← Table of contents
Fornander collection of Hawaiian antiquities and folk-lore, Volume 3 (of 3)

Volume 6 / Part 2 — Mau Mele no Lahainaluna.

Reading edition

Auwe, ua nalo ae nei ka Hokuloa malamalama,

Ua manuahiia aku la e ke Akua;

Ua paniia aku la e na ao Polohiwa.

Aia paha la iluna i ka poe lalani hoku,

Iluna i ke aouli la oloko lilo aku. 5.

Ike aku la oe ia Paradaiso nani;

Kahi nani o ke Keikihipa,

I hoohiluhiluia i ke gula a me ke diamana.

Me he makamaka ala ka ua no Hilo

Ka hele no a kipa i Hanakahi. 10.

Akahi ke aloha e hana nei,

Iloko o ka wahine me ke keiki,

Iniki wela i ka ili o ka ipo ahi;

Ahi loko huila i ke aloha.

Aloha ana oe la e, 15.

Ke niuniu oe a ka wai kahe,

Kahe makawalu ke kai o Makaiwa.

Aiwaiwa ka hekili poha i ka lewa,

He ahikanana oe i na mea helu;

He puaakela oe i na mea ike, 20.

He ike na ka maka lalau ka lima.

Nui ka pihe ke wawa nei

Ke holo nei ka lohe i na moku.

Moku ke kane kaawale ka wahine;

Naha ka paa ka pili o Rusia. 25.

Ua hala ke kai ka makamaka;

Hoi no a noho i ka lai o Kona;

Pau ka ike ana i ka hono o na moku

I ka la ko Kailua o Lahainaluna,

Aloha mai na hoa o ka la wela o Makalii. 30.

Ua Ikaboda, ua hala ka nani,

Ua hele ke kaikuaana makua o ka aina makamaka ole;

He mau kieki kakou na ka makua hookahi,

Malaila no kakou e hui ai,

Aole he kaawale ana ’ku iloko olaila. 35.

O oe no ka hiki mua o makou na ukali,

He u, he aloha ia oe e L. L. Ua,

Ka mea i hele aku la i ke ala koolua ole a ka moe.

Ua hala ke kumu, pau ke a’o ana;

Moe kinowailua ke kaha ana ’ku nei; 40.

Nei aku la i ka pali o Hooipo;

Lilo aia i Wahinekapu,

Ka hele ana aku nei a ke aloha

E imi ana i na hoa kuka o keia kula panoa.

Olo ka pihe e uwe ana 45.

I ka makua o ka hale hoopili wale.

I ka pili no a haalele mai;

Popoi na umii hao a ka makani iluna.

Hoolelele i na auneke a ke aloha,

Ke hele nei a hanini iluna o Waialoha, 50.

Aloha wale ke kahana loa oia nei

I ke kula pili o Lele.

Kaili ka hanu lele ke ea,

Ua pau ka makani ka manao aloko,

Hele kohana ke kinowailua. 55.

Elua mea nani a loko e hana nei,

O ke aloha ua hoi mai

Ko kino uhane ua lilo e;

Lilo aku la ia Kamalama ilalo.

Malamalama ke alo pouli ke kua. 60.

Papale na maka i ke aloha.

Ke hoi nei ka uhane i ka malu niu o Lele:

I ka malu kuwawa o Wailuku:

I ka ua naulu noe anu o Kula;

I ka ua noe uwahi moe i ke pili, 65.

I piliia ka ua me ka la

Ke anu hoi me ke koekoe.

Hoi ka uhane i Maunahoomaha,

Hoomaha i ka luhi i ka eha.

I lu ia, eha wale ka nahele, 70.

E ka manu ai lehua o Hauola,

Ka ka punohu a ka ua i ka laau,

Kuhi makou o oe ia, aole ka.

He aka no ka uhane i hele i ka wanaao.

I ka wehe ana o ke alaula malamalama. 75.

Kani uina ka leo o ka manu iluna,

Nei nakolo na kapuai o kou hele ana

He mea kamahao ia no Maunapiku,

He u he aloha ia oe la e.

Aloha Lanihulipo i ka uwahi a ka lua; 80.

Aloha maeele, maeele i ke anu,

Huli kua huli moe i ke kula o Nahili;

Hili hewa i ka pua ula mae a ka nahele;

Haale mai ana kou aloha i ke kula o Limaloa,

Aole loa e ike i ka mea maikai o ke aloha; 85.

Aloha ke kai o Pailolo a me Kaiwi,

Kahi au e holoholo ai.

Hele aku la no oe me ka pomaikai;

Noho kou mau pokii me ka waimaka;

Ou poe kaikuaana me ka minamina; 90.

Ou nui kini e kanikau nei,

O au mau kumu e u nei.

Na makamaka ia o kamahele

Hele aku la ae nalo i ka malu o Kaawela.

Kaawale makou ou pokii o ka hale noele, 95.

E noele aku ana i ka apua paa o ka ike;

O ka hale lewa ia o ka noiau,

Hale hooilina ole o ka noonoo,

He hooilina ka make no na kino

He u he aloha ia oe la e. 100.

Aloha nui oe e ka mea i hele aku la,

E ike i ko ka aina lani a me kolaila puali

Pau kou hiolani ana i na mea naauao.

I ka papalua o ke kuea a me ka makolukolu o ke cuba;

I ka hoopiha ana o ke kuea a me ka unuhi o na kumakaha, 105.

I ka huinakolu me ka hoailonahelu;

Moleanahonua me ke anahuinakolu;

I ke anaaina me ka holoholomoku.

Holo aku la oe e ike ia Ierusalema hou,

Ke kuleanapaa ia o ka poe pono; 110.

He ala hoolulu ia na ka makani

A makou e kuleana hewa nei.

He hiki mua oe iloko o na buke noonoo,

Pau ka noonoo la ua lolii ke kino i ka moe,

Moe lolii oe i ke one o Lahainaluna, 115.

Maluna o Iesu ka hoola.

E ala oluolu ai makou.

Lamentation for Lahainaluna.1 Love to you Lahainaluna, The chief parent of the Hawaiian Isles, The beautiful golden garment of the poor; The glory of the orphans. You are the one greatly thought of 5. By the new students from Hawaii to Kauai. We are happy over your everlasting beauty; Our minds are ever longing Just to see your honored home, And your beautiful golden fence. 10. O Lahainaluna, love to you, Where wise men have dwelt, There were our hearts made ever glad With the shady trees of your grounds Where your brethren encamp around thee. 15. O Lahainaluna, love to you, The shelter of the learned. You have found a new chief For the residents. From you have come forth 20. The honored men of the Hawaiian government; From your bosom there were sent out Deacons and disciples of the Lord. O Lahainaluna, I love you Who brought out the goodness of the Hawaiian Kingdom. 25. Where shall I find the one you long to see? Let us consider the learned men From Hawaii to Kauai. Is it right to have the flag half-masted By the Hawaiian Kingdom? 30. The sumach flowers turn toward the plain of Puopelu Resting safely with the breeze, the aa, Here we are the orphans, longing to be with thee. O Lahainaluna, I love thee, The breast of the orphans. 35. You are the kawelu (grass) at the cliff of Nuuanu; At Nuuanu, the dividing line of knowledge, Seeking for you but never finding you. There you are at the Isthmus of Darien, Overlooking the Mediterranean Sea. 40. O Lahainaluna, I love you. You are the sounding twine of the shoemaker; You are the sledge hammer of the blacksmith; You are the compass of the navigators; And the mud-hen singing at mid-night. 45. I heard a noise while asleep and awoke, O Lahainaluna, I love you. You were a hunch-back among the chiefs; You were the consulting companion of the two winds, The moae and the hauapepee. 50. They are the originators of the kona, To hide away your love Across to the stormy sea of Cape Horn. O Lahainaluna, I love you; Thou art the misty rain of Lilikoi 55. That is agitating my heart. You have seen Waialeale, You were delighted with the water of Haunu, Lovely Kaala sublime in its beauty, It was the beauty of the land, 60. You are the fragrant flower of Ainahau, that is kissed in all lands. In the midst of people, and the jungle of Africa. I love the lehua blooming on the plain, Satisfied in the sojourn that was blessed by the red rain, Murmuring at Kanehoa. 65. You was a friend in time of trouble at Lahainaluna, Just like the pervading of perfumes Flying over to the calm of Lele. I jumped to embrace you, but could not find you You were at Ieheulani. 70. Beautiful lies the field of Kaiwiula. O Lahainaluna, I love you, The greatest in the Kingdom of Hawaii nei. March 30, 1853. Kanikau no Lahainaluna.1 Aloha oe e Lahainaluna, Ka makua alii o ko Hawaii paeaina, Ke kapa gula nani o ka poe hune; Ka lei alii o na keiki makua ole. O oe ka mea i manao nui ia 5. E na haumana hou mai Hawaii a Kauai. Ke olioli nei makou i kou nani pau ole; Ke iini nei no hoi na naau o makou E ake e ike aku i kou hale hanohano, Me ou pa gula nani. 10. E Lahainaluna e aloha oe; Kahi i noho iho ai o ka poe noiau, Malaila no hoi i hauoli nui aku ai ko makou manao Ma na laau malumalu o kou kahua hele Kahi e hoomoana ai o kou mau hanauna. 15. E Lahainaluna, e aloha oe, Ka puuhonua o ka naauao. Ua loaa iho nei oe he pali alii hou No na kupa Hawaii. Noloko mai hoi ou i hoopuka ia mai ai 20. Na kanaka hanohano o ke Aupuni Hawaii; Noloko o kou poli i hookuu ia mai ai, He mau luna haiola na elele o ka Haku. E Lahainaluna e aloha oe Ka mea e maikai ai ke Aupuni Hawaii. 25. Mahea la i huli aku ai kau mea i manao ai? Noonoo pu kakou i na kanaka noiau Mai Hawaii a Kauai. Pono anei ka hae hapa hoailona o ka make E ke Aupuni Hawaii? 30. Ka pua-nele-au nenee i ke kula o Puopehi I walea ka noho ana i ka pa aheahe a ka makani, he aa, Eia makou na keiki makua ole e ake aku ana e launa me oe E Lahainaluna, e aloha oe, Ka waiu o na keiki makua ole. 35. O ke kawelu ka oe i ka pali o Nuuanu; A Nuuanu huli ka palena o ka naauao, E imi aku ana ia oe aole ka oe i loaa. Aia ka oe i ka puali o Kaliena, E huai aku ana i ke kai o Kaikahonelua, 40. E Lahainaluna, e aloha oe. O ke kuaina kani ka oe a ka poe humu kamaa; O ka hamale kui hao ka oe a ka poe kui hao; O ke panana ka oe i waena o ka poe holomoku; O ka alae kani kuluaumoe ka oe. 45. Moe au a puoho lohe i ka halulu, E Lahainaluna, e aloha oe. O kahi kuapuu hele ka oe i waena o na ’lii; Ka hoa kuka ka oe o na makani elua. O ka moae a me ka hauapepee. 50. Na laua e hooluli ala o ke kona, I huna aku hoi i kou aloha I alo aku hoi i na lae ino o Kepahoni. E Lahainaluna, e aloha oe; Ka ua noe ka oe o Lilikoi 55. E hakoi lua nei ka puuwai. Ike aku la oe ia Waialeale. Walea aku la oe i ka wai o Haunu, Aloha Kaala he onaona i ka nani, He nani no no ka aina, 60. O ka pua ala oe o Ainahau i honi ia ma na aupuni a pau, I waena hoi o na wahi kanaka a me na auakua o Apelika. Aloha ka lehua aki popohe i ke kula, I walea ka noho ana i ka hoopiha ia e ka ua ula, Ke nu mai la i Kanehoa. 65. He hoa oe i ka la inea o Lahainaluna, Me he wai lukini ala ia e paoa nei Lele hoolahalaha aku la i ka lai o Lele. I lele aku wau e apo ia oe aole oe i loaa Aia ka oe Ieheulani. 70. Nani ke kula o Kaiwiula e waiho nei. E Lahainaluna, e aloha oe, Ka mea ihiihi ma ke Aupuni Hawaii nei.

Notes in this chapter

Explore with AITake your curiosity a little further.

Reading settings