PUNICORUM (continued 2)

Hic, avidum pugnæ, et tam clarum exscindere nomen

Brutum exoptantem, varie nunc lævus in orbem,

645

Nunc dexter levibus flexo per devia gyris

Ludificatus equo, volucrem post terga sagittam

Fundit, Achæmenio detrectans prælia ritu.

Nec damnata manus, medio sed (flebile) mento

Armigeri Cascæ penetrabilis hæsit arundo,

650

Obliquumque secans subrecta cuspide vulnus

Uventi ferrum admovit tepefacta palato.

644. lævus in orbem, ut ap. Virg. Æn. X, 885. Cf. sup. IV, 317 seq. —645. levibus gyris, ut ap. Iscan. b. Troj. VI, 10, forte pro parvis, ut X, 592. Drak. vel ut levibus frenis, levis equitatus, faciles gyri N. Heins. —646. post terga, retro, more Parthorum, ut ap. Lucan. I, 230. Conf. intpp. ad Virg. Ge. III, 31; Jani ad Hor. Od. I, xix, 11, et II, xiii, 17, et inf. X, 12, ubi Drak. laudat Barth. ad Stat. Silv. I, iv, 78, et ad Claud. laud. Stil. I, 68. —647. Achæmenio, Persico, seu Parthico, ut passim, a primo Persarum rege, cujus posteri inde Achæmenidæ dicebantur; vid. Herodot. VII, 11; Ammian. XIX, 4, et Hor. Od. II, xii, 21, ubi cf. Jani.

648. Nec damnata manus, non irritus, vanus fuit ictus; ὁ δ᾽ οὐχ ἅλιον βέλος ἧκεν, Ἀλλὰ, etc. Iliad. ο, 575. —649. penetrabilis, active, penetrans, ut XII, 240; Virg. Ge. I, 93; Æn. X, 481. —650. subrecta, sursum erecta, ut X, 253, ubi Drak. laudat Virg. Æn. IV, 183; Liv. VII, 10; Gron. ad Liv. VIII, 8, ad Sen. Herc. F. 790; Acidal. ad Curt. IX, 5, et alibi. —651. Uventi palato, epith. orn. ut udum ap. Virg. Ge. III, 388.

At Brutus, diro casu turbatus amici,

Ausum multa virum, et spargentem in vulnera sævos

Fraude fugæ calamos, jam nullis cursibus instat

655

Prendere cornipedis, sed totam pectoris iram

Mandat atrox hastæ, telumque volatile nodo

Excutit, ac summum, qua laxa monilia crebro

Nudabant versu, tramittit cuspide pectus.

Labitur intento cornu transfossus, et una

660

Arcum læva cadens, dimisit dextra sagittam.

653. sævos, exitiosiores et periculosiores, fraude fugæ, fuga simulata, quoniam post tergum conjiciuntur, adeoque minus tibi ab iis cavere possis. —658. versus, στίχος, ordo, ut passim, h.l. catenulæ, quod quoque versum inflecti possunt, N. Heins. et Drak. qui citarunt Virg. Ge. IV, 144; Æn. V, 119; Colum. R. R. II, 11; Plin. XV, 29; XVII, 12; XVIII, 19; Grat. Cyn. 144, et alibi. —Nudabant, nudam præbebant summam pectoris partem, quia catenularum ordines laxe juncti erant.

659. Cf. II, 127 sq., ubi similiter Dorylas occiditur. Ed. —intento cornu, arcu, ut II, 109; Cf. Burm. ad Val. Fl. III, 591.

At non tam tristi sortitus prælia Marte

Phœbei Soractis honor Carmelus agebat:

Sanguine quippe suo jam Bagrada tinxerat ensem,

Dux rectorque Nubæ populi; jam fusus eidem

665

Zeusis, Amyclæi stirps inpacata Phalanti,

Quem tulerat mater claro Phœnissa Laconi.

Talia dum metuit, nec pugnæ fisus in hoste

Tam rapido, nec deinde fugæ, suadente pavore,

Per dumos miser in vicina cacumina quercus

670

Repserat, atque alta sese occultabat in umbra

Hampsicus, insistens tremulis sub pondere ramis.

662. Phœbei Soractis, cf. ad V, 175. —honor, decus patriæ. — 665. Amyclæi, Spartani, Phalanti, quo duce Partheniæ Tarentum, a Tarante conditum, occuparunt. Cf. XI, 16; Heyne ad Virg. Ge. IV, 125, et Exc. XIV ad Æn. III, 551; Jani ad Hor. Od. I, xxviii, 29; II, vi, 11. —stirps inpacata, propter odium Spartanorum in Romanos, quod a Xanthippi bellique Punici I temporibus resederat. —666. claro Laconi, Spartano cuidam, qui a claro illo Phalanto originem ducebat. Ejusmodi originem ducis Pœnorum, vel propterea fingere poterat poeta, quod Spartani, duce Xanthippo, in Africam venerant.

667. Talia, talem necem, qualem Carmelus Zeusi adtulerat, metuit Hampsicus. —669. sqq. Cf. V, 469 sqq.

Hunc longa, multa orantem, Carmelus, et altos

Mutantem saltu ramos, transverberat hasta;

Ut, qui viscatos populatur arundine lucos,

675

Dum nemoris celsi procera cacumina sensim

Substructa certat tacitus contingere meta,

Sublimem calamo sequitur crescente volucrem.

Effudit vitam, atque alte manante cruore

Membra pependerunt curvato exsanguia ramo.

672. multa orantem; Maronianum illud, Æneid. XII, 294. Ed. —673. Mutantem saltu ramos, modo in hunc, modo in illum ramum insilientem. Lepida profecto imago: credas Hampsicum sciuros venari; Ernesti. —674. Similis locus Val. Fl. VI, 260 sq.; vid. ibi Intpp. et ad h.l. Drak. qui laudat Salmas. ad Solin. p. 83 et 765 (1087); Gron. Obss. III, 18, et ad Auctor. Octaviæ v. 412; Intpp. ad Petron. c. XL et CIX; Broukh. ad Prop. II, xv, al. xix, 24; Rader. et Grut. App. notar. ad Martial. IX, 54, et XIV, 218, et gemma ap. Gorlæum Dactyl. T. II, num. 480, ed. Gronov. Cf. etiam Oppian. III, 486 sq. —676. N. Heins. hæc notat: «Substructa meta, ut mox et ap. Martial. XIV, 218. —677. calamo crescente, vel calamo structo Prop. II, xv, (19) 24; (ubi vid. Broukh. et Vulp.) textis arundinibus Petron. 109; crescente arundine Martial. IX, 54, et Gr. συνθέτους καὶ πηκτοὺς καλάμους. Dum enim viscatæ arundini aliæ ex aliis arundines, atque illæ crassiores crassioresque substruebantur et infigebantur, formam metæ reddebant ac pyramidis: extremæ autem arundinum crescentium compagi frondentem ramum, visco inlitum, inserebant, cui dum insidebant aves, (cantu inprimis adlectæ) glutine adstringebantur.» Τὼς καλάμως ἅμα πάντας ἐπ᾽ ἀλλάλοισι συνάπτων, Bion. Id. II, 5; Drak. Inf. XIV, 309, crescentia tecta h.e. turris pluribus contignationibus, seu tabulatis, quorum superiora inferioribus minora sunt, alte educta. —Meta (v. 676), conus, et quæcumque res ex orbiculari et lata basi in acutum fastigium surgit.

680

Jamque in palantes ac versos terga feroces

Pugnabant Itali, subitus quum mole pavenda

Terrificis Maurus prorumpit Tunger in armis.

Nigra viro membra, et furvi juga celsa trahebant

Cornipedes, totusque novæ formidinis arte

685

Concolor æquabat liventia currus equorum

Terga, nec erectis similes inponere cristis

Cessarat pennas, aterque tegebat amictus.

Ceu quondam æternæ regnator noctis, ad imos

Quum fugeret thalamos, Hennæa virgine rapta,

690

Egit nigrantem Stygia caligine currum.

683. furvi Cornipedes, cf. Burm. ad Val. Fl. I, 149. —684. arte formidinis novæ, novam terroris insolitamque speciem excogitandi.

688 sq. Cf. XIV, 240 sq. —689. Hennæa virgine, vid. ad I, 93.

At Cato, tum prima sparsus lanugine malas,

Quod peperere decus Circæo Tuscula dorso

Mœnia, Laertæ quondam regnata nepoti,

Quamquam tardatos turbata fronte Latinos

695

Conlegisse gradum videt, inperterritus ipse

Ferrata calce, atque effusa largus habena

Cunctantem inpellebat equum: negat obvius ire,

Et trepidat cassa sonipes exterritus umbra.

691. prima sparsus lanugine malas, ἐτὶ χνοάοντας ἴουλους ἀντέλλων Apollon. II, 93; πρὸς εὐάνθεμον δ᾽ ὅτε φυὰν λάχναι νιν μέλαν γένειον ἔρεφον Pind. Ol. α, 109; Cf. Virg. Æn. VIII, 160; X, 324, et sup. ad I, 61; III, 84. —692, 693. M. Porcius Cato, qui Sapiens, Major, seu Priscus et Censorius dicebatur. Romæ decus, ortus Tusculo; vid. Corn. Nep. c. 1; Cic. Mur. 8. Primum quidem stipendium in pugna Cannensi meruit, (inf. X, 13 sq.) vel demum post eam, Q. Fabio Max. tertium consule; vid. Corn. Nep. c. 1; Cic. de Sen. c. 4, et Pighii Ann. ad a. 549, p. 219. Sed poeta non ad tam subtilem et accuratam temporum rationem exigendus est. —Tusculum, Latii municipium, ubi Ciceronis, Tiberii aliorumque prædia erant et nunc Frascati est, non longe a Roma, conditum a Telegono, Circes et Ulyssis f. Laertis nepote, (unde Circæo decus et Laertæ quondam regnata nepoti) in colle, ἐπ᾽ ὀρεινῇ Strab. V, p. 165 (al. 239), quare h.l. —dorso Circæo, ut ap. Horat. superni Tusculi Circæa mœnia Epod. I, 29, vel juga Telegoni Od. III, xxix, 8, ubi vid. Jani; Cf. inf. XII, 535; Cluver. Ital. ant. III, 4, p. 942, et Intpp. ad Prop. II, xxxii, 4. —695. Conlegisse gradum, ut VI, 399. —696. effusa habena, ut XIII, 172, et Virg. Æn. XII, 499, irarumque omnes effundit habenas. Ed. —largus, doctius pro, large, multum effusa habena. Conf. V.L. —698. assa umbra, ut vana Virg. Æn. X, 593, Drak. Cf. V.L.

Tum, celer in pugnam dorso delatus ab alto

700

Alipedem planta currum premit, atque volanti

Adsilit a tergo: cecidere et lora repente

Et stimuli; ferrumque super cervice tremiscens

Palluit infelix subducto sanguine Maurus.

Ora rapit gladio, præfixaque cuspide portat.

699. Cato ab equi dorso desilit, et saltu conscendit currum Tungri, quem a tergo adoritur. —700. premit, persequitur. —701. Cf. Virg. Æn. IX, 475, 476, ubi vid. Cerda et Heyne. —702. stimulus, κέντρον, μάστιξ, Iliad. ψ, 383, 387, 390; unde κεντρηνεκέες ἵπποι Iliad. ε, 752; cf. ad I, 113. —703. subducto sanguine, metu exsanguis. Cf. Virg. Æn. III, 259. —704. Cato ora rapit, (ut XV, 810, et diripere XV, 730) cum impetu et ardore amputat.

705

At sævo Mavorte ferox perrumpit anhelum

Dictator cum cæde globum: miserabile visu,

Vulneribus fessum ac multo labente cruore,

Ductorem cernit suprema ac fœda precantem.

Manavere genis lacrimæ, clipeoque paventem

710

Protegit, et natum stimulans, «Fortissime, labem

Hanc pellamus, ait; Pœnoque ob mitia facta,

Quod nullos nostris ignes disperserit arvis,

Dignum expendamus pretium.» Tunc, arte paterna

Ac stimulis gaudens, juvenis circumdata Pœnum

715

Agmina deturbat gladio, campumque relaxat,

Donec Sidonius decederet æquore ductor.

705 sq. Poeta exornavit Liviana XXII, 29. —globum anhelum, qui angitur, laborat, in angustiis versatur; Lenz. —708. Ductorem, Minucium. —suprema ac fœda, mortem turpem.

709. Aptissime ingenio Fabii patris. Cf. v. 547 sq. —710. natum, vid. ad vers. 539. —711, 712. Conf. v. 260 sq. Sarcasmi vim facile senties.

Ceu, stimulante fame, rapuit quum Martius agnum

Averso pastore lupus, fetumque trementem

Ore tenet presso; tum, si vestigia cursu

720

Auditis celeret balatibus obvia pastor,

Jam sibimet metuens, spirantem dentibus imis

Rejectat prædam, et vacuo fugit æger hiatu.

Tum demum terris, quas circumfuderat atra

Tempestas, Stygiæ tandem fugere tenebræ.

717 sq. Pulcherrima comparatio et præclare verbis expressa, a qua non multum differt Maroniana Æn. XI, 809 sq. Cf. Claud. in Rufin. II, 252 sq. —Martius lupus, ut Virg. Æn. IX, 566 (ubi vid. Heyne), et Martia tigris, ap. Val. Fl. III, 635. —719. cursu, cursim, festinanter, ut XI, 137; XVI, 7, et certamine pro certatim X, 536; XII, 268; Drak. —721. spirantem, ἀσπαίροντα. —722. vacuo hiatu, ut ap. Claudian. l.c. Cf. Burm. ad Val. Fl. III, 589, et ad Ovid. Met. VII, 786. —æger, iratus et tristis, propter prædæ jacturam.

723, 724. Ornate pro, tum demum, hostis impetu rejecto, mortis metus, quem Romanis præsentissimum incusserat periculum, et quo occæcabantur eorum oculi, depulsus est. Cf. V.L. et v. 586.

725

Torpebant dextræ, et sese meruisse negabant

Servari, subitisque bonis mens ægra natabat.

Ut, qui conlapsa pressi jacuere ruina,

Eruta quum subito membra, et nox atra recessit,

Connivent, solemque pavent agnoscere visu.

726. mens natabat, fluctuabat, dubia et incerta erat, quum nimia et inopinata felicitas ipsis somnio similis videretur. Cf. Hor. Sat. II, vii, 7; Sen. Ep. 35, extr. Manil. IV, 256, et sup. ad II, 122.

727. Præclara comparatio, quam nescio an ulli debeat poeta. Videtur tamen ante oculos habuisse Virg. Æn. IV, 688... 692. —729. Connivent, claudunt sc. oculos.

730

Quîs actis, senior, numerato milite lætus,

Collis et tuto repetebat in aggere castra.

Ecce autem e media jam morte renata juventus,

Clamorem tollens ad sidera, et ordine longo

Ibat ovans, Fabiumque decus, Fabiumque salutem

735

Certatim, et magna memorabant voce Parentem.

730. Cf. Liv. XXII, xxix, 30, et Polyb. III, 105, ut indolem et δεινότητα poeticæ rei tractationis perspicias, quo, præter majorem adfectus gravitatem, etiam hoc spectat, quod non a solo Minucio, sed a toto exercitu is, cui omnes inmeritum vitæ servatæ beneficium debebant, laudibus celebratur, et in Fabii honorem aræ exstruuntur vinumque ac dapes ei, tanquam Deo, libantur. Ceterum iidem historici tradunt, Fabium parentem esse vocatum ob servatum exercitum, de quo vid. Drak. ad VIII, 2, ubi citat IX, 565. Claud. laud. Stil. III, 51; Liv. V, 49, et Juven. VIII, 243. —numerato milite lætus, quod pauci militum, quibus ipse (non quibus Minucius, de quo vid. Liv. XXII, 29) præfuerat, perierant; Lenz. Cf. sup. v. 396... 400.

735. memorabant voce Parentem. Quintil. Declam. IX, «Fabio Maximo immortalem adtulit laudem ereptus ex hostium manibus Minucius.» Notandum est, viros tam bello strenuos in castris, quam togæ muniis in urbe felices, Patrum nomine a veteribus adpellatos. Juvenal. sat. VIII, v. 243, Roma parentem, Roma patrem patriæ Ciceronem libera dixit. Liv. lib. V, cap. XLIX, «Dictator (Camillus) recuperata ex hostibus patria, triumphans in urbem redit: interque jocos militares, quos inconditos jaciunt, Romulus ac parens patriæ, conditorque urbis haud vanis laudibus adpellatur.» Insigne decus et dulce in primis merito civi! quod autem apud posteros, infami sæpius pretio prostitutum, vix unus et alter jure adepti reperiantur: rarus enim rex populi dictus pater; rari duces, ut Turennius! Ed.

Tum, qui partitis dissederat ante maniplis,

«Sancte, ait, o genitor, revocato ad lucis honorem

Si fas vera queri, cur nobis castra virosque

Dividere est licitum? patiens cur arma dedisti,

740

Quæ solus rexisse vales? hoc munere lapsi

Æternas multo cum sanguine vidimus umbras.

Ocius huc aquilas servataque signa referte.

Hic patria est: murique Urbis stant pectore in uno.

Tuque dolos, Pœne, atque astus tandem exue notos:

745

Cum solo tibi jam Fabio sunt bella gerenda.»

736. dissiderat; Dissidere hic est diversis locis sedere, separatum esse. Sic Senec. Thyest. vers. 124, «Isthmi si quis amat regna Corinthii, Et portus geminos, et mare dissidens.» Ed. —737. Sancte, venerande, ut ap. Val. Fl. I, 11. —740. hoc munere lapsi, perperam usi, vel infelices, in perniciem ruentes. —741. Cf. supra v. 586, et congestis ibi exemplis adde Senec. in Phœniss. vers. 233, «... cur caput tenebris grave Non mitto ad umbras Ditis æternas?» in Hippolyt. v. 835, «Tandem profugi noctis æternæ plagam;» perpetuam noctem, ibid. v. 221, «Adiit silentem nocte perpetua domum.» Vide Horat. lib. II, Od. 13. Ed.

742. huc, ante tribunal; Lefeb. col. Liv. XXII, 30.

743. murique, etc., vid. ad v. 8. —stant, cf. ad III, 173.

Hæc ubi dicta dedit, mille hinc (venerabile visu)

Cespite de viridi surgunt properantius aræ.

Nec prius aut epulas, aut munera grata Lyæi

Fas cuiquam tetigisse fuit, quam multa precatus

750

In mensam Fabio sacrum libavit honorem.

746 sq. «Tum dextræ interjunctæ, militesque, concione dimissa, a notis ignotisque benigne atque hospitaliter invitati; lætusque dies ex admodum tristi paulo ante ac prope exsecrabili factus: Romæ... pro se quisque Maximum laudibus ad cælum ferre;» Liv. XXII, 30. Vid. vol. IV, ed. nostr., p. 199. Ed. —747. Vid. ad IV, 701.

748. munera Lyæi, ut δῶρα Διονύσου, Ἀφροδίτης, Δήμητρος. Cf. sup. v. 183, 194. Hesiod. Scut. H. 47; Stat. Silv. IV, 6; Hor. Od. IV, xv, 26; Heyne ad Virg. Æn. I, 636, 734; IV, 33; Kœppen ad Hom. Iliad. γ, 54. —750. Cf. Virg. Æn. I, 736; III, 177, 354. Fabio, ut Deo, vinum libant; et revera θεὸς ἀπὸ μηχανῆς fuerat. Cf. XI, 302. —honorem, vid. ad III, 218. Hæc apte finxit poeta. Similiter Cimbris ad internecionem cæsis atque deletis, neminem fere Romæ fuisse, qui non lautas in honorem Marii instruxerit cœnas, eique ut Deo libaverit, memorant Plutarch. in vita Marii (Opp. T. I, p. 421, ed. Frft.) et Valer. Max. VIII, xv, 7. Augusto etiam libationes tam publicæ, quam privatæ a.U.C. DCCXXIV et DCCXXV decretæ; de quo vid. Dio. Cass. LI, 19 et 20; Hor. Od. IV, v, 31 sqq., ibique Jani. Marum ipsi hastæ libavisse vidimus sup. ad VI, 138.

Liber VII: Variæ Lectiones

1. rabidis rebus Colon. prob. N. Heins. quia res trepidæ vers. 88, iterantur, et certamen ac arma rabida dicuntur, v. 253, et XVI, 410. Quam infirma sit utraque ratio, non est quod doceam. Eodem suadente, post rebus στιγμην τελειαν posui cum Drak. Interea Fabius, trepidis spes u. r. Ille quidem, socios, etc. transponendum censebat Burm. Non male! —3. clara laborum priscæ edd. Conf. ad II, 52; cruda l. conj. N. Heins. coll. Virg. Æn. VI, 304. —5. mente humana Ox. mente humano major emend. Barth. Adv. I, 13, ut humano sit pro homine, de quo vid. Gronov. ad Liv. VIII, 9, et Gifan. Ind. Lucret. Vulgatam lect. exemplis (V, 435, et VI, 426), quibus non indiget, vindicarunt Draken. et Lefeb. —10. Fortunam cunctando, non cunctando F., Colon. —18. tecta Evandria h.e. Pallanteum, et hinc Roma, eo loco condita (vid. ad VI, 631 sq.), opinabatur N. Heins. quod prob. Drak. et recepit Lef. Non male, quia modo vox regna præcessit: regna argute dici monet Withof. ut ap. Hor. Od. III, iii, 58. Maluerit tamen sceptra, quæ vox dignior sit quam tecta, et ad vulg. lect. propius adcedat. —19. et in merito R. 1, 3, et Med. unde et i. merito suspic. N. Heins. quem v. ad XI, 214, 241, ad Claud. R. P. I, 92, et Epithal. Hon. et Mar. v. 276, ad Ovid. Amor. III, iii, 1. Sed vulgatum emerito, h.e. merito, Drak. firmat ex XI, 464; (Emerito... cælo) Manil. I, 404; (emeritum mundum) Prop. IV, ii, 61; Sidon. Apoll. II, 209; Val. Max. IV, 1, ex. 6; conf. Heins. ad Vellei. Paterc. II, 11.

23. ultima passis malebat D. Heins. et quis Fabius Burm. Ancora ex Gr. ἄγκυρα rectius quam anchora scribitur. —25. fervore carentes Tell. a m. pr. Parm. Med. et Benes. Vulgatam calentes defendunt Dausq. et Cell. et ad Hannibalem referunt, coll. v. 66. Male! —28. laborem e Colon. recepit Drakenb. Sed magis hoc loco conveniunt labores, h.e. res gestæ, facta; conf. not. ad V, 561.

29. Cilnius, non Cilinus, Colon. Recte. Cilnia gens Etrusca, et quidem nobilissima, e qua C. Cilnius Mæcenas, quem poeta forte respexit, vid. Drak. ad Liv. X, 3; Lips. Antiq. Lectt. I, 22, et ad Tac. Ann. VI, 11; Meibom. vit. Mæcen. L. B. 1653, 1654, c. 1; Demster. in Etruria regali II, 54, et Jani ad Horat. Od. III, 29, 1; Areti Colon. Sed Ἀῤῥητίνων πόλις dicitur Polyb. II, 19; Ἀῤῥήτιον Appian. b. civ. I, 91; III, 42; Strab. V, p. 154, 157, et sic semper in lapidd. litera canina geminatur, v.c. apud Gruter. p. 372, 520 al. —33. extrema mali atque abrumpere, vel, quod in Ven. Marsi exstat, erumpere vitam volebat N. Heins. prob. Drak. ut extrema mali sint captivitas et servitudo, qua homini libero nihil gravius accidere potest. Sed vulgata lectio, quam vix commodum sensum habere putabat Drak., mihi exquisitior videtur: vid. not. —39. disces forte, qui critica prurigine laborat, legere malit, ut apud Virg. Æneid. lib. II, v. 66. —41. furebat Colon. et Oxon. (sed, teste Lefeb. omnes scripti) cum R. 1, 2, Parm. Med. et Beness. probb. N. Heins. Drak. et Lefeb. Vulgatum furebant, puncto post hoc verbum posito, retineri posse observat Gronov. Obss. I, 17. quem secutus est Cell. Non male! furebant Ad portas bellum sibi esse, vel furibundi conclamabant, interpretatur Barth. Adv. XXIII, 20. Sed intell. portas Romæ; ferebant emend. Zinzerl. Promuls. crit. c. 20. —43. Dilectus, non Delectus, Col. Utrumque recte dici, monent quos Drak. laudat, Lambin. ad Lucret. I, 87; Ant. Augustin. ad Fest. vid. Dilectus, N. Heins. ad Claud. Laud. Stilic. I, 316; ad Ovid. Met. I, 324, et Bentl. ad Hor. Od. II, iv, 18. —44. admirabile ed. Basil. Wolfii et aliæ inde expressæ. —46. exsiliere, vel exiliere Nicander scripsit, et post eum alii. Sed exiluere in optimis scriptt. legitur; vid. quos Drak. citavit, Gifan. Ind. Lucret., vid. Dissilui, Gronov. ad Senec. Thyest. vers. 768; Heins. ad Claud. Præf. Cons. Honor. III, 3, ad Ovid. Metam. V, 35; IX, 314; X, 410; XIV, 406; exsilire R. 1. Ven. Marsi et al. esiluere R. 2; quæcumque (bella) liberet corrig. N. Heins. Non male! Possis et quacumque, scilicet parte. —49. stridentes Colon. ut sit adpositio; gemuerunt emend. N. Heins. prob. Drak. quum limina sonitu tremere non recte dicantur, et omen non in tremore, sed in stridore portæ constiterit, ut ap. Claud. B. P. II, 6. Sed hoc verbis stridentis sonitu satis innuitur, et verbum tremere de quovis sonitu motuque usurpatur, vid. Burm. ad Ovid. Met. IV, 136; V, 356, et ad Val. Fl. II, 78; 413; IV, 180; VI, 526. Quæ loca etiam obstant, quominus leviori mutatione fremuerunt refingam, ut πύλαι μύκον Hom. Iliad. η, 749, dixit. Ill. Ernesti interpretatur: tellus, in qua posita erat porta, gravi ejus stridore contremuit, et veluti concussa est. —54. Dispersi subiere, (hostes) vicis, etc. ex emend. N. Heins. recepere Drak. et Lefeb. pro vulg. subiere vices, meritique, etc. —59. putabant malebat N. Heins. —61. circumfundentibus minus langueret. —62. occisis Parm. quod non minus placere potest. —63. Quod tibi sit L. satis scripti cum R. 1, 2, 3, Med. Quot tibi sit Parm. vulgo quot tibi sint. Post supersunt punctum, et post satis comma posuit Drak. suadente N. Heins. Nos vulgarem distinct. servavimus, ut Quod sit pro quantum. —67. in pugnam, quod Lefeb. tacitus recepit, vel in pugnas corrig. N. Heins. et Drak. ut etiam VIII, 521; IX, 459, et XIII, 202. Recte opinor. —72. servetur Put. ut sit græcismus; arte serventur c. catenæ, vel servetur, conj. N. Heins. Non male!

75. fletu, pro vultu legendum putabat idem prob. Drak. ut lacrimis apud Virg. Æn. I, 228, et rore apud Ovid. Met. X, 360. Possis quoque flumine pro lumina refingere, et doctius mæstum subfusæ flumine vultum, ut ap. Hom. Iliad. ι, 14, et Virg. Æn. I, 465. At non inepta videtur vulgata, modo vultum explices externam speciem, vel potius lineamenta oris. Similiter tacito sparsit vaga lumina vultu dixit Val. Fl. VI, 584. —76. matrum Dausq. tacitus scripsit contra fidem librorum; F. matres pariter chorus o. l.... dicabant, vel graditur chorus... dicantes libens rescripserit N. Heins. Forte totus versus non ex Silii, sed ex inepti versificatoris vena profluxit. Nam salvo sensu abesse potest, et non modo duri quid ei inest, sed etiam verba matres, femineus chorus, languent. —79. dignum, vel digno quodcumque e. n. turbæ A. maluerit idem, et dignum, quocumque es nomine, turba A.... donum Drak. prob. Ernesti, ut ad solennem precantium morem respiciatur. Inepte sic lacessi Silium judicat Lefeb. Withof. conj. Et ferimus dignæ, quocumque es nomine, turba A. —80. et acu et subt. conj. N. Heins. ut vestes textæ et acu pictæ conjungantur. Forte leg. acus subtemine: nam manus id nevere; quod tamen verbum ad texturam quoque transtulit Virg. Æn. X, 818; subtemine, non subtegmine, Colon. prob. Drak. quum subtegmen sit contractum ex subtegimen, at subtemen ex subteximen, ut momen ex movimen. Conf. Ill. Harles. ad Val. Fl. VI, 227. —82. Ac, non At, scripti, R. 1, et Med. —86. propero dono e R. 2, recepit Lefeb. h.e. propere oblato, vel confecto. Non male: nam de aliis quoque Dis, non de sola Pallade, h.l. agitur et Patres prætorem, omnia hæc ut mature fierent, curare jusserant, teste Liv. XXII, 9, extr. Sed vulgata videtur præferenda, si proprium donum ad solam Palladem, et τὸ venerantur ad reliquos quoque deos referatur. An his etiam proprium fuit donum? —89. at Col. ac Ox. et Put. Vulgo et.

91. tacito Col. Tell. R. 2; tanto Ox. Vulgg. cauto. Non male, judice Drak. quia Dictator, itineribus summa cum cura exploratis, exercitum ad hostem duxisse dicitur Liv. XXII, 12 pr. procedens, non præcedens, scripti. —93. hostisque R. 2. —98. Sidonii, h.e. Pœni. Hannibalis, Colon. Non male! —100. steterint, non steterit, scripti et Med. —102. quanto campi conj. N. Heins. —105. ut scripti et priscæ edd. ante Marsum, qui primus et dedit. Huic reliquum et primo d. suspic. N. Heins. Forte distinguendum, primo (h.e. primum, initio) damnatum, ut inutile bello. —106. Ita scripti, ut VI, 516 sq. Vulgo Heu ubi n. G., aut ubi sunt nunc f. g. quod non minus placebat Drak. Sed τὸ en magis sarcasmo convenit, atque ubi nunc duo f. g. opinabatur N. Heins. ut Silius Maroniana ad verbum exprimat: quasi variare ipsum dedeceat. Hinc tamen orta videtur lectio, fulmina belli, quam c. Tell. et R. 2. exhibent. —107. paventem, non paventes, scripti et R. 2. —109. profugus Col. Ox. R. 1, Parm. Med. Vulgo tulit profugos: nunc, etc. —112. suffigere conj. N. Heins. ut subscribere dixit Horat. Od. III, xxiv, 28. Sed figere eodem sensu doctius dictum videri potest. Utrumque vero significat, addere gloriæ. —114. at tamen e Colon. recepit Lefeb. Non male: sed idem v. 120, Tethydis pessime scripsit. Nam Achillis mater Thetis, Nerei, vel Chironis f. fuit, non Tethys, Cæli f. et Oceani conjux, quæ vulgo perperam confunduntur. Conf. Heyne ad Apollod. III, xiii, 5, p. 794 seqq. Præterea Tethys, yos, Τήθυς, υος, non Tethys, ydis, dicitur, et prima producitur syllaba. Conf. ad III, 60.

121. clipei... in imagine maluerit N. Heins. et v. 123, speculator coll. v. 521, cui loco Drak. adjicit I, 679, V, 378.

124. colla Put. R. 1, Parm. Med.

131. incœpti, ut v. 141 et 163, incœpta, male scripsit Lefeb. —132. residit, non resedit, Oxon. et Puteol. Confer. ad V, 3. —136. Furta fugæ conj. N. Heins. —137. tum scripti, quod recepit Draken. Vulgatum nunc servavi cum Lefeb. qui tunc in c. Put. et Tell. deprehendit. —139. Mæoniæ campis M. in oræ suspic. N. Heins. nescio cui bono? —141. Mille novat incepta R. 1, 3, Med. h.e. renovat. Non male!

146. inmurmurat iræ Colon. et plurimæ edd. prob. N. Heins. coll. V, 332. Rectius forte dolore iræ jungit Lefeb. ire ed. Ald. aliæque antt. ira emend. Scalig. ad oram Silii sui, ore in mentem veniebat N. Heins. —148. Nullane num Trebiæ, Trasymeni Colon. Nullane nunc Trebiæ et T. Oxon. et Put. cum R. 1 et 3, quam lectionem in contextum recipere non dubitavi, quoniam optimorum libb. auctoritate nititur, et modo notis interrogandi, quas adposui, adjuvetur, non commoda tantum sententia se probat, sed dolori quoque et adfectui loquentis egregie congruit. Vid. not. Possis et tum pro nunc legere: sed nulla mutatione opus est. Vulgatam lect. Nulla essent T. et T. nomina, nulli, etc. retinuit Drak. Sed τὸ essent manifeste interpolationem redolet. Nulli amnem Trebiæ et T. n. nulli, vel Nulli amnem T. T. n. n. corrig. N. Heins. et prius recepit Lefeb. Ferrem, nisi et langueret, quia amnis mox subsequitur, et libris parere tutius esset. nulli lugerent Itali Colon. et Parm. nulli Lugererēt Itali R. 2; nulli Lugerent tituli Ox. Put. R. 3; nulli Fulgerent tituli Ven. Marsi; ugerent Itali Tell. n super u scripto; nulli Ingererent tituli R. 1, et Med. nullis I. titulis Ald. nullos I. titulos edd. recentt. —152. genus et Put. quod recepi; g. ex Oxon. Vulgo genus: quoties claudicante versu; genus est, quoties, vel genus, o quoties conj. Dausq. et N. Heins. prius etiam D. Heins. et Scalig. in mentem venit. Illud recepit Draken. hoc Cell. genus, En quoties edidit Lefeb. quod amplecterer, nisi MSS. auctoritas aliud suaderet. —153. Discinxit sensu metaph. sumtum inferioris ævi verbum esse, neque antiquioris auctoris, quam Appuleii, exemplis firmari posse, notavit Barth. Adv. XXIX, 11. Sed primum quot verba in suspicionem caderent, si hæc ratio valeret? deinde contrarium docui in Obss. Discussit tamen, vel potius Diffinxit, quod coll. simili loco Horat. Od. III, xxix, 47, omnino arridere potest, legendum putabat Drak. qui propterea absurdissimus dicitur Lefeb. cui diffinxit potius vox barbara videtur. At vid. Jani ad Horat. Od. I, xxxv, 39, et Bentl. ad Hor. Serm. II, i, 79. —154. medio Colon. forte rectius, judice Lefeb. media insomnem dum b. n. D. conj. N. Heins. —158. motus Tell. et R. 2, prob. Lef. quum tres Campani equites Pœnum, ut Campanos ex Samnio peteret, moverint, teste Liv. XXII, 13. Male! vid. not. —159. Falenti Col. unde Phalanti corrig. Carrion, quod tamen nomen conditoris Tarenti (vid. ad XI, 6) ab h.l. alienum; Phalerni Put. et Mars. —160. Dives agri conj. N. Heins. Sed quis unquam tellurem agri divitem dixit?

163. vocent scripti cum R. 1, 3, Med. —165. prelis forte rectius scribitur, a premendo. —167. Signis ignotis Col. Ensibus ignotus emend. D. Heins. Finibus ignotis (quum vino præstantissimo necdum celebraretur Falernus ager), vel potius Censibus ignotis (h.e. pecunia, opibus) N. Heins. qui vulgatam nihili esse credebat. Sed vid. not. Mox pampinus viridis ad marg. Silii corrig. Scaliger, quod recepit Cell. Sed vulgatam ex Virgil. Eclog. IX, 20, firmat Drak. —169. sucis, ut ap. Virg. Ecl. III, 6 (et in Philoxeni glossis), scribendum monet N. Heins. qui etiam sucis Lyæis et miscere maluerit, coll. Virg. Ge. I, 9. Posterius se probavit Drak. non mihi, quoniam vulgare verbum est, et mulcere exquisitius, vid. not. Neque tamen dissimulare possum, mihi potius pro succis legendum videri fluviis, h.e. aqua, ut ap. Virg. Ge. III, 301; Stat. Th. IX, 573 al. Sic et fons pro aqua fontana, et flumen passim obvium est, v.c. ap. Virg. Æn. II, 719; XII, 119. Tum verba pocula Lyæi jungenda sunt, totusque locus responderet Horatiano Od. II, ii, 19, Restinguet ardentis Falerni Pocula prætereunte lympha; vid. ibi Jani. —175. stant ritu conj. N. Heins. et v. 178, Gnavo occursabat vel sine libris legendum existimabat, refrag. Lefeb. qui absurde ita emendari contendit et conf. Ovid. Fast. V, 503, addidit et vultum verbis. —179. patulis, vel potius ruris pro puris substituendum videbatur N. Heins. Sed Drakenb. recte notat, veteris ævi delicias non in pretiosa, sed in pura et munda supellectile constitisse; conf. quos laudat, Ovid. Fast. VI, 320, et Broukh. ad Tibull. I, i, 30; poma Col. Put. R. 2, Benes. coma Oxon. Vulgo corna. —180. e riguis maluerit N. Heins. quem vid. ad Ovid. Met. V, 535. Nec tamen video cur vulgatam spernamus. —184. decerpsit scripti; deterpsit R. 2. Vulgg. Vestæ detersit honorem, quod Marsus et Cell. coll. XIII, 434, male exponunt: ignem Vestæ dicatum amovit, dissipavit, ut libamina in medium jacere posset. Vestæ honorem focum interpretantur Dausq. et D. Heins. Melius Lefeb. explicat: «ex iis, quæ adfert, partem primam in honorem Vestæ detrahit, eaque veluti libamina in focum mittit, consecrat, ut ἀκροθινιάζει ap. Dionys. Hal. laudatum a Bernart. ad Stat. I, 553; ἀπήρξατό τε ταῖς Νύμφαις in Longi Daphnid. p. 57, ed. Cl. Villoison. Detersit vox est Ciceroniana Ep. ad Att. XIV, 10, extr.» Sed ibi Cicero jocose dixit, octoginta (sestertia) detersimus, h.e. ex tota summa cepimus, ut nos in familiari sermone einstreichen. Nollem itaque his dictis adjecisset: delirant prope hic Heins. et Drak. dum obtrudunt decerpsit: quod verbum poeta dignius est.

190. multra priscæ edd. —in uvis Ox. Put. R. 1, 3, Med.

192. quippe pro nota Colon. quod non capiebat N. Heins. Placet autem Lefeb. qui jungit: quippe tibi nondum nomen.

201. patrique, non patrioque, Colon. —205. Hic, non Hinc, Col. —207. Viniferis Put. R. 1, 3, Parm. Med. Mars. Vitiferis edd. recentt. Sed Uviferis Col. ut v. 263, et ap. Stat. Silv. IV, iii, 64, Uvifer Massicus. —208. lucentes Col. Put. Parm. lucenti Oxon. rorantes R. 1, Med. Mars. (qui olim turgentes amplectebatur, ut ap. Virg. Ge. II, 102, et Ovid. Trist. IV, vi, 9) et Mart. Herbipol. fulgentes primum edidit Nicander, quod περκάζοντας exponit D. Heins. liventes, hoc est maturescentes, et nigrum colorem ducentes, ingeniose conj. N. Heins. et recepit Lefeb. Ille laudat Horat. Od. II, v, 10; Prop. IV, ii, 13, et Juven. II, 81, hic Hom. Iliad. ς, 562, et Anacr. LII, 1; conf. not. ad v. 189; VI, 282; VII, 685. —209. Id monti quatuor scripti cum R. 3, et Parm. It monti Med. Vulgo It montis, non inprob. Lefeb. ut it significet est. Tacitus tamen edidit Id montis. —210. Ariusia pro Arvisia scribendum vidit jam N. Heins. Conf. not. —211. ferox non ferax, scripti et R. 2, lacibus Col. ut veribus, artibus, etc. unde lacubus restituerunt Modius et N. Heins. latibus Oxon. lucus Put. Latiis in editis.

212. dum e Col. recepit Drak. —213. ut sicci non male conj. Barth. Adv. I, 13, h.e. in terras sæviebat, quum cæde crudelitatem explere non posset; en sicci maluerit N. Heins. Idem v. 220, clamoribus pro rumoribus positum, vel ita forte legendum censebat. Conf. nota Ennii verba ap. Cic. de Senect. c. 4.

223. Stet p. d. bellis sententia, cives S. i. opinabatur N. Heins. Servare scripti et editi ante Nicandrum, qui primus Servando dedit; vincam Servando invitos (ut sup. v. 151, 152), vel vincam Servari, vel potius Stat p. d. b. sententia mecum, Servare, etc. non male conj. Withof. quem vide in Spec. ad Guntheri Ligurin. p. 65. Quos enim vincat, vel vincet Fabius? In loco Prop. me vincent, etc. —230. ruenti priscæ edd. non inprob. Lefeb. ut sensus sit, vobis inruere cupientibus. —231. properus malebat N. Heins.

232. Nondum in præcipiti, vel Ah! non præcipitis, ut ap. Virg. Æn. VI, 105, frustra corrig. Dausq. At Tell. quod mutata distinct. non minus aptum. —234. Præstiterit, opinor, State, viri, aut sentite ducem! Perperam certe post ducem comma vulgo ponunt, et explicant: quiescite, et tum demum me ducem sentite, quum optabilis occasio pugnam suaserit. Ita Cell. et alii. Sed Fabius hæc potius iratus dixisse censendus est, et sentire hoc loco significat, damno suo experiri, de quo vid. Burmann. ad Petron. c. 139, et ad Val. Fl. IV, 746; V, 505; VI, 502. —242. minusque edd. recentt. —243. ventos Col. —246. Artior et Col. Put. R. 2, Artior e conj. N. Heins. et Artior en Lefeb. —248. nostræ laudi volebat N. Heins. et prob. antiq. scripturam afuerit pro abfuerit, quæ exstat in c. Col. h.l. et XIII, 268, ubi Draken. laudat Intpp. Cæs. b. G. I, 36, et Val. Fl. III, 629; Stewich. ad Arnob. contr. Gent. III, pag. 79; Gifan. Ind. Lucret. vocc. victus et vinctus, devictus et devinctus somno, Faern. et Muret. ad Cic. Phil. I, 2; Pier. et Heins. ad Virg. Æn. VII, 498.

253. rapida Nicander dedit, quem secuti sunt Ald. Gryph. Nut. et Dausq. Conf. ad v. 1, et Virg. Æn. VI, 102. —255. totique, non totoque, Col. paulo venustius judice N. Heins. qui v. 257, in fluctibus, vel in montibus, vel stridoribus tentabat. Sed vid. not. —257. movent cum fratribus alas, h.e. invicem venti præliantes, conj. Withof. qui tamen vulgatam lect. forte non sollicitandam recte putabat, quum et Hiemi nebulosa frons, tempora et caput glaciale tribuantur infra XII, 2 et al. Idem merito repudiavit conject. Heins. montibus et fluctibus, quoniam h.l. de mari sermo est, et vox fluctus mox sequitur. —258. effusa, vel fusa malebat idem, et v. 259, ludunt in l., vel luctantur l. recubant pro lucent opinabatur Withof. si quid mutandum esset.

264. placitum, non placidam, Colon.

269. non valet Oxon. acrem Invidiam, vel ægro (ut in marg. R. 1) non male corrig. N. Heins. sed melius forte agri Barth. Adv. I, 13, ut sensus sit: non tanti erat ipsi hic ager, ut ejus gratia pugnam maturaret, et sic Pœni dolos ulcisceretur. Hoc recepere Cell. et Lefeb. qui ineptire putat N. Heins. cum Drak. et conf. Cic. Leg. agrar. II, 26; maximam habet invidiam Sullanus ager, et Justin. III, 7, hujus Periclis agros... gloriam invenit. Possis etiam legere, at non vacat, (non placet, ut XVII, 378; Virg. Æn. I, 373; X, 625 al.) ægro Invidiam... timore, Et dubia... depellere pugna. In vulgata lect. illustranda misere se torquet Marsus. Withof. emend. non vacat æque, etc. ut sensus sit: videbat quidem illa, sed non ita, non æque vacat timere invidiam; alia agenda habebat. Nec tamen ipsi displicebat conjectura Heinsii ægro, coll. IX, 36, 52, et XVI, 512. —272. raptantem et trahenda castra conj. Livineius. Melius captantem nequidquam s. t. N. Heins. Inportunum certe est τὸ et, nisi trahentem refingere malis. —274. scruposi, ut VIII, 431, conj. N. Heins. quem vid. ad Valer. Flacc. lib. II, v. 518. Sed conf. mox v. 357. —278. Literna, non Linterna, scripti; conf. ad VI, 654. —280. Arta, non Arcta, scripti; vid. ad V, 477. Atra fames in mentem venit N. Heins. et v. 283; labore diurno.

287. nam, non jam, scripti. —288. Eripit conj. N. Heins. et Exigit Drak. coll. XVI, 234. Sed non adsequor, cur vulgata ferri non possit; conf. Val. Fl. VII, 145; Stat. Th. V, 248 al. —295. Et Tyria... cassis maluerit N. Heins. ut cassis Aurunca IV, 516; Sidonia XVI, 452. Sed exquisitior est vulgata. —299. Forte leg. stricto, vel strictus... loro. Cf. Hom. Iliad. κ, 475, et Virg. Æn. IX, 352.

305. Cum pro Tum e scriptis recepit Drak. suadente N. Heins. quos secutus sum, sed sublata στιγμῇ τελείᾳ post planta. Cui reposuit Lefeb. Non male; si modo libri addicerent: ægrum dedit Nicander, et post eum alii. —306. vos suspic. Livineius, et somno excitat N. Heins. Sed τῳ nos major vis subesse videtur: non me tantum, sed te quoque et nos omnes. —307. quam, h.e. quantum, vel ut pro quæ malebat N. Heins. Ego majorem distinct. post excitat sustuli, ut illa senectus per adpositionem, et docte dicta sit pro, ille senex. —309. clauso collectos (contractos, artatos), quod Drak. recepit, vel clausos collectum limes in orbem emend. N. Heins. quem vid. ad Virg. Æn. XII, 862; clauso collectus ex c. Tell. et R. 2, reposuit Lefeb. Equidem non nisi orbem pro orbe substituendum crediderim, ut in spiram se colligit anguis ap. Virg. Ge. II, 154, et similia al. —310. non pro nunc Put. quando pro quoniam Tell. R. 1 et 2, quod recepit Lefeb. quando res arte nunc R. 2. —320. Vulgatam distinctionem, Si cordi, c. m. e. r., mutavit N. Heins.

329. Bellantis primus edidit Nicander, prob. Dausq. qui etiam Bellanti tentabat. Sed conf. Gronov. Obss. IV, 9. —334. Sarmenta scribendum videbatur N. Heins. quum non ipsi tauri sint adcensi, sed frondes taurorum cornibus adligatæ. At vulgata doctior est, ut adcendere aram, focum, etc. et german. eine Pfeife anzünden. qua Col. et Put. quæ Ox. —337. Nos et mox hic refinxit Nicander, quem secuti sunt alii.

344. detergent, non detergunt, Col. quod cum Lef. recepi. Cf. v. 534; Jani ad Hor. Od. I, vii, 15 et VV. DD. ad Virg. Æn. VII, 626. Mox quid tempus, non quod t., scripti ei priscæ edd. —349. instat trepidis, non instant trepidi, in scriptis. instat trepidus D. Heins. et Cell. vitiose.

354. adjutæ pice crescere flammæ Cœpere minus grato ad aures sono emend. et copiose illustravit N. Heins. Picis in cornibus boum nemo mentionem facit. Vox quidem adjutæ simpl. posita suspicionem interpolationis movere potest: sed flammas quassatione capitum adjutas intelligere licet ex iis, quæ præcedunt. Capitum irrita quassatio excitans flammam, Liv. XXII, 17. —355. et vinclis fumi, vel atque undans fumo se erumpere vertex conj. N. Heins. quam locutionem erumpere se (ut emergere se inf. v. 413, prorumpere se ap. Cæs. B. G. I, 80, inrumpere se Varr. ap. Non. Marcell. in Calidum) Silio etiam obtrudit VIII, 642, et inpr. XII, 438, ubi Lucret. IV, 1113; Virg. Ge. I, 446; IV, 368; Æn. XI, 548; aliaque loca adscripsit, et Drak. laudavit Manut. ad Cic. Ep. ad Div. VIII, 14; Stewich. ad Arnob. adv. gent. I, p. 52 et 56; II. p. 69; Gifan. Ind. Lucret. et Broukh. ad Tibull. IV, i, 86.

362. intentus cælo primus refinxit Nicander.

367. Ita scripti. Hac facie subita volitantum in montibus editi, prob. Dausq. —372. terra pro rupta iterum primus dedit Nicander, qui etiam v. 374, post tellus inseruit tantis damnata ruinis. Jamque fugam Rutuli, et Atque pro Jamque refinxit: quæ inepti versificatoris laciniæ se probabant Dausq. nisi quod τὸ terra respuerit, quia tellus sequitur. —382. celebranda et versus adultum maluerit N. Heins. —383. tramittere, non transmittere, scripti; conf. ad IV, 487.

386. Minuci, non Minuti, in scriptis omnibusque illius gentis numis; etsi in priscis marmor. utrumque reperitur: Μινούκιος dicitur Polyb. III, 87, Appian. Hannib. c. 12 seqq. Plut. vit. Fabii et aliis. —391. Versus hic spurius putidusque videbatur N. Heins. et, qui uncinis eum inclusit, Drakenborchio; quod contra putat Lefeb. qui cum verbis nec deinde morabor comparat Liviana XXII, 25, propediem effecturum, ut sciant homines, etc. Minus forte displicebit omniaque melius procedent, si v. 393, Tunc (quod tacite a Lefeb. quem Ernesti secutus est, nunc editum video), scil. quum rediero, ut v. 391, deinde refinxeris. Pro vulg. Nunc ex Col. Hunc (ut v. 401) recepi: sed illud præstat. Tum sententia v. 395 hæc est: Interea, quamdiu absens fuero, saluti erit ægræ reip. cum hoste non conflixisse. Sed vide notas. —395. Parenthesin addidit N. Heins. fallimus, non fallimur Colon. —396. Vulgo comma post rebus, et punctum post placeat ponitur, quod mutavit Burmann. —398. sic vos servasse Colon. et Oxon. quod recepit Drak. Vulgo sit vos servar. Τὸ sit cum Lef. retinui, suadente Burm. Sat Fabio cives servasse triumphi est, vel Stet F. cives s. triumphus suspic. N. Heins. coll. v. 224: sic, h.e. nil movendo, cunctando, restituit Lenz, pro sit. —400. has nobis erit hæc tibi gloria reddi conj. N. Heins., et aliud præterea mendum latere putabat, quum τὸ gloria jam præcesserit: vobis Colon. et se pro tibi, ut sed in R. 2, unde sat refinxit Lefeb. Mihi in mentem venit legere hos nobis, erit hæc si gloria redde, etsi vulgata quoque ferri potest. —401. hunc, non huic, scripti. —408. monitus ed. Dausq. vitiose.

411. intrarat scripti et R. 2. Vulgatum intrabat servavit Lefeb. qui v. 412, tortus tacite reposuit ex ingeniosa et admodum probabili emend. N. Heins. quem vid. ad Val. Fl. IV, 657, et ad Catull. LXV, 13. Possis et motus scribere. —413. vitrei se sedibus antri... emersere conj. N. Heins. quem cf. ad Ovid. Fast. III, 367. Id recepit Cell. et prob. Draken. Conf. sup. ad v. 355. —415. At Put. unde Ut suspic. N. Heins. —416. perculsa e scriptis et R. 2, recepi, non inprob. Drak. Vulgata lectio percussa præferenda videbatur N. Heins. Sed vid. ad II, 213. —417. properæque fluunt volebat N. Heins. coll. III, 412; limina, h.e. antrum Protei, non litora, quæ vox modo præcesserat, omnes scripti. —418. Teleboum regna ex emendat. N. Heins. recepi cum Lefeb. vid. not. Teleboa Oxon. Vulgo Teleboi, quod ex Telebou ortum videtur. Telebois non male corrig. Dausq. et sic tacite edidit Cell. —421. despectat emend. N. Heins. prob. Drakenb. Vulgatam scripturam Lefeb. defendit his verbis: «Inepte Heins. despectat. Non capit. Rejectat verbum grave pro rejicit, repellit, objiciendo cautes. Fucum sibi facit Drak. qui hanc emend. probat, et absurde citat Stat. Th. II, 35, nam illi stat sublimis recte præcedit despicit: at in Silio quomodo despectabit, qui conditur in imo antro»? Inconcinna certe verba objectis rejectat, et incondito ad aurem sono. Forte leg. receptat, vel reflectit; nisi malis Cautibus obversis. Cautes vero objectæ sunt forsan utrimque sibi obpositæ et procurrentes, ut ap. Virg. Æn. I, 160 sq. et III, 534. Ceterum Silius h.l. expressit Virgil. Ge. IV, 422.

425. At primus dedit Nicander: Et vero Wolf. in Basil.

428. Cymothoe ex c. Tell. et R. 2, recepit Lefeb. Conf. III, 58. —430. obsessaque Put. unde obsessaque l. nautis conj. N. Heins. et v. 434, Calpes antra, h.e. antrum Phorcydis et Gorgonum ad Calpen: quod probat Drak. et recepit Lefeb. Conf. ad II, 59. Sed vulgata lectio doctior, et per adpositionem explicanda videtur. Pœnis pro nobis malebat Withof.

435. evolvens, h.e. exponens, corrig. N. Heins. coll. v. 494, suffrag. Drak. quum involvere futura significet, verbis obscuris et intricatis ambagibus ea prædicere, et Proteus non obscure h.l., sed clare, ut semper, vaticinetur. Male, judice Lefeb. cujus hæc nota est: «Ineptissime evolvens Heinsius; non capit. Dic, connectens præterita et futura, incipit a præteritis, et tandem reserat futura.» —437. Ide rescripsit Lefeb. ex auctoritate codicis, nescio cujus, unde et v. 465, Iden edidit. —441. curru et mox liti emend. N. Heins. Sed recte olores currus jungit Drakenb. et servasse pro observasse positum adcipit, vid. ad III, 380. —443. corytos, non coritus, Oxon. et Put. cum priscis edd. coritos R. 1, et Med. —447. Vulgo post Purpureos distinguunt, et tum capilli purpurei sunt pulchri, ut πορφύρεαι χαῖται ap. Anacr. XXVIII, 11 et al. vid. sup. not. ad v. 195. Sed purpureos amictus jungebat N. Heins. et ingeniose conj. cesto, vel cesti pro vestis, probb. Drak. qui maxime in hoc judicio Venerem cesto opus habuisse putabat, ut nempe magicis ejus illecebris animum Paridis in suas partes pelliceret. Notus est κεστὸς Veneris, cingulum, ex locis class. Hom. Il. ξ, 214 sqq. et Claud. de nupt. Hon. et Mar. 124 sq. Conf. Heins. ad Claud. nupt. Pall. et Celer. v. 6; Broukh. ad Tibull. I, ix, 5; Rigalt. ad Onosandr. p. 25; Alberti ad Hesych. T. II, p. 239, et Winckelm. Gesch. der Kunst P. I, pag. 198. Sed ex vulgata scriptura eadem, puto, sententia exoritur; vid. not. et Virg. Æn. I, 404; ubi conf. Heyne. In alia omnia discedit Lefeb. qui hæc adnotavit: «Nil intellectum hic Heinsio et Draken. 1º Referunt purpureos ad amictus; sed p. crines sunt croceæ comæ in Ovid. A. A. I, 530; citante Cl. Ruhnken. ad hymn. Pseudhomer, v. 177, ubi χαῖται κροκηΐῳ ἄνθει ὁμοῖαι. 2º Legendum erat vestis amictum, pleonast. ut tegmine vestis I, 673, pro veste. 3º Religabat valet hic solvebat, vel ut in Ovid. A. A. I, 529, recingebat, laxabat. Hoc sensu diserte occurrit in Catull. LXII, 84; (ubi v. 76, voce resolvens explicatur) ej. Argonaut. v. 174; Horat. Od. II, ii, 24; coll. Virg. Æn. I, 320, 323. 4º Frustra vult Heinsius cesti. Sat intelligitur jam poeta verbo religare. 5º Incaute Drak. vult, ut Venus cingatur suo cesto. Nam traditio mythica nos docet, Deas tres ipsas Pastori omnino nudas patuisse. Nec aliud dicit Prop. II, ii, 14. Jam vero quare zona sine tunica? Nec aliud exhibet numisma in Drak. ære incisum. Alia plura adferre possem e sola historia Augusta Itali Angeloni, in qua Venus victrix nuda sine zona occurrit, licet semel cum tunica, et cincta, manu pomum gerens, ut amictum subtilem induta, sed sine zona, in magno marmore, quod Draken. incidi curavit: sed hoc pudoris ergo factum a sculptore.» Vid. numum ap. Morell. specim. rei numar. tab. XI, et marmor ap. Beger. Spicileg. Antiq. p. 135. Nudæ etiam, Gratiarum instar, sunt Deæ in lapide Maffei Gemme antiche, T. IV, t. 2, et apud quosdam poetas, quos Spanh. ad Callim. H. in Pall. v. 53, laudavit; sed, teste eodem, amictæ, seu stolatæ in aliquot monumm. antt. Vid. v.c. Begeri Thes. Brandenb. T. I, p. 43, et Montfauc. Antiq. expliq. T. I, P. I, pl. 108. Id quoque a poetis tradi solet, et Palladis certe verecundiæ magis convenit. Præterea verbum religare sensu solvendi non nisi ap. Catull. reperitur, et vulgaris ejus vis huic loco satis apta est. Plura ad observatt. Lefeb. respondere, nec vacat, nec opus est. Ceterum vesti conj. Schmid. —453. Si modo maluerit N. Heins. et v. 455, victoria nostram Cypron. —457. De, non Et, Col.

458. hic R. 1, 3, Parm. Med. non inprob. N. Heins. unde id recepit Drak. Ille tamen conj. hoc, hac oratione; hic vero his, quod et nobis in mentem venit. Possis et Dumque his aligeros inflat. Vulgo hæc; quod Dausq. exponit τάδε, coll. Virg. Æn. VIII, 433. Marsus Cupidinibus instando hæc dicit. —461. Involvit quotquot noti sunt libri, Involvi est ex emendat. Gronov. Obss. I, 17, et N. Heins. qui tamen comta manu maluerit, tamen Oxon. et omnes editi, præter Basil. Colin. et Dausq. qui comam habent, non comta tamen conj. Barth. Adv. I, 13. —462. Connivens refinxit Nicander, et v. 464, jussas silvas, de quo vid. ad VI, 498. —465. Idem, non Idam, scripti, unde Iden reposui, suadente N. Heins. quod et tacitus fecit Lefeb.

473. Vulgg. Troja est. Sed secutus sum cod. Col. et Ox. qui verbum substantivum omittunt. —474. unda antt. edd. —476. ponto innabunt, non innabunt ponto, Colon. ponto vivent R. 1, Med. et al. —477. limine conj. Burm. ad Ovid. Am. II, vi, 1, notante Cl. Ernesti. —480. Sasonis, non Sassonis, Col. ut etiam IX, 469, et ap. Plin. III, extr. Mel. II, 7; Lucan. II, 627; V, 650; Æthic. et in Tab. Peuting. Σάσων dicitur Polib. V, 110, et Strab. VI, p. 194; Σασών Scylaci p. 10 et 22; Σασὼ Ptol. III, 13. —486. Multaque, non Multa quoque, Col. et Ox. lugebit, vel potius turgebit (ut tumidus v. 481) emend. N. Heins. Sed vid. not. —Mataurus Col. ut et VIII, 449; XV, 559, et, quos N. Heins. laudat, Mel. II, 4, in MSS., Stephan. Μάταυρος πόλις Σικελίας, Gruter. p. clxi, et Antonin. in Itiner. Mataurum flumen. Sed Μέταυρος dicitur Strab. VI, p. 177; Livio, Plinio, Horat. Claud. Lucano et aliis. Conf. ad IV, 187. —487. in furto Col. quod recepit Lefeb. Hinc Jovis e furto, vel Ille Jovis furto hinc g. suspic. N. Heins. et v. 490, torquentem.

496. mente pro mentem conj. Cell. et ex ed. Gryph. recepere Drakenb. et Lefeb. auctore N. Heins. Imo κατὰ mentem: quod certe minus durum est, quam si copulam et suppleas cum Cell. —497. nec Pœno deerat ex Colon. recepit Drakenb. et impense arridebat N. Heins. qui male comparabat Valer. Flacc. lib. II, vers. 314. Equidem explicarem: nec pascere Pœno deerat, scilicet facultas, de quo vid. ad VI, 10. Sed aptior hoc loco vulgata lectio, quam reduxi cum Lefeb. Nec deerat pascere, vel quin, vel quo minus pasceret; nil intermisit, quo pasceret, nutriret, aleret perversam pugnandi cupiditatem, qua Minucius flagrabat. Locutio passim obvia, v.c. XI, 50; apud Prop. I, xvi, 7; Liv. XXVIII, 8, pr. Tac. Hist. IV, 11 (nec deerat ipse complecti in vulgg. edd.) et Ann. XIV, 39; Pœnos Oxon. Pœnum Put. furorem, scilicet bellandi, Col. R. 2; Benes. Conf. not. ad I, 32. Vulgo favorem, scilicet militum et vulgi, quem Minucius sibi conciliaverat, de quo vid. Liv. XXII, 25, extr. 27, pr. Polyb. III, 103. Sed alterum præstat. —503. sinuato captivum omnes scripti, sinnato c. R. 2, summato c. Med. Ducens summato c. R. 1, Ducens hamato c. ad l. ferro Parm. et Benes. Vulgata scriptura Ducit captivum sinuato, cujus auctor metro haud dubie metuebat. Sed vid. ad III, 495; vel potius ad VI, 226; et X, 182, ubi eadem iterantur. Ed.

509. Vagina insuetos enses Ox. et Put. —510. et exstat in scriptis, R. 1, Parm. Med. Vulgo omittitur, prob. Lefeb. —513. Tum opinor; vid. ad VI, 299. —514. luerint malebat N. Heins.

516. Ita distinxi cum Drak. suadente Burm. Vulgo æquantur, penitus cernebat, etc. Spernebat emend. N. Heins. Non male. Sed Cedebat verbis expers irarum aptius videtur. Pro cernebat, Withof. conj. cedebat, vel temnebat. Nec tamen plane respuebat vulg. lect. coll. sup. v. 268 sq. —523. Minuci (nam Minici N. Heins. mendose scripsisse suspicor) Colon. ut semper. Vulgg. Minuti, vid. ad vers. 386.

528. vallique Colon. et Tell. Vulgg. nulloque, ut Ausonius sit Minucius, non Fabius. Male! —531. tempora, non tempore, Colon. —532. Non sperata tibi, vel Nunc sperata diu, maluerit N. Heins. Tam pro non legendum recte, opinor, putabat Withof. —533. quando ex R. 2, recepit Lefeb. —534. Detergere ed. Drak. vitiose.

538. quinam, non quisnam, Col. et Ox. Cf. ad II, 645; dolebit, vel docebat conj. Dausq. invita Minerva. —540. Quas dignum est scripti. Vulgo Quas dignum. Sed Quas dignus, scil. dare, ἅς ἄξιος δοῦναι, ex R. 1, recepit Lef. Non male! —542. Libyca rostra R. 1. —545. Discant R. 1 et 3, Parm. Med. Sed vid. not. In vulgg. edd. ante Drak. distinguitur Sciscant, imbelles magna, etc.

549. obolenda Col. —551. non Col. et R. 2; minorem scripti. —Mox (v. 552) si sunt iidem et priscæ edd. ut I, 602, 647; X, 270, al. Hæc omnia in contextum recepit Lefeb. suadente N. Heins. qui tamen frustra nonne emendabat: nam non centies interrogative pro nonne occurrit. Tum sensus est: Nonne plebs in eo, quod minorem mihi æquavit, haud peccasse videbitur, sed ego potius hac ignominia dignus ero, si talis mihi mens est? minore antt. edd. Secutus sum Drak. qui vulgatam lect. servavit, nisi quod sunt reposuit, et post minori, non post æquavisse distinxit. Idem tamen probat lectionem MSS. quia Romani non majorem minori, sed minorem majori, Minucium Fabio, æquaverint. Hæc nimis subtiliter dicta agnoscit Ernesti, et monet, verba nostra in universum de potestate imperatoria æquis inter utrumque partibus divisa intelligi posse, coll. v. 515, et interrogationem illam frigere. Ceterum omissio subjecti h.l. dura est. Forte leg. plebs æquavisse... corda. —558. cursu Intrares? exin tibi, etc. volebat Dausq. Sed exsul h.l. δεινῶς dicitur Camillus, qui post exsilium triumphavit. —562. Mutassent solium conj. N. Heins. quam ineptam esse conject. monet Withof. et duplex que eleganter poni, exemplo Virgil. Æn. II, 56. —564. feramus, Ac celeremus opem tacite rescripsit Lefeb. —565. Jamjamque immixta suspic. Scalig. et sic Puteol. cum edd. Marsi et Cell. —566. concursus primum edidit Nicander. Sed nostram lect. magno eruditionis adparatu et exemplorum numero stabiliunt N. Heins. et Drak.

571. Post Africus comma, et post torquent colon posuit Lefeb. —574. raptum, non raptim, scripti et R. 1 a m. sec. —575. tantum pro prorsus refinxit Nicander. Sed præstat τὸ prorsus, quod etiam ex VIII, 328; XI, 153, 237, et XIV, 511, defendit N. Heins. qui v. 579, uni maluerit.

584. Hausurus, non Hausturus, Col. et Put. Ausurus Ox. sine adspiratione; conf. ad XVI, 11, et Intpp. Virg. Æn. IV, 383. —585. parvo c. Put. R. 1, 3, Parm. Med. Hinc parvo discrimine emend. N. Heins. quem vid. ad Ovid. Metam. VII, 426. —586. pæne pro mente conj. idem. Sed potior est vulgata. —590. Vulgo post aciem et extima distinguunt, quod mutavi, quia mentem poetæ hanc puto esse: Pœnos, modo claudentes aciem Minucii, nunc clausos ipse tenet, extima h.e. extremos hostes, vel a tergo cingens. Ego vero vulgatam distinctionem restitui, et jure, opinor. Ed. —595. Aversumque, non Adversumque, scripti. Recte: nam a tergo hostem adoriebantur. —596. juvenum Colin. D. Heins. et Dausq. —597. bellans opinabatur N. Heins.

598. Thurin, non Turin, Col. R. 1. Med. Beucen Col. Narin, non Marin, Col. Put. R. 1, 3, Parm. Med. unde recepi. —599. nisumque conj. N. Heins. Mahalcem Colon. Vulgo Maleon. —601. consternit Marsus et post eum alii. —602. Thulim e scriptis recepi; Tylin et Thylin in editis. —604. Monesum alii. —606. consedit letifer i. ex Colon. reposuit Lefeb. qui vulgatam frigere putat. Sed vid. ad I, 540. Poeta forte scripserat cui sedit, et hinc librariorum pars consedit, alii sedit cui.

612. trepidoque solo Colon. non inprob. N. Heins. ut solum pro planta pedis positum sit. —616. campo Colon. quod recepit Lefeb.

618. juventus Syllæque C. jungit idem. Sed plures potius horum nominum juvenes, quam omnes, quibus Sylla et Crassus præerant, milites intelligendi videntur, quoniam non nisi clarissima nomina memorantur. Syllæque Crassique quatuor scripti, R. 1, 2, 3, Parm. Med. Vulgata lectio Sylla ruunt Crassusque redolet interpolationem ejus, qui ignorabat, syllabam finalem, per se brevem, sequentibus duabus, vel tribus consonis, modo corripi, modo produci; conf. ad XVII, 547, et Draken. ad IX, 575, ubi laudat Gifan. Ind. Lucret. v. E longum ob Cr. Barth. ad Claud. bell. Gildon. v. 136, ad Calpurn. Ecl. II, 32, ad Stat. Silv. I, vi, 10, et Advers. XXIII, 4; Intpp. Virg. Æn. XI, 309, et Culic. v. 193; Voss. Gramm. II, 15, et Zinzerl. diatr. promulsidi crit. subjunctam. Adde Dorville ad Chariton. p. 184. Idem quoque nonnunquam fit, etsi plures consonæ non sequuntur, ob cæsuram. Conf. simil. vers. Virg. Æn. XII, 363. —619. Furnius, non Fannius, scripti. Notus est Furnius ex Horat. Sat. I, x, 86, et alius ex Cic. ad Div. X, 1 et 6. Clara vero et gens Fannia fuit. —620. fovebant conj. N. Heins. —621. Spectari Col. Vulgo inibant Spectati Fabio, omisso v. 620, quem ex c. Col. revocavit Modius. —631. decora juventæ, ut ap. Virg. Æn. IV, 559, putabat N. Heins.

642. aenis, non ahenis, Col. et Ox. vid. ad V, 606.

643. exscidere ex scriptis, auctore N. Heins. recepit Drak. quod tamen recte repudiavit, et ex comp. script. exscīdere ortum putat Lef. Veteres dixerunt, vel exscindere, vel excidere (quod ex præp. ex, et verbo cædere compositum est) non exscidere: unde enim tum litera s? Neque huic verbo respondet τὸ abscidere, de quo vid. ad III, 552. —645. brevibus gyris emend. Gronov. gustu ad Stat. p. 374. Non male; cf. Broukh. et Heyne Obss. ad Tibull. IV, i, 93, 94, et loca, a Drakenb. adscripta, inf. ad XVI, 489; Senec. Hippol. v. 313, et Thyest. v. 841; Ovid. Met. II, 517; Lucan. III, 554; Add. Cic. Or. III, 19; Colum. X, 226, et Stat. Silv. IV, vii, 3. Sed vid. not. —646. post, non per, Col. Tell. R. 2, Benes. —650. subjecta priscæ edd. Male! —651. Umenti Col. unde Humenti tacite rescripsit Lefeb. etsi forte rectius, vid. ad II, 469, et III, 522; Viventi in aliis.

658. versu, tramittit, non cursu transmittit, Col. —659. transfossus, non transfixus, Col.

662. Carmelus, non Charmelus, scripti et priscæ edd. —663. Bagrada, non Bragada, scripti, ut I, 407, et VI, 141. Mox iidem Nubæ, non Jubæ, ut III, 269. —668. fugæ Col. et Tell. fuga, Ox. Put. et R. 2. Vulgo fugam suadente, etc. —669. in et mox occultabat, non et... occultarat, scripti et priscæ edd. —671. Hampsicus Col. Vulgo Nampsicus, vel Napsicus, Amsychus conj. N. Heins. —674. viscata emend. jam Barth. Adv. I, 13, quod N. Heins. et Drak. probarunt, et recepit quoque Lefeb. Sic viscata virga dicitur Ovid. Met. XV, 474, et Varr. R. R. III, 7; pinguis virga Martial. IX, 54; viscati viminibus Petron. c. CIX. Sed vulgata lectio forte non mutanda, quia doctior est, et poetæ epitheta verbis, ad quæ propr. non spectant, jungere solent. —676. Substructa, Colon. Substracta, Tell. et R. 2. Vulgo Subtracta.

682. Hæc est lectio c. Colon. quam etiam confirmant reliqui scripti et R. 2, nisi quod pro Tunger in Put. nigris, in ceteris niger exstat. Vulgo Terrificus nigris p. Maurus. —683. furvi pro fulvi cum Cell. Draken. et Lefeb. reposui ex emendat. Dausq. et N. Heins. quem vid. ad Ovid. Met. III, 273; conf. sup. ad V, 220. —686. arrectis conj. N. Heins. Sed vid. ad II, 668. —689. Hennæa, non Ætnæa, scripti. Conf. ad I, 93.

696. Ferrata calce, h.e. calcaribus, non Ferrato c., scripti, ut etiam XIII, 169, et XVII, 5. Conf. Ernesti Clav. Cic. Intpp. Virg. Æneid. XI, 714, et, quos Draken. laudat, Nonius h.v. Voss. art. Gramm. III, 34, et Davis. ad Cic. Tusc. Qu. I, 8. Mox forte leg. effusæ largus habenæ, vel effusam l. habenam. Conf. Intpp. ad Lucan. VII, 225. —698. cassa scripti, R. 1, 2, 3, Med. Mars. Benes. conf. Heins. ad Ovid. Fast. VI, 406, grandi Junt. Ald. Gryph. Nut. crassa Mart. Herbip. Basil. et al.

705. Ac scripti. —707. multum labente mavult N. Heins. et v. 710, instimulans. —712. arvis scripti et R. 2, unde reposui pro vulg. agris. —713. Tum leg. videtur; vid. ad VI, 299; Marte paterno conj. N. Heins. et v. 719, cursim, et v. 722, ejectat coll. Virg. Æneid. V, 470. Vulgata lectio arte paterna etiam Withofio non displicebat coll. VIII, 12; Hor. Od. I, xii, 9; aliisque simillimis locis, quæ laudavit in Spec. ad Guntheri Ligurin. p. 17. —723. Tyriis pro terris Ox. et Put. turmis ingeniose emend. N. Heins. quod recepit Lefeb. Sed præstiterit, opinor: Tum demum tetræ,.... Stygiæ tandem f. t. ut gradatio sit, vel, τὸ Stygiæ interpretam. τοῦ tetræ. Alioquin verba demum et tandem minus apta esse et languere videntur. —729. cognoscere ex c. Tell. et R. 2, reposuit Lefeb. Sed nihil interest.

731. Colles Col. et Put. Collis ἀρχαϊκῶς scripsi, unde vulgata lectio Collibus orta videtur. —735. memorabant, non memorabat, Col. et Oxon. —736. dissederat Col. h.e. diversis locis sederat, separatus fuerat; discederat Put. dissiderat malit Lefeb. ut insiderat V, 3. Vulgo discesserat. —737. revocato, non revocati, Col. —741. Tænarias olim conj. N. Heins. et postea Pæne atras... umbras, ut apud Hor. Od. II, xiii, 21. Utrumque nimis abit a vulg. scriptura, quæ etiam non minus venusta est. Cf. sup. v. 586 et 688. Sic et perpetuæ u., perpetua, æterna, longa nox; vid. Drak. et Ind.

747. properantibus conj. Livineii, a Cortio et Ernesti notata.

C. SILII ITALICI