PUNICORUM (continued 3)

427. Expulerat Asc. et Nut. —431. Temisus Col. Remsus Parm. Rhemisus Med. Ald. Gryph. al. Hinc librariorum stupore in c. Oxon. irrepsit remissus, quod quum in versus legem peccaret, plerique editores missus reposuerunt, forte etiam obfensi locutione nostra, Temisus ab litore A., quæ tamen passim obvia. cf. Liv. I, 50, pr. Virg. Ge. III, 2, et, quæ loca Drak. ad V, 271, excitavit, inf. VI, 42; X, 174. Prop. IV, 6, 37, Val. Fl. I, 365, Liv. XXXI, 23. Plura exempla desideranti satisfacient Intpp. ad Petron. c. 38, et Heins. ad Ovid. Amor. II, 6, 1. ubi eodem modo etiam mox v. 433 ab oris legendum putabat. Sed cave quidquam mutes. —436. tonat R. 3. Parm. Med., h. tonare facit, cum strepitu edit. cf. Martial. VIII, 2, 14, et Heins. ad Claud. in Cons. Olybr. et Prob. v. 208. Prospera vibrati tonuerunt omina nimbi. Proprie arma et belli tonant, ut XII, 300, vel heros tonat armis, tonat et fulminat bello, ut IV, 254; XIV, 299. Virg. Ge. IV, 561. Justin. XXXII, 4. Vulgg. domat, quod Lef. cum aliis damnat, cui tamen Scalig., qui idem fecerat, ineptire videtur. donat Junt. —437. Ostum Col. unde Oscum conj. N. Heins. ab Osca, colonia Rom. in Hispania. Vulgg. Hoscum. Sed Hostum ex Oxon. Parm. et Med. recepit Drak. propterea, quod Hostus, et inde Hostius ac Hostilius nomina fuerint Romanis notissima, (prius avo et patri Tulli Hostilii, aliisque fuisse, tradunt Macrob. I, 6, Liv. I, 12, IV, 30) et Hostus, Hampsagoræ f., memoretur XII, 347, 403, 413, qui Hiostus, Hampsicoræ f., dicitur Liv. XXIII, 40, conf. Salmas. ad Solin. p. 24. Rutilumque Dausq. Pessime rutilumque Cell. conf. v. 261 sq. Metiscum vid. Heins. et Heyne ad Virg. Æn. XII, 469. —438. Durium, non Dyrium vel Dirium, Col. Ox. Parm. Med. conf. V, 323, et sup. ad v. 306. Galæsum pro vulg. Galesum reposuit N. Heins. Γαλαῖσος, hod. Galaso, Calabriæ fl. juxta Tarentum. vid. Intpp. ad Virg. Ge. IV, 126. Æn. VII, 535, 575, et Hor. Od. II, 6, 10. —439. Chromin Col. Chromim Put. Chronim Oxon. Vulgo Chronum. cf. Virg. Ecl. VI, 13, et Æn. XI, 675 ubi Heinsius non Chromin, ut h.l., sed Chromim scribendum putabat. Tantum itaque abest, ut viri docti in ejusmodi nominibus inter se consentiant, ut ne ipsi quidem satis sibi constent. Gyan, non Gyam, Col. Put. et priscæ edd. conf. Intpp. ad Virg. Æn. I, 222, 612; V, 118, 152; X, 318. dimiserat Put. et Med. quod, nescio quare, concinnius videbatur N. Heins. ad XI, 142; qui tamen aliis locis (vid. not.) recte damnavit. —441. figere malebat Modius. Male! —443. Quænam, non quonam, scripti, R. 3. Parm. Med. Forte quianam, h. cur, præstiterit h.l. et II, 645; IV, 647 al. —444. furiæ, h. furor, insania, non Furiæ cum Drak. scribendum videtur, ne de Furiis propr. sic dictis h.l. cogitetur. Quæ vos dementia adegit ap. Virg. Æn. IX, 601. conf. inf. II, 645; IV, 648; X, 117. —446. dimensæ litus arenæ malebat N. Heins. —454. cuneosque emend. idem h.l. cf. ad IV, 144. Sed vid. not. —455. prædam Tell. a m.pr. quod recepit Lefeb., qui verba nostra e Cic. Phil. IV, 9, c. 4, petita putat. Sed vulgata doctior.

460. Letiferum nutant Col. probb. N. Heins. et Drak. coll. v. 501, 524; II, 399; IV, 353; XVII, 397. Stat. Th. VII, 528; XII, 410. Claud. Cons. Olyb. et Prob. 4, 119 (ubi vid. Heins.) et in Rufin. II, 355. Hom. Il. ν, 115; ο, 481; π, 138. Vulgg. Letiferumque micant; sed sane satis erat, fulgentes cristas dixisse, monente N. Heins. Letiferumque nutant tacite et vitiose edidit Lefeb. Letifero nutant surgentes Parm. Letiferæ alii. —463. læva luce suspicari possis, coll. Virg. Æn. X, 275. —466. Æque ambæ R. 3, et Parm. Non male. —468. Talis, non Qualis, scripti. Egeo Dausq. Male! Est Ἀιγαῖον, cui αἶγες h. τὰ κύματα, fluctus et procellæ nomen dederunt, monente D. Heins. —472. Turbatis gravidas emend. D. Heins. coll. XIII, 494. Male! —481. Fert equum scripti, unde Fer tecum ingeniose reposuit D. Heins. Cf. loca a N. Heins. et Drak. adscripta, Avien. fab. XLII. Senec. Med. 270. Juven. Sat. III, 276. Quintil. Declam. III, p. 38. Vulgg. Ferto equum, et Fer æquum Parm. cassamque, h. inanem, nil profuturam Saguntinis, ut III, 17; X, 116, malebat N. Heins.

489. Vulgo post loci distinguunt; sed sensus verborum est: altitudinem loci sibi favere. Per prærupta loci et v. 491, actu conj. N. Heins. —495. vetantia Col. quod coll. IX, 262. Claud. in Ruffin. II, 184 et Gronov. Diatr. Stat. c. 45, tuetur N. Heins. etsi negantia quoque scribi posse monet. Vulgg. minantia; alii mutantia, micantia, nutantia. nisu, non nixu, Col. Parm. Med., ut ubivis scribendum præcipiunt N. Heins. et Drak. —496. propior, non propius, scripti R. 3. Parm. Med. —499. læto corrig. Dausq. Male! —501. innumera conj. N. Heins. —503. ingenti pro instanti Tell. unde urgenti reposuit Lefeb. coll. Virg. Æn. II, 653. Non male, sed frustra. —506. sacra terra, vel terræ huic suspic. N. Heins. —507. defendo Col.

515. utero, vel humero, pro ira, suspic. N. Heins., qui tamen vulgatam lect. quodammodo ferri posse fatetur, coll. IX, 382. —516. mora Parm. Qua c. stant ære moræ conj. Livineius, et Qua capulus dat in ære moras N. Heins. coll. Stat. Th. IX, 104 et 327. Lenior forte medicina. Qua c. voluere moræ, vel Qua c. datur ob moras. —517. labentis sc. Murri, scripti et priscæ edd. Vulgo labenti, probb. Barth. et Dausq. —524. decisæ vertice Col. Parm. Med. prob. N. Heins. qui tamen et decussæ, vel detersæ, vel præcisæ scribi posse observat. et dempsæ vertice Put. et densæ v. Ox. et R. 3. Vulgg. decisæ in v. —525. Dereptumque, pro direptumque, reposui cum Lefeb., qui id in veteribus quibusdam, quos vellem nominasset, reperiri testatur. Deripere est deorsum rapere, detrahere sc. auferre per vim; diripere vero in partes et loca diversa rapere, distrahere, discindere: cujus differentiæ N. Heins., quem h.l. vulgata lect. non obfendisse videtur, rationem habuit ad IX, 29; X, 319, 599; XI, 377; XII, 309; ad Virg. Æn. I, 211; X, 475; XI, 743, ad Ovid. Amor. I, 5, 13, 14, 12, et Mett. III, 52; VI, 566; XI, 29. —527. Extant corrig. N. Heins. Sed τὸ stant, h. hærent in squamis, iis infixa, firmat Drak. ex. IV, 142. conf. ad II, 639. —533. gaudetque scripti et R. 3. Parm. Med. suadetque primus edidit Marsus, qui exponit, suadetque sibi. Dausq. militibus, inquit, exemplo suo suadet, et facit, ut duris enitescere ament, quoniam efficacius res gestæ, quam verba suadent.

540. femine, non femore, Col. vid. Heins. ad Virg. Æ. X, 788, et, quos Drak. laudat, Gell. VII, 12. Plaut. Mil. II, 2, 48. Varr. R. R. III, 9. Plin. XXVIII, 2. Gron. ad Liv. XXX, 18. Broukh. ad Tibull. I, 9, 26 al.

549. Nava, h. strenua (unde navare), fortia, Col. cf. ad v. 60, IV, 485; V, 412; VII, 350; XVII, 126. Heins. ad Ovid. ex P. I, 10, 12, et Trist. V, 3, 37. Vulgg. Vana, prob. Dausq., qui primos inritosque conatus Hannib. in Sagunto expugnanda intelligit. —550, 551. Hos versus, vulgo omissos, e c. Coll. restituit Modius, qui recte monet, a Junone, quæ in vertice Pyrenes stare fingitur, hastam ex H. corpore non potuisse evelli. Præterea v. 552. Et validam in omnibus scriptis et edd. Med. Marsi et Martini Herbipol. legitur, unde nonnulla hic excidisse adparet. Hinc Nicander primus in Juntina Invalidam hastam dedit, quam nonnulli explicant valde validam, ut incana menta ap. Virg. Ge. III, 311, Dausq. autem, quæ, licet duris ossibus inpacta, tamen Pœnum non necare valuerit, ut fallax telum v. 544. Evalidam R. 3, et Parm. prob. Gesnero in Thes. philol. qui non satis validam exponit, ut edurus, egelidus, exalbidus. Et calidam, sanguine tepefactam, malebat Burm. —555. aversus, Col. et Ox. cum plerisque editis. adversus Put. et priscæ edd.

561. puer et mox nava, non pueri et vana, Col. —564. carisque Put. —566, 568. Ita hunc locum e c. Col. restituit Modius. In Oxon. et Put. non nisi verba Defessis s. r., revocentque leguntur. Quæ in vulgg. edd. adduntur, revocentque Sagunto Sidonias flammas, nunc ite, impellite puppim, a manu Pomponii Læti esse, in Vatic. quodam cod. adnotatum vidit N. Heins. Sed in edit. Pomponii vacuum relinqui locum, adeoque famam ejus inmerito ab Heins. lacessi monet Lefeb.

569. sacris pro castris Parm. clathris conj. N. Heins., qui hac voce, qua lignum, seu ferrum innuitur, quo transverso cancellorum instar caveæ, januæ et fenestræ muniuntur sepiunturque, gr. κλεῖθρον, magnopere delectatur. vid. eum ad Claud. de laud. Stilic. III, 272. tempore M. rapto Col. et plerique editi, rupto, h. interrupto, propter vulnus H. et noctis tenebras (vid. Liv. XXI, 8) Ox. R. 3. Parm. Med. et al. tempore Marti rapto, h. quod veluti rapitur Marti, dum quiescit H., satis confidenter edidit Lefeb. male provocans ad verba Stat, Th. VII, 611, præceps tempore Tydeus utitur, quæ vulgatæ potius lectioni favent. —572. accersite, quædam edd. vid. ad v. 264. —579. et structa Tel. —583. tanto d. c., non tanto in d. c., libri veteres.

586. Menœci quidam vitiose. —589. plangit Col., h. tundit, percutit, πλήσσει, κόπτει, quod proprium est alarum. conf. Heins. ad Ovid. Metam. V, 675. tangit Ox. et Put. cum priscis edd. Vulgg. frangit; non male, et majore cum vi, de conatu conf. Virg. Ge. II, 441. —602. Pœnicus Col., antiqua forma, ut ap. Gruter. in fastis triumphal. p. 297. col. 2. Sic et mœnera, mœrus, etc. vid. quos Drak. laudat, Gifan. Ind. Lucret. vid. pœniceus et mœrus, Lambin. ad Lucret. I, 30. Heins. ad Ovid. Am. III, 7, 29, et Met. XII, 104. Add. Heins. et Heyne ad Virg. Æ. X, 24, 144; XI, 382. penitus Ox. proxime verum. Vulgo protinus prob. Dausq. qui explicat continue, jugiter, ut ap. Virg. Æn. III, 416. —607. Alii Tybris et Tibris, conf. Virg. Æn. VIII, 330 sqq.

613. hirtæque togæ (vestitus incomtus) e Col. recepi cum Modio et Lefeb. qui bene laudant Tac. Dial. de Orat. c. 26, pr., inpr. Lucan. II, 386 ubi Cato dicitur Hirtam membra super romani more Quiritis Induxisse togam, et Propert. IV, i, 11. Curia, prætexto quæ nunc nitet alta senatu, Pellitos (pellibus vestitos) habuit rustica corda patres. Add. Theogn. Sent. v. 55. Prudent. Psychom. 226, et Ernesti clav. Cic. vid. pellitus. Nec tamen spernenda est vulgata lectio, hirtæque comæ. Priscis enim temporibus Romani crinem et barbam alere solebant, nec seriori ævo deerant, qui hunc morem servarent, et tam intonsi quam barbati essent, v.c. Regulus, VI, 426 seq. Pompeius M. XIII, 861 seq. et ap. Lucan. VIII, 679 sq. Cato ap. Horat. Od. II, 15, 11, et Lucan. II, 372 seq. Curius ap. Horat. Od. I, 12, 41. Hinc imagines hirsutas, h. vetustas, dixit Martial. IX, 48, 2. cf. Ovid. Fast. II, 30; VI, 264, et Intpp. ad Tibull. II, i, 34, et Plin. VII, 59. —614. ad curvi capulos non segnis aratri, vel a curvi capulo non segnis aratri, conj. N. Heins.

Idem v. 618 Captivæ exuviæ scribendum putabat, ne currus bis repeteretur. Sed quot poetarum loca sollicitanda essent, si ad hanc normam ea exigere liceret! v. a Drak. laudatus Barth. ad Stat. Th. X, 449. —621. vela pro bella malebat N. Heins., h. vexilla navalia, quibus non minus, ac rostris, inter tropæa erat locus. —628. horrentes coni. Col., h. galeæ, ut cristæ capitum apud Virg. Æn. VII, 185. et galeæ Senonum sup. v. 624. horrentes tonsæ, h. remi, Oxon. prob. N. Heins. ad h.l. et ad Claud. Cons. Honor. VI, 48, cui Drak. obponit, Romanos nunquam captarum navium remos in templis suspendisse, neque in toto bello Ligustico vel semel pugnam navalem commisisse. Vulgata lectio horrentesque comæ ab h.l., ubi de spoliis et tropæis agitur, abhorret, nec juvatur Dausq. distinctione, hic E. signa, Et Liguram, (signa) horrentesque comæ.

635. subacti, non coacti, Col. Put. Parm. Med. quod Drak. firmat ex XIII, 709; XVII, 576. Virg. Æn. III, 257; VII, 214, al. conf. Heins. ad Virg. Ge. IV, 85, ad Claud. in Rufin. II, 314, et Ovid. Met. VI, 497. —636. emensum Ox. Put. Parm. Med. passivo sensu, ut III, 648. Virg. Æ. II, 181. Appul. Met. VI, pr. Ita Drak. conf. Heins. ad Ovid. Met. XV, 226. Lefeb. id recepit, nec male, quoniam doctius est. —642. Exigit, h. jacit, emittit, Ox. Parm. et Med., quod multis exemplis illustrant N. Heins. et Drak. conf. not. ad v. 307. Erigit Put. Exycit Col. Vulgg. Conjicit, ex glossa, in arma suspicari quis possit, ut quantus In clypeum adsurgat ap. Virg. Æn. XI, 284 ubi v. Heyne. —647. nostras Ox. vestra se franget in urbe emend. et recepit Lefeb. forma loquendi vulgari, quam Ciceronianam vocat, poeticæ substituta. vestras se franget in urbes malebat Barth. Adv. VII, 15. vestras se inpinget in u. N. Heins. —650. superatæ Col. Vulgo superata, quod fraudi fuit Cellar., hanc ex verbis, ut jura statuat, sententiam exsculpenti: ut quæ dudum rupit fœdera, deleta Sagunto, vobis custodiat sanctius et finem ponat potentiæ? —656. Ita veteres scripti editique, prob. N. Heins., quoniam Ἰβὴρ posteriorem producit: præterea h.l. est cæsura. Plures, versui metuentes, ordinem verborum mutarunt: Omnis H. rapidis, omnis f. G. t. —658. Per vos culta, non Vos per culta, scripti editique antiquiores, quod concinnius est et in obtestationibus usitatum. cf. V, 82; XII, 79, 80. Virg. Æn. IV, 314; V, 597. Lucan. X, 370. Plaut. Rud. III, 2, 13, et Bacchid. IV, 8, 64. Tibull. I, 5, 7; III, 1, 15; Ovid. Met. X, 29, et Epist. X, 73. Senec. Herc. fur. 1183 in Medea 285 et Agam. 929. Val. Fl. VIII, 266. Stat. Th. VI, 170. Liv. XXIII, 9. Curt. V, 8. Appul. Met. IV, p. 156. Præter hæc exempla, a N. Heins. ad h.l. et Drak. ad V, 82, congesta, vid. alia ap. Scalig. Catal. p. 71. Gronov. ad Liv. XXIX, 18, et Intpp. ad Virg. Æn. X, 369 et 903. —662. Zanclen, non tandem. Col. Vos etiam tandem Siculos emend. Scaliger ad oram libri sui. Vos et Mamertem conj. Baptista Pius. —665. Sigæis scripsere Drak. et Lefeb. Sed est Σιγείοις. —667. nimiam emend. N. Heins. ad h.l. et ad Val. Fl. VII, 21, idque recepit Lefeb. Parum interest. Numidum Put. —669. nomina scripti. Vulgg. numina; non male. duxi Col. et Ox. nam legatus in persona quasi urbis loquitur. duxit Put. Vulgo vexit. —670. a corpore, non e c., scripti. —671. Despiciat quidam libri. vesterque luam corrig. N. Heins., quoniam ipsa urbs ore legatorum loquitur. nosterque luat e libris quibusdam vett. recepit Lefeb. et luat sua e R. 2. Sed vulgata ponderosior, et cur ἐναργῶς repetitur; nec fœdus a Saguntinis, sed a Romanis ictum.

673. Hunc versum, a Marso aliisque, cum secutis, omissum agnoscunt Col. et Put. cum edd. Parm. Med. et aliis. Submissis palmis Col. Vulgata doctior. —674. Adfligunt conj. Gifan. in Ind. Lucret. vid adfigere. Non male. Hæc verba a librarr. centies confusa esse, docent Gronov. Obss. IV, 8. Broukh. ad Prop. III, 5, 15. Bentl. ad Hor. Serm. I, i, 81, et Heins. ad Claud. in Eutrop. II, 171, et ad Ovid. Metam. XII, 139, ubi Gifanii emendat. probat, quam in not. ad h.l. damnavit, coll. Corippo Africano III, 259. Adfigere corpora terræ est humi procumbere, eumque habitum aliquamdiu retinere: sed adfligere c. t. s. ad terram, cum vi et impetu humi prosternere, terræ adlidere, προσουδίζειν, vel οὔδει ἐρείδειν. Utrumque huic loco convenit, sed posterius forte nervosius, et propter verba, miserabile visu et lacerato t. v., aptius: nam in magno luctu, et vestes scindi, et terræ corpora adfligi, solumque capite et pectoribus tundi solet. Vide a Drak. cum reliquis jam laudatum Bentl. ad Hor. Sat. II, 2, 79, et cf. VII, 613; IX, 631; X, 181, 208; XI, 83. Lucan. II, 31, et Appian. de reb. Pun. c. 81, ubi legati Pœnorum ἔς τε γῆν σφῆς ἐῤῥίπτουν, καὶ χερσὶ καὶ κεφαλαῖς αὐτὴν ἔτυπτον. —679. At, non Ast, omnes scripti. —680. parcusque, non parvisque sc. ex causis, Col. conf. VIII, 462. pernixque, repetita negatione, nec pernix, etc., conj. Dausq. coll. Hor. A. P. 165, quia vitiosum pervisque in ed. Nut. invenerat.

C. SILII ITALICI