← Table of contents
Fornander collection of Hawaiian antiquities and folk-lore, Volume 3 (of 3)

Volume 6 / Part 2 — Pule no Hina.

Reading edition

O Hina hoi, Hina ukiuki,

O Hina hoi, Hina we’awe’a,

O Hina waianoa, la’i e i ka polikua kane,

Kani ae la Hina ha’ihala,

He akua kona i ka Nonomea. 5.

O ka wai e auau ai Hinakua,

Kani holo Hina i ke alanui,

He kaua huna na Peapea,

A i ole i hiki ka maia o ka wai e,

E ka wai e auau ai Hina makua! 10.

Iho mai Hina mai ka lani,

Kona alanui, o ka anuenue,

Kulukulu ka ua, ka pakapaka,

Ke ala a Hina i pii ai,

Kaukini Hina i ka hele one, 15.

Kani ae Hina i ke ahua,

He manini ka i’a e ai Hina,

Ua loaa e.

Kaumaha ia, kaumaha ia,

Ka papa i kai, ke koa panoa, 20.

Ka halelo, ka hee ku kohola, ka pe’ape’a,

Ka aalaihi, ka palani,

Kaa i ka onini he i’a paoa nui,

Na Hina ia i’a.

Kai-na mai i uka, unuhia mai i kaa walu 25.

Ka i’a Hina makua kala

Ai Hina i ka i’a makamaka maikai

Au e Hina e! Na Hina ka hoi ua i’a.

Kaumaha ia, kaumaha ia,

Ka papa i kai ka haku moana 30.

Ka lua kupua ka wai lua ono,

Kahakai o Hina, makai na ’ku ana,

Nana ia ’ku o Palaiuli, o Palaikea.

O Hina malailena, o Hina ai kanaka,

O ka Hina ia nona ka i’a, 35.

Hanaua mai he i’a e Hina e!

Na Hina ka hoi ua i’a.

Kaumaha ia, kaumaha ia,

Hookelekele ana Hina i kana i’a.

Maunu i ka makau o Hina makua kahi, 40.

Pa i ka ilikai o Hina makua lua,

Ai mai ka i’a a ke kupua, o Hina makua kolu,

Ka’ika’ina iluna o Hina makua ha,

Hoouka i ka waa o Hina makua lima.

Kuukuu ka alae na Hina, 45.

Kuu aku i lalo i manawai,

I ka wai puna, i ka wai kahe,

I ka wai auau no Hina,

Hamo ana i ka ili, nana i ka ula

I ka maikai, hoopau Hina i ona kino, 50.

Ua lele a manu, ua kau a lupe,

Pau ma koa’e, o Kane ka imua

O Hina ka i ka hope

O Hakiololo ka i muli mai ou e Hina.

Kau ka lupe, kolo ka alae a Hina la, 55.

Lele aku la.

O ka awa kanuia i ke kala o ka hale,

Ua kupu, ua lau, ua oo,

Kiina, hukia, lawea mai a,

O ha, o heea, i’a ku i ka apu, 60.

I’a inu, ku ia ia inu Lono, i’a inu Hina,

I ka umu hakoko, o ka awa hoi ane,

E Hina! E Hina! I ke kini,

E Hina i ka mano,

E Hina i ke kala, 65.

E Hina i ka weke,

Eia kau e kala o ka pu’u ma’i,

Eia kau e weke o ka pu’u make,

O ka pu’u ola kau e hoihoi mai.

Notes in this chapter

Note 1 · Hina, the Helen of Hawaiian folk-lore, as a goddess and as a human, she figures more frequently in popular tradition than any other heroine Note 2 · Among the definitions of ukiuki, that of provoking, teasing offense, rather than anger, seems applicable here. ↑Note 3 · We’awe’a, given here as procurer, probably had a different meaning in earlier days, though this may be warranted. It has a sense of running Note 4 · Unrestrained, unawed, whereon the husband’s shoulders rest. ↑Note 5 · Nonomea, a mythical land supposed to be ever bathed in the red glow of twilight. ↑Note 6 · Hinakua or Hina makua (parent), referred to later as elder Hina. ↑Note 7 · Heralded or proclaimed as she (Hina) ran: kani holo, the method of issuing royal edicts in olden times. ↑Note 8 · Manini, surgeon-fish (Teuthis sandwichensis). ↑Note 9 · Make offerings to the aumakua, ancestral god, for personal aid. ↑Note 10 · Koa panoa is the bared coral bank or reef at low tide. ↑Note 11 · Aalaihi (Thalassoma duperrey). ↑Note 12 · Palani, Sturgeon-fish (Hepatus dussumieri). ↑Note 13 · This line has reference to the handling of the net in fishing. Kai’na, here is to lift or ease over the net (ka’ika’i ana mai), rather than Note 14 · Unuhia mai, round up, gather, or drive into the net. ↑Note 15 · Kala, (Monoceros unicornis), a fish sacred to Hina. ↑Note 16 · Makamaka is a friendly companion, and in a certain sense means strong affection, as also good, fresh. ↑Note 17 · Malailena, revengeful, bitter, sarcastic. ↑Note 18 · Man-eater in the sense of exacting penalties for the infraction of her kapus. ↑Note 19 · The poet here calls upon Hina to give birth to fish, hanaua mai like hanau mai. ↑Note 20 · Lift or place it above, ka’ika’ina iluna. ↑Note 21 · The numbering of these several Hinas may indicate successive generations. ↑Note 22 · The introduction here of the mud-hen, alae, identifies the subject of this mele, Hina, as the mother of the demi-god Maui, who by a cunning Note 23 · Send, kiina for kii ana; pull it up and bring it here, lawea for lawe ia. ↑Note 24 · The real meaning here of i’a inu, fish-drink, is a relish with awa drinking, to overcome its bitter taste; generally fish was preferred, in Note 25 · Weke, Goat-fish (Upinius, sp.). ↑
Explore with AITake your curiosity a little further.

Reading settings