilímbong, malimbóng̃an, malaláng̃on.

Maullador. = Iríng ng̃a magaíng̃ao, mang̃áo ng̃áo caáyo.

Maullar. = Pagíng̃ao, pagng̃áo ng̃ao, pagtíng̃og sa mg̃a iríng.

Maullido. = Pagcaíng̃ao, pagcang̃áo ng̃ao sa mg̃a iríng.

Mausoleo. = Lobóng, lobóng̃an, lolóbng̃an sa maáyong pagbóhat.

Máxima. = Húna húna ng̃a paganóntan sa daghánan. * Húna húna ng̃a caogalíng̃on.

Máximamente. = Labí.

Máxime. = Polong ng̃a linatín: como el anterior.

Máximo. = Ang labíng dagcó, mahál, maáyo, &c., sa isigcaíng̃on.

Maya. = Tanóm. * Langgam.

Mayador. V. Maullador.

Mayar. V. Maullar,

Mayeto. = Bacbac ng̃a magadócdoc sa panápton ng̃a icabóhat sa papel.

Mayo. = Mayo, ang icalíma ca bulan sa túig. * Cahoy ng̃a hatáas caáyo ng̃a itanóm sa mg̃a saoang sa mg̃a calongsódan, sa bulan sa mayo, ug ng̃a pagabotáng̃an sa tomóy sa mg̃a sintas, sa mg̃a bong̃a, &c. * Mg̃a sang̃á sa mg̃a cahoy ng̃a ibótang sa mg̃a olitáo sa pultahán sa mg̃a baláy sa ilang mg̃a pang̃asáuon.

Mayor. = Ponóan, ang magasógo, ang magabúot. * Ang dagcó sa lain ng̃a botang. * Ang táuo ng̃a miábot sa edad, arón magabúot sia sa iang caogalíng̃on. * Ang layág sa sacayán ng̃a guibútang sa talároc sa talioála con mayor. * Ang amahán, ang apóhan ug obán pang guinicánan, guinlioátan sa mg̃a táuo. * Ang magúlang. * Ang testigos ng̃a díli mahímo ng̃a pagaáydan. * Ponóan sa mg̃a soldados. * Ang nahaónang táuo sa bisan onsang opicio.

Mayora. = Asáoa sa mayor.

Mayoral. = Baquerong nahaóna ng̃a magabántay sa mg̃a hayópan. * Alguasil.

Mayoralía. = Ang panón sa mg̃a hayópan ng̃a guibantáyan sa mayoral.

Mayorazgo. = Cadaghánan sa mg̃a catigayónan. * Ang nahaágom sa mg̃a catigayónan ng̃a díli mahímo ng̃a ihátag sa lain. * Ang anac ng̃a pang̃ánay.

Mayordoma. = Asáoa sa mayordomo.

Mayordomear. = Paghópot. * Pagbáton, pagbántay sa bisan onsang baláy, cabalánan, &c.

Mayordomía. = Opicio, cahímtang sa pagcamayordomo.

Mayordomo. = Sologóon ng̃a nahaóna ug labí, ng̃a guitugyánan sa paghópot, pagbáton ug pagbántay sa ng̃atanán ng̃a nahamútang sa usá ca baláy, sa usá ca baol, &c. * Ang táuo ng̃a guing̃álan sa mg̃a cofradía sa pagatúbang ug pagtimáan sa mg̃a paggasto sa mg̃a piesta, &c.

Mayoría. = Pagcadagcó, pagcaáyo, pagcamahál sa usá ca butang con itándig ug ipanánglet sa lain ng̃a butang. * Ang edad ng̃a guitórlo sa mg̃a leyes arón magabúot ang táuo sa iang caogalíng̃on.

Mayoridad. V. Mayoría hasta ang edad.

Mayormente. = Labí pa.

Maza. = Timáan ng̃a guidála sa mg̃a táuo ng̃a guing̃álan ug macero, sa atubáng̃an sa mg̃a hari, sa mg̃a gobernador, ug sa catilíngban sa mg̃a doctor sa mg̃a Universidad, &c. * Paló, bacbac sa cahoy. * Táuo ng̃a cuti cutíhan, ng̃a magaaling̃ása sa isigcatáuo nia.

Mazacote. = Dugá sa tanóm ng̃a guing̃álan ug almarjo. * Sacót sa balás, tubig ug apog, ng̃a ibó-bo sa mang̃a simiento sa mg̃a baláy, sa mang̃a Singbahán, &c.

Mazada. = Pagbónal sa bacbac, sa paló.

Mazamorra. = Calán-on ng̃a pagaboháton sa binócboc sa maís ng̃a minása sa tubig ug sa dugús. * Bisan onsa ng̃a nadógmoc.

Mazapan. = Minása ng̃a pagaboháton sa mg̃a almendra, sa asúcar, &c.

Mazmorra. = Bilanggóan, presóhan sa ilálom sa yota, sa mg̃a moros.

Mazo. = Bacbac, paló. * Cadaghánan sa bisan onsa ng̃a bináat, tinácgos, sa mg̃a sintas, sa mg̃a pluma, &c. * Táuo ng̃a cuti cutíhan, ng̃a magabúrlay ug magaaling̃ása sa isigcatáuo.

Mazonería. = Bisan onsang buhat sa mg̃a bató ug sa apog.

Mazorca. = Poso. * Ang labíng mabága sa mg̃a cohoy ng̃a liníloc, mg̃a balaustre, &c.

Mazorral. = Táuo ng̃a borong, boquírnon, ng̃a díli maálam magatúbang sa isigcatáuo.

ME

Mea. = Polong ng̃a guiíng̃on sa mang̃a bátang diótay con buot sila magíhi.

Meada. = Ang ihi ng̃a mugóa sa tagsa ca pagíhi. * Ang timáan ug ang lugar ng̃a mahomód sa tagsa ca pagíhi.

Meadero. = Lugar ng̃a ihiánan.

Meados. = Ihi.

Meato. = Bohó ng̃a diótay uyámot sa mg̃a laoas sa mg̃a táuo: ang alaguían sa sing̃ot.

Meauca. = Langgam ng̃a mocáon sa mg̃a isda.

Mecánica. = Quinaárman sa pagíla sa ng̃atanán ng̃a nahatong̃ód sa mg̃a máquina. * Bisan onsa ng̃a oaláy polós, ng̃a tacós ng̃a pagatamáyon.

Mecánico. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a bohat: sa mg̃a paghábol, mg̃a pagsálsal mg̃a pagpánday, &c.

Mecanismo. = Ang pagcabótang sa bisan onsa ng̃a may laoas.

Mecedero. = Duyan.

Mecedor. = Ang magapadúyan.

Mecedura. = Pagcadóyan.

Mecenas. = Manlalában, tomalábang.

Mecer. = Pagdúyan, pagtábiog, pagtábog, pagábiog, pagtábion. * Paglóg-o sa vino, tubig, &c., sa baso, sa damajuana, &c., arón masácot ug maáyo.

Meconio. = Dugá sa guing̃álan ug adormideras.

Mecha. = Pabílo sa mg̃a sugá, ang gapas, &c., ng̃a ibótang sa baso, &c., ng̃a sinórlan sa lana, arón masíga. * Ang mg̃a pinótol ng̃a hilo ng̃a linóbir, tinúyoc, ng̃a guisulód sa mg̃a mananámbal sa mg̃a samad, sa pagtámbal caníla. * Lubid ng̃a magamáy ng̃a icasílsil sa mg̃a lothang con sa bisan onsa ng̃a guibotáng̃an sa pólvora.

Mechar. = Pagsácot sa mg̃a tolotagídyot ng̃a tamboc sa baboy, sa mg̃a carne sa baca, &c.

Mechero. = Pabilóhan. * Ang bohó sa mg̃a candelero ng̃a pagatulpúcan sa candela.

Mechoacan. = Gamót ng̃a italámbal, sa América.

Mechon. = Tapoc sa mg̃a lugás ng̃a nagaláin ug nabólang sa obán, sa mg̃a palós, sa bohóc, &c.

Medalla. = Pilit. * Pinótol, tipac sa tumbága sa salapí, &c., ng̃a manípis ug malíng̃in, ng̃a guimarcáhan sa bisan onsang laráoan con dagoay.

Medano. = Hunásan sa balás sa daplin sa pilio sa dagat, sa diótay ng̃a pondo.

Media. = Medias, bisti sa mg̃a paa ug sa mg̃a tiil.

Mediacaña. = Dayan, dayan sa mg̃a buhat sa cota ug sa cahoy, ng̃a quinalían sa pagcaholohalálom. * Dayan dayan ng̃a ibótang sa mg̃a daplin sa mg̃a tabil. * Tiguíb ng̃a locob. * Limbas ng̃a malíng̃in sa usá ca nauong. * Capandáyan ng̃a icacólong sa bohóc.

Medicacion. = Pagcalában, pagcatábang. * Pagcabótang sa bisan onsa sa talioála.

Mediador. = Ang magalában, manlalában.

Medianamente. = Sa pagcaárang arang.

Medianería. = Baláy, bongbong, &c., ng̃a nayon sa lain.

Medianero. = Ang magalában, mutábang sa lain, manlalában.

Medianía. = Casaráng̃an sa pagbúhat sa bisan onsa. * Pagcabótang sa táuo ng̃a arang arang, ng̃a díli sa pagcaarunáhan ug díli usáb sa pagcapobres, sa pagcaháng̃ul.

Mediano. = Ang díli dagcó ug díli opód ug diótay.

Mediante. = Ang anáa sa talioála. * Sa tong̃ód niána, busa ng̃ani.

Mediar. = Pagábot sa talioála, sa tong̃á tong̃á sa bisan onsa ug sa bisan diin. * Paglában, pagtábang sa bisan cansa. * Pagámpo, pagháng̃io, pagpang̃amúyo sa tong̃ód sa bisan cansa. * Paghúsay sa mg̃a tauo ng̃a nanagáoay. * Pagpuyó ug bisan onsa sa talioála, sa tong̃á tong̃á sa lain ng̃a mg̃a botang.

Medidor. = Ang magatácos sa bisan onsa.

Mediera. = Ang babáye ng̃a magabóhat ug magabalígya sa mg̃a medias.

Mediero. = Laláque ng̃a magaáyo, magabóhat ug magabalígya sa mg̃a medias. * Ang magapatigáyon, magapálit ug magabalígya ng̃a ubán sa lain, sa pagcaáng̃ay nila sa mg̃a capildíhon ug sa mg̃a tobo.

Medio. = Tong̃á. * Talioála. * Cacógui, alaguían sa pagdáng̃at sa guipanghináot. * Ang oalá pa mahóman, mahíngpit.

Mediocre. V. Mediano.

Mediocridad. = Pagcabótang sa bisan onsa ng̃a díli dagcó ug díli opód ug diótay, díli maáyo ug díli usab ng̃a daótan.

Mediodia. = Odto, caodtóhan. * Hang̃in ng̃a guícan ca caodtóhan, sa habagátan.

Medir. = Tacos. * Socod. * Pagtándig sa cosóg, sa húna hóna, sa quinaárman, &c. * Pagpogóng sa pagbóhat ug sa pagpamólong sa bisan onsa.

Meditacion. = Pagcalándong, paghúna hóna, pagíno ino.

Meditar. = Idem.

Mediterráneo. = Ang nahatalioála sa duhá ca yota. * Ang dagat sa talioála sa África, Asia ug Europa.

Medra. = Pagcatóbo, pagcadagcó sa mahínay hinay.

Medras. = Pagtóbo sa mg̃a táuo, sa mg̃a mananáp ug sa mg̃a tanóm.

Medrosamente. = Sa cahárloc, sa pagcahárloc, sa catáhap.

Medros. V. Medra.

Medroso. = Maharlócon, taláoan. * Ang macahahárloc, macalilísang.

Médula. = Otoc, natoc sa mg̃a cahoy, sa sacsac, &c. * Ang labing mahál ug piníli sa bisan onsa.

Medular. = Ang nahatong̃ód sa otoc, sa natoc.

Meduloso. = Ang otócan, ang may otoc, ang may natoc.

Mefítico. = Hang̃ín ng̃a daótan, malágsot.

Mego. = Aghop, sa maáyong boot, sa mahúsay ng̃a gaui.

Mejido. = Poghac sa itlog ng̃a sináctan sa asúcar.

Mejilla. = Aping, apapáng̃ig.

Mejillon. = Quinháson.

Mejor. = Ang maáyao sa isigcaíng̃on, labing maáyo, maáyo pa.

Mejora. V. Medra. * Ang bahin ng̃a labing maáyo sa cabílin.

Mejoramiento. = Pagcaáyo, pagcatóbo.

Mejorana. = Tanóm ng̃a italámbal.

Mejorar. = Pagáyo, pagtóbo, pagdagcó sa bisan onsa. * Pagbílin sa labíng maáyong bahin sa cabílin sa obán ng̃a mg̃a manononód.

Mejoría. V. Medra. * Pagcaárang arang, pagcaáyo sa masaquít. * Pagcaáyo sa bisan onsa ng̃a itándig sa lain ng̃a botang.

Melada. = Inádlip sa tinápay ng̃a guidíhog sa dogós.

Melado. = Ang may color sa dogós.

Melancolía. = Laoay ng̃a mahágcot ug maítom. * Casobó, camíng̃ao.

Melancólico. = Ang nagatong̃ód sa casobó, sa camíng̃ao.

Melancolizar. = Pagpasobó, pagpamíng̃ao.

Melaza. = Lalog ta dogós.

Melcolcha. = Minása sa binócboc, sa dogós ug sa mg̃a panácot.

Melena. = Ang bohóc ng̃a nabítay sa nauong ug dapit sa mg̃a matá. * Bohócan, ang bohóc ng̃a sináblay. * Ang balahíbo sa liog sa leon. * Saquít sa suca ng̃a maítom ug calíbang.

Meleno. = Táuo ng̃a magabóhat sa yuta.

Melenudo. = Bochan, bochánon, ang may daghan ng̃a bohóc, bohócan.

Melero. = Ang magabalígya sa dogós.

Melgacho. = Isda.

Melífero. = Ang may dugús.

Melificado. = Idem.

Melificar. = Pagbúhat sa mg̃a puticócan sa dugús.

Melífluamente. = Sa pagcatám-is, sa pagcahómoc. * Sa pagcalómo.

Melifluidad. = Pagcatám-is, pagcahómoc, pagcalómo.

Melífluo. = Ang may dugús. * Matám is, mahómoc. * Táuo ng̃a aghop, sa maáyong gaui.

Meliloto. = Tanóm. * Táuo ng̃a coliró, boang boang, hong̃og.

Melindre. = Calán-on mg̃a pagaboháton sa binóchoc, sa dogós ug sa itlog. * Pagcacúti cuti, pagcalígdong ng̃a guilabíhan. * Pagcadóga doga.

Melindroso. = Cuti cutíhan, ang magapacalígdong sa díli macaígo, magadúga dugang táuo.

Melocoton. = Cahoy ug ang bong̃a nia, sa España.

Melodía. = Pagcaáng̃ay, pagcamíng̃ao sa mg̃a ting̃og sa mg̃a táuo, sa mg̃a langgam ug sa mg̃a tolónggon.

Melodioso. = Matám-is ng̃a patalinghógon.

Meloja. = Hinúgas sa dugús.

Melon. = Melon, tibór, balogcóson, boyóg, bolása.

Melonar. = Yota ng̃a guitámnan sa mg̃a melon.

Meloncillo. = Mananáp ng̃a diótay, sa opát ca tiil.

Melonero. = Ang magatanóm, magatípig ug magabalígya sa mg̃a melon.

Melosidad. = Pagcatám-is ng̃a guican sa dogós, sa asúcar, &c. * Pagcahómoc.

Meloso. = Ang matám-is maíng̃on sa dugús. * Mahómoc, maáyo, malómo.

Melote. = Matám-is ng̃a magáhi gahi sa dugús. * Lalog sa asúcar.

Melsa. = Pagcadúgay, pagcahínay sa pagbúgat sa bisan onsa.

Mella. = Guibang.

Mellado. = Sioang.

Mellar. = Pagguíbang. * Pagtípic, pagtípac sa mg̃a pinggan, sa panácsan, &c. * Pagdáot sa dong̃og sa isigcatáuo.

Melliza. = Soriso ng̃a sináctan sa dagús.

Mellizo. = Calóha.

Mellon. = Soló sa dagámi.

Membrana. = Panit ng̃a manípis.

Membrete. = Solat ng̃a lactor ug sa diótay ng̃a polong, sa pagtimáan sa bisan onsa, arón isólat oña sa hatáas ng̃a pagásoy.

Membrillo. = Cahoy ug ang iang bong̃a, sa España.

Membrudamente. = Sa pagcacósog.

Membrudo. = Cosógon, cosgon, sopang, sa dagcóng hosog.

Mementos. = Mg̃a bahin sa misa ng̃a pagadumdúman sa mg̃a Padre ng̃a nanagmisa sa mg̃a buhi ug sa mg̃a minatáy.

Memo. = Boang. * Mahadlócon, taláoan.

Memorable. = Ang tacós ng̃a pagadomdómon ug timaánan.

Memorando. = Idem.

Memorar. = Pagdómdom, paghámdom.

Memoria. = Panomdóman, idolómdom: ang usá sa totólo ca galámhan sa calág. * Maáyong dong̃og, pagcabántog, pagcabánsag. * Pagcomostá, pagpang̃omostá.

Memorial. = Libro, papel ng̃a pagasolátan sa bisan onsa ng̃a tacós ng̃a timaánan ug pagdodómon. * Papel ng̃a sinolátan sa pagpang̃áyo sa mg̃a ponóan sa bisan onsang pagtógot, tong̃ód sa mg̃a pahanóngdan sa táuo ng̃a nang̃áyo.

Memorialista. = Ang may opicio sa pagsúlat sa guisógo.

Memorioso. = Ang may maáyong panomdóman, ang malisód mahacalimót.

Mena. = Isda.

Menaje. = Mg̃a casangcápan sa usá ca baláy.

Mencion. = Pagcahísgot, pagcahándom. * Paghing̃álan sa bisan cansa ug sa bisan onsa.

Mencionar. = Pagsuguílon, paghísgot, paghándom. * Paghing̃álan sa bisan onsa ug sa bisan cansa.

Mendicante. = Ang naquiglímos, ang hang̃ol. * Ang Padre sa mg̃a caparían ng̃a nanagquiglímos sila.

Mendicidad. V. Mendiguez.

Mendiganta. = Babáye ng̃a nagapaquiglímos.

Mendiguez. = Pagcaháng̃ol, pagpaquiglímos.

Mendigo. = Maquililímos.

Mendosamente. = Sa bacac, sa pagcasayóp.

Mendoso. = Bacácon, ang may sayóp.

Mendrugo. = Tipac ng̃a tinápay ng̃a ipanghátag sa mg̃a hang̃ol.

Meneador. = Ang magapalíhoc.

Menear. = Lihoc. * Pagbóhat sa madalí, sa masingcámot, sa maáyong pagágui, sa bisan onsa.

Meneo. = Pagcalíhoc sa laoas, pagcahayón hayón.

Menester. = Quinahánglan. * Pagcalíbang, pagcaólo.

Menesteroso. = Ang coláng̃an sa mg̃a quinahánglan con sa bisan onsa.

Menestra. = Guinisál sa mg̃a otan.

Menestral. = Ang táuo ng̃a pasóhol sa bisan onsang opicio, ang mamomóo.

Mengano. = Coan.

Mengua. = Pagcacopós. * Pagcacólang sa pagcatúman, sa pagcahíngpit sa bisan onsa. * Caólao ng̃a guican sa catálao.

Menguadamente. = Sa pagcaoaláy caúlao, sa pagcaoaláy dong̃og ng̃a maáyo.

Menguado. = Taláoan, maharlócon. * Sa diótay ng̃a cásing cásing. * Boang, culiró, coláng̃an sa boot. * Hicáoan, daguinótan.

Menguante. = Pagcahunás sa dagat, pagcacopós sa tubig sa mg̃a sobá, sa mg̃a tobóran, sa mg̃a danao, &c. * Pagcacupús sa bulan ug sa bisan onsa.

Menguar. = Copós. * Pagcólang.

Meñique. = Comaíngquing.

Menjurje. = Pagcasácot sa mg̃a nagacaláin lain ng̃a mg̃a botang.

Menor. = Bisan onsang botang ng̃a diótay sa lain. * Ang táuo ng̃a oalá pa omábot sa edad arón magabóot sa iang caogalíng̃on ng̃a cabobót-on.

Menoría. = Pagcasácop sa lain, pagcadiótay.

Menos. = Diótay, culang.

Menoscabador. = Ang magadáot sa bisan onsa.

Menoscabar. = Pagcopós sa bisan onsa, pagcóha sa usá ca bahin sa bisan onsa. * Pagdáot sa bisan onsa. * Pagcóbot.

Menospreciablemente. = Sa pagpasipála, sa pagcatámay.

Menospreciador. = Ang magapasipála, ang magatámay, ang díli magatagád sa bisan onsa.

Menospreciar. = Pasipála, tamay. * Díli pagtagád.

Menosprecio. = Pasipála, pagtámay, pagcatámay.

Mensaje. = Polong ng̃a guipasábot sa usá ca táuo sa lain ng̃a táuo, sa alaguían sa sinógo.

Mensajero. = Sinógo, ang guisúgo sa pagpahibaló sa lain sa bisan onsa, sa pagdála sa mg̃a balíta, &c.

Menstruacion. = Batásan, saquét, bulan sa mg̃a babáye.

Menstrualmente. = Sa saquét sa mg̃a babáye, sa batásan, sa bulan.

Menstruante. = Ang guibatasánan, ang guibolánan sa saquét sa mg̃a babáye, ang mibáti ug tian.

Menstruo. V. Menstruacion.

Menstruosa. V. Menstruante.

Mensual. = Ang sa bulan bulan ng̃atanán.

Mensualmente. = Sa tagbólan, sa bulan bulan ng̃atanán.

Mensura. = Socod.

Mensural. = Ang icasócod.

Mensurar. = Pagsócod.

Menta. = Tanóm, yerbabuena.

Mentado. = Donggánon, bantógon, banságon, sa maáyong ng̃alan.

Mental. = Ang nahatong̃ód sa húna húna.

Mentalmente. = Sa húna húna lamang.

Mentar. V. Mencionar.

Mente. = Ihibaló, boot.

Mentecatería. = Pagcabóang, pagcahóng̃og, pagcaoaláy boot, pagcabóng̃og.

Mentecatez. = Idem.

Mentecato. = Boang, hong̃og, coláng̃an sa boot, coliró, bong̃og.

Mentidero. = Lugar ng̃a pagatambóng̃an sa mg̃a táuo ng̃a oaláy buhat, sa pagsoguílon.

Mentir. = Pagbácac, pagsayóp, paglímbong.

Mentira. = Bacac, limbong.

Metirosamente. = Sa bacac, sa limbong, sa salingcápao sa pagcalaláng.

Mentiroso. = Bacácon, malilímbong, limbóng̃an. * Ang macalímbong, bisan onsa sa salingcápao lamang, malimbóng̃on.

Mentís. = Polong ng̃a ipadóng̃og sa lain sa paghing̃álan canía ug bacácon.

Menudamente. = Sa pagcatinágsa tagsa, sa pagcaánam anam.

Menudear. = Pagsóbsob, pagsócot, pagbóhat sa bisan onsa sa macadágham. * Pagsóguil sa bisan onsa sa pagcatinágsa tagsa, sa macúti ng̃a pagásoy. * Pagsóguid sa bisan onsa ng̃a oaláy polós ug hingtóngdan. * Pagsábog.

Menudencia. = Pagcadiótay sa bisan onsa. * Pagcahíling, pagcasósi sa bisan onsa sa pagcacúti caáyo, sa dagcóng cacúgui. * Mg̃a tolotagídyot sa solód sa tian sa mg̃a hayópan, sa human na ang paglápa caníla: ang dogó, ang mg̃a tináe, ng̃a baga, &c.

Menudeo. = Pagcasóbsob, pagcasócot, sa macadághan. * Pagbalígya sa bisan onsa sa pagcatinágsa tagsa. * Pagcasábog.

Menudillo. = Ang solód sa guinháoa, sa tian sa mg̃a langgam: ang dogó, cásing cásing, &c.

Menudo. = Diótay, hamóbo, magamáy. * Bisan onsa ng̃a oaláy bale, ng̃a oaláy polós, talamáyon. * Ang salapí ng̃a dogmoc. * Ang magahíling ug magasúsi sa bisan onsa sa mahínay hinay, sa dagcóng cacógui. * Ang solód sa tian, sa guinháoa sa mg̃a mananáp, ang mg̃a tináe, ang atáe, ang cásing cásing, &c.

Meollo. V. Médula. * Boot, ihibaló.

Meon. = Maihíon, ang moígi caáyo.

Mequetrefes. = Laláqui ng̃a mahilábot sa díli onta iang quinahánglan ug catungdánan. * Ang macasámoc sa oaláy polós.

Meramente. = Sa oaláy sacót.

Merar. = Pagsimbóg, pagsambóg, pagsácot.

Mercadear. = Pagpatigáyon sa pagpálit ug sa pagbalígya sa bisan onsa.

Mercader. = Ang magapatigáyon sa pagpálit ug sa pagbalígya sa mg̃a manggad ug sa bisan onsa. * Magbalilígya.

Mercadería. = Bisan onsa ng̃a manggála ng̃a arang palíton ug ibalígya. * Opicio sa pagcacomerciante.

Mercado. = Pagcatámbong, catilíngban, cadaghánan sa mg̃a táuo sa usá ca lugar, ng̃a managátang sila sa pagbalígya ug sa pagpálit sa mg̃a manggad. * Ang lugar sa cadaigánan ng̃a pagabaligyáan, pagapalítan ug pagatagilísan sa mg̃a manggad, sa mg̃a adlao ng̃a tinórlo ug hingtúngdan. * Mercado.

Mercaduría. V. Mercadería.

Mercancía. V. Mercadear y Mercadería.

Mercante. V. Mercader y Mercantil. * Sacayán ng̃a pagalulánan sa mg̃a manggar ng̃a ibalalígya.

Mercantil. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a manggad ug sa mg̃a comerciante.

Mercantilmente. = Ing̃on sa mg̃a tolománon sa mg̃a comerciante.

Mercar. = Pagpálit.

Merced. = Sohol. * Hatag, gasa. * Bisan onsa ng̃a pagtógot ug calóoy sa mg̃a ponóan sa ilang mg̃a guinsacópan. * Ang caparían ni S. Pedro Nolasco.

Mercenario. = Mamomóo, ang táuo ng̃a magabóhat sa yota tong̃ód sa hingtúngdan ng̃a sohol. * Padre sa caparían sa Merced.

Mercería. = Pagpatigáyon, pagpálit ug pagbalígya sa mg̃a tolotagídyot ng̃a oaláy bale caáyo.

Mercero. = Ang magapatigáyon sa pagpálit ug pagbalígya sa mg̃a tolotagídyot ng̃a oaláy bale caáyo.

Mercurial. = Tanóm.

Mercurio. = Bitóon, planeta ng̃a labíng harúul sa arlao. * Asogue.

Merchante. = Ang magapatigáyon sa pagpálit ug pagbalígya sa obán ng̃a mg̃a manggad, sa oaláy tiendáhan ug pinoyánan ng̃a malíg-on.

Merdellon. = Polong ng̃a icasáoay sa sologóon ng̃a hugáoan, bolíng̃on.

Merdoso. = Hugáoan, mahámos, ponó sa hogao.

Merecedor. = Ang tacús sa castigo con sa maáyong balus.

Merecer. = Pagbóhat sa bisan onsa, arón tomacós ang magabóhat sa maáyong balus con sa castigo, pagpahanong̃ód.

Merecidamente. = Sa pagcatacós, sa pagcaígo.

Merecido. = Casáquet, castígo ng̃a tacús ihátag sa bisan cansa. * Pahanóngdan.

Mereciente. V. Merecedor.

Merecimiento. V. Mérito.

Merendar. = Pagpamáhao.

Merendona. = Pamáhao ng̃a mahál, sa daghánan ng̃a mg̃a calán-on.

Merengue. = Matám-is sa dagoay sa usá ca itlog ng̃a lopiac, ng̃a pagaboháton sa mg̃a itlog ng̃a sináctan sa asúcar ng̃a putíon.

Meretricio. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a babáyeng bigáon, sa maláo-ay ng̃a batásan, sa mg̃a sandil.

Meretriz. = Babáyeng daótan, bigáon, sandil.

Merganzar. = Langgam.

Mergo. = Langgam.

Meridiano. = Ang nahatong̃ód sa odto, sa caodtóhon sa tung̃á sa adlao.

Merienda. = Pamáhao.

Merino. = Calaínan sa mg̃a carnero, ug ang ilang balahíbo ng̃a guing̃álan ug marina. * Bohóc ng̃a colóng̃on ug mabános.

Méritamente. V. Merecidamente.

Meritísimo. = Táuo ng̃a tacós uyámot sa bisan onsa.

Mérito. = Pahanóngdan.

Meritoriamente. V. Merecidamente.

Meritorio. = Ang may pahanóngdan ng̃a maáyo, ang tacós sa maáyong balos. * Ang magabóhat sa oaláy sohol, arón muángcon sia sa mg̃a pahanóngdan ng̃a maáyo.

Merlo. = Isda, (calaínan.)

Merluza. = Isda, (calaínan.)

Merma. = Pagcacopós, pagcacobós.

Mermar. = Copós, cobós.

Mermelada. = Matám-is sa membrillo ng̃a sináctan sa dogós con sa asúcar.

Mero. = Olay, sa oaláy sacót sa bisan onsa. * Isda, (calaínan.)

Merodear. = Pagbólag sa obán ng̃a mg̃a soldados sa tapoc ng̃a guitaláyan nila, sa pagpang̃áoat sa mg̃a cabaláyan ng̃a paghiaguían.

Mes. = Bulan. * Batásan, saquét sa mg̃a babáye. * Sohol sa mg̃a sologóon ng̃a baláydon sa bulan bulan ng̃atanán.

Mesa. = Lamesáhan, lamesa. * Ang calán-on ng̃a ibótang sa lamesa. * Ang mahál ng̃a laoas sa atong Guinóong Jesucristo ng̃a pagcalaoáton sa mg̃a táuo. * Latoc.

Mesada. = Ang salapí con bisan onsa ng̃a ihalátag con baláiron tagbúlan, sa bulan bulan ng̃atanán.

Mesana. = Ang talároc sa mg̃a sacayán ng̃a labíng harúul sa olín.

Mesar. = Pagíbot sa mg̃a bohóc ug sa mg̃a bong̃ot.

Mesentorio. = Bahin sa sulód sa guinháoa, sa tian, ing̃on sa usá ca panit ng̃a ponó sa mg̃a caogátan ug sa tamboc, ng̃a guitapótan sa tináe ng̃a alaguían sa mg̃a quináon.

Meseraica. = Ogat ng̃a guican sa atáy ug moábot sa mesenterio ng̃a guiíng̃on carón.

Mesero. = Táuo ng̃a pasóhol sa bulan bulan ng̃atanán sa baláy sa maestro ng̃a nagatóon canía sa opicio, sa obos na sia mahibaló ug maáyo.

Mesías. = Ang sinógo. * Si Jesucristo.

Mesillo. = Ang saquét ng̃a nahaóna ng̃a moábot sa mg̃a babáye sa human na ang pagánac nila.

Meson. = Halapítan. * Alabótan.

Mesonaje. = Lugar con dalan ng̃a guibotáng̃an sa daghánan ng̃a mg̃a halapítan.

Mesonero. = Ang tagía sa mg̃a halapítan.

Mesquino. V. Mezquino.

Mesta. = Cadaghánan sa mg̃a taguía sa mg̃a hayópan, mg̃a canding, mg̃a carnero, &c., ng̃a nanagbáton niána ug nanagbalígya sa longsod. * Cabildo, catilíngban sa mg̃a tagía sa mg̃a hayópan sa pagsábot sa bisan onsa ng̃a tacús ng̃a pagaboháton nila, sa pagbáton ug paghópot sa maong mg̃a hayópan.

Mestizo. = Táuo con mananáp ng̃a natáuo sa amahán ug inahán ng̃a nagacaláin lain sila sa pagcalíoat. * Anac sa táuo ng̃a Español ug sa táuo ng̃a indio, sa indio ug sa insic, &c.

Mesto. = Cahoy cahoy.

Mesura. = Pagcalígdong, pagcaámbong. * Pagtáhod, catahóran, catahá. * Pagcahínay hinay.

Mesuradamente. = Sa mahínay hinay. * Sa pagcaámbong, sa pagcalígdong. * Sa catahóran, sa catahá.

Mesurado. = Malígdong, maámbong. * Tigtáhor, ang may catahóran, catahá. * Táuo ng̃a díli molabí sa casaráng̃an.

Mesurar. = Pagpalígdong, pagpaámbong. * Pagtáhor, pagtahá.

Metafísica. = Quinaárman ng̃a nahilábot sa mg̃a espíritu, sa mg̃a calág, ug sa mang̃a sinógdan ug guinicánan sa mg̃a húna húna.

Metafísicamente. = Sa pagcabátir caáyo, sa pagcahalálom.

Metafísico. = Ang nahatong̃ód sa metafísica. * Ang halálom ug malisód ng̃a pagatoquíbon ug pagasabóton.

Metáfora. = Sambíng̃ay, baláybay.

Metafóricamente. = Sa pagcasambíng̃ay, pagcabaláybay.

Metafórico. = Ang may sambíng̃ay, ang musambíng̃ay.

Metaforizar. = Pagsambíng̃ay, pagbaláybay.

Metal. = Tombága. * Ang tonóg sa ting̃og. * Calaínan, cahímtang sa bisan onsa.

Metalario. = Ang magabóhat sa mg̃a buhat sa tombága.

Metálico. = Bisan onsang buhat sa tumbága. * Ang salapíng túod, sa boláoan sa tumbága con sa salapí.

Metalífero. = Ang guisáctan sa tombága. * Lugar ng̃a guitobóan sa tombága.

Metalista. V. Metalario.

Metalúrgia. = Quinaárman ng̃a nagaásoy sa pagbóhat sa mg̃a tombága.

Metamorfosis. = Pagcabálhin sa usá ca butang sa lain ng̃a botang.

Metedor. = Manonolód, ang magasolód. * Ang magasolód sa mg̃a calongsódan sa mg̃a manggad ng̃a guinadilí sa hari, sa mg̃a ponóan.

Meteduría. = Pagcasolód sa mg̃a calongsódan sa mg̃a manggad ng̃a guidilí sa mg̃a ponóan.

Metemuertos. = Táuo ng̃a mahilabtánon, ng̃a talamáyon. * Tabían.

Metéoro. = Ang magáma sa cahang̃ínan. * Ang olan, ang mg̃a linti, &c., ug bisan onsa ng̃a masónog sa mg̃a dag-om sa tiempo sa mg̃a onós ug mg̃a bagyo.

Meter. = Solód, locloc, socsoc. * Pagsolód sa tinágo sa mg̃a calongsóran sa mg̃a manggad, arón díli onta baydan ang mg̃a derechos ng̃a hingtóngdan.

Metódicamente. = Sa pagcahúsay, sa masóhay. * Sa pagcataláy.

Metódico. = Bisan onsa ng̃a guibúhat sa pagcahúsay sa mahósay, sa quinaárman. * Táuo ng̃a maganonót sa casaráng̃an sa iang mg̃a buhat, ug sa iang batásan.

Método. = Caogalíng̃on ng̃a pagbóhat ug pagpamólong sa bisan onsa. * Cagaoían, batásan sa tagsa tagsa.

Metralla. = Mg̃a balang diótay ug sa bisan onsa ng̃a magamáy, dogmoc ug magáhi ng̃a isolód, icalárga sa mg̃a luthang.

Métrica. = Quinaárman ng̃a magatórlo sa pagbóhat sa mg̃a berso, mg̃a garay.

Metro. = Berso, garay, balac.

Metrópoli. = Ciudad, longsod ng̃a dagcó, cabesera sa probinsia con sa Guinharían. * Singbahán ng̃a guibotáng̃an sa Arzobispo, ng̃a magasácop sa obán ng̃a mg̃a Singbahán.

Metropolitano. = Ang Arzobispo ng̃a magasácop sa obán ng̃a mg̃a Obispo. * Ang nahatong̃ód sa cabesera sa probinsia con sa Guinharían ug sa Arzobispo.

Meya. = Caság, alimáng̃o sa dagat.

Mezcla. = Pagcasácot. * Pagcasimbóg, pagcasambóg. * Mg̃a boloc sa mg̃a hablon. * Sacót sa apog, balás ug tubig.

Mezcladamente. = Sa pagcasácot, sa pagcahiósa.

Mezclador. = Ang magasácot, ang magapahiósa sa mg̃a botang.

Mezcladura. V. Mezcla.

Mezclamiento. = Idem.

Mezclar. = Sacót, paghiósa. * Simbóg, sambóg.

Mezcolanza. = Pagcasácot ng̃a lain caáyo ng̃a díli macaígo.

Mezquinamente. = Sa pagcahícao, sa cahícao. * Sa pagcaháng̃ol. * Sa pagcadaguínot.

Mezquindad. = Caháng̃ol. * Cahícao, pagcadaguínot ng̃a guilabíhan. * Pagcacáguis.

Mezquino. = Hang̃ol, pobres, ang coláng̃an sa quinahánglan. * Hicáoan, daguinótan. * Diótay uyámot. * Caguísan.

Mezquita. = Singbahán, lugar ng̃a pagaampóan sa mg̃a moros.

MI

Miaja. = Momhó. * Bisan onsa ng̃a dogmoc, magágmay caáyo, diótay oyámot.

Miar. V. Maullar.

Miasma. = Tolotagídyot uyámot ng̃a guican sa mang̃a laoas sa mg̃a masaquéton, sa mg̃a tubig, &c., ng̃a nalán-og ug ng̃a nadonót, ng̃a magadáot sa moatóbang. * Ang saquít ng̃a moalísng̃ao sa laoas.

Miau. = Tonóg sa ting̃og sa iríng.

Mico. = Amó, alíoas.

Micrómetro. = Salamín, anteojo ng̃a pagagamíton sa pagsócod sa cadagcóon sa mg̃a bitóon, sa arlao ug sa búlan, ug sa cahalayóon nila.

Microscopio. = Salamín, anteojo, capandáyan ng̃a magapacadagcó caáyo sa mg̃a botang ng̃a diótay ug magamáy uyámot.

Micho. = Polong ng̃a icahing̃álan sa iríng.

Miedo. = Cahárloc. * Catáhap.

Miedoso. V. Medroso.

Miel. = Dogós.

Mielga. = Tanóm ng̃a maáyo sa pagpacáon sa mg̃a cabayo, &c. * Isda, (calaínan.)

Mielgo. V. Mellizo.

Miembro. = Bahin sa laoas sa mg̃a táuo ug sa mg̃a mananáp, ang bahin sa bisan onsa.

Miente. = Húna húna. * Ihibaló, boot.

Miera. = Ang lana ng̃a guican sa cahoy ng̃a guing̃álan ug enebro.

Miércoles. = Miércoles, ang icaópat ca adlao sa semana, apil ang domingo.

Mierda. = Tae sa mg̃a táuo ug sa ubán ng̃a mang̃a mananáp. * Boling, hugao ng̃a natápot sa mang̃a bisti ug sa bisan diin. * De aves. = Iti.

Mierdacruz. = Tanóm.

Miés. = Ang oháy, ang liso ug ang dagámi sa trigo, sa humáy, &c. * Panúig, panuígan. * Cadaghánan sa mg̃a cristianos, ug sa boot pabóñag.

Miga. = Ang bahin ng̃a mahómoc sa solód sa panit sa tinápay. * Bisan onsa ng̃a diótay, dogmoc ug magamáy caáyo.

Migaja. = Momhó sa tinápay, tipac, tipic ng̃a diótay caáyo sa bisan onsa.

Migajada. = Ang bahin ng̃a diótay sa bisan onsa ng̃a arang bahínon.

Migajon. = Ang bahin sa tinápay ng̃a mahómoc ug sa solód sa panit. * Ang labíng mahál sa bisan onsa.

Migar. = Pagárlip, pagdógmoc, pagtípac, pagtípic sa tinápay, sa pagbúhat ug sopas ug sa bisan onsa.

Migratorio. = Ang malálin, ang mabálhin.

Mijo. = Daoa.

Mil. = Libo, usá ca libo. * Isip ng̃a díli maíhap.

Milagrero. = Ang magapacamilagros sa díli milagros ng̃a tuod.

Milagro. = Buhat ng̃a cating̃aláhan ng̃a guican sa cosóg ug gahóm sa grasia sa Dios ug sa iang santos ng̃a pagtábang, ng̃a díli mahímo ng̃a boháton sa mang̃a táuo sa ilang lamang ng̃a caogalíng̃on ng̃a gahóm.

Milagrosamente. = Sa pagcating̃ála, sa pagcamilagros gayúd, sa pagcahibólong.

Milagroso. V. Milagro. * Ang may gahóm sa pagmilagros. * Bisan onsang cating̃aláhan, hibólng̃an.

Milano. = Banóg. * Isda, (calaínan.)

Milenario. = Cadogáyan sa usá ca libo ca túig.

Milerama. = Tanóm, (calaínan.)

Milésimo. = Ang macahíngpit sa isip sa usá ca libo.

Milhojas. = Tanóm, (calaínan.)

Miljar. = Saquét ng̃a mahamótang sa daghánan ng̃a mg̃a hobág ng̃a molomagamáy. * Calaínan sa hilánat.

Milicia. = Quinaárman ng̃a magatórlo sa pagáoay, sa pagpang̃óbat sa mg̃a soldados, ug ang maong mang̃a soldado. * Polong ng̃a guicahing̃álan sa mg̃a capónong ponóng̃an sa mg̃a Ángeles.

Miliciano. = Ang nahatong̃ód sa milicia, sa mg̃a soldados.

Militante. = Soldados, ang magasílbi sa pagcasoldados. * Ang Iglesia sa calibútan ng̃a mao ang catilíngban sa mg̃a binuñágan ug ang ilang pang̃ólo ng̃a ang Santos ng̃a Papa.

Militar. V. Miliciano, y Militante hasta ang Iglesia.

Militarmente. = Ing̃on sa mg̃a tolománon sa mg̃a soldados. * Sa pagcasinoldado.

Milla. = Ang icatólo ca bahin sa usá ca legua ng̃a pagalácuon.

Millar. = Cadaghánan sa bisan onsa ng̃a macagáma sa isip sa usá ca libo.

Millarada. = Cadaghánan sa mg̃a libo.

Millon. = Napólo ca gatús ca libo.

Millonario. = Arunáhan, salapían caáyo, dato sa mang̃a salapiánon.

Mimar. = Pagógay ogay, paghátag sa paráyeg, pagálam alam. * Pagpalángga caáyo.

Mimbre. = Tanóm.

Mimbrear. V. Cimbrar.

Mimbrera. = Tanóm.

Mimo. = Táuo ng̃a magalípat sa mg̃a táuo ng̃a nanagsolóng sa mg̃a dula, sa iang pagtístis ug mg̃a buhat ng̃a nagacaláin lain. * Pagcaógay ogay, pagparáyeg, pagcaálam alam. * Pagcapaságar ng̃a guilabi sa mang̃a pagbóot sa mg̃a báta.

Mimoso. = Parayégon.

Mina. = Alaguían sa mg̃a tubig sa ilálom sa yota. * Lang̃ob, bohó ng̃a pagacalíon sa ilálom sa yota ng̃a pagasórlan sa pólvora, sa pagbóncag ug pagpalupád sa mg̃a cota, sa mg̃a baluarte, &c. * Lugar ng̃a pagacalían sa ilálom sa yota, sa pagcúha sa buláoan, sa salapí, &c. * Ang sinógdan ug guinicánan sa mg̃a tobóran. * Ang opicio sa dagcóng polós sa oaláy dagcóng cabórlay.

Minador. = Ang magabúhat, magacále ug magapacále sa mg̃a mina.

Minal. = Ang nahatong̃ód sa mina.

Minar. = Pagcále sa ilálom sa yota. * Pagpatigáyon sa masingcámot caáyo sa pagdáng̃at sa bisan cansa, sa guitúyo ng̃a guipanghináot.

Mineraje. = Ang pagbóhat sa mg̃a mina.

Mineral. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a mina. * Ang tumbága, buláoan, &c., ng̃a maquíta sa ilálom sa yota. * Guinicánan, sinógdan sa mg̃a tobóran, ug sa bisan onsa.

Mineralogía. = Quinaárman ng̃a nahilábot sa mang̃a mineral.

Mineralogista. = Táuo ng̃a maálam sa quinaárman sa mg̃a mineral.

Minería. = Quinaárman sa pagbóhat sa mg̃a mina.

Minero. = Yota ng̃a pagatórcan sa buláoan, sa salapí, &c. * Ang táuo ng̃a magabóhat sa mg̃a mina.

Miniatura. = Piníntal sa papel, sa garing, &c., ng̃a mahínlo caáyo, sa mg̃a color ng̃a hinílis sa tubig ng̃a sináctan sa tagoc, sa goma.

Mínimo. = Diótay caáyo. * Ang religioso sa caparían ni San Francisco de Paula.

Minio. = Pintura ng̃a mapolá.

Ministerial. = Ang nahatong̃ód sa paghósay sa mang̃a Guinharían.

Ministerio. = Ang opicio, catongdánan sa tagsa tagsa ca táuo. * Bisan onsang buhat. * Paghópot sa mang̃a holosáyon ng̃a labíng mahál ug macúli sa mang̃a Guinharían. * Ang cahímtang sa pagcaministro sa Guinharían ug ang tiempo ng̃a pagadugáyan sa opicio. * Cadaghánan sa mg̃a dagcóng táuo ng̃a ministro sa Guinharían.

Ministra. = Babáye ng̃a magasílbi sa lain. * Ang asáoa sa ministro.

Ministrador. = Ang magasílbi ug magaalágar sa lain.

Ministrante. = Idem.

Ministrar. = Pagsílbi, pagalágar. * Pagtúman sa bisan onsang opicio. * Paghátag, pagtógot sa lain sa bisan onsa, bisti, salapí, &c.

Ministril. = Ministro ng̃a obus, sa diótay ng̃a gahúm, alguasil, &c.

Ministro. = Ang magasílbi ug magaalágar sa lain, sa bisan onsa. * Ang hocom ng̃a magatúman sa mg̃a tolománon sa catarúng̃an. * Dagcóng táuo ng̃a guitugyánan sa mg̃a holosáyon ng̃a labíng mahál ug macúli sa Guinharían. * Ang alguasil ug ang obán ng̃a mg̃a táuo sa justicia, ng̃a obós ug sa diótay ng̃a gahúm. * Padre cura.

Minorar. = Pagdíot sa bisan onsa.

Minorativo. = Ang macadíot sa bisan onsa. * Ang macacóha sa usá ca bahin sa bisan onsa.

Minucia. = Pagcadíot. * Bisan onsa ng̃a diótay uyámot, ng̃a oaláy polós.

Minucioso. = Ang masámoc, ang mahilábot sa mang̃a botang ng̃a oaláy polós.

Minuciosidad. = Pagcacúti cuti ng̃a guilabíhan, sa oaláy polós ug hingtúngdan.

Minué. = Sayáo, pagsabáy ng̃a guican sa mg̃a prancés.

Minuete. = Idem.

Minuta. = Papel ng̃a sinolátan, sa pagcaláctor, sa bisan onsa ng̃a tacós ng̃a timaánan ug pagadomdómon, arón isólat sa mg̃a hatáas ng̃a polong sa oláhing adlao.

Minutar. = Pagsólat sa bisan onsa sa mg̃a lactor ug hamóbong polong.

Minutero. = Ang puthao, tumbága, &c., ng̃a magatórlo sa mg̃a minutos sa mg̃a horásan.

Minutista. = Bulac.

Minuto. = Minuto, ang usá sa canúmam ca bahin ng̃a hingsácpan sa usá ca horas.

Mio. = Áco.

Miope. = Halap.

Mirabel. = Tanóm.

Mirada. = Pagcasolóng, pagcatán-ao, pagcaquíta.

Miradera. = Lugar ng̃a pagasólng̃an, pagatan-áoan sa mg̃a táuo. * Bisan onsang lugar ng̃a anáa sa dayág, ng̃a guitán-ao sa bisan cansa. * Lantáoan.

Mirador. = Ang magasolóng, ang motán-ao, ang macaquíta. * Lugar ng̃a hatáas, lantáoan ng̃a pagadáygan ug pagatan-áoan sa haláyong yota.

Miradura. V. Mirada.

Miramiento. = Idem. * Pagcatimáan, pagcacógui. * Pagtáhor, catahá sa pagbóhat sa bisan onsa.

Mirante. = Ang magasolóng, ang magatán-ao.

Mirar. = Solóng, tan-ao, quita. * Paghíling. * Pagbántay sa mg̃a buhat sa bisan cansa. * Pagtagár sa bisan cansa, paghigúgma canía, pagdóng̃og sa iang mg̃a sambag. * Paghúna húna, pagpalándong, pagmátng̃on. * Paglában, pagtábang, paghópot, pagalíma sa bisan cansa.

Mirífico. = Cating̃aláhan, hibólng̃an.

Miriñaque. = Hias sa mg̃a diótay ng̃a bale, ng̃a oaláy polós caáyo.

Mirla. = Langgam.

Mirlar. = Pagpacalígdong sa salingcápao.

Mirlo. = Calígdong sa salingcápao. * Langgam.

Miron. V. Mirante.

Mirra. = Tagoc ng̃a mahomót, masíhag, masínao ug sa color ng̃a molomapolá.

Mirrado. = Ang sináctan sa mirra.

Mirrauste. = Calán-on ng̃a magáma sa mg̃a Coyóbog sa salapáti, sa mg̃a almendras, sa asúcar ug sa obán ng̃a mg̃a panácot.

Mirro. = Cahoy cahoy.

Misa. = Misa, paghálad ng̃a guipanagbóhat sa mg̃a Padre, sa paghálad nila sa Dios ng̃a Amahán sa bilídhon ng̃a laoas ug dugó sa atong Guinóong Jesucristo sa ilálom sa mg̃a dagoay sa tinápay ug sa bino. * Pagólden sa pagcapadre.

Misacantano. = Ang guioldenáhan sa pagcapadre ug ang magamisa ng̃a naháona, bag-o.

Misal. = Librong dagcó ng̃a pagabasáhan sa mg̃a padre sa pagmisa nila.

Misantropía. = Casucóng dagcó, caligótgot, pagcadomót, pagcalícay sa usá ca táuo sa ubán ng̃a mg̃a isigcatáuo nia.

Misántropo. = Ang díli mahagógma magdóol sa iang isigcatáuo, tong̃ód sa iang casocó, casobó, caligótgot ug camíng̃ao.

Misario. = Ang báta ng̃a motábang ug magaayurál sa pagmisa sa mg̃a Padre.

Miscelánea. = Pagcasácot, pagcahiósa sa nagacaláin lain ng̃a mg̃a botang.

Miserable. = Aláot, táuo ng̃a oaláy palad, ang guicayógtan, ang guicalísdan. * Ang napaóbos, ang oaláy cosóg ug gahóm. * Hicáoan, daguinótan, hacog, caguísan.

Miserablemente. = Sa pagcaaláot, sa pagcaoaláy palad, sa malisód uyámot, sa dagcóng cayógot. * Sa pagcahícao, sa pagcadaguínot, sa pagcahácog.

Miseracion. V. Misericordia.

Míseramente. V. Miserablemente.

Miserear. = Paghícao, pagdaguínot, paghácog.

Miserere. = Ang piesta sa cuaresma sa pagsíngba sa atong Guinóong Jesucristo, sa pagpang̃ádye con pagcanta sa maong miserere. * Saquét ng̃a nahamótang sa pagágui sa bába sa hugao, sa tae.

Miseria. = Casaquítan, calisód, cagóol, pagcaaláot, pagcaoaláy palad. * Caháng̃ol, pagcapobres, pagcacólang sa mg̃a quinahánglan. * Cahícao, pagcadaguínot, bisan onsa ng̃a diótay caáyo, ng̃a oaláy bale.

Misericordia. = Calóoy, pagcaginóclog.

Misericordiosamente. = Sa calóoy, sa pagpoáng̃od, sa pagcahinóclog.

Misericordioso. = Mang̃iloóyan, ang malóoy, ang mapoang̃ódon, mahinoclógon.

Mísero. = Hicáon, daguinótan, hacog, caguísan.

Misero. = Ang musíngba sa masóbsob, ang mahagógma magsíngba sa masócot.

Mision. = Pagsógo. * Pagsóroy soroy sa mg̃a Padre, sa mg̃a calongsóran, sa pagoáli sa mg̃a camatoóran sa Evangelio. * Oáli ng̃a maínit caáyo.

Misionero. = Palaoáli, ang Padre ng̃a magaoáli.

Misivo. = Papel ng̃a sinolátan, solat ng̃a guipadála sa bisan cansa.

Mismo. = Mao, mao gayúd. * Magsáma, topóng, maíng̃on ng̃a tood.

Mistamente. = Ang ang̃ay sa gahóm sa mg̃a hocmánan sa mg̃a Padre ug sa díli Padre.

Mistela. = Ilímnon ng̃a magáma sa aguardiente, tubig, asúcar ug canela.

Misterio. = Ang díli mahímo ng̃a hibalóan ug tuquíbon. * Ang polong ng̃a halálom caáyo. * Ang macúli ug malisód ng̃a pagasabóton. * Ang mg̃a camatoódan sa atong Pagtóo ng̃a tinágo sa santos ng̃a cabobót-on sa Dios. * Ang tinágo, ang guibóhat sa hilom.

Misteriosamente. = Sa hilom, sa tinágo.

Misterioso. = Ang díli matóquib. * V. El anterior.

Mística. = Quinaárman, tolománon sa paghúsay sa quinabúhi sa pagcadebotos, sa pagcamaampóon.

Místicamente. V. Misteriosamente.

Místico. V. Misterioso. * Sacayán sa duhá ca layág. * Maampóon.

Mistifori. V. Mistamente.

Misto. = Ang sináctan sa mg̃a butang ng̃a nagacaláin lain. * Sinimbógan.

Mistura. = Pagcasácot, pagcasímbog.

Misturar. = Pagsácot, pagbóloc. * Pagsimbóg, pagsambóg.

Mita. = Pagcahúsay sa padron arón hibalóan ang mg̃a táuo ng̃a somosógot, ng̃a managbóhat sa mg̃a buhat sa longsod.

Mitad. = Tong̃á, pecas, pacas, acob.

Mitayo. = Táuo ng̃a somosógot, timbol.

Mitigacion. = Pagcahínay hinay, pagcaárang arang.

Mitigador. = Ang magapahínay.

Mitigar. = Paghínay, pagcóha coha, pagárang arang.

Mitigativo. V. Mitigador.

Mitigatorio. = Idem.

Mitología. = Historia, solat ng̃a bacácon sa mg̃a dios dios ug sa mg̃a táuo ng̃a bantógon sa mg̃a dioatáhan.

Miton. = Bisti sa mg̃a babáye ng̃a guitábon nila sa mg̃a bocton cutub sa popólan hasta sa sico.

Mitote. = Sayáo, pagsabáy sa mg̃a indio, sa pagsigcóbot cobot nila sa ilang mg̃a camót.

Mitra. = Calo calo sa mg̃a Obispo ug mg̃a Arzobispo sa pagtóman nila sa mg̃a catongdánan sa pagcaobispo nila. * Ang cahímtang sa Arzobispo ug sa Obispo.

Mitrado. = Ang táuo ng̃a guitogótan sa pagdála dala sa iang olo sa calo calo sa mg̃a Arzobispo ug mg̃a Obispo.

Mitrar. = Pagobispo.

Miz. = Polong ng̃a igatáoag sa iríng.

MO

Moblar. = Pagsángcap sa bisan onsang baláy, solód &c., sa mg̃a casangcápan.

Mocadero. = Paño, panápton ng̃a icapáhid sa ilong, sa sip-on.

Mocador. = Idem.

Mocante. = Idem.

Mocarro. = Sip-on, cogmo ng̃a mobítay sa ilong.

Mocear. = Pagcóndat, pagbóhat sa mg̃a bohat ng̃a ang̃ay sa mg̃a olitáuo.

Mocedad. = Pagcaolitáuo. * Pagcacóndat sa mg̃a olitáo.

Mocero. = Laláqui ng̃a moaólag ng̃a mahagógma maghilábot sa mg̃a babáye.

Moceton. = Táuo ng̃a báta pa, matámboc, sa dagcóng hosog.

Mocion. = Pagcalíhoc. * Pagcabóyoc sa húna húna. * Pagcahónghong sa Dios sa mg̃a calág.

Mocito. = Bag-ong olitáuo, oloolitáuo.

Moco. = Sip-on, pong-it, taping, cogmo. * Ang pabílo ng̃a nasónog sa mg̃a sugá. * Tayá, tambacólong sa pothao. * Ang talo ng̃a natólo sa mg̃a candela ng̃a dinagcútan.

Mocoso. = Sip-ónon, cogmóhon, pong-íton, tapíng̃on.

Mochada. = Pagcaómpog, pagcasóngco sa olo sa bisan diin. * Pagcapácog sa olo.

Mocheta. = Catapúsan sa mg̃a columna ng̃a paglingcódan ug hunóng̃an sa mg̃a arco.

Mochil. = Báta ng̃a pagasogóon, sologóon sa mg̃a táuo ng̃a nanagbóhat sa yota.

Mochila. = Poyo poyo, pontél sa panit, ng̃a pagasórlan sa mg̃a soldados sa ilang bisti ug ilang balon.

Mocho. = Mananáp ng̃a guipótlan sa mg̃a song̃áy. * Ang guigontíng̃an ug guialótan sa bohóc. * Cahoy ng̃a guipótlan sa mg̃a sang̃á ug odlot. * Mg̃a torres ug bisan onsa ng̃a oalá botáng̃an sa tomóy sa catapúsan.

Mochuelo. = Langgam ng̃a ing̃on ing̃on sa bucao.

Moda. = Batásan, bag-ong usos sa mg̃a dagoay sa mg̃a bisti.

Modal. = Caogalíng̃on ng̃a batásan sa pagbóhat, sa paglacáo, sa pagpamólong, &c., sa tagsa tagsa.

Modelar. = Pagbóhat sa bisan onsa ng̃a dagoay con táuo táuo sa yota, sa talo, &c.

Modelo. = Panigíngnan, laráoan, pananglétan.

Moderacion. = Casaráng̃an. * Pagcaóbos sa bale sa bisan onsa ng̃a ibalígya.

Moderadamente. = Sa casaráng̃an.

Moderado. = Ang mahamútang sa casaráng̃an.

Moderar. = Pagápas sa casaráng̃an.

Modernamente. = Sa bag-o pa, carón bag-o, díli pa dugay. * Cadón cadón.

Moderno. = Bag-o. * V. El anterior.

Modestamente. = Sa pagcaólay, sa maáyong pagcahúsay ug pagcabótang.

Modestia. = Pagcaólay. * Pagcaáng̃ay sa mg̃a buhat sa tagsa ca táuo, sumála sa cahímtang nia. * Pagcahúsay sa matá sa pagsolóng.

Modesto. = Olay. * Ang magapaáng̃ay sa iang mg̃a buhat ug mg̃a polong sumála sa cahímtang nia. * Ang díli motótoc sa iang mg̃a matá sa pagsolóng nia.

Módico. V. Moderado. * Diótay, dolodíot.

Modificacion. = Pagcabálic, pagcahióli sa mg̃a botang sa ilang pagcabótang ng̃a daan. * Pagcabótang sa bisan onsa sa casaráng̃an, sa pagcóha sa pagcacólang ug sa pagcacápin, sa pagcadagcó ug sa pagcadiótay.

Modificar. = Pagbótang sa bisan onsa sa casaráng̃an, sa oaláy pagcacápin ug pagcacúlang, pagcadagcó ug pagcadiótay.

Modismo. = Caogalíng̃on ng̃a pagsángpot sa tagsa ca pinamólong.

Modista. = Ang moápas sa bag-ong batásan, sa bag-ong usos sa pagbísti. * Ang magatahí ug magabóhat sa mg̃a bísti ing̃on sa bag-ong batásan.

Modo. = Pagcabótang ng̃a caogalíng̃on sa bisan onsa. * Casaráng̃an sa pagbóhat ug sa pagpamólong. * Catahóran, catahá, maáyong pagatóbang. * Gaui, cagaoían ng̃a maáyo sa bisan cansa.

Modorra. = Pagcabórong sa olo, pagcabóg-at sa laoas, pagcatólog ng̃a dagcó ug mabóg-at.

Modorro. = Ang mobáti sa saquét sa pagcabórong sa olo, sa cabóg-at sa laoas, sa pagcatólog ng̃a mabórlay. * Táuo ng̃a oaláy quinaárman ug salabótan.

Modrego. = Táuo ng̃a oaláy polós, ng̃a oaláy quinaádman sa ng̃atanán.

Modulacion. = Pagcaláin lain, pagcalírog lirog sa ting̃og, sa pagcanta.

Modular. = Pagláin lain, pagtáas ug pagóbos, paglírog lirog sa ting̃og, sa pagcanta.

Mofa. = Pagcayóbit, pagcatámay.

Mofador. = Tigyúbit, tigtámay.

Mofante. = Idem.

Mofar. = Yubit, tamay, sood sood.

Moflete. = Aping ng̃a dagcó, matámboc.

Mofletudo. = Ang guitambócan sa aping.

Mogollon. = Pagcahilábot sa bisan cansa sa díli onta quinahánglan.

Mogote. = Bongtod, bolobóngtod. * Tapoc sa mg̃a bináng̃an, sa mg̃a baat, sa mg̃a bogcos.

Mogrollo. = Táuo ng̃a borong, ng̃a oaláy pagtáhod.

Moharrache ó Moharracho. = Ang táuo ng̃a nagapacaláin sa bisti, arón pagalipátan ug pagalipáyon ang nagasolóng canía. * Bisan onsang dagoay ng̃a malágsot.

Mohatra. = Pagcapálit sa bisan onsa sa pagsáad sa hatáas ng̃a bale sa salingcápao lamang, arón palíton, sa pagcamatúod, sa diótay ug obos ng̃a bale.

Mohecer. = Pagagóp-op.

Moheda. = Boquid, solóp ng̃a guitobóan sa mg̃a cahoy ng̃a mabános, masónson caáyo.

Mohina. = Casocó, song̃ot, capong̃ót, caligótgot.

Mohino. = Ang nasocó, naligótgot, napong̃ót. * Ang guisóng̃ot.

Moho. = Agóp-op. * Pagcalícay sa pagbóhat, guican sa catápol.

Mohoso. = Ang guiagóp-op.

Mojada. = Pagcahomód, pagcabasá. * Ang samad ng̃a guican sa pagsóntoc sa hing̃aníban ng̃a matalínis.

Mojador. = Ang magapahomód, ang magabasá.

Mojadura. V. Mojada.

Mojar. = Basá, homód, holom. * Paghilábot sa bisan onsa.

Mojarrilla. = Táuo ng̃a matístis, malipáyon sa canúnay, ng̃a díli maálam manoyó.

Moje. = Sabáo sa bisan onsa.

Mojicon. = Pagpócpoc sa nauong, sa camót ng̃a quinómcom.

Mojiganga. = Dula sa cadaigánan. * Bisan onsa ng̃a hing̃alatáoan.

Mojigato. = Táuo ng̃a malaláng̃on, ng̃a magapacalígdong ug magapacatálao, sa pagcóha ug pagdáng̃at sa iang guipanghináot.

Mojon. = Timáan sa cota, &c., ng̃a ibótang sa mg̃a cadalánan, sa pagtimáan sa mg̃a caotlánan. * Caotlánan. * Tae sa táuo ng̃a tibúoc ug magáhi. * Tobol.

Mojonera. = Lugar ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a mojon. * Caotlánan.

Mola. = Onód ng̃a motóbo sa tian sa obán ng̃a mg̃a babáye, ug pagaíngnon ng̃a mabdos sila.

Molada. = Cadaghánan sa color ng̃a guilígis sa macaúsa.

Molar. = Ang nahatong̃ód sa ligsánan, ug ang maáyo sa paglígis.

Molde. = Marca, hormáhan. * Táuo ng̃a boótan, quinaarmánon, &c., ng̃a mahímo onta sia ug panigíngnan sa obán. * Patic.

Moldear. = Paglíloc.

Moldura. = Bisan onsang dagoay ng̃a guilíloc sa tumbága, sa bató, &c. * Patic.

Moldurar. V. Moldear.

Mole. = Mahínlo, mahómoc. * Bisan onsang dagcóng booc.

Molécula. = Tagsa ca bahin ng̃a magamáy caáyo sa bisan onsa. * Ang usá ca taguígdiot.

Moledero. = Ang mahímo ng̃a pagalígson, ang lilígson.

Moledor. = Maglilígis, ang magalígis. * Bisan onsa ng̃a macasámoc, magabórlay, magaaling̃ása. * Cuti cutíhan.

Molendero. = Maglilígis, ang magahátod sa bisan onsa ng̃a pagalígson onta.

Moler. = Ligis. * Docdoc, dogmoc. * Pagsámoc, pagbórlay, pagaling̃ása. * Pagdáot, pagláglag, paggobá.

Molero. = Ang magabóhat ug magabalígya sa mg̃a batóng ligsánan.

Molestador. = Ang magasámoc, samócan, condátan, ang magabórlay.

Molestamente. = Sa pagcasámoc, sa pagcabórlay, sa pagcaaling̃ása.

Molestar. = Pagbórlay, pagsámoc, pagcúndat, pagaling̃ása.

Molestia. = Casocó. * Casámoc, cabórlay, cacápoy.

Molesto. = Condátan, ang macasámoc, samócan, ang magabórlay.

Moleta. = Bató ng̃a magáhi caáyo, ng̃a pagagamíton sa paglígis sa mg̃a pintura. * Capandáyan ng̃a icalígis sa tinta sa mg̃a impresor.

Molibodena. = Tombága ng̃a molomapolá ug mahómoc.

Molicie. = Pagcahínlo, pagcahómoc. * Salá ng̃a mang̃íl-ad, ng̃a díli ang̃ay sa mg̃a táuo.

Molienda. = Pagcalígis. * Ang guilígis sa macaúsa. * Cabórlay, cahágo, casámoc.

Moliente. V. Moledor.

Molificacion. = Pagcahómoc.

Molificante. = Ang magapahómoc.

Molificar. = Paghómoc.

Molificativo. V. Molificante.

Molimiento. V. Molienda.

Molinera. = Ang asáoa sa molinero.

Molinero. = Bisan onsa ng̃a maáyo sa paglígis. * Tagía sa ligsánan. * Ang magalígis.

Molinete. = Capandáyan sa mg̃a sacayán sa pagsácoat sa mg̃a sinípit, &c.

Molinillo. = Ligsánan ng̃a diótay. * Ang cahoy con capandáyan ng̃a icahílis, igalínis, icacútao ug igabatíl sa socolate sa batirol.

Molino. = Ligsánan, lilígsan. * Táuo ng̃a cundátan ng̃a díli mahamótang. * Ang macasámoc ug magabúrlay. * Ang bába.

Molitivor. V. Molificante.

Molondro ó Molondron. = Matalác-on, matác-hon. * Ang coláng̃an sa pagtáhod ug sa catahá.

Mollar. = Mahómoc, ang masáyon pagapótlon, pagadocdócon ug pagadogmócon. * Carne, onód sa oaláy bocóg. * Bisan onsa ng̃a may dagcóng polós, ng̃a macapolós. * Táuo ng̃a masáyon pagalimbóng̃an ug pagaólo olóhan.

Mollear. = Pagbóyoc sa bisan onsa tong̃ód sa pagcahómoc nia.

Molledo. = Ang bahin ng̃a ondan ug malíng̃in sa laoas, sa mg̃a paa, sa mg̃a bocton, &c. * Ang bahin ng̃a mahómoc sa tinápay, sa ilálom sa panit.

Molleja. = Baticólon.

Mollejon. = Táuo ng̃a matámboc apan maluyáhon ug sa oaláy cosóg. * Ang mahináyon sa gaui.

Mollera. = Alimpólo.

Molleta. = Tinápay ng̃a minása usáhay sa gatas. * Ang aping ng̃a dagcó, matámboc.

Molletudo. = Táuo sa dagcóng aping.

Mollina. = Olan ng̃a mahínay, binabáye.

Molliznar ó Molliznear. = Pagólan sa mahínay.

Momentáneamente. = Sa macadíot, sa madalí caáyo, sa usá ca pagpíloc sa matá.

Momentáneo. = Ang madalí, ang malágmit caáyo, ang díli madúgay.

Momento. = Macadiót lamang, usá ca pagpíloc sa matá.

Momería. = Pagbóhat sa mg̃a dula sa pagláin lain sa nauong ug sa laoas.

Momio. = Onód sa oaláy tamboc.

Momo. = Pagcaculíot sa nauong. * Pagcayúbit, pagcatámay.

Momordiga. = Tanóm, (calaínan.)

Mona. = Amó, alíoas ng̃a baye. * Pagcahobóg.

Monacal. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a Padreng monje.

Monacato. = Cahímtang sa mg̃a monje.

Monacillo. = Báta ng̃a magasílbi sa mg̃a Singbahán sa pagtábang ug pagayurál sa pagmisa sa mg̃a Padre.

Monacordio. = Clabe ng̃a diótay, tolónggon ng̃a may coldas ug ng̃a pagacablíton maíng̃on ng̃a sa pagcáblit sa órgano.

Monada. = Pagcatístis, pagcacolíot sa nauong, pagparáyeg ng̃a guilabíhan. * Pagcaógay ogay.

Monago ó Monaguillo. V. Monacillo.

Monarca. = Hari.

Monarquía. = Guinharían ng̃a guinahóptan sa hari.

Monárquico. = Ang nahatong̃ód sa Guinharían.

Monasterial. = Ang nahatong̃ód sa monasterio, sa conbento.

Monasterio. = Baláy, conbento ng̃a guinpúy-an sa mg̃a monje.

Monásticamente. = Ing̃on sa mg̃a tolománon sa mang̃a Padreng monje.

Monástico. V. Monasterial. * Ang nahatong̃ód sa cahímtang sa mg̃a Padreng monje.

Monda. = Pagcapón, pagcaháoan sa mg̃a cahoy, sa pagcóha sa mg̃a sang̃á ng̃a patáy ug daótan.

Mondadiente ó Mondadientes. = Palito, gung̃i sa pagcúhit sa mahabílin sa talioála sa mg̃a ng̃ipon.

Mondador. = Ang magapaháoan, ang magapáhid, ang magahínis, ang magapánit sa mg̃a bong̃a, &c.

Mondadura. = Pagcaháoan, pagcapáhid, pagcahínis, pagcapánit. * Ang quinóha sa bisan onsa cay oaláy bale. * Ang panit, &c., sa mg̃a bong̃a, &c.

Mondaorejas. = Caohe, icolóhit sa dalónggan.

Mondar. = Olay, haoan, pahid, hinis, nosnos, quias, coscos. * Pagpánit sa bisan onsa ng̃a may panit. * Paggónting, pagálot sa bohóc ug sa bong̃ot. * Pagcóha, pagpang̃áoat sa bisan onsa, ug labí pa sa salapí sa isigcatáuo.

Mondo. = Ang oaláy hugao ug buling. * Ang oalá dogáng̃an sa bisan onsa.

Mondonga. = Polong ng̃a guicahing̃álan sa mg̃a sologóon ng̃a babáye.

Mondongo. = Ang solód sa guinháoa, sa tian sa mg̃a mananáp.

Mondonguero. = Ang magaguisál ug magabalígya sa ng̃atanán ng̃a solód sa guinháoa sa mg̃a mananáp.

Moneda. = Salapí ng̃a icapálit sa bisan onsa, sa boláoan, sa salapí con sa tumbága. * Pisos, caháte, sicápat, sicaoálo, cuartos, &c.

Monedería. = Opicio sa pagbóhat sa salapí, sa mg̃a pisos, mg̃a caháte, &c.

Monedero. = Ang magabóhat ug magamarca sa mg̃a pisos, sa mg̃a caháte, &c.

Monería. V. Monada. * Bisan onsa ng̃a oaláy bale ug polós.

Monesco. = Ang mahatong̃ód ug ang̃ay sa mg̃a amó.

Monetario. = Cadaghánan sa salapí, mg̃a pisos, mg̃a caháte, &c., sa mg̃a tiempo ng̃a miági, ug sa nagacaláin lain ng̃a mg̃a lugar. * Ang mg̃a sorlánan ug ang solód ng̃a guibotáng̃an sa maong salapí.

Monicion. = Pagpahibaló, pagbaláod, pagmantalá.

Monigote. = Ang religioso ng̃a lego, oldog. * Táuo ng̃a oaláy quinaárman.

Monipocio. = Pagsábot sa bisan onsa, sa mg̃a táuo ng̃a nanaghiúsa sila.

Monís. = Bisan onsang diótay ug maníndot, maáñag.

Monises. = Salapí.

Mónita. = Pagcalaláng, quinaárman sa paglímbong, sa pagólo olo.

Monitoria. = Papel ng̃a sinolátan sa mg̃a hocom, sa mg̃a ponóan sa Singbahán, sa pagtáoag sa hocmánan sa bisan cansa, sa pagpang̃otána canía sa bisan onsa.

Monitorio. = Ang magapahibaló ug magapamátng̃on sa bisan onsa.

Monja. = Binócot.

Monje. = Boghó, Padre ng̃a mopoyó sa caming̃áoan. * Padre ng̃a mopoyó sa conbento, sa monasterio. * Langgam.

Monjil. = Hábito, bisti sa mg̃a monja, sa mg̃a binócot.

Monjío. = Cahímtang sa mg̃a monja, sa mg̃a binócot. * Pagcasolód sa mg̃a babáye sa pagcamonja.

Mono. = Maáyo, maníndot, maáñag, matahóm. * Amó. * Alíoas.

Monocerote. = Mananáp, (calaínan.)

Monóculo. = Ang guibotáng̃an, sa usá lamang ca matá.

Monograma. = Polong ng̃a sinolátan sa mg̃a letra ng̃a nang̃alang̃áquit ug sa pagcaláctud.

Monomaquia. = Pagcaáyat, pagcaáoay sa dohá lamang ca táuo.

Monopastos. = Motón sa usá lamang ca malíng̃in.

Monopolio. = Pagbalígya sa pila lamag ca táuo sa bisan onsa arón maíla lang ang tobo, labon ng̃a tacós onta ng̃a ibalígya sa cadaghánan, arón pagapóslan onta ng̃atanán. * Pagcasábot sa mg̃a comerciante sa pagbalígya sa mg̃a manggad sa maong ng̃a bili.

Monotonía. = Pagcaáng̃ay sa soguílon con sa ting̃og ng̃a díli maáyo, ug mao da sa guihápon.

Monseñor. = Polong ng̃a ióna sa Italia sa mg̃a ng̃alan sa mg̃a ponóan sa Singbahán, ug sa ng̃alan sa anac ng̃a pang̃ánay sa mg̃a hari sa Prancia ug sa obán ng̃a mg̃a dagcóng táuo.

Monserga. = Pinamólong, soguílon ng̃a mabóloc ug ng̃a díli masábot.

Monstruo. = Bisan onsa ng̃a cating̃aláhan ug hibólng̃an ng̃a contra sa tolománon sa pagcabóhat sa isigcaíng̃on. * Bisan onsa ng̃a dagcóan caáyo, malágsot ug mang̃íl-ad uyámot.

Monstruosamente. = Sa pagcadagcó caáyo, sa pagcang̃íl-ad.

Monstruosidad. = Pagcadíli ang̃ay sa bisan onsa sa obán ng̃a isigcaíng̃on. * Pagcang̃íl-ad, pagcalágsot sa bisan onsa.

Monstruoso. V. Monstruo.

Monta. = Pagcaípon sa daghánan ng̃a mg̃a ihap. * Pagcabále, ang bili ng̃a caugalíng̃on sa mg̃a butang.

Montado. = Ang cabayo ng̃a andam sa mg̃a quinahánglan arón pagacabayóan. * Soldados ng̃a may cabayo.

Montador. = Ang magacabayo.

Montadura. = Cadaghánan sa mg̃a quinahánglan sa mg̃a cabayo arón cabayóan.

Montaje. = Pagcabótang sa mg̃a lothang sa mg̃a cureña. * Mg̃a casangcápan sa mg̃a luthang.

Montanera. = Solóp ng̃a pagabohían sa mang̃a baboy arón maning̃áon.

Montanero. = Magbalántay sa mg̃a solóp.

Montano. = Ang nahatong̃ód sa buquid.

Montanada. = Pagcaándac ng̃a oaláy hingtúngdan. * Pagcadághan, cadaghánan sa bisan onsa.

Montante. = Espadang halagpád.

Montantear. = Pagándac.

Montaña. = Buquid. * Mg̃a caboquílan sa yota sa Búrgos.

Montañés. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a caboquílan. * Ang natáuo sa yota sa mg̃a buquid sa Búrgos.

Montañoso. = Yota ng̃a may boquid, baquílid, bang̃ílid.

Montar. = Pagcabayo. * Pagsáca, pagtóngtong sa bocó bocó sa cabayo. * Pagábot sa mg̃a cuenta sa bisan onsang isip, cantidad.

Montaraz. = Boquídnon, loog, ihaláson. * Gaui ng̃a maísog, maháit. * Magbalántay sa mg̃a buquid.

Monte. = Boquid. * Solóp. * Cacolían, cabilínggan, caoláng̃an sa pagbóhat sa bisan onsa. * Olo ng̃a guidaghánan sa bohóc. * Sogál sa baraja.