INDEX GALLICO-LATINUS.
Reading edition
A
ABAISSEMENT, Humilitas, abjectio, ignobilitas, vilitas.
Abaisser, Deprimo, demitto, submitto, inclino.
ABANDON, Derelictio, contemptio, desertio, destitutio, relictio.
Abandonner, Derelinquo, desero, destituo, cesso, relinquo, linquo, reliquum facio, demitto, desisto.
Abandonné, Desertus, relictus, deditus.
ABATTEMENT, Abjectio, languor, imbecillitas, infractio.
Abattre, Profligo, prosterno, depello, decutio, dejicio, affligo.
Abattu, Fractus, infractus, afflictus, debilitatus, profligatus, demissus.
ABBÉ, Abbas.
ABCÈS, Vomica, ulcus.
ABDICATION, Abdicatio.
Abdiquer, Abdico.
Abdiquer un emploi honorable, Dignitatem depono.
ABEILLE, Apis.
ABÎME, Vorago, gurges, charybdis.
ABJECTION, Abjectio.
Abject, Abjectus, desertus, contemptus, spretus, vilis, humilis.
ABOIEMENT, Latratus.
Aboyer, Latro, allatro.
ABOMINABLE, Abominandus, detestabilis, horrendus.
ABONDANCE, Frequentia, crebritas, multitudo, coacervatio, copia, abundantia, ubertas, vis, facultas, affluentia, profluentia, acervus, fertilitas, exuberantia.
Abonder, Abundo, sum dives, affluo, redundo, magnam copiam habeo, circumfluo, exubero.
Abondant, Copiosus, abundans, uber, dives.
— (En parlant d’un discours): Fusus, dispersus.
Abondamment, Copiose, uberrime, large, largiter, prolixe, abundanter, cumulate.
ABORD, Accessus, aditus.
D’ABORD, TOUT D’ABORD, Primo, primum, imprimis, cumprimis.
Aborder, Appello, applico, admoveo, accedo.
ABRÉGÉ, Compendium.
Abréviation, Arctatio.
Abréger, Contraho, coarcto.
ABRI, Profugium, perfugium, portus, tectum.
ABROGATION, Abrogatio.
Abroger, Rescindo, infringo, revello, infirmo, labefacto, dissolvo, aboleo, abdico, refigo.
ABRUPT, Præruptus.
ABSENCE, Absentia, privatio.
Absent (être), Desum, absum, deficio, non adsum.
Absent, Absens, remotus, non præsens.
ABSOLUTION, Culpæ liberatio.
Absoudre, A scelere libero, fatentibus peccata remitto.
ABSORBER, Sorbeo.
ABSTINENCE, Abstinentia, modestia, parcus victus, sobrietas, moderatus cibus.
Abstenir (s’), Abstineo, prohibeo, tempero, contineo.
ABSURDITÉ, Insulsitas, ineptiæ.
Absurde, Absurdus, ineptus.
ABUS, Abusus.
Abuser, Abutor, perverte utor.
— (Tromper), Decipio, circumvenio, circumscribo, in fraudem impello, in errorem induco.
ACADÉMIE, Palæstra, gymnasium, Academia.
ACCABLEMENT, Oppressio, afflictio, perturbatio.
Accabler, Opprimo, obruo, affligo, vexo, perturbo, deprimo, prosterno.
Accablé (être), Laboro.
ACCÉLÉRATION, Acceleratio, celeritas.
Accélérer, Accelero, celeritate utor, appropero, propero.
ACCÈS, Accessus, aditus.
Accéder, Accedo.
Accessible, Pervius, apertus.
ACCIDENT, Casus.
Accidentel, Fortuitus.
ACCLAMATION, Acclamatio, plausus, clamor, admurmuratio.
Acclamer, Acclamo, succlamo.
ACCOMMODEMENT, Pactio, transactio.
En venir à un accommodement, Pactionem conflo cum aliquo.
ACCOMPAGNER, Comitor, assector, sector, deduco.
ACCOMPLISSEMENT, Perfunctio.
Accomplir, Perfungor, conficio, perago, absolvo, facio, compleo, exsequor, exigo, transigo.
Accompli, Perfectus, absolutus, perpolitus.
Homme accompli, Vir egregia virtute.
ACCOURIR, Accurro, advolo.
ACCOUTUMER, Assuefacio, usu doceo.
Accoutumer (s’), Assuesco, consuetudinem capio, cousuesco, soleo.
ACCROISSEMENT, Accretio, progressio, progressus, accessio, additamentum, incrementum.
Accroître, Augeo, amplifico.
Accroître (s’), Concresco, incresco, accresco.
ACCUEILLIR, Accipio, aliquem ad me suscipio.
Mal accueillir, Explodo.
ACCUMULATION, Coacervatio, copia, cumulus, acervus.
Accumuler, Accumulo, addo, coacervo, congero, exaggero, colligo, infarcio, aggrego, augeo.
ACCUSATION, Criminatio, accusatio, insimulatio, nominis delatio, crimen.
Accuser, Criminor, criminationem affero, criminatione utor, in crimen voco, detego, accuso, defero, arguo, insimulo.
Vos sourcils semblent accuser l’astuce, Supercilia illa tua calliditatem clamitare videntur.
Accusateur, Accusator.
ACHARNEMENT, Furor.
Acharner (s’), Mordicus inhæreo.
Avec acharnement, Acerrime.
ACHAT, Emptio, coemptio.
Acheter, Emo, coemptionem facio, coemo.
Acheteur, Emptor.
ACHÈVEMENT, Peractio, finis, extremum, perfectio.
Achever, Perago, perficio, absolvo, exædifico.
Achevé, Absolutus, perfectus, completus, expolitus, maturus.
ACIER, Adamas.
ACQUISITION, Adeptio, quæstus.
Acquérir, Acquiro, obtineo, consequor, adipiscor, comparo, adjungo, nanciscor, assequor.
ACQUITTEMENT, Absolutio, liberatio.
Acquitter, Libero, eximo.
Acquitter de (s’), Fungor, facio, efficio, perfungor, satisfacio.
ACTE, Actus, actio, factum.
Actes officiels, Acta.
Action, Factum, facinus.
Faire une action d’éclat, Facinus præclarissimum suscipio, efficio.
Mauvaise action, Malefactum, maleficium, damnum.
Agir, Ago.
ACTIVITÉ, Diligentia, solertia, labor, sedulitas, industria.
Actif, Diligens, attentus, sedulus, agens, efficax, assiduus, studiosus, impiger, actuosus.
Activement, Impigre, diligenter.
Actuel, Instans.
ADAPTER, Apto, accommodo, compono.
Adapter sous, Subtexo.
ADHÉSION, Adhæsio, assensio, assensus, aprobatio, plausus, applausus.
Adhérer, Hæreo, adhæreo, adjaceo, applicor, adjungor.
ADIEU, Vale.
ADJOINDRE, Adjungo, adjutorem do.
Adjoindre (s’), Subscribo, adjutore utor.
ADJUDICATION, Addictio.
Adjuger, Addico, dedo, adjudico, mancipo.
Adjudicataire, Manceps.
ADMINISTRATION, Procuratio, curatio, gubernatio, administratio, dispensatio.
Confier l’administration, Procurationem alicui committo.
Administrer, Dispenso, dispono, procuro.
Administrateur, Administrator, præfectus, curator, minister, gubernator, moderator.
ADMIRATION, Admiratio, miratio.
Admirer, Admiror, admiratione afficior, miror, obstupesco.
Admirer (s’), Me circumspicio.
Admirable, Mirabilis, mirus, mirificus, mirandus.
Admirablement, Mirabiliter, mirandum, mire, insigniter, mirifice, mirum in modum.
ADMISSION, Cooptatio.
Admettre, Admitto, adscribo, coopto.
ADOLESCENCE, Adolescentia.
Adolescent, Adolescens, juvenis, ephebus, pubes.
ADONNER à (s’), Impendo, insumo.
ADOPTION, Adoptio.
Adopter, Adopto, deligo, instituo, filium adscisco.
Adopté (être), In familiam venire.
ADORER, Adoro, DEUM veneror, DEO supplico.
ADOUCISSEMENT, Mitigatio, delinitio, excusatio, levamen.
Adoucir, Mitigo, mitiorem facio, lenio, placo, sedo, flecto, allicio, demulceo.
Adoucir un barbare, Cicurem reddo barbarum.
Adoucir (s’), Dulcesco.
ADRESSE, Solertia, sagacitas, dexteritas.
Adroit, Versutus, callidus, solers.
Adroitement, Solerter, sagaciter, callide, dextere, apte, astute, perite, scienter.
ADULTE, Pubes, adolescens.
ADVERSAIRE, Adversarius, adversus, oppositus, inimicus, hostis.
AFFABILITÉ, Affabilitas, facilitas in audiendo.
Affable, Affabilis, comis, placidus.
AFFAIBLISSEMENT, Debilitatio.
Affaiblir, Debilem facio, debilito, infirmo, frango, minuo, enervo, affligo, diminuo, dissipo, attenuo, extenuo.
Affaiblir (s’), Oblanguesco, relanguesco.
Affaibli, Attenuatus, exilis, humilis, abjectus, demissus.
AFFAIRE, Negotium, res, munus, cura, labor, molestia.
Avoir beaucoup d’affaires, Negotiorum mole obruor, multis urgeor negotiis.
Entreprendre une affaire, Negotium attingo.
S’occuper d’une affaire, Negotium tracto.
L’affaire se prolonge, Res trahitur.
Il faut terminer promptement l’affaire, Cunctandum non est in eo negotio.
L’affaire a bien tourné, Res fauste cecidit.
Charger qqn d’une affaire, Negotio aliquem præficio, præpono.
Être l’homme d’affaires de qqn, Rationes alicujus procuro.
C’est votre affaire, Hæc partes tuæ sunt.
Affairé, Negotiosus.
Relatif à une affaire, Negotialis.
AFFAISSEMENT, Labes.
Affaisser (s’), Decido.
AFFECTATION, Nimiæ concinnitatis in sermone consectatio.
Affecté, Putidus, gravis, fastidiosus.
Affectation (avec), Putide, fastidiose, inepte.
AFFECTION (en général), Affectio, commotio, sensus, pietas.
Affectueusement, Intime, enixe, ex animo, benevole, amice.
AFFERMER, Redimo.
AFFERMIR, Consolido, corroboro, stabilio, firmo, firmum facio, obfirmo.
AFFÉTERIE (avec), Putide, fastidiose, inepte.
AFFIRMATION, Affirmatio, assertio, asseveratio.
Affirmer, Affirmo, assevero, aio, annuo, comprobo, vindico.
— (Par serment), Adjuro, juro.
Affirmativement, Affirmate, asseveranter.
AFFLICTION, Luctus, mœror, squalor, fletus, tristitia, mœstitia.
Affliger, Afflicto, ango, vexo, conficio, ægritudinem affero.
Être accablé par l’affliction, Ægritudine opprimor.
Affligé, Tristis, mœrens, mœstus.
AFFLUENCE, Frequentia, concursus, crebritas, multitudo.
Affluer, Affluo, abundo, circumfluo, concurro, confluo.
AFFRANCHIR, Libero, libertatem do, in libertatem restituo, emancipo.
Qui affranchit, Liberator, vindex libertatis.
Affranchi, Libertinus.
AFFREUX, Nefandus, nefarius, detestabilis, horrificus, exsecrandus, infandus.
AFFRONT, Ignominia, dedecus, labes.
Recevoir un affront, Ignominiam accipio.
Supporter un affront, Ignominiam fero.
Affronter, Oppeto, subeo.
AFIN QUE, Ut, uti.
AGACER, Vellico.
ÂGE, Ætas.
Âgé, Senex.
Âgé de moins de soixante ans, Minor annis sexaginta natus.
AGENOUILLER (s’), Genua submitto, me prosterno.
AGGRAVER, Aggravo, valde gravo, onero, premo, exaggero, recrudesco.
Aggraver (s’), Aggravesco, gravior fio.
AGILITÉ, Agilitas.
Agile, Alacer, alacris, paratissimus, agilis.
AGITATION, Æstus, fervor, trepidatio, pavor, motus, agitatio.
Agité, Turbidus, perturbatus, confusus.
Agité (être), Fluctuo, fluctibus jactor.
AGNEAU, Agnus, agnellus.
AGONIE, Agonia.
AGRAFE, Fibula.
AGRANDIR, Laxo, dilato.
AGRÉMENT, Jucunditas, festivitas, lepor, hilaritas, amœnitas, suavitas.
Agréable, Gratus, jucundus, amans, suavis.
Agréable à (être), Gratificor, gratiam facio.
Agréablement, Jucunde, suaviter, dulciter.
AGRÉGATION, Concretio, compositio.
AGRICULTURE, Agricultura, cultio agri, cultura agri.
Agraire, Agrarius.
AGUETS (être aux), In speculis sum.
AH! Proh, pro, at at.
AIDE, Adjumentum, subsidium, præsidium, auxilium, perfugium, suppetiæ.
Aide (sans), Suo marte.
Aider, Adjuvo, juvo, opitulor, auxilior, sublevo, præsidio sum; præsidium, opem, subsidium affero.
AÏEUL, Avus.
Aïeul (de l’), Avitus.
Aïeux, Majores, patres, avi.
AIGLE, Aquila.
AIGRETTE, Crista.
Qui a une aigrette, Cristatus.
AIGRIR, Exacerbo, irrito, ad iracundiam provoco, acidus fio, acesco.
AIGUILLE, Acus.
Aiguillon, Incitamentum, invitamentum, illecebra, stimulus, aculeus, sagitta.
Aiguillonner, Stimulo, excito, pungo.
Aiguiser, Acuo, exacuo, excito.
AIL, Allium.
AILE, Ala, pennæ.
Ailé, Pennatus, volucer, volatilis.
AILLEURS, Alibi, in alio loco.
— (Avec mouvement), Alio, in alium locum, ad aliam rem.
Ailleurs (d’), Cæteroquin, alioquin.
AIMANT, Magnes.
AÎNÉ, Maximus stirpis, maximus natu filius.
AINSI, Sic, ita, item, similiter.
Ainsi que, Velut, veluti, sicut.
A L’INSTANT, Mox, repente.
AIR, Aer, cœlum, æther.
En plein air, In propatulo.
A son air, Ex vultu.
Aéré, Perflabilis.
Aérien, Flabilis, spirabilis, aerius.
AIRAIN, Æs.
Airain (d’), Æneus, æreus, quod ex ære est.
AIRE, Area.
AISE, (à son), Otiose, per otium.
Aisément, Facile, libenter, nullo negotio, cito, expedite.
AISSELLE, Axilla.
AJOURNEMENT, Prorogatio, prolatio, procrastinatio, dilatio, comperendinatus.
Ajourner, Prorogo, produco, differo, procrastino, tardo, amplio, moram interpono, moror, comperendino.
AJOUTER, Addo, adjungo, adjicio, appono, adscribo, adjungo.
Ajouté, Assumptivus.
AJUSTER, Attexo, addo, adjungo.
ALARMER (s’), Trepido, timeo, metuo.
Alarmé, Trepidus, pavidus, metuens, timens.
AVENTURE (à l’), Ut fors tulerit.
ALIÉNATION, Abalienatio.
Aliéner, Alieno, vendo.
ALIMENT, Alimentum, nutrimentum, cibaria, pabulum, pastio.
Alimentaire, Alimentarius, ad alimenta pertinens, cibarius.
ALLÉGER, Levo, allevo, sublevo, minuo, lenio.
ALLÉGORIE, Allegoria.
ALLÉGUER, Prætexo, prætendo, causam affero.
ALLÉES et venues, Obambulatio, crebræ itiones.
Aller, Vado, eo, ingredior, pergo.
Aller souvent, Ito.
Allez! Illicet, ilicet.
N’allez pas croire, Noli putare.
Aller au-devant, Anteoccupo, præoccupo, oppeto.
Aller devant, Anteverto, præverto, antecedo.
Aller (s’en), Abeo, discedo, migro, egredior, proficiscor.
ALLIANCE, Affinitas, necessitudo, fœdus.
Conclure une alliance, Percutio fœdus cum aliquo.
Allier à (s’), Societatem cum aliquo coeo.
Allié, Fœderatus, socius, affinis, conjunctus affinitate.
ALLOCUTION, Allocutio.
ALLONGEMENT, Productio, porrectio.
Allonger, Protendo, prorogo, porrigo.
En allongeant, Producte.
Allongé, Oblongus.
ALLUMER, Accendo, uro, inflammo, illumino, illustro.
ALLUVION, Alluvio, eluvies.
ALORS, Tum, tunc.
Alors que, Cumprimum, ut primum, ubi primum, simul atque.
ALOURDIR, Prægravo.
ALPES, Alpes.
ALTÉRATION, Depravatio, corruptio, distortio.
Altérer, Depravo, corrumpo.
Être altéré (Avoir soif), Sitio, siti laboro.
ALTERNATIVE, Vices.
Alternatif, Alternus.
Alternativement, Vicissim, invicem.
AMAS, Cumulus, acervus, accessio, summa.
Amasser, Comporto, agglomero.
AMBAGES, Spinæ.
AMBASSADE, Legatio.
Envoyer en ambassade, Lego, legatum mitto.
Ambassadeur, Legatus.
Remplir les fonctions d’ambassadeur, Legationem perficio.
AMBIGU, Flexiloquus.
AMBITION, Ambitus, ambitio.
Ambitionner, Vehementer rem concupisco.
Ambitieux, Ambitiosus, ambitione plenus, honorum cupidus.
AMAIGRIR, Emacio, macie conficio.
ÂME, Anima, animus, mens.
AMENDE, Mulcta.
Infliger une amende, Mulctam alicui irrogo.
Punir par une amende, Mulcta afficio.
AMENER, Adduco, contendo, contraho.
AMERTUME, Acerbitas, ærumna, miseria, molestia, calamitas, tristitia.
Amer, Acerbus, acer, asper, mordax.
Amèrement, Acerbe.
AMEUBLEMENT, Instrumentum, supellex.
AMIABLE (s’arranger à l’), Causam cum altero compono.
AMITIÉ, Amicitia, benevolentia, conjunctio, familiaritas, necessitudo.
Rechercher l’amitié, In familiaritatem alicujus venio.
Lier amitié, Cum aliquo necessitatem conjungo.
Demeurer en relations d’amitié, In consuetudine permaneo.
Perdre l’amitié, Collectam effundo gratiam.
Renouer amitié, Fœdus renovo.
AMOUR, Amor, benevolentia, gratia, pietas, studium, caritas.
Aimer, Amo, diligo, carum habeo, studio prosequor, benevolentia complector.
On aime à, Juvat.
Aimable, Amabilis, lepidus, venustus, festivus, elegans.
Ami, Amicus, necessarius, familiaris, sodalis.
Se faire beaucoup d’amis, Concilio mihi conjunctionem multorum.
Je suis son vieil ami, Vetus mihi cum illo amicitia et consuetudo intercedit.
Perdre ses amis, Omnium consuetudine privari.
Amicalement, Amice, benevole, familiariter, animo amico.
A MOINS QUE, Nisi, ni, si non, nisi si, quod nisi.
AMOLLIR, Emollio, effemino, macero.
AMONCELER, Congero, congrego, accumulo, comporto.
AMORCER, Inesco, illecebris animos invito.
AMPHIBOLOGIE, Amphibolia.
AMPHORE, Amphora.
AMPLE, Amplus, laxus.
Amplement, Ample, magnifice, honorifice, honeste, affatim, abunde.
AMPOULE, Ampulla.
AMPUTATION, Amputatio.
Amputer, Amputo, reseco, circumcido, rejicio.
AMUSEMENT, Oblectamentum, oblectatio, delectatio.
Amuser, Delecto, oblecto.
Amuser (s’), Delector, oblector, ducor, capior.
AMYGDALES, Tonsillæ.
ANALOGIE, Analogia, proportio.
ANCÊTRES, Majores, patres, avi.
ANCIEN, Vetus, priscus, antiquus.
ANCRE, Anchora.
Mettre à l’ancre, Naves anchoris infreno.
Être à l’ancre, In anchoris exspecto.
Lever l’ancre, Navem ex portu educo.
ÂNE, Asinus.
ANÉANTIR, Infringo, frango, debilito, concido, interimo, perdo, everto, disperdo, profligo, labefacto, infirmo.
Anéanti, Profligatus.
ANGE, Angelus.
ANGINE, Angina.
ANGLE, Angulus.
Anguleux, Angulatus.
ANGOISSE, Angor, ægritudo.
ANIMATION, Animatio.
ANIMAL, Animal, animans.
Animer, Animo, vitam do, animatum facio, anima dono.
— (Exciter), Excito, stimulo, impello.
ANNEAU, Annellus, annulus.
Qui porte un anneau, Annulatus.
Qui fabrique des anneaux, Annularius.
ANNÉE, Annus, spatium annuum.
Année bissextile, Annus intercalaris.
Année (de l’), Hornotinus, hornus, hujus anni.
Annales, Annales.
Anniversaire, Anniversarius.
Annuel, Quotannis, singulis annis, annuus.
ANNONCE, Renuntiatio, nuntiatio, præconium.
Annoncer, Renuntio, nuntio, expono, præcino, prædico.
ANNOTER, Annoto, observo.
ANNULATION, Abrogatio.
Annuler, Irritum facio.
ANSE, Ansa, manubrium.
Qui a une anse, Ansatus.
ANTENNE, Antenna.
ANTÉOCCUPATION, Anteoccupatio, impulsio.
ANTÉRIEUR, Prior.
ANTICIPATION, Anticipatio.
Anticiper, Anticipo.
ANTIPODES, Antipodes, gentes adversi orbis incolæ.
ANTIQUITÉ, Vetustas, antiquitas.
Antique, Antiquus, vetus, priscus.
A l’antique, Prisce, antique, prisco more.
ANTRE, Antrum, caverna, specus.
ANXIÉTÉ, Anxietas, sollicitudo, dolor.
Avec anxiété, Anxie, sollicite, religiose, cum anxietate.
APAISEMENT, Placatio, pax, tranquillitas, sedatio.
Apaiser, Placo, lenio, mitigo, placatum efficio, reconcilio, mulceo, calmo.
Apaiser (s’), Defervesco, refrigeror.
Apaisé, Placatus, pacatus, tranquillus, quietus.
Qu’on apaise facilement, Placabilis, exorabilis.
APATHIE, Segnitia, segnities, inertia.
APERCEVOIR, Perspicio.
APOCRYPHE, Subdititius, fictus.
APOLOGIE, Prædicatio, laudatio, celebratio.
APOLOGUE, Apologus, fabula.
APOSTASIER, Ejuro avitam religionem, deficio a fide, a Christo descisco.
Apostat, Apostata, desertor sacri instituti.
APOSTROPHE, Compellatio, appellatio.
Apostropher, Compellor, appello.
APÔTRE, Apostolus.
APPARAT, Apparatus, apparatio.
APPAREIL, Instructus, apparatus.
APPARENCE, Species, forma, figura, facies.
Apparent, Simulatus, fucatus, fallax.
En apparence, Simulate.
APPARITION, Visio, visum, spectrum.
Apparaître, Appareo, adsum, præsto sum, videor, compareo, in conspectum me do, exsto, sum.
APPARITEUR, Apparitor, stipator.
Fonction d’appariteur, Apparitio, apparitionis officium.
APPARTENIR, Pertineo, permano.
Cela m’appartient, Hoc ad me pertinet.
APPEL, Convocatio, congregatio, conventus, vocatus, arcessitus.
Faire l’appel, Facio nominationem.
Appel (en justice), Appellatio.
Appelant (qui interjette appel), Appellator.
Appeler, Voco, advoco, nomino, evoco, convoco, arcesso, accio, venire jubeo.
Appeler chaque chose par son nom, Quamque rem suo nomine voco.
Appeler (en justice), Appello, in jus voco, provoco ad tribunos.
APPENDICE, Additamentum, accessio, corollarium, appendix.
APPESANTIR, Degravo, gravem et ponderosum reddo, prægravo.
APPÉTIT, Fames, appetitus cibi, esuries.
Exciter l’appétit, Obsono famem.
APPLAUDISSEMENT, Plausus, applausus.
Rechercher les applaudissements, Plausum capto.
Applaudir, Plaudo, approbo, assentior, plausum do, admurmurationem facio.
Applaudir (s’), Boni consulo.
APPLICATION, Applicatio, adjunctio, cura, studium, opera, labor.
Appliquer, Applico, adjungo, figo.
Appliquer sur, Induco.
Appliquer à (s’), Incumbo, perago, ago, tracto, innitor, operam do, versor, laboro, do operam.
Appliqué à, Studiosus, observans.
APPORTER, Apporto, adveho.
APPRÉCIATION, Æstimatio, pretii judicium, existimatio.
Apprécier, Penso, examino, perpendo, excutio, existimo, sentio, æstimo.
Appréciateur, Æstimator, existimator, judex.
Appréciable, Æstimabilis.
APPRÉHENSION, Timiditas, reformidatio.
Ôter l’appréhension, Metu libero.
Avec appréhension, Timide, diffidenter.
APPRENDRE, Disco, percipio, disciplinam accipio, cognosco, perdisco.
Apprendre par cœur, Edisco, memoriter complector.
Il apprend facilement, Docilis est, ingenium nactus est facile.
Apprendre à fond, Condisco, disco, perdisco.
Apprentissage, Rudimentum.
APPRÊTS, Apparatus, præparatio, cautio, comparatio.
APPRIVOISÉ, Cicur, mansuetus, mansuefactus, domitus.
APPROBATION, Admurmuratio, plausus, acclamatio, applausus murmure factus, comprobatio.
Approuver, Comprobo, approbo, laudo, collaudo, affirmo, subscribo, consentio, assentior.
Approbateur, Comprobator, approbator, assensor.
APPROCHE, Appropinquatio.
Approcher, Accedo, adeo, venio, appropinquo, appello, contingo, transeo ad, advenio, advento, propinquo, porrigo.
Le jour approche, Dies instat, adest, prope est.
Approchant (analogue), Natura proximus.
APPROFONDIR, Pernosco.
APPROPRIER (s’), Pigneror.
APPROVISIONNEMENT, Res frumentaria.
APPUI, Præsidium, auxilium.
Se prêter un mutuel appui, Alter alteri operam commodat.
Appuyer à (s’), Nitor, enitor, connitor, adnitor.
Appuyer (s’), Innitor, inclinor, reclinor.
Appuyé sur, Subnixus.
ÂPRE, Confragosus.
APRÈS, Subinde, deinde, postea, post, deinceps.
Après que, Posteaquam, postea vero quam, postquam.
Qui vient après, Posterior, posterus.
Faire passer après, Posthabeo, postpono.
Après-demain, Perendie, perendino die.
Après-midi (dans l’), Pomeridianus, postmeridianus.
APTITUDE, Captus, ingenium, intelligentia, discendi facilitas.
Apte (à), Accommodatus, paratus, aptus, commodus, idoneus, habilis, opportunus, consentaneus.
AQUEDUC, Aquæductus, ductus aquarum.
Aquatique, Aquatilis.
Aqueux, Aquosus.
AQUILON, Aquilo, ventus e septentrione spirans.
ARBITRAGE, Arbitratus, judicium, opinio.
Arbitre, Judex, arbiter, cognitor, existimator, disceptator litis.
Choisir pour arbitre, Judicem lego.
A votre libre arbitre, Tuo arbitrio, ad te, ad arbitrium tuum.
ARBRE, Arbor.
ARC, Arcus.
Arc-en-ciel, Arcus e nubibus coloratus.
Archer, Sagittarius.
ARCHÉTYPE, Archetypus, exemplar.
ARCHITECTURE, Architectura.
Architecte, Architectus, machinator, ædificator, fabricator.
ARCHIVES publiques, Tabularium.
ARDEUR, Alacritas, cupiditas, aviditas, ardor, amor, animi impetus, libido, studium, desiderium, desideratio, æstus, flagrantia, incendium.
Enflammer qqn d’ardeur, Cupiditatem alicui injicio, in cupiditatem rei impello.
Étouffer son ardeur, Restinguo cupiditates.
Satisfaire son ardeur, Cupiditatibus meis servio.
Perdre de son ardeur, Ardorem refrigesco.
Ardent, Fervidus, ardens, gnavus, celer.
Ardemment, Cupide, studiose, avide, callide, diligenter, gnaviter, vehementer.
ARGENT, Pecunia, nummi, argentum.
Argent comptant, Pecunia præsens, numerata; numeratum.
Il gagne beaucoup d’argent, Multum pecuniæ ex commercio facit.
Prêter de l’argent à intérêts, Pecuniam fenori do.
Emprunter de l’argent, Pecuniam fenori sumo.
Faire argent de qqche, Pecuniam ex re aliqua redigo.
Il ne fait rien sans argent, Mercede agit, quidquid agit.
Riche en argent, Pecuniosus, bene nummatus, pecuniatus, qui in numerato multum habet.
Argent (d’), Pecuniarius.
ARGILE, Argilla, terra tenax.
Argile (d’), Fictilis.
ARGUMENT, Argumentum.
ARGUMENTATION, Argumentatio, argumentum.
Argumenter, Argumentor, probo.
ARIDE, Aridus, exsiccatus.
ARISTOCRATIE, Optimates.
ARITHMÉTIQUE, Arithmetica, ars numerorum.
ARME, Arma, ferrum, telum.
Appeler aux armes, Ad arma voco.
En venir aux armes, Ad arma descendo.
Préparer ses armes, Arma paro.
Déposer les armes, Ab armis discedo.
Armer, Armo, arma do, armis instruo.
Armé, Paratus, instructus, armatus.
Armé de toutes pièces, Probe paratus.
Armateur, Navicularius, naviculator.
Armée, Exercitus, copiæ, manus.
Mettre sur pied une armée, Exercitum paro.
Lever une armée, Conduco exercitum, conscribo milites, conquisitionem habeo militum.
Armistice, Induciæ.
Armure, Armatura.
ARMOIRE, Armarium, arca, capsa.
ARPENT, Jugerum, jugera.
Arpenteur, Finitor, metator.
ARRACHER (action d’), Evulsio.
Arracher de, Evello, abstraho, aufero, abjungo, distraho, detraho, exstirpo, extraho, eradico.
ARRANGEMENT, Collocatio, dispositio.
Arranger, Colloco, loco, dispono, statuo, accommodo, conformo, compono, fingo, figuro, formo, informo.
ARRESTATION, Comprehensio.
ARRÊT, Interdictum.
Rendre un arrêt, Judicatum facio.
Arrêter, Statuo, decerno, sancio, inhibeo, cohibeo, coerceo, distineo, impedio, impeditum teneo.
Il a été arrêté entre nous, Mihi tecum convenit.
Arrêter (s’), Consisto, moror, commoror, insisto, consisto, resto, maneo, remaneo, resideo, itinere desisto.
ARRHES, Arrha, arrhabo.
ARRIÈRE! Apage, apagite.
ARRIVÉE, Adventus, accessus.
Arrivée imprévue, Interventus.
Arriver, Advenio, accedo, appropinquo, pervenio, adeo, appello, contingo.
Il arrive (en mauvaise part), Accidit, evenit, usu venit, cadit.
Arriver (par hasard), Incido, accido, contingo, evenio, incurro.
ARROGANCE, Insolentia, arrogantia, superbia, intolerantia.
Arrogant, Superbus, arrogans, elatus, inflatus.
Rendre arrogant, Ferocem reddo, animos tollo.
Arrogamment, Superbe, insolenter, arroganter, immoderate.
ARROGER (s’), Arrogo, temere mihi tribuo, adscisco.
ARRONDIR, Rotundo, rotundum facio.
Arrondi, Rotundus, globosus.
D’une façon arrondie, Rotunde.
ARROSER, Irrigo, rigo, aspergo, respergo.
Arrosé, Irriguus.
ARSENAL, Armamentarium.
ART, Ars, artificium, ratio faciendi, scientia, disciplina.
Sans art, Vaste, inscite, aspere.
Artisan, Artifex, opifex, faber.
Artistique, Artificiosus.
Artistement, Fabre, affabre, artificiose, scite, summo artificio, venuste, pulchre.
ARTIFICE, Simulatio.
Artificieusement, Dolose, ex insidiis, ex occulto.
ARTÈRE, Arteria.
ARTICULATION, Articulus, nodus.
Articulation (des os), Commissura ossium.
ARUSPICE, Aruspex.
Science des aruspices, Aruspicina, ars aruspicum.
Relatif aux aruspices, Aruspicinus.
AS, Assis.
ASCENSION, Ascensio, ascensus.
ASILE, Profugium, perfugium, portus, asylum.
ASPECT, Figura, species, forma.
ASPÉRITÉ, Asperitas, salebra.
ASPERSION, Aspersio, respersio.
ASPHYXIER, Suffoco.
ASPIC, Aspis.
ASPIRER (action d’), Haustus.
ASSAISONNEMENT, Condimentum, conditio.
Assaisonner, Respergo, condio.
ASSASSINAT, Occisio, cædes, occidio.
Assassin, Sicarius, gladiator, percussor.
ASSAUT, Oppugnatio, impetus, impugnatio.
Soutenir un assaut, Oppugnationem sustineo.
Livrer un assaut, Oppugnationem infero.
Qui donne l’assaut, Oppugnator.
ASSEMBLAGE, Coagmentatio, nexus, compositio, conjunctio, commissura, junctura, compactio, compages.
ASSEMBLÉE, Concilium, cœtus, congregatio, conventus, numerus, concio corona, multitudo, chorus.
Assemblé, Compactus, coagmentatus, compositus, vinctus.
Se rendre à l’assemblée, In concilium prodeo, procedo.
Convoquer l’assemblée, Concionem convoco.
Dissoudre l’assemblée, Concionem submoveo, semoveo, dimitto, solvo.
Relatif à l’assemblée, Concionalis, concionarius.
Assembler, Coagmento, compono, conjungo, construo, compingo.
ASSENTIMENT, Probatio, approbatio.
ASSESSEUR, Consessor, assessor, qui alteri assidet.
ASSEOIR (s’), Sedeo, assideo, resido, consido.
Assis (être), Assideo, prope sedeo, desideo, subsideo.
Être assis sur, Supersedeo.
ASSEZ, Satis.
ASSIDUITÉ, Assiduitas, perseverantia, opera quotidiana.
Assidu, Assiduus, continuus, frequens, diligens.
Peu assidu, Infrequens.
Assidûment, Assidue, continenter, quotidie.
ASSIÉGER, Obsideo, circumsideo, obsessum teneo, oppugno.
ASSIETTE, Patella.
ASSIGNATION, Assignatio, attributio.
Assigner, Assigno, attribuo, adscribo.
Assigner (en justice), Cito, in jus voco, diem alicui dico.
Assigner des témoins, Cito testes.
ASSISTANCE, Suppetiæ, assessio.
Assister, Assisto, adsto, assideo.
ASSOCIATION, Conciliatio, communio, communitas, consociatio, societas.
Associer, Consocio, jungo, conjungo, copulo, socio.
Associer (s’), Convenio, coeo societatem cum aliquo.
ASSOUPISSEMENT, Veternum.
Assoupir, Consopio, somno obruo, opprimo, sopio.
ASSOUPLIR, Mollio, mitigo, mulceo.
ASSOUVIR, Exsatio, satio, exsaturo.
ASSUJETTIR, Illigo, irretio, implico, obfirmo, subjungo, subjicio, adjungo.
Il s’assura le pouvoir, Imperium sibi confirmavit.
ASSURÉMENT, Nimirum, nempe, scilicet, videlicet, næ, profecto, sine dubio.
ASTRE, Sidus, stella, astrum.
Astronomie, Astrologia, astrorum scientia, studium siderum.
Astronome, Astrologus, interpres astrorum.
ASTUCE, Astutia.
ATELIER, Officina, fabrica.
ATHÉE, Athæus, homo sine ulla religione et fide.
ATHLÈTE, Athleta.
ATOME, Atomus, individuum corpusculum.
ATRIUM, Atrium.
Gardien de l’atrium, Atriensis.
ATROCITÉ, Atrocitas, diritas, immanitas, crudelitas.
Atroce, Atrox, crudelis, dirus.
ATTACHE, Colligatio, vinculum, connexio.
ATTACHEMENT (témoigner de l’), Navo alteri studium ac voluntatem.
Attacher, Adjungo, adjicio, addo, affigo, insero, adnecto, attexo, applico, aggrego, colligo, vincio, agglutino, ligo, adhibeo, adscribo.
Attacher (s’) quelqu’un, Aliquem mihi concilio.
Je me le suis attaché par des bienfaits, Beneficio illum mihi devinxi; beneficio gratiam ejus emi, liberalitate et officio devinctum teneo.
Attaché à, Affixus, adhærens, studiosus, assiduus, connexus, adjunctus.
Rester attaché à, Inhæreo, hæreo, insideo.
ATTAQUE, Oppugnatio, impressio, vis, violentia, impetus, incursio, impugnatio, offensio.
Attaquer, Adorior, aggredior, oppugno, irrumpo, impetum facio, invado, irruo, involo, impugno, confligo, dimico, prœlior, prœlio decerto, certamen misceo.
Qui attaque, Oppugnator.
ATTARDÉ, Serus.
ATTEINTE, Accessus, appulsus.
Atteindre, Assequor, nanciscor, consequor, obtineo, acquiro, pervenio, accedo, attingo.
ATTENTAT, Scelus, facinus.
ATTENTE, Exspectatio, spes.
Vous avez répondu à l’attente, Conceptæ opinioni respondisti.
Attendre, Exspecto, præstolor, spero.
Attendre beaucoup de qqn, In summa exspectatione sum.
Attendu que, Quia, quoniam.
ATTENTION, Attentio, cura, animi cogitatio, vigilantia.
Donner son attention, Prospicio.
Faire attention à, Ad rem investigandam oculos habeo advocatos.
Ne pas faire attention, Negligo, non curo, leviter fero, contemno.
Attentif, Attentus, intentus.
Attentif (être), Attendo, animadverto, mentem erigo, silentium tribuo, animum teneo, aures admoveo.
Attentivement, Attente, diligenter.
ATTÉNUER, Retundo, obtundo.
ATTERRISSEMENT, Circumluvio.
ATTESTER, Obtestor, testor, appello, imploro, testificor, testem facio.
Attesté, Testatus.
ATTRAIT, Illecebra, incitamentum, blandimentum, dulcedo, dulcitudo.
Attirer, Attraho, allicio, invito, allecto, adduco, traho, prolecto, blande invito, excito, titillo.
ATTRIBUER, Attribuo, adscribo, assigno, confero, adscisco, affingo.
ATTRISTER, Contristo, mœrore afficio, ægritudinem affero, ægritudine afficio.
AUBERGE, Popina, diversorium, hospitium, caupona.
Aubergiste, Caupo, tabernarius.
AUCUN, Nullus, nemo.
AUDACE, Audacia, confidentia, impudentia, securitas.
Audacieux, Audax, confidens, temerarius, impudens, petulans, fidens, audens.
Audacieusement, Audacter, fidenter.
AU DELA DE, Trans, supra, longius.
Passer au delà, Transeo, trajicio, transgredior, prætervehor.
AU-DEVANT DE, Obviam.
Aller au-devant, Obviam fio.
AUDIENCE (accorder), Mei potestatem facio.
Auditoire, Acroasis, auditio, auscultatio, auditorium, conventus.
Auditeur, Auscultator.
AUGMENTATION, Amplificatio, cessio, incrementum, cumulus, exaggeratio, additamentum, appendicula.
Augmenter, Augeo, amplifico, addo, cumulo, ingravesco, exaggero, cumulo, multiplico.
La colère et la douleur ont augmenté, Exarsit ira, vehementius efferbuit; ira dolorque crevit.
Augmenter (s’), Increbresco, percrebresco.
AUGURE, Augur, interpres auguriorum, auspex.
Augures (action de prendre les), Auguratio, auspicium, divinatio.
Science des augures, Augurium, auspicium, auctoritas rei bene gerendæ.
Augurer, Auguror, augurium ago, auspicium ago, auspicor, præsagio, præsentio.
Augural, Auguralis, augurius.
AUGUSTE, Augustus, sanctus, plenus majestate, almus.
Aujourd’hui, Hodie, hoc die, hodierno die, nunc, hoc tempore.
Aujourd’hui (d’), Hodiernus.
Aumône, Eleemosyna, stips.
Faire l’aumône, Panem præbeo mendiculis.
Demander l’aumône, Panem ostiatim quæro.
AUPARAVANT, Antea, antehac, ante hoc tempus.
AUPRÈS DE, Juxta, prope, non secus, apud, non procul.
AURORE, Aurora, diluculum.
AUSPICE, Auspicium.
Prendre les auspices, Auspicor.
AUSSI, Etiam, et, item, vel, tum.
Aussi souvent .... que, Toties .... quoties.
Pas aussi souvent... que, Non toties... quoties.
AUSSITÔT, Statim, continuo, illico, extemplo, protinus, confestim, actutum.
Aussitôt que, Simul ac.
Tout aussitôt, Subinde, statim post.
AUSTRAL, Australis.
AUTANT, Tantum, tantumdem, tam, æque, adeo, tam .... quam, tam.... sicut, tantum .... quantum.
Autant que, Quoad, donec, usque dum, ut, quamvis, quantum, quotcumque.
Une fois autant, Alterum tantum.
D’autant plus que, Eo magis, quod.
Tout autant, Totidem.
AUTEL, Ara.
AUTEUR, Auctor, suasor, impulsor, hortator, opifex, inventor, scriptor.
AUTOMNE, Autumnus.
D’automne, Autumnalis.
AUTORITÉ, Auctoritas, existimatio, fides, vis, opinio, imperium, dignitas, magistratus, dominatio.
Conserver son autorité, Auctoritatem tueor.
User de son autorité, Dignitate usus est, potestate.
Confier l’autorité, Imperium alicui defero.
Autoriser, Permitto, concedo.
AUTOUR (de), Circa, circum.
Tout autour, Circumcirca, ab omni parte, undique.
AUTRE, Alius, non idem, reliquus, alter, diversus.
Autrement, Aliter, secus, alio modo, non eodem modo, non perinde, alia ratione, multo secus.
AUTREFOIS, Quondam, olim, alias, aliquando.
AUXILIAIRE, Auxiliarius.
AVALER, Absorbeo, haurio.
AVANCER, Progredior, progressum facio, procedo, proveho, promoveo, incedo, perficio.
Faire avancer, Promoveo, proveho, perduco.
S’avancer, Procedo, progredior, exeo, gradum infero.
Avancé en âge, Provectus, natu grandior.
AVANT, Præ, pro, a fronte, in conspectu, ob.
Avant (fort), Ad multum.
Avant que, Priusquam, antequam.
AVANTAGE, Emolumentum, utilitas, commodum, questum.
— Il ne cherche que son propre avantage, Suum tantum commodum quærit, omnia ad suam tantum utilitatem refert.
Avantageux, Conducibilis, utilis, commodus.
Avantageux (il est), Expedit, utile est, conducit.
Avantageusement, Utiliter, commode.
AVANT-COUREUR, Prænuntius.
AVANT-HIER, Nudius tertius.
AVARICE, Avaritia, sordes, aviditas, cupiditas.
Avare, Avarus, parcus, avidus, illiberatus, sordidus.
Avec, Cum.
AVENIR, Futurum.
Prévoir l’avenir, Provideo quod futurum sit.
AVENT, Adventus Domini.
AVENTURIERS, Convenæ.
AVERTISSEMENT, Monitio, monitum, monitus, præceptum, denuntiatio, indicium, significatio.
Avertir, Moneo, admoneo, præmoneo, commonefacio, denuntio, indico.
Qui avertit, Monitor, admonitor.
AVEU, Confessio.
Se perdre par ses aveux, Mea me confessione jugulo.
Avouer, Confiteor, fateor, præ me fero, agnosco.
AVEUGLE, Cæcus, captus oculis.
Aveugler, Cæco, cæcum facio, oculis privo, excæco, occæco.
Aveuglé (être), Caligo, cæcutio.
AVIDITÉ, Aviditas, cupiditas, desiderium.
Avide, Avidus, valde appetens, cupidus.
Avidement, Avare, parce, avide, restricte, cupide, sitienter.
AVIS, Sententia, consilium, mens, voluntas, judicium, opinio.
A mon avis, Judicio meo.
Être du même avis, Consilium meum cum tuo, res meas cum tuis commiscui.
Être d’un avis contraire, In aliam opinionem discedo.
S’en tenir à l’avis de qqn, Consentio, sto.
AVOCAT, Patronus, defensor, tutor, advocatus, causidicus.
Avocat-général, Prætor.
AVOIR, Pecunia, opes, divitiæ, fortuna, res, copiæ.
Avoir, Habeo, possideo, utor.
AVOUÉ, Cognitor.
AXE, Axis.
AXIOME, Axioma.
B
BABILLER, Garrio, blatero, argutor.
Babillard, Garrulus, loquax.
BACCHANALES, Bacchanalia.
Célébration des bacchanales, Bacchatio, bacchantium furor.
Célébrer les bacchanales, Bacchor.
BADINER, Alludo, jocor.
BAGAGES, Impedimenta, sarcina.
BAGATELLES, Nugæ, ineptiæ.
BAGUETTE, Rudis, virga, flagellum.
BAIL (donner à), Affermo, loco.
BAILLER, Oscitor, dormito.
BAINS (publics), Balneæ.
Salle de bains, Balnearia, balneum, balineum.
Baignoire, Alveus.
Baigneur, Balneator.
Baigner, Lavo, abluo, circumluo, respergo.
BAISER, Suavium, osculum, basium.
Baiser, Suavior, osculor, suavium do.
BALAI, Scopæ.
Balayer, Verro, scopis aufero.
BALANCE, Statera, trutina, libra.
Balancer, Libro, pondero, statera examino.
BALBUTIER, Lingua titubo.
BALLE (à jouer), Pila.
BALLOTTER, Vexo, exagito, agito.
Ballotté (être), Huc illuc impellor, jactor.
BANAL, Pervulgatus, vulgaris.
BANC, Scamnum.
BANDES (en), Catervatim, turmatim, per catervas.
Bandit, Latro, prædo, sicarius.
BANDER, Intendo.
BANLIEUE, Suburbanitas.
BANNISSEMENT, Ejectio.
Bannir, Exturbo, expello, dejicio, evertor.
Banni, Extorris, exul.
BANQUE, Argentaria.
Faire la banque, Argentariam facere.
Banquier, Argentarius, trapezita, collybista, qui argentariam facit.
BANQUEROUTE (faire), Decoquo, male rem gero, conturbo.
Banqueroutier, Decoctor, inficiator, fraudator.
BANQUET, Epulæ, epulatio, epulum, dapes.
De banquet, Epularis.
Assister à un banquet, Epulor, convivor.
Banquette, Subsellium, sedes judicum.
BAPTÊME, Baptismus.
Baptiser, Baptismum confero.
BARBARIE, Feritas, immanitas.
Barbare, Immanis, barbarus, ferus, crudelis, agrestus, atrox.
En barbare, More barbarorum.
Barbarisme, Barbarismus.
BARBE, Barba.
Qui porte une barbe naissante, Barbatulus, fere imberbis, cum rara barba.
Barbu, Barbatus.
Barbier, Tonsor.
Échoppe de barbier, Tonstrina.
BARQUE, Linter, navicula, cymba, scapha, phaseolus.
BASILIQUE, Basilica.
BASSESSE, Demissio, animi infractio, debilitatio.
Bas, Depressus, demissus, abjectus, humilis, vilis.
En bas, Deorsum.
Bas (le plus), Imus, infimus.
Bassement, Humiliter, submisse, demisse.
BAT, Clitellæ.
BATAILLE, Certamen, dimicatio, discrimen.
Prolonger la bataille, Certamen extraho.
Terminer la bataille, Certamen sedo.
Refuser la bataille, Certamen abnuo, defugio.
Livrer une bataille décisive, Ad universæ rei dimicationes venio.
En bataille rangée, Acie constituta.
Bataillon, Caterva, turbæ, turma, acies.
BÂTON, Scipio, fustis, bacillum, baculus, virga.
Bastonnade, Fustuarium.
BÂTIR, Ædifico, exstruo, exædifico, construo, condo, constituo, pono, architector, muros tollo, parietes duco, facio, ædificium struo, molior.
BATTRE, Cædo, verbero.
Les veines battent, Venæ micant.
Battu (être), Vapulo, cædor, verberor.
Être battu par les orages de l’envie, A ventis invidiæ circumflor.
BAUDRIER, Balteus.
BAUMIER, Balsamum.
BAVARDAGE, Loquacitas.
Bavarder, Deblatero, stulte loquor, garrio; garrulus, loquax sum.
Bavard, Loquax, garrulus.
BÉATIFIER, Beatifico, beatorum in cœlo numero addo.
BEAUCOUP, Multo, haud paulo, multum, valde, sane, non parum, valde, mirum in modum, egregie, non mediocriter, mirifice.
Beaucoup plus, Impendio magis, multo magis.
BEAUTÉ, Formositas, pulchritudo, forma, venustas.
Beau, Formosus, pulcher, decorus.
BEC, Rostrum.
BÊCHER, Humum molior.
BÈGUE, Balbus, lingua hæsitans.
Bégayer, Balbutio, lingua hæsito.
BÊLER, Balo.
BELETTE, Mustela.
BÉLIER, Aries.
Choquer avec le bélier, Arieto.
De bélier, Arietinus.
BELLIQUEUX, Bellicosus, pugnax, pugnator, armis et belli virtute valens.
BÉNÉFICE, Lucrum, feneratio.
Bénéficiaire, Beneficiarius, cliens.
BERCEAU, Cunabula, cunæ, incunabula.
BERGERIE, Caulæ, stabulum.
BESACE, Mantica.
BESOINS, Egestas, indigentia, inopia.
Il est besoin, Opus est, necesse est, convenit.
Besoin de (avoir), Egeo, opus est, indigeo.
Qui a besoin, Indigus.
BÊTE, Bellua, bestia.
Bête de somme, Jumentum.
Bête féroce, Fera, bestia.
De bête féroce, Ferinus.
Bétail, Pecus, armentum.
Bestiaux, Pecuaria.
Éleveur de bestiaux, Pecuarius.
BIBLE, Biblia, sacræ litteræ.
Bibliothèque, Bibliotheca, librorum locus.
BIEN (dire du), Benedico, laudo.
Faire du bien, Benefacio, beneficio afficio.
Bien-être, Salus, sanitas, bonum.
Biens, Bona, fortuna, res, possessiones, divitiæ, fundi, prædia, facultates.
BIEN, Apte, apposite, accommodate, decore, commode, congruenter, eleganter, pulchre, belle, recte, bene, jure, rite, præclare.
Bien (beaucoup), Multo, longe.
Bien que, Quantumvis, licet, quamvis, tametsi, quanquam.
BIENFAIT, Meritum, beneficium, gratia, munus, officium, studium.
Bienfaisance, Beneficentia, liberalitas, benignitas.
Bienfaisant, Beneficus, benigne facilis, benignus.
BIENHEUREUX, Beatus, felix, cui bene est.
BIENSÉANCE, Decentia.
BIENTÔT, Brevi, propediem, in brevi, paucis diebus, actutum, mox, statim.
BIENVEILLANCE, Humanitas, urbanitas, suavitas morum, benevolentia, gratia, studium.
Rechercher la bienveillance, Benevolentiam capto.
Montrer de la bienveillance, Benevolentiam exhibeo.
Bienveillant, Benevolens, benevolus, amicus.
BIFFER, Deleo, induco.
BIGARRÉ, Versicolor.
BILE, Bilis.
Exhaler sa bile contre qqn, Stomachum in aliquem erumpo.
BLÂME, Castigatio, objurgatio, reprehensio, vituperatio, ignominium.
Échapper au blâme, Omnem offensionem effugio.
Blâmer, Castigo, objurgo, mulcto, reprehendo, increpo, exprobro, culpæ do.
Blâmable, Accusabilis.
BLANCHIR, Candesco, candidus fio, dealbo.
Blanc, Albus, candidus, purus.
Devenir blanc, Exalbesco, expallesco, extimesco.
Blanc (être), Candeo, candore fulgeo.
Vêtu de blanc, Candidatus, candida veste indutus.
BLASPHÈME, Blasphemia.
BLÉ, Frumentum, triticum.
Qui conserve le blé, Frumentarius.
Marchand de blé, Frumentarius.
BLÊME, Luridus.
BLESSURE, Sauciatio, vulneratio, vulnus, plaga.
Sans blessure, Invulneratus, integer, inviolatus.
Blesser, Saucio, vulnero, vulneribus afficio, lædo, offendo, offensionem do, injuriam facio.
Blessé, Saucius, vulneratus, mortifero vulnere ictus.
BLEU, Cæruleus.
BLOCUS, Obsidio, obsessio.
BŒUF, Bos.
Bouvier, Bubulcus.
BOIS, Lignum.
— (Forêt), Silva, nemus.
Bois sacré, Lucus, nemus sacrum.
Aller couper du bois, Materior, lignor.
Boisé, Silvestris, nemorosus.
BOISSON, Potus, potio.
Le boire et le manger, Potus pastusque.
Boire, Bibo, poto, poculum exhaurio, potionem exhaurio, sorbeo.
Boire avec excès, Perpoto.
Offrir à boire, Propino.
Buveur, Potor, bibulus.
BOISSEAU, Modius.
BOITE, Pyxis, arca, capsa.
BOITER, Claudico.
Boiteux, Claudus, altero pede læsus.
Marche de boiteux, Claudicatio.
LE BON, Rectum.
Il y a cela de bon, Illud inest commodi.
BONACE, Malacia, maris tranquillitas.
BONTÉ, Benignitas, clementia, comitas, humanitas, pietas, liberalitas, bonitas, integritas.
Bon, Bonus, probus, integer, justus, præstabilis, salutor.
Bon à tout, Panchrestus.
Bonnement, Simpliciter, candide, sincere, benigne, comiter, liberaliter.
BONHEUR, Felicitas, prosperitas, res secundæ.
Jouir d’un bonheur sans mélange, Fortuna utor perpetuo bona, perpetuam felicitatem habeo.
Avoir plus de bonheur que personne, Felicitate omnibus sum superior.
Avec bonheur, Feliciter, prospere, fortunate, fauste.
BONDIR, Exsilio, prosilio, evado, me projicio, me proripio.
BONNET, Pileus.
BORD, Extrema ora.
BORGNE, Luscus, cocles.
BORNE, Limes, finis, terminus, meta.
Borne milliaire, Milliarium.
Reculer les bornes, Fines profero.
Dépasser les bornes, Terminos transeo, longius progredior, excedo.
Borner, Dimeto, distinguo, describo.
BOUC, Hircus, caper.
BOUCHE, Os, bucca.
Vous avez cela sans cesse à la bouche, Id tibi frequens in ore est.
Bouchée, Frustum.
BOUCHER, Obstruo, obsero.
BOUCHERIE, Carnarium.
BOUCHER, Lanius.
BOUCLE (de cheveux), Cincinnus, capillus ad ornatum intortus.
Qui a les cheveux bouclés, Cincinnatus.
BOUCLIER, Scutum, clypeus.
BOUE, Lutum.
Couvert de boue, Lutulentus.
BOUFFON, Scurra, sannio.
Qui sent le bouffon, Scurrilis.
BOUGIE, Cereus.
BOUILLIR, Ferveo, ebullio, caleo, effervesco, erumpo.
Bouilli, Elixus.
Bouillonner, Ebullio.
BOULANGER, Pistor.
BOULEVERSER, Perturbo, perturbationem affero, confundo, permisceo.
BOUQUET, Fasciculus florum.
BOURBEUX, Limosus, limo plenus, cœnosus.
BOURDONNER, Strepo.
BOURGADE, Pagus.
BOURGEON, Gemma.
Bourgeonner, Gemmo.
BOURRASQUE, Procella, tempestas.
BOURREAU, Carnifex, tortor, lictor.
Faire le métier de bourreau, Carnificinam facio.
BOURSE, Crumena.
BOUTEILLE, Lagena.
BOUTIQUE, Taberna, officina.
Boutiquier, Tabernarius, caupo.
BRACELETS, Armillæ.
BRAIES, Bracæ.
Qui porte des braies, Bracatus.
BRAIRE, Rudo.
BRANCHE, Ramus.
Qui a des branches, Ramosus.
BRANDIR, Jaculor, torqueo, conjicio, jacio.
BRANLER, Vacillo, titubo, hæsito.
BRAS, Brachium.
BRAVE, Strenuus.
Bravement, Strenue, fortiter, naviter.
BRAVO! Macte.
BREBIS, Ovis.
BRÈCHE (réparer une), Mœnium ruinam instauro.
BREUVAGE, Potio, potus.
BRIDE, Habena.
À bride abattue, Citato equo.
Brider, Infreno.
BRIÈVETÉ, Brevitas.
Bref, Brevis, parvus, pusillus, exiguus.
Bref, Summatim, uno verbo, ne plura.
Brièvement, Breviter, strictim, brevi, cum brevitate, paucis verbis.
BRIGANDAGE, Latrocinium, excursio.
Brigand, Grassator, latro.
Vivre en brigand, Latronem agere.
BRIGUE, Petitio, rogatio, rogatus, preces, ambitio, ambitus, prensatio.
Par brigue, Ambitiose, cum ambitione.
Briguer, Ambio, circumeo, prenso, prehenso.
BRILLANT, Splendor, claritas, nitor.
Briller, Niteo, splendeo, nitesco, floreo, præfulgeo, luceo, mico, corusco.
Briller (faire), Illumino, colorum varietatem distinguo.
Brillant, Splendidus, coruscus.
D’une façon brillante, Nitide, splendide, eleganter.
BRISER, Infringo, frango, concido debilito, disrumpo.
BROUILLARD, Nebula.
Plein de brouillards, Nebulosus, caliginosus.
BROUILLON, Adversaria.
BROUTER, Depasco, depascor.
BROYER, Contero, tero.
BRU, Nurus.
BRUIT, Strepitus, sonitus, stridor, fragor, sonus.
Faire du bruit, Instrepo, obstrepo.
Répandre des bruits, Rumores spargo.
Le bruit s’est répandu, Fama de re vulgata est.
Ce bruit ne durera pas longtemps, Hæc fama diuturna non erit.
Le bruit court, Manat in vulgus rumor.
Faire grand bruit de, Magnus ubique erat rumor ea de re.
Sans bruit, Tacite, silentio.
BRÛLER, Incendo, cremo, uro, aduro, comburo, igne perdo, flagro, conflagro.
Brûler (Fig.), Æstuo, ardeo, ferveo, angor, irascor.
Brûlant, Æstuosus.
Brûlé (être), Deflagro, comburor, ardeo.
BRUN, Aquilus, fuscus, subniger, aureus.
Brun (rendre), Infusco.
BRUT, Rudis.
BÛCHER, Bustum.
Bûcher funèbre, Rogum.
BUFFET, Abacus, i.
BUISSON, Dumus, spina, vepres.
Couvert de buissons, Dumosus, spinosus, vepribus plenus.
BULLE, Bulla.
BUT, Finis, causa, cujus gratia, scopus.
BUTIN, Manubiæ, præda, spolia ex hostibus capta, exuviæ.
BUTTE (en) à, Expositus, obnoxius, objectus.
C
CABANE, Tugurium.
CACHET, Sigillum.
Rompre le cachet, Resigno, aperio, solvo.
CACHETTE, Latebra, recessus.
En cachette, Occulte, lecte, ex occulto, per ambages, furtim, clanculum.
Cacher, Abdo, occulo, occulto, condo, abstrudo, tego, velo, operio, celo, abscondo, recondo.
Cacher sa pensée sous ses discours, Dictis circumvestio consilia mea.
Cacher (se), Delitesco, lateo, abscondor.
Qui cache, Occultator, receptor.
Caché, Latebrosus, latens, obscurus, involutus, reconditus, occultus, abditus, abstrusus.
Caché (être), Latito.
CADAVRE, Cadaver, corpus exanime.
Cadavéreux, Cadaverosus.
CADENCE, Rhythmus.
D’une façon cadancée, Modulate, numerose, composite.
CADRAN (solaire), Solarium.
CADRES (compléter les), Exercitum reficere.
CADUC, Caducus, mortalis, incertus.
CADUCÉE, Caduceum.
ÇÀ ET LÀ, Disperse, diffuse, passim, ultro citroque, huc et illuc, horsum.
Aller çà et là, Pervagor.
CAGE, Cavea.
CAGNEUX, Loripes.
CAHIER, Dictata.
CAILLOU, Calculus, lapillus, ratio, silex.
CAL, Callum, cutis usu densior.
CALAMITÉ, Calamitas, miseria, ærumna, adversa.
CALCULER, Dinumero, numero, computo, calculos revoco, rationes confero.
Calculé, Ratus, fixus.
CALENDES, Calendæ.
Calendrier, Calendarium.
CALME, Sedatio, tranquillitas, pacatio, securitas.
Jouir du calme, Tranquillo sum animo.
Calmer, Sedo, placo, mitigo, lenio, mollio.
Calmer (se), Iracundiam sedare.
Calmé, Pacatus, quietus, remissus.
Avec calme, Sedate, tranquille, leviter, placate, placide, remisse.
CALOMNIE, Calumnia, obtrectatio, maledictum, vexatio, criminatio.
Calomnier, Calumnior, calumniam adhibeo, vexo.
Calomniateur, Calumniator, qui falsum crimen objicit.
CALVITIE, Calvitium.
Chauve, Calvus, raro capillo, calvitio deformis.
CAMARADE, Contubernalis, domesticus, familiaris, socius.
CAMP, Castra, tentorium.
Camp fortifié, Castra propugnaculis munita.
Camper, Castra metor, pono, loco, constituo, facio; tentoria erigo.
Étendre le camp, Castra extendo, profero.
Resserrer le camp, Castra arctius colloco.
Choisir un lieu pour le camp, Castra designo.
Rapprocher le camp, Castra proprius admoveo.
Changer le camp, Castra muto.
Assiéger le camp, Aggredior castra, tento.
S’emparer d’un camp, Castra capio.
Relatif au camp, Castrensis, militaris.
Campagne (faire), Stipendia in bello mereo.
Entrer en campagne, Bellum suscipio.
CAMPAGNE, Rus, villa.
Séjour à la campagne, Rusticatio.
Habiter la campagne, Ruri habito, rusticor.
Campagnard, Rusticanus, rusticus.
CANAL, Canalis.
CANARD, Anas.
CANDÉLABRE, Candelabrum.
CANDIDATURE, Petitio, rogatio, rogatus.
Candidat, Petitor, candidatus.
De candidature, Candidatorius.
CANDIDE, Simplex, sincerus, credulus.
CANICULE, Canicula.
CANON, Tormentum.
Abattre à coups de canon, Crebris tormentorum ictibus mœnia verbero.
CANON (de la messe), Canon missæ.
Sacrés canons, Canones sacri, scita Pontificum.
Canonicat, Canonicatus.
Canoniser, Canonizo, in sanctorum numerum refero.
CANTONNEMENT, Stativa, statio.
CAPACITÉ, Capacitas, amplitudo, spatium capiendi.
CAPITAINE (il fut grand), Dux fuit præstantissimus.
CAPITAL (ne pas toucher à son), Nihil detraho de vivo.
CAPITAL, Capitalis.
Capitale (ville), Urbs regni caput.
CAPITULATION, Deditio.
Capituler, Deditionem subeo, in deditionem venio.
Prendre par capitulation, In deditionem accipio, recipio, capio.
Refuser de capituler, Deditionem desero.
Se proposer de capituler, Deditionem specto.
Qui a capitulé, Dedititius.
CAPRICE, Levitas, futilitas, vanitas.
Selon son caprice, Libidinose.
Suivre son caprice, Ad arbitrium ago.
Capricieux, Inconstans, mutabilis.
CAPTATION, Captatio.
Captieux, Captiosus.
D’une façon captieuse, Captiose.
CAPTIVITÉ, Captivitas, servitus.
Captif, Captivus, captus et vinctus.
CAR, Nam, enim, namque, etenim, siquidem, quippe, nimirum, videlicet, sane, nempe.
CARACTÈRE, Indoles, mores, character, nota, figura, forma.
Caractère doux, Lenitas.
CARDINAL, Cardinalis, purpuratus Ecclesiæ Pater, Princeps.
Créer un cardinal, Cardinalem creo.
CARÊME, Feriæ esuriales.
CARESSES, Blandimenta, blanditia, palpum.
Caresser, Blandior, amplexor, palpo.
Caressant, Blandus, benignus, comis, lenis, suavis.
CARILLONNER, Tinnio.
CARNAGE, Strages, clades, cædes, occisio, internecio.
CARQUOIS, Pharetra.
CARREFOUR, Compita, trivium.
CARRIÈRE, Curriculum, cursus, stadium.
Carrière à pierres, Lapicidinæ.
CARROSSE, Carpentum.
CARTE (géographique), Geographica descriptio.
CAS (qui fait grand), Observans, studiosus, cupidus.
Faire grand cas de, Magnifacio, magni æstimo.
Ne faire aucun cas, Flocci facio, nihili facio, parvi facio.
CASQUE, Galea.
Coiffé d’un casque, Galeatus.
CANETTE, Capsa.
CASTAGNETTES, Crotalum.
CATADUPES, Catadupes.
CATAPULTE, Catapulta.
CATÉCHISME, Catechismus.
Enseigner le catéchisme, Catechismum trado.
Catéchumène, Catechumenus, sacri lavacri candidatus, primæ christianæ disciplinæ auditor, alumnus, discipulus.
CATHOLIQUE, Catholicus.
Devenir catholique, Catholicus fieri, amplecti catholica dogmata.
CAUSE, Causa, caput, origo, fons, radix, principium, occasio, ratio.
Confier sa cause à qqn, Apud aliquem causam meam depono.
Plaider sa cause, Litem meam facio.
Gagner sa cause, Causam vinco.
A cause de, Pro, propter, præ.
Il se fâche pour un rien, Irascitur de nihilo.
A cause de cela, Propterea, ideo, idcirco, ex eo, ea re.
Causer, Ago, efficio, infligo, infero.
CAUSERIE, Sermo, locutio.
Causer, Sermocinor, loquor.
CAUSTICITÉ, Dicacitas.
Caustique, Dicax.
CAUTION, Pignus.
Se faire caution, Appromitto, promitto.
Donner une caution, Satis do.
Cautionner, Intercedo pro aliquo pecuniam.
CAVALIER, Eques.
De cavalier, Equestris.
Cavalerie (charge de), Equestris procella. Cf. Cheval.
CAVE, Apotheca.
Caverne, Specus, spelunca, antrum, caverna.
CE, Hic, ille.
CÉCITÉ, Cæcitas.
CÈDRE, Cedrus.
CEINTURE, Zona, cingulus.
Ceindre, Cingo, circumdo, munio.
CELA, Id, hoc, istud.
Pour cela, Propterea, ideo, idcirco.
CÉLÉBRER, Celebro, orno, honesto, laudo, comitor.
Célébrité, Celebritas, fama, laus, splendor, dignitas, claritudo, nobilitas.
Soupirer après célébrité, Auram popularem capto.
Célèbre, Celeber, præclarus, laudatus, clarus, nobilis, insignis.
Rendre célèbre, Nobilito, illustro, orno.
CÉLÉRITÉ, Velocitas.
CÉLIBATAIRE, Cælebs.
Cellérier, Promus, cellarius.
CELLIER, Celle.
CELUI-CI, Iste.
CENDRE, Cinis.
CENS, Census, bonorum æstimatio.
CENSURER, Vitupero, culpæ do.
Censurer la conduite des autres, Aliorum mores carpo; alienos mores malignis sermonibus lacero.
Censeur, Censor, emendator, accusator, vituperator, reprehensor, castigator.
De censeur, Censorius, quod censoris est.
Dignité de censeur, Censura, censoris dignitas.
CENT, Centum.
Cent fois, Centies.
CENTRE, Umbilicus, centrum.
CENTURIE, Centuria, centum homines.
Distribuer en centuries, Centurio, in centurias distribuo, describo, centurias conficio.
Par centuries, Centuriatim.
Réparti en centuries, Centuriatus.
Centurion, Centurio.
CEPENDANT, Tamen nihilominus, attamen interea, verumtamen, verum.
CERCLE, Circulus, ambitus, rotundus, gyrus, orbis.
Faire un cercle, Orbem circumscribere.
Se réunir en cercle, Circulor, in circulum cogere homines.
Former le cercle, In orbem se recipere.
CÉRÉMONIE, Cærimonia, ritus sacer, cultus religiosus, religio sacrorum.
CERF, Cervus.
CERNER, Circumeo, circueo, eo circum.
CERTAIN, Certus, non dubius, non incertus, compertus, manifestus.
Il est certain, Certum est mihi, pro vero constat.
Certainement, Certe, scilicet, certo, profecto, sine dubio, equidem, sane, videlicet.
Certes, Equidem.
Certifier, Testificor, testor, notum facio.
CÉRUSE, Cerussa.
Blanchir avec la céruse, Cerussatus, cerussa illitus, fucatus.
CESSER, Desino, desisto, cesso, finem facio, cesso.
CESSION, Cessio.
Céder, Cedo, locum do, me retraho.
CESTE, Cœstus.
C’EST POURQUOI, Ea re, propterea, ideo, ob eam rem.
CET, Is.
CÉTACÉ, Cete.
CERVEAU, Cerebrum.
CHACUN, Singuli, quisque, unusquisque.
CHAGRIN, Mœror, tristitia, mœstitia, molestia, cura, ægritudo, angor, dolor, mœror, cura, sollicitudo, afflictio.
Le chagrin est un supplice, Ægritudo summa est carnificina.
Être accablé de chagrin, Magnam molestiam suscipio, mœrorem haurio.
Adoucir le chagrin, Dolorem lenio.
Chasser le chagrin, Dolorem depono.
Chagriner, Fodico.
Chagrin, Morosus, difficilis.
CHAÎNE, Vinculum, compedes, catenæ, copula, nexus.
CHAISE, Sella, sedes.
CHALEUR, Calor, ardor, æstus.
La chaleur augmente, Calor crescit.
La chaleur diminue, Calor remittit.
Chauffer, Calefacio.
Chauffer (se) au soleil, Apricor.
Chaud, Calidus.
Chaud (être), Caleo, calidus sum.
Chaleur (avec), Ferventer.
Parler avec chaleur de, Ferventer loquor de aliquo, fervide.
CHAMBRE (à coucher), Cubiculum, conclave.
CHAMEAU, Camelus.
CHAMP, Ager, arvum, campus, solum, territorium, seges.
Exercices du champ de Mars, Campestris exercitatio.
Champêtre, Rusticus, rusticanus.
Sur-le-champ, Extemplo, illico, statim, haud, ilicet.
CHANCE, Fortuna.
La chance tourne, Fortuna retro volvitur.
CHANCELER, Titubo, hæsito, vacillo, fluctuo.
CHANCELLERIE, Cancellaria.
Chancelier, Cancellarius, tabularii sanctioris præses, custos.
CHANDELLE (de cire), Cereus.
CHANGE (de monnaie), Collybus.
CHANGEMENT, Permutatio, mutatio, variatio, motus, conversio, vicissitudo.
Changer, Permuto, muto, inverto, verto, commutationem affero, vario.
Changeant, Mobilis, instabilis, inconstans.
CHANSON, Cantilena, cantio, cantiuncula.
Chant, Canticum, cantus, symphonia.
Chant funèbre, Nenia.
Chanter, Canto, cantus fundo, cantito, cano, cantus do, pervulgo.
Chanteur, Cantor.
CHAPEAU, Petasus.
Coiffé d’un chapeau, Petasatus.
CHAPELET, Preces coronariæ, corolla precum.
CHAPELLE, Sacellum, ædicula, cella, templum.
CHAPITRE, Capitulum.
Salle du chapitre, Capitulum ordinis, locus reprehendendis erratis destinatus, capitulum ordinis facio.
CHAQUE, CHACUN, Quisque, unusquisque, quivis, quilibet, singuli.
CHAR, Vehiculum, carpentum, currus, essedum.
Être traîné sur un char, Veho, subveho, inveho.
Chariot, Plaustrum.
CHARBON, Carbo.
Charbonnier, Carbonarius.
CHARGE, Onus.
Charger d’un fardeau, Onero.
Chargé, Onustus.
CHARGE, Munus, officium, provincia, mandatum.
Imposer une charge, Muneri aliquem præpono.
Remplir une charge, Munus obeo, cum imperio sum.
Être privé de charge, Munere exuor.
Satisfaire aux devoirs de sa charge, Munus pro mea dignitate gero.
Sortir de charge, De potestate exeo.
Se charger de, Suscipio.
Qui est à charge, Molestus, gravis.
Être plus à charge, Plus negotii facesco.
CHARGES, Honores.
Être dans les charges publiques, Dignitate præditus sum.
CHARGE (sonner la), Bellicum cano.
Faire une charge de cavalerie, Equestrem procellam excito.
CHARLATAN, Circulator, circumforaneus, vagus, nugator.
CHARME, Invitamentum, incitamentum.
Charme de la parole, Suaviloquentia.
CHARMES, Venustas, lepor, gratia, suavitas.
Charmer, Delecto, delectationem affero, delector, oblector, delectationem capio, allicio, allecto, demulceo.
Charmant, Festivus, lepidus, facetus, egregius, eximius, elegans.
CHARPENTE (qui a une), Materiatus.
Charpentier, Materiarius, faber, tignarius.
CHARRUE, Aratrum.
CHARYBDE, Charybdis.
CHASSE, Venatio, venatus.
Chasser, Venor, venatu me exerceo, feras consector.
Chasseur, Venator.
CHASSER, Depello, pello, propulso, expello, arceo, ejicio, dejicio, detrudo, amoveo, excludo, prohibeo.
CHASSIE, Lippitudo.
Chassieux (être), Lippo.
CHASTE, Incorruptus, integer, purus, inviolatus, sanus, castus, pudicus.
CHAT, Feles.
CHÂTEAU-fort, Castellum.
Habitant d’un château-fort, Castellanus, qui castellum habitat.
CHÂTIMENT, Pœna, supplicium, mulcta, verberatio, coercitio.
Châtier, Coerceo, reprimo.
Châtié, Limatus, politus.
CHATOUILLEMENT, Titillatio.
Chatouiller, Titillo.
CHATOYANT, Versicolor, dubio varioque colore.
CHAUME, Stipula, calmus.
Chaumière, Casa, tugurium.
CHAUSSURE, Calceamentum, calceus, pedum vestitus, soccus.
Chausser, Calceo.
Chausser (se), Calceos pedibus induo.
CHEF, Princeps, dux, caput, præfectus, imperator, rex, tyrannus.
Chef-d’œuvre, Palmarius.
CHEMIN, Via, iter.
Les chemins sont très mauvais, Viæ æstuosæ, lubricæ.
S’ouvrir un chemin, Viam mihi aperio.
Frayer le chemin, Munio viam.
Qui se trouve sur le chemin, Obvius, occurrens.
CHEMISE, Subucula.
CHÊNE, Quercus.
CHERCHER (avec soin), Exquiro, quæro, inquiro, investigo, perscrutor.
CHÈRE, Genium.
Faire bonne chère, Curo genium.
Faire maigre chère, Defraudo.
CHER, Carus.
Chéri, Carus, acceptus, jucundus, antiquus.
Cher (adv.), Care.
CHERTÉ, Caritas, inopia rei.
Cher, Magno, magno pretio.
Le blé est cher, Caritas annonæ est.
CHÉTIF, Tenuis, exilis.
CHEVAL, Equus, caballus.
Monter à cheval, Equum conscendo.
Partir à cheval, Advehor equo, equo feror.
Descendre de cheval, Descendo ex equo.
Tomber de cheval, Ex equo decido.
Être jeté à bas de cheval, Ex equo præcipitor.
Atteler les chevaux au char, Equos jungo currum tracturos.
Dételer, Equos abjungo.
Aller à cheval, Equito, equo vehor, equo iter facio.
Chevalet, Equuleus.
Éprouver les tourments du chevalet, Equuleo torqueor.
Cavalerie, Equitatus, equitum turma.
Chevalier, Eques.
Chevaucher, Coequito.
CHEVELURE, Coma, capillus, cæsaries.
CHEVEU, Capillus, capitis pilus.
Cheveux blancs, Cani, albi senum capilli.
Cheveux blonds, Flavi capilli.
Cheveux en désordre, Capilli impexi.
Cheveux longs, Coma intonsa.
Les cheveux tombent, Capilli fluunt.
Cheveux rares, Capilli rari et cedentes.
Laisser croître les cheveux, Capillum promitto, submitto.
Disposer les cheveux, Como, orno.
Chevelu, Capillatus, comatus, crinitus.
CHÈVRE, Capra, capella.
De chèvre, Caprinus.
Chevreau, Hædus.
De chevreau, Hædinus.
CHEZ, Apud.
CHICANE, Captiuncula.
Chicaneur, Rabula.
CHICHE, Malignus, avarus, parcus.
Chichement (vivre), Defraudo genium.
CHIEN, Canis.
De chien, Caninus.
CHIRURGIE, Chirurgia.
CHLAMYDE, Chlamys.
Vêtu de la chlamyde, Chlamydatus.
CHOC, Pulsus, motus, impulsus, agitatio, impressio, impetus, effectio, violentia.
Soutenir le choc des ennemis, Impetum sustineo, prœlium sustineo.
Choquer, Offendo, offensionem affero, injuriam facio.
CHŒUR, Chorus.
CHOIX, Cooptatio, constitutio, delectus, electio, selectio, lectio.
Choisir, Deligo, lego, eligo; delectum habeo, adhibeo; opto, coopto, adscribo, recipio.
Qui choisit, Elector.
Choisi, Exquisitus, accuratus, lectus, excellens.
Choix (avec), Electe, distincte, discrete.
CHOSE, Res.
CHOU, Brassica, caulis.
CHOUETTE, Noctua.
CHRÉTIEN, Christianus, qui Christi nomen profitetur, Christi fidei initiatus, Christi sectator.
CHUCHOTERIE, Susurratio.
Chuchoter, Susurro.
CHUTE, Labes, ruina, prolapsio.
CICATRICE, Cicatrix, signum relictum ex vulnere.
CIEL, Cœlum, regiones immortalitatis; beatorum sedes, domicilium.
Habitants du ciel, Cœlites, cœlicolæ.
Remuer ciel et terre, Mare cœlo miscere.
Céleste, Cœlestis, divinus, immortalis.
CIERGE, Cereus, fax cerea.
CIGALE, Cicada.
CIMENTER (la paix), Pacem coagmento.
CINTRÉ, Fornicatus.
CIRCONLOCUTION, Circuitio, periphrasis.
CIRCONSCRIRE, Definio, terminis circumscribo.
CIRCONSPECT, Cautus, providus, prudens.
CIRCONSTANCES (savoir se plier aux), Consulo temporibus.
S’accommoder aux circonstances, Tempori me accommodo, scenæ servio, servio tempori.
CIRCONVENIR, Circumvenio, decipio.
CIRCUIT, Circuitus.
CIRCULER, Commeo, venio, redeo, coeo.
Circuler (faire), Circumfero.
CIRE, Cera.
Marchand de cire, Cerarius, qui ceram tractat.
Enduit de cire, Ceratus, cera inductus, illitus.
Cire (de) Cereus, e cera factus.
CIRQUE, Circus.
Jeux du cirque, Circenses ludi.
CITADELLE, Arx, castellum.
CISELER, Cælo.
Ciseleur, Cælator.
CITÉ, Civitas.
Donner le droit de cité, Civem facio aliquem; civitatem alicui do, largior, impertior; adscribo civitati.
Perdre son droit de cité, Civitatem amitto, segregor a numero civium.
Citoyen, Civis, municeps, popularis.
Être fait citoyen, Civitate donatus sum.
CITATION, Appositio.
Citer, Cito, nomino.
Civique, Civicus.
Civil, Civilis.
Civilement, Civiliter.
CITHARE, Cithara.
Joueur de cithare, Citharista.
Chanteur s’accompagnant de la cithare, Citharœdus.
CITRONNIER (de), Citreus.
CLAIE, Crates.
CLAMEUR, Vociferatio, clamor, vox elata.
CLANDESTIN, Clandestinus, occultus, furtivus.
CLAIR, Clarus, planus, apertus, perspicuus, dilucidus, explicatus, evidens, pervulgatus, non obscurus.
Clair (être), Diluceo.
Rendre clair, Dilucido, declaro, enucleo, explico, aperio.
Clairement, Clare, manifeste, perspicue, plane, articulate, liquide, certo, enucleate, explanate, explicate, enodate, expresse, aperte, diserte, dilucide.
Exprimé clairement, Expressus, firmus, confirmatus, apertus.
Clairvoyant, Oculatus.
Clarifier, Defæco, a fæcibus purgo.
CLASSEMENT, Digestio, distributio.
Classification, Partitio, divisio.
Classer, Diribeo, distribuo, separo.
Clause, Cf. Condition.
CLEF, Clavis.
CLÉMENCE, Clementia, lenitas, benignitas, humanitas, misericordia, mansuetudo.
Clément, Clemens, lenis, mitis, mansuetus, liberalis, humanus.
Avec clémence, Clementer, mansuete.
CLEPSYDRE, Clepsydra.
CLIENTÈLE, Clientela; clientum defensio tutela, procuratio.
Client, Cliens, salutator.
Être le client de qqn, In clientela alicujus sum.
CLIN D’ŒIL (en un), Momento, e vestigio temporis.
CLOCHETTE, Tintinnabulum.
CLÔTURE, Sepes, septum, paries, murus.
Clore, Obsepio, sepio, intercludo.
CLOU, Clavus.
Clouer, Suffigo, affigo.
COCHER, Auriga; curruum rector, agitator.
CŒUR, Pectus, animus, cor.
Le cœur bondit, Pectus emicat.
De grand cœur, Propense, ex animo, libenter, sponte.
Si ma vie vous tient à cœur, Si tibi salus mea cordi est; si qua salutis meæ cura tangit.
Homme sans cœur, Homo durus.
COHÉRITIER, Cohæres.
COHÉSION, Cohærentia, compositio, conjunctio.
COHORTE, Cohors, militum manus.
COIFFER (se), Capillum como, compono, orno.
COIN, Cuneus.
En forme de coin, Cuneatim.
COLÈRE, Ira, iracundia, indignatio, stomachus, furor, rabies.
Contenir (se), Iracundiam contineo.
Dans un transport de colère, Animo irato ac percito.
Mettre en colère, Bilem moveo ac iracundiam adduco.
Se mettre en colère, Exardeo iracundia, irascor, stomachor.
Être tout en colère, In fermento jaceo, iracundia efferror.
Céder à la colère, Iracundiæ servio.
Décharger sa colère, Iram effundo in aliquem.
Sa colère se calme, Defervescit ira.
Il n’est plus en colère, Iracundiam demisit.
Apaiser sa colère, Iras lenio, furorem sedo.
La colère divine s’apaise, Expio DEUM.
Coléreux, Stomachosus, iracundus.
Colère (avec), Stomachose, iracunde, per iram, cum iracundia.
COLIQUES, Tormina.
Qui a des coliques, Torminosus.
COLLER, Agglutino, adnecto.
Colleur, Glutinator.
COLLÉGE, Collegium, conventus, cœtus.
COLLÈGUE, Collega.
COLLIER, Torques, monile, colli ornamentum.
Qui porte un collier, Torquatus.
COLLINE, Collis, clivus.
COLLISION, Afflictus, afflictatio.
COLLYRE, Collyrium.
COLOMBE, Columba.
De colombe, Columbinus.
COLONIE, Colonia.
Colon, Colonus, agricultor, agricola.
COLONNE, Columna.
Impôt sur les colonnes, Columnarium.
COLPORTER, Circumgesto, circumfero.
COMBAT, Prœlium, pugna, concertatio, dimicatio, certamen, conflictio, conflictus, contentio, discrimen.
COMBAT (signal du), Bellicum, cantus ad arma vocans.
Engager le combat, Arma confero.
Revenir au combat, Ex fuga ad conflictum redeo.
Combattre, Prœlior, prœlio dimico, prœlium decerto, depugno, dimico, concerto; conflictor, confligo, certo, depugno.
Combattant, Pugnator.
COMBIEN, Quantopere, quantum, quam, quatenus.
Combien? Quot?
COMBLE DU BONHEUR (être au), Nimia voluptate gestio.
COMBUSTION, Deflagratio, exustio, incendium.
Consumer, Exuro.
COMÉDIE, Comœdia, fabula, comicorum ars.
Comédien, Comicus, actor scenicus, comœdus.
De comédien, Mimicus.
Comiquement, Comice, more comico.
COMESTIBLES, Penus.
COMÈTE, Cometes, stella crinita.
COMICES, Comitia.
Relatif aux comices, Comitialis, ad comitia pertinens.
COMMANDEMENT, Imperium, potestas, ditio.
Donner le commandement, Præpono, præficio.
Prendre le commandement, Imperium obtineo, præsum, præpositus sum.
Commander, Jubeo, impero, mando, præcipio, edico, leges impono, præscribo.
COMME, Velut, sicut, veluti, sicuti, ut, æque ut, ita ut, vice, quemadmodum, quomodo, instar, quasi.
Comme pas un, Si quisquam alius.
Comme si, Perinde ac si, quasi, perinde quasi, tanquam.
COMMENCEMENT, Primordia, principium, exordium, exorsus, initium, inceptio.
Du commencement à la fin, A capite ad calcem.
Au commencement, Primo, primum, initio, principio.
Nous ne sommes encore qu’au commencement, Adhuc in primordio stamus.
Commencer, Exordior, exordium capio, inchoo, suscipio, principium capio, aggredior, incipio, telam exordior.
COMMENSAL, Convictor familiaris, quotidianus.
COMMENT, Quemadmodum, ut, ita ut.
Comment? Qui, quomodo?
COMMENTER, Commentor, explico.
COMMERCE, Mercatus, commercium, familiaritas, consuetudo, convictus, sodalitas.
Faire le commerce, Mercaturam facio, mercor, nundinor.
COMMETTRE (une faute), Committo, perpetro, pecco.
COMMIS (de recette), Coactor, qui pecuniam cogit et recipit officii nomine.
COMMISÉRATION, Miseratio, clementia, misericordia.
COMMISSION, Mandatum.
Charger d’une commission, Mandata do.
Recevoir une commission, Mandata recipio.
COMMODITÉ, Opportunitas.
Commode, Opportunus, commodus.
Commodément, Commode, opportune.
COMMOTION, Commotio, motus, perturbatio.
COMMUNAUTÉ, Communitas, communio, societas, consociatio.
En communauté, Communiter, promiscue.
COMMUN, Contritus, pervulgatus, vulgaris, communis, pervagatus, popularis.
Homme du commun, Homo tenuis, gregarius.
Communément, Fere, plerumque, vulgariter, usitate.
COMMUNE, Commune, respublica, universitas, collegium.
COMMUNION, Communio sacra.
Communion générale, Cœtus populi ad cœleste epulum celebrandum.
Donner la communion, Sacram communionem do.
Recevoir la communion, Sacrosancto Christi Corpore, divino epulo vescor, pascor.
COMMUNICATION, Communicatio.
Communiquer, Communico, confero, credo, refero, participo, do, tribuo.
COMPACTE, Condensus, spissus, densus.
COMPAGNIE, Societas, commercium, manipulus.
Par compagnie, Manipulatim, per manipulos.
Compagnon, Comes, sectator, assectator, assecla, socius, deductor, consors, particeps.
Compagnon (d’armes), Commilito, in bello socius.
COMPARAISON, Comparatio, collatio, contentio, similitudo, compensatio.
En comparaison de, Pro.
Comparer, Confero, comparo, collationem facio.
Comparable, Comparabilis.
Comparatif, Comparativus.
Comparativement, Comparate.
Faire comparaître, Aliquem in judicio sisto.
Ne pas comparaître, Vadimonium desero.
COMPASSION, Commiseratio, miseratio, misericordia.
Avoir compassion, Misereor, miseror.
Compatir aux douleurs, Doleo vicem tuam, commoveor miseriis tuis.
Compatissant, Misericors, clemens.
COMPATRIOTE, Nostras, noster, nostræ gentis.
COMPENSATION, Compensatio, comparatio, præmium, merces, remuneratio.
Compenser, Compenso, comparo, remunero, reparo, repono, exæquo, assequor.
COMPILATION, Compilatio.
COMPLAISANCE, Obsequium, officium, indulgentia.
Complaisant, Obsequiosus, officiosus.
COMPLEXION (faible), Corpore fracto, debilitato sum.
COMPLICE, Culpæ socius, satelles.
COMPLÉMENT, Complementum.
Compléter, Compleo, perficio, integro, consummo.
Complètement, Penitus, prorsus, omnino, plane, perfecte, funditus, integre.
COMPLIMENT, Gratulatio.
COMPLOT, Conspiratio, conjuratio, consensio.
Faire un complot, Conjurare.
COMPORTER (se), Se gerere.
Se comporter comme un citoyen, Gero me pro cive.
COMPOSER, Excudo, compono, elucubro, condo.
Composé (être), Consto, componor, fio, constituor.
COMPRENDRE, Comprehendo, intelligo, cognosco, sentio, capio, percipio, assequor, rem capio.
COMPROMIS, Compromissum, pactio.
Faire un compromis, Compromitto, compromissum facio.
COMPTE, Ratio.
En ligne de compte, In rationem.
Porter en compte, Scribo me alicui pecuniam dedisse.
Rendre ses comptes, Rationes alicui reddo.
Tenir plus compte de ... que, Tribuo plus alicui quam.
Compter, Numero, adnumero, recenseo, percenseo.
Compter sur, Confido, audeo, non timeo.
Vous pouvez y compter, Pro certo hoc tibi polliceor.
Compté, Ratus.
CONCAVE, Concavus, cavus.
CONCEPTION, Comprehensio, agnitio, phantasia.
Immaculée Conception, Conceptio immaculata B. M. V.
Concevoir, Concipio, comprehendo, colligo, accipio, imbibo, haurio.
CONCERNER, Pertinet, attinet, spectat, attingit.
CONCESSION, Concessio.
CONCILE, Concilium.
Concile œcuménique, Concilium sacrum œcumenicum.
Concile national, Concilium nationale.
Concile provincial, Concilium provinciale.
Conciliabule, Arcana pactio et factiosa, coitio.
CONCISION, Compressio, concisio.
D’une façon concise, Compresse.
CONCLAVE, Conclave pontificium.
CONCLUSION, Conclusio, clausula, peroratio, epilogus.
Conclure, Concludo.
CONCERT, Symphonia, concentus.
Concerter (se), Consilia tua mecum communica.
Concert (de), Compacto, consulto, ex composito.
CONCORDE, Concordia, consensus, pax, compositio.
Concorder, Concordo, congruo, consentio, idem sentio, cum aliquo sentio, concino.
CONCOURS, Frequentia, multitudo.
— (Aide), Auxilium.
Concurrent, Competitor.
CONCUSSION, Peculatus.
Concussionnaire, Peculator, ærarii violator, fur pecuniæ publicæ.
CONDAMNATION, Damnatio, condemnatio.
Il a subi plusieurs condamnations, Sæpius condemnatus est, multis judiciis confossus.
Condamner, Damno, condemno, improbo, supplicio addico, reprobo, rejicio, improbo.
Condamner sans entendre, Indicta causa aliquem condemno.
CONDENSER (se), Concresco.
CONDESCENDRE à, Obtempero.
CONDISCIPLE, Condiscipulus.
CONDITION, Conditio, status, fortuna, ratio, lex, pactum, pactio, conventio.
CONDUITE, Mos, usus, modus, ductus.
CONDUIRE, Duco, perduco.
Se bien conduire, Bene me gero.
Se mal conduire, Turpissime me gero.
Se conduire en roi, Partes mihi regis sumo.
Conducteur, Ductor, dux, qui ordinem ducit, perductor.
CONCLURE (un traité), Contraho, paciscor.
CÔNE, Conus.
CONFECTIONNER, Conficio, efficio, facio.
CONFESSION, Confessio sacra.
Confession générale, Totius vitæ maculas confessione eluo.
Confesser, Confitentibus de se reis pro sacro tribunali aures do.
Se confesser, Eluo animum peccatorum sordibus, sacra confessione perpurgo animum.
Confesseur, Confessarius, a confessionibus sacris; conscientiæ judex, arbiter.
CONFIANCE, Fiducia, spes certa.
Confiance (avoir), Fido, credo, confido, fiduciam in aliquem repono.
Gagner la confiance, Mihi fidem præstruo.
Confier, Commendo, committo, credo, trado, demando, confido.
Confiant, Fidens, audens, fretus.
CONFINS, Confinium, finis, limes, provinciæ extremum.
CONFIRMATION (donner la), Chrismatis sacramento confirmo.
CONFIRMER (assurer), Confirmo, stabilio, corroboro.
CONFISCATION, Publicatio.
Confisquer, Publico, proscribo, præconi subjicio.
CONFISERIE, Cupedia, suaviores epulæ, gulæ irritamenta.
Confiseur, Cupedinarius.
CONFORMATION, Conformatio, forma, compositio, exornatio.
Conformité, Convenientia, conjunctio.
Conformer (se) à, Se conformare.
Conforme à, Conveniens, consonus, consentaneus, congruens, concors, aptus, par, decorus, decens, dignus.
Conformément, Convenienter, congruenter, secundum, pro, congruenter.
CONFUSION, Perturbatio, confusio, admistio.
Confondre, Permisceo, confundo aliud alio; in unum confundo, misceo, confundo.
Confondre qqn, Aliquem in ruborem do, ruborem incutio, verecundiam affero.
Confondu, Promiscuus, mistus, confusus, incertus.
Confus, Inordinatus, perturbatus, confusus, inconcinnus, insulsus, non compositus.
Confusément, Perturbate, confuse, incondite, insulse.
CONGÉ, Dimissio.
Prendre un congé, Commeatum sumere.
Expiration du congé, Ad diem commeatus non venit.
Congédier, Dimitto, amitto, missum facio, remitto.
CONGRÉGATION, Congregatio B. M. V., Mariana sodalitas, sodalitium, conventus MARIÆ honoribus institutus.
CONJECTURE, Conjectio, conjectura, conjectus, opinio, suspicio, auguratio.
Fondé sur des conjectures, Conjecturalis, opinabilis.
Conjecturer, Conjecto, conjicio, conjecturum facio, suspicor.
CONJOINTEMENT, Conjuncte, simul, conjunctim.
CONJURATION, Conjuratio, consensio.
Conjurer, Conspiro, conjuro.
CONNAISSANCE, Cognitio, agnitio, intelligentia, notio, scientia, perspicientia.
— (Notion), Notitia, notio.
Connaître, Nosco, cognosco, agnosco, percipio, attendo, disco, non me latet, non me fugit, assequor, teneo, habeo.
Faire connaître d’avance, Præsignifico, prænuntio, præmonstro.
Se faire connaître, Se prodere.
Connu, Notus, cognitus, spectatus, perceptus, compertus, exploratus, pervulgatus.
CONNIVENCE, Collusio.
Être de connivence avec, Prævaricor.
CONSANGUIN, Consanguineus, sanguine conjunctus, conjunctione proximus.
CONSCIENCE, Conscientia.
Bonne conscience, Conscientia bene actæ vitæ, conscientia recte factorum.
Mauvaise conscience, Conscientia sceleris, facinorum.
Remords de conscience, Stimuli quibus mens compungitur.
Homme d’une conscience pure, Vir integerrimæ mentis.
Consciencieux, Scrupulosus, religiosus.
CONSÉCRATION, Dedicatio, consecratio.
Consacrer, Consecro, dico, dedico, voveo, sacro, religiosum facio, devoveo, inauguro.
CONSEIL, Consilium, deliberatio, cogitatio, animadversio, ratio, cogitatum, consultum, sententia, monitum, monitio, impulsus.
Conseil privé, Consilium sanctius.
Demander un conseil, Exigo consilium, sententiam consulo.
Prendre un conseil, Consilium ineo, consiliis utor.
Suivre le conseil, Monitis me præbeo, monitis pareo.
Conseiller (verb.), Consilior, consilium do, consulo, suadeo, moneo, hortor, suggero.
Conseiller (subst.), Consiliarius, suasor, qui consilium dat, hortator.
CONSENTIR, Consentio, idem sentio, cum aliquo facio, annuo.
CONSÉQUENCE, Consecutio, consequentia, connexum.
Conséquent, Consequens.
Par conséquent, Proin, proinde, itaque.
CONSERVATION, Conservatio, custodia, tuitio, salus, incolumitas.
Conserver, Conservo, custodio, tueor, servo, retineo, teneo.
Conservateur, Conservator, servator, custos.
CONSIDÉRATION, Dignitas, honor, auctoritas, observantia, veneratio, cultus, reverentia, decus, laus.
Recouvrer son ancienne considération, Ad pristinæ dignitatis gradum revocor.
Votre considération s’augmentera, Crescet dignitas tua.
En considération de, Causa.
Considéré, Honestus, decorus, honoratus, spectatus, cognitus, probatus.
CONSIGNER dans les annales, Rem annalibus mando.
CONSISTANCE, Soliditas, firmitas.
Consistant, Stabilis, firmus, fixus, solidus.
CONSOLATION, Consolatio, solatium, levamen, levatio, medicina, confirmatio.
Consoler, Consolor, levo, dolorem levo, mœrorem minuo, consolationem adhibeo, luctum, fletum abstergo.
Consolateur, Consolator.
Propre à consoler, Consolatorius.
Qui peut être consolé, Consolabilis.
CONSOLIDER, Corroboro, firmo, confirmo, roboro, sancio, solido.
CONSOMMER, Consumo, exhaurio, conficio, dissipo, comedo.
CONSOMPTION, Tabes, macies.
Consumer le temps, Dego, transigo, vivo.
Se consumer, Intabesco, extabesco, langueo.
CONSPIRER, Conjuro, conspiro, consentio.
CONSPUER, Conspuo, consputo, sputo aliquem fœdo.
CONSTANCE, Constantia, firmitas, stabilitas, gravitas, æqualitas, perseverantia.
Constance à supporter, Tolerantia, toleratio.
Souffrir avec constance, Perpetior, suffero, patior, fero, tolero.
Constant, Constans, perpetuus.
Constamment, Constanter, fortiter, æqualiter, perpetuo.
CONSTATÉ, Compertus, exploratus, certus.
CONSTERNATION, Consternatio.
CONSTITUTION, Constitutio, institutio.
CONSTRUCTION, Ædificatio, constructio ædium, exstructio.
Construire, Exstruo, ædifico, molior, struo, machinor, construo, conficio, fabricor, coacervo.
Constructeur, Fabricator, architectus, artifex, ædificator, molitor, machinator, fabricator, architectus.
CONSULAT, Consulatus.
Penser au consulat, Consulatum spero.
Briguer le consulat, Peto consulatum.
Confier le consulat, Demando consulatum.
Enlever le consulat, Consulatu aliquem dejicio.
Consul, Consul, reipublicæ princeps.
Consulaire, Consularis.
CONSULTER, Delibero, consilium peto, consulo.
CONTACT, Attactus.
CONTAGION, Contagio, fœditas, virus, venenum, pestis, lues.
CONTEMPLATION, Contemplatio, consideratio, cogitatio, mentis agitatio.
Contempler, Contemplor, meditor, considero, perspicio, intueor, animo intueor, viso, inviso.
Contemplateur, Contemplator.
CONTEMPORAIN, Coævus.
CONTE, Fabula, fabella.
CONTENTER de (se), Contentus sum, satis habeo.
Il ne se contenta pas de, Parum habuit.
CONTESTATION, Litigium, lis.
CONTESTE, Controversia.
Contester, Pungor, rixor, contendo.
CONTENIR, Coerceo, contineo, refreno, comprimo, domo, reprimo, cohibeo, sedo, freno.
Se contenir, Tempero, moderor.
CONTINUATION, Continuatio, perpetuitas.
Continuer, Persevero, exsequor, pergo, continuo.
CONTINUITÉ, Cursus, perpetuitas, perennitas, continuatio, diuturnitas, tenor.
Continu, Continuus, perpetuus, perennis, constans.
Rendre continu, Perpetuo, continuo.
Continuel, Perennis, jugis continuatus, perpetuus.
Continuellement, Jugiter, perpetuo, semper, constanter.
CONTORSION, Distortio.
CONTOUR, Lineamentum, ductus linearum.
CONTRACTION, Contractio, brevitas.
CONTREDIRE, Contradico, reclamo, refragor, adversor.
Se contredire, Sibimet contradicere.
CONTRARIÉTÉS, Tricæ.
CONTRASTE, Oppositio.
CONTRAT, Pactum, pactio, conventum, conventio.
CONTRE, Contra, adversum, adversus.
CONTRAIRE, Adversus, contrarius, incommodus, sinister, alienus, molestus, iniquus.
Le Sénat décida le contraire, Senatus contrarium sensit.
Au contraire, E contrario.
Bien au contraire, Longe secus.
Contrairement à, Contra, aliter, secus.
A CONTRE CŒUR, Repugnanter, invite.
CONTRÉE, Regio, tractus, ora.
CONTREFAIRE, Fingo, simulo, imitor.
Contrefait, Distortus, contortus.
A CONTRE TEMPS, Intempestive.
CONTRIBUTIONS (lever des), A civitatibus pecuniam impero.
Contribuable, Ærarius.
CONTRITION, Dolor animi ex criminum recordatione susceptus.
CONTROVERSE, Controversia.
Controversé, Controversus, litigiosus, dubius.
CONVENANCE, Decentia, convenientia, venustas, decorum, ordo, concinnitas.
Convenir, Congruo, convenio.
Convient (il), Decet, convenit, decorum est, æquum est, par est, dignum est.
Convenable, Conveniens, appositus, aptus, accommodatus, bellus, rectus, tempestivus.
Convenablement, Convenienter, apposite, commode, bene, recte, commodum, idonee, apte, decenter.
CONVENTION, Pactio, pactum, conditio, fœdus, conventum, constitutum.
Convenir de, Paciscor, depaciscor, pactionem facio.
CONVERSATION, Dictio.
Converser, Sermocinor, sermonem habeo, colloquor, confabulor.
CONVERSION, Emendatio morum, vitæ correctioris studium.
Convertir, E gurgite peccatorum extraho aliquem.
Convertir (se), Redeo in viam, abstineo a sceleribus, ad frugem redeo.
CONVEXE, Convexus.
CONVICTION, Persuasio.
Convaincre, Persuadeo, fidem facio, ad credendum duco, cogo, revinco.
CONVIVE, Conviva, socius ad epulas, convictor, pransor.
CONVOCATION, Convocatio, conventus, congregatio, vocatus, arcessitus.
Convoquer, Convoco, voco, concieo, advoco, congrego, arcesso, adesse jubeo, concito.
CONVOITER, Ligurio.
COPEAUX, Ramenta.
COPIE (envoyer une), Epistolæ exemplum mitto.
Copier, Transcribo, exscribo, describo.
Copiste, Librarius.
COQ, Gallus.
COQUILLE, Concha, testa.
COQUIN, Furcifer, scelestus.
CORBEAU, Corvus.
CORBEILLE, Corbis, canistrum, cista, fiscina, sporta.
CORDAGE, Restis.
CORDE, Funis, funiculus.
La corde au cou, Obtorta gula.
Cordonnier, Sutor.
CORNE, Cornu.
Corné, Corneolus, corneus.
CORNEILLE, Cornix.
CORPS, Corpus.
Qui a un corps, Corporeus, corporatus.
Corps (garde du), Stipator.
CORRECTION, Emendatio.
— (Châtiment), Verberatio, pulsatio.
Corriger, Corrigo, emendo, correctionem adhibeo, aliquem ab errore averto.
— (Châtier), Verbero, punio.
Corriger un discours, Orationem limo, perpolio, expolio.
Correct, Limatus.
Correctement, Emendate, castigate.
CORROBORER, Roboro, corroboro.
CORRUPTION, Corruptio.
Corrompre, Corrumpo, depravo, vitio, in vitium impello, destruo, infusco.
Corrupteur, Corruptor, largitor.
Corrompu, Vitiosus, convictus, depravatus, corruptus, profligatus.
Avec corruption, Corrupte, male, prave nequiter.
CORSAIRE, Pirata.
De corsaire, Piraticus.
CORTÉGE, Comitatus, assectatio, comitum multitudo, chorus, caterva, stipatio.
Il a un long cortége, Comitatum habet amplum.
Qui fait cortége, Assectator, assecla.
CORYPHÉE, Coryphæus, dux, princeps.
COSTUME, Vestimentum, vestis, vestitus.
CÔTE, Costa.
— (Littoral), Littus, ora.
CÔTOYER, Littus rado, circumveho.
De ce côté-là, Ab ultro, huc illuc.
De l’autre côté, Altrinsecus, e regione, ex altera parte.
De quelque côté, Aliqua, per aliquam partem.
De tous côtés, Quaquaversus.
D’un côté, de l’autre, Cum, tum.
Laisser de côté, Contemno.
Mettre de côté, Sepono, segrego, separo.
COTHURNE, Cothurnus.
COU, Collum, cervici subjecta pars.
Se jeter au cou, In collum alicui invado.
Couper le cou, Collum alicujus seco.
COUCHER (des astres), Obitus, occasus.
Se coucher, Lecto me commendo, decumbo.
Il va se coucher, Dormitum se confert.
Couché (être), Cubo, recumbo, accumbo, quiesco, jaceo.
COUDE, Cubitus.
COUDRE, Suo, consuo.
Coudre à, Assuo, suendo annecto.
Coudre dans, Insuo, includo.
COULER, Fluo, exeo, effluo, fundor, emano.
Couler à travers, Perfluo.
Couler dans, Influo, illator.
Couler de tous côtés, Diffluo, liquesco, fluo.
Coulé à fond, Demersus.
COULEUR, Color, figmentum.
Ses couleurs disparaissent, Color defluit.
Colorer, Coloro, tingo, colorem induco, colore imbuo.
COUP, Pulsatio, verberatio, percussio, ictus.
Appliquer un coup de poing, Pugno ico.
Frapper à coups de pied, Calibus impeto.
Porter un coup mortel, Graviter lædo.
Percé de coups, Multis plagis confectus.
A coups d’épingle, Minutissimis ictibus.
Tout à coup, Repente, subito, repentino.
Coupable, Sons, nocens, reus, criminosus, suspiciosus.
Se rendre coupable, Pecco, delinquo.
COUPE, Crater, poculum, cratera, scyphus, calix.
COUPE (action de couper), Sectio, consectio.
Couper, Incido, cædo, reseco, præcido, amputo, securim injicio, detrunco, seco.
Couper autour, Circumseco, circumcido.
Couper court à, Præcidere semel.
Couper en morceaux, Concedo, cædo, trucido, seco.
Couper par le milieu, Intercido, interscindo.
COUR, Aula, atrium, regia.
Cour (basse), Cors, area villæ, spatium intra maceriem.
COURAGE, Fortitudo, magnitudo animi, virtus, vis, robur.
Perdre courage, Animo deficio, animo concido.
Rendre courage, Erigo animum depressum, recreo afflictum.
Reprendre courage, Animum reficio, me colligo, animum resumo, revoco.
Courage! Macte, age, agedum, euge.
Courageux, Animosus, plenus animi, plenus roboris, intrepidus, fortis, strenuus.
Courageusement, Fortiter, viriliter, constanter, acriter, strenue, animose.
Supporter courageusement, Fortiter fero.
COURANT (n’être pas au... des affaires), In rebus tiro ac rudis sum.
COURANT (le... est rapide), Citatum fertur men.
En descendant le courant, Flumine secundo.
En remontant le courant, Flumine adverso.
COURBURE, Aduncitas, inflexio.
Courber, Flecto, inflecto, torqueo, intorqueo, curvo, arcuo.
Courber (se), Incurvesco, incurvo.
Courbé, Incurvus, curvatus, curvus.
COURONNE, Corona, diadema, sertum, insigne regni, insigne regium.
Couronne de laurier, Laurea, corona laurea.
Couronnement (mettre le... à un ouvrage), Imponere fastigium operi.
Couronner, Corono, coronam impono, corona dono.
Couronné de, Laureatus.
Qui se rapporte aux couronnes, Coronarius.
COURROIE (de soulier), Corrigia, lorum.
COURROUCÉ CONTRE (être), Succenseo, irascor.
COURSE, Cursus, iter, navigatio.
Courir, Curro, cursum teneo, cursum curro.
Courir à travers, Percurro.
Courir çà et là, Evagor, vagor, circumcurso, decedo via, concursor, discurro.
Courir ensemble, Concurro, convenio, convolo, fugio, concurso, confluo, concursus facio.
Courir hors, Excurro.
Courir vers, Accurro, aliquo contendo, advolo, me confero, concurro.
En courant, Cursim.
Coureur, Cursor.
Courrier, Tabellarius, qui litteras fert, nuntius, cursor.
COURTOIS, Urbanus, comis, elegans moribus.
COUSIN, Patruelis, consobrinus.
Couteau, Culter.
COÛTER, Consto, valeo.
Coûte que coûte, Quanti quanti.
COUTUME, Mos, consuetudo, ritus, institutum, usus.
Coutume (avoir), Assoleo, soleo.
Changer une coutume, A vetere consuetudine recedo.
S’éloigner de la coutume, A consuetudine longissime discedo.
Garder une coutume, Hac consuetudine utor, veterum consuetudinem servo.
Revenir aux vieilles coutumes, Ad consuetudinem redeo.
Contre la coutume, Præter morem, non ex more.
COUVER, Ova incubare.
COUVERCLE, Operculum.
COUVERTURE, Operimentum, tegmen, tegumentum.
Couvrir, Cooperio, tego, obnubo, velo, operio, vestio, occulo, occulto, abscondo.
Se couvrir de crimes, Scelus scelere cumulo.
CRABE, Cancer.
CRACHAT, Sputum.
Cracher, Exscreo, spuo.
CRAIE, Creta.
Blanchi avec de la craie, Cretatus, creta infectus.
CRAINTE, Metus, timor, formido, pavor.
Crainte (sans), Impavide, audacter, impavidus, audax, intrepidus.
Causer des craintes, Metum injicio.
Dissiper des craintes, Metu libero.
Craindre, Horreo, timeo, metuo, formido, paveo, vereor, metum habeo, extimesco, reformido, afficior timore.
Craindre de, Vereor.
Je crains de ne pouvoir vous satisfaire, Vereor ut tibi faciam satis.
Cesser de craindre, Timorem depono.
CRAQUEMENT, Crepitus.
Craquer, Crepo.
CRATÈRE, Crater.
CRÉANCIER, Creditor.
CRÉATION, Creatio.
Créature, Creatura.
Créer, Creo, gigno, facio.
DIEU a créé l’univers, Ex nihilo procreavit omnia DEUS.
Créer roi, Regem appello, jubeo; regnum alicui defero.
Créateur, Creator, effector.
CRÉDIT, Gratia.
Qui a du crédit, Gratiosus.
Être en grand crédit, Summum apud aliquem locum teneo.
Conserver son crédit, Tueor gratiam.
Diminuer le crédit de qqn, Fidem infirmo.
Ruiner le crédit, Opes everto.
CRÉDULITÉ, Credulitas, credendi facilitas.
Crédule, Credulus, simplex.
CRÉPIR, Sublino.
CRÉPU, Crispus.
CRÉPUSCULE, Crepusculum.
CRÈTE, Crista.
Qui a une crète, Cristatus.
CRÈTE d’une montagne, Montis vertex.
CREVASSE, Rima.
CRÈVE-CŒUR, Cordolium, dolor cordis.
CREUX, Lacuna, hiatus.
Creuser, Fodio, effodio, perfodio, cavo, excavo.
Creux, Cavus, concavus.
CRI (de guerre), Clamor, vociferatio.
Transmettre le cri, Clamorem proximis trado, clamorem arcto.
Exciter les cris, Clamorem moveo, excito.
Pousser des eris, Clamorem edo, tollo, profundo, vociferor.
Répondre aux cris, Clamorem reddo.
Crier aux armes, Conclamo ad arma.
Crier, Clamo, vocifero, clamorem do, persono, inclamo, ejulo, voco.
Criard, Clamosus, raucus.
CRIBLE, Cribrum.
Criblé de blessures, Vulneribus confectus.
CRIME, Scelus, flagitium, nefas, delictum, crimen, peccatum, facinus, maleficium, noxia, noxa, culpa.
Crime capital, Crimen capitale, capite aliquem accuso.
Pousser au crime, Ad facinus adduco, impello.
Il a commis un grand crime, Commisit magnum flagitium, magnum admisit in se facinus.
Criminel, Sceleratus, scelestus, nefarius, facinorosus, flagitiosus, maleficus.
Criminellement, Scelerate.
CRIN, Seta.
CRINIÈRE, Juba.
Qui porte crinière, Jubatus.
CRITIQUE, Reprehensio.
Critiquer, Lacero, dilacero, dilanio, improbo, rejicio, vitupero.
Critique, Vituperator, reprehensor.
CROC, crochet, Uncus.
Crochu, Hamatus, aduncus, uncinatus.
CROCODILE, Crocodilus.
CROÎTRE, Cresco, augesco, adolesco, ingravesco, serpo, surgo, ascendo.
CROIX, Crux, patibulum.
Crucifier, Cruci affigere.
CRUCIFIX, Imago Christi cruci affixi.
Faire le signe de la croix, Cruce me signo.
Croiser en sautoir, Decusso.
CROIRE, Credo, fidem habeo, auctoritatem tribuo, puto, existimo, censeo, judico.
Ne croyez pas le premier venu, Ne cujusvis testimoniis fidem adjungas.
Il ne faut pas croire tout le monde, Quibusdam fidem et auctoritatem justa suspicio derogavit.
Croyable, Credibilis, probabilis, verisimilis.
CRUAUTÉ, Sævitia, crudelitas, feritas, immanitas, acerbitas, inhumanitas, violentia.
Cruel, Crudelis, durus, inhumanus, natura asper, barbarus atque immanis, infestus, ferus, sævus.
Qui a l’air cruel, Truculentus.
Cruellement, Crudeliter, dure, acerbe, cum cruciatu, truculenter, atrociter.
CRUCHE, Urceus.
CUISSE, Femur.
CUEILLIR, Decerpo, carpo, aufero, lego, colligo.
En cueillant çà et là, Carptim, hinc atque illinc sine ordine decerpendo.
Cueillir avant le temps, Præcerpo.
CUILLER, Cochlear, cochleare.
Cuillerée, Cochlearis mensura.
CUIR, Corium, pellis.
CUIRASSE, Lorica.
Revêtu d’une cuirasse, Loricatus.
CUISINE, Culina.
Cuisinier, Coquus, qui cibos parat et condit.
Cuire (faire), Coquo, incoquo.
CULBUTER, Proruo.
CULTE, Religio, res divinæ, cærimoniæ sacræ.
CULTURE, Cultio, cultura, cultus.
Cultiver, Colo, excolo.
Cultivateur, Agricola, agricultor, colonus.
Cultivé, Excultus, ornatus, decoratus, institutus, præditus, politus.
CURIOSITÉ, Curiositas, nimia diligentia.
CURULE, Curulis.
CYGNE, Cycnus, olor.
De cygne, Cycneus.
CYLINDRE, Cylindrus.
CYMBALE, Cymbalum.
D
DACTYLE, Dactylus.
De dactyle, Dactylicus.
DAMIER, Alveolus.
DANGER, Periculum, discrimen, experimentum.
Jeter dans le plus grand danger, In capitis periculum adduco.
Les dangers nous menaçent, Periculis undique cingimur.
S’exposer au danger, Me in discrimen objicio, tendo in casum.
Courir un danger, Discrimen adeo.
Être hors de, Periculo defunctus sum.
Dangereux, Perniciosus, noxius.
Dangereusement, Periculose, cum periculo.
DANS, Intra, inter, in.
DANSE, Saltatio.
Danser, Salto.
Danseur, Saltator.
DAVANTAGE, Amplius, plusquam, plus, magis, ultra, præter.
DE, A, ab, abs, de, ex.
DÉ, Tessera, talus.
Lieu ou l’on joue aux dés, Talarius.
Jouer aux dés, Talis ludo.
DÉBARQUER, Exscendo, exscentionem facio.
DÉBARRASSER, Extrico, explico, expedio.
Débarrasser de, Libero.
Débarrasser de (se), Me exuo aliquo.
DÉBAT, Disputatio, disceptatio.
Débat judiciaire, Controversia, lis.
Ouvrir un débat, Contestor, obtestor, judicium constituo.
Débattre, Discepto, contendo, decerto, disputo, dijudico, cognosco.
DÉBAUCHE, Comessatio, luxuria, luxuries, libido.
Se laisser entraîner à la débauche, Luxuria diffluo, luxuriæ me dedo.
DÉBILE, Debilis, infirmus, imbecillus, fractus.
DÉBITEUR, Debitor.
DÉBORDEMENT, Proluvies, eluvies, eluvio.
Déborder, Superfluo, redundo, affluo.
DEBOUT (être), Sto, consisto, gradum sisto.
DÉBRIS, Fragmentum, reliquiæ, residua.
DÉBUT, Ingressus, initium.
Le début fut assez heureux, Lætissima erant principia.
DEÇA (en), Cis, circa.
DÉCACHETER, Relino.
DÉCADE, Decas.
DÉCAMPER, Castra movere.
DÉCAPITER, Obtrunco.
DÉCÉDÉ, Mortuus.
DÉCEMBRE, December.
DÉCEMMENT, Decore, decenter.
DÉCEPTION, Frustratio, labor inanis error.
DÉCHIRER, Lacero, conscindo, dilanio.
DÉCIDÉ, Paratus, promptus.
Décidé à tout, Ad omne facinus paratissimus.
Décemvirat, Decemviratus.
DÉCEMVIRS, Decemviri.
De décemvir, Decemviralis.
DÉCHAÎNER CONTRE (se), Debacchor.
DÉCHARGER, Exonero, allevo, onus detraho, deonero.
DÉCHARNÉ, Strigosus, tenuis, exhaustus.
DÉCHET, Decessio, detrimentum, diminutio.
DÉCHIRER, Dilacero, lacero, dilanio, lanio, scindo, conscindo, discindo, discerpo.
DÉCIDER, Decido, factionem facio, decerno.
Il n’a rien décidé, Rem in medio reliquit, sententiam dicere non est ausus.
Décidé, Deliberatus.
DÉCISIF, Definitivus.
DÉCLAMATION, Declamatio.
Déclamer, Declamo, pronuntio, edico.
Déclamateur, Declamator, præco.
Déclamatoire, Declamatorius.
DÉCLARATION, Declaratio.
Déclarer, Declaro, significo, planum facio, demonstro, ostendo, indico, pronuntio.
Déclarer publiquement, Profiteor, præbeo, significo, denuntio.
DÉCLIN, Occasus.
Déclin de l’âge, Flexus ætatis.
Sur le déclin, Occidens, occasus.
DÉCOLORATION, Decoloratio, livor, pallor.
Décolorer, Decoloro.
Décoloré, Decolor, sine colore, quod colorem amisit.
DÉCOMBRES, Parietinæ, parietum ruinæ.
DÉCORS, Choragium, scenicus apparatus et pompa.
Décorer, Decoro, celebro, orno, honesto.
Décorum, Decorum, decus.
DÉCOUDRE, Dissuo.
DÉCOULER, Profluo, mano, emano.
DÉCOUVERTE, Inventum, inventio, deprehensio.
Découvrir (trouver), Adinvenio, comminiscor.
Découvrir (faire connaître), Trado, prodo, manifestum facio, indico.
Découvert (mettre à), Exero, exsero, extraho.
DÉCRÉPIT, Decrepitus, senectute confectus, invalidus.
DÉCRET, Decretum, consultum, scitum, interdictum, lex, jussum.
Décréter, Decerno, censeo, legem fero, constituo, irrogo.
DÉCRIER, De aliquo detraho, infamiam alicui infero.
DÉCRIRE, Describo.
DÉCROÎTRE, Decresco, decedo.
DÉCUPLE, Decuplus.
DÉCURIE, Decuria.
DÉDAIN, Despicatio, contemptus, despicatus, despicentia, contemptio, vilitas.
Dédaigner, Dedignor, indignum habeo, contemno, despicio, sperno, respuo, pro nihilo puto, prætereo, transeo.
AU DEDANS, Introrsum, introrsus, intus.
DÉDICACE, Dedicatio, consecratio.
Dédier, Dedico, sacro, consecro.
DÉDOMMAGER, Compenso.
DÉESSE, Dea.
DÉFAILLANCE, Deliquium, defectus, diminutio.
Il eut une défiance, Animus eum destituit.
DÉFAITE, Clades, calamitas, damnum, cædes, strages.
Essuyer une défaite, Cladem accipio.
Faire essuyer une défaite, Cladem facio, affero, infero.
DÉFAUT, Vitium, vitiositas, pravitas.
Plein de défauts, Multis vitiis laboro.
Défaut (faire), Deficio, desum, vadimonium desero.
DÉFAVEUR, Offensa.
Être en défaveur, Offensam subeo apud aliquem.
DÉFECTION, Defectio.
Préparer les défections, Defectionem molior.
DÉFECTUOSITÉ, Vitium, vitiositas.
Défectueux, Pravus, distortus.
Défectueusement, Prave.
DÉFENSE, Defensio, propugnatio, patrocinium, tutela.
— (Interdiction), Prohibitio, interdictum.
Défense d’un lieu, Propugnatio, defensio.
Ouvrages de défense, Munitio.
Il y a une défense, Lege cautum est.
Sans défense, Indefensus.
Défendre, Prohibeo, impedio, veto, non permitto.
— (Protéger), Protego, tueor, defendo, tutor, munio, propugno, defendo, pugno, patrocinor.
Défenseur, Deprecator, defensor, propugnator, custos.
— (Avocat), Patronus, defensor.
Défendu, Nefas, non licitum.
DÉFÉRENCE (avoir de la), Obsequor, morem gero.
DÉFIANCE, Diffidentia.
Se défier de, Diffido, quasi despero.
Avec défiance, Diffidenter.
DÉFIGURER, Turpo.
Défiguré, Turpificatus.
DÉFILÉ, Fauces, angustiæ.
DÉFINITION, Definitio, descriptio.
Définir, Circumscribo, determino, constituo, definio, concludo.
Défini, Certus, decretus, definitus.
Définitif, Definitivus.
DÉFUNT, Mortuus.
DÉGAGER, Exsolvo, solvo, dissolvo, libero, absolvo, expedio, libero, explico, extrico.
Dégagé, Solutus, liber.
DÉGÉNÉRER, Degenero, deflecto, descisco.
Dégénérer de, Deflecto.
Dégénéré, Degener.
DÉGOÛT, Fastidium, tædium, satietas.
Avoir du dégoût, Fastidio.
Causer du dégoût, Satietatem, tædium affero.
Ressentir du dégoût, Molestia afficior.
Dégoûté, Fastidiosus.
Dégoûté (être), Pertædet.
Avec dégoût, Fastidiose.
DÉGRADÉ, Turpificatus.
DEGRÉ, Gradus, progressus, ordo, dignitas.
DÉGUISER, Fingo, dissimulo, imitor.
DEHORS, (Mouv.) Foras, extra.
— (Sans m.) Foris, extra, extrinsecus.
DÉJA, Jam.
DÉJEUNER, Jentaculum, prandium.
S’inviter à déjeuner chez qqn, Alicui ad prandium condico.
Déjeuner, Prandeo.
AU-DELA, Ultra, supra, præter, extra.
DÉLABREMENT, Ruina.
DÉLAI, Dilatio, mora, prolatio, retardatio, sustentatio, dilatio, cunctatio, tarditas.
Demander un délai, Moram postulo.
DÉLAISSEMENT, Relictio, derelictio, desperatio.
Délaissé (être), Negligor, jaceo.
DÉLÉGATION, Delegatio, mandatum, provincia.
Déléguer, Delego, mando, mitto.
DÉLIBÉRATION, Deliberatio, consultatio, consilium.
La chose demande une mûre délibération, Consilii magni res est.
Délibérer, Delibero, consulto, consulo, considero, video, inquiro.
Qui délibère, Deliberator.
Délibératif, Deliberativus.
DÉLICATESSE, Tenuitas, gracilitas, subtilitas.
Délicat, Scitus, lepidus, elegans, acutus.
Délicatement, Subtiliter, acute, tenuiter.
DÉLICES, Deliciæ, delectamentum, suavitas, voluptas, irritamenta, deliciolæ.
DÉLIÉ, Solutus, liber, dissolutus.
DÉLIMITATION, Terminatio, mensura.
Délimiter, Dimeto, metor.
Délimité, Definitus, certus, constitutus.
DÉLIRE, Deliramentum, deliratio.
Délirer, Deliro.
Qui délire, Delirus, demens, mente captus, furens, insanus.
DÉLIT, Delictum, peccatum, error.
DÉLIVRANCE, Liberatio, absolutio.
Délivrer, Eripio, aufero, adimo, expedio, libero, absolvo, eximo.
Délivré, Liber.
DÉLOGER, Demigro, ad alias ædes discedo.
Déloyal, Perfidiosus, perfidus, insidiosus, fallax, improbus.
D’une façon déloyale, Infideliter.
DÉMAGOGUE, Plebicola.
DEMAIN, Cras, crastina die.
De demain, Crastinus.
DEMANDE, Postulatio, postulatum, rogatio, petitio, rogatus, preces.
Demander, Postulo, peto, posco, requiro, desidero, imploro.
Demander instamment, Deposco, appeto, flagito, expeto.
DÉMARCHE, Incessus, ingressus, gressus.
DÉMÊLER, Extrico.
DÉMEMBRER, Deartuo.
DÉMENCE, Vecordia.
DÉMESURÉ, Nimius, immoderatus.
DÉMETTRE (se) d’une charge, Abdico.
DEMEURE, Mansio.
Demeurer, Resideo, maneo, commoror, resto, sto.
Demeurer près de, Præsto tibi sum.
DEMI-CERCLE, Semicirculus.
DÉMOCRATE, Populi studiosus.
DÉMOLITION, Disturbatio, demolitio, eversio.
Démolir, Diruo, excido, exscindo, everto, demolior, destruo.
DÉMONSTRATION, Demonstratio.
Démontrer, Demonstro, significo, declaro.
Qui démontre, Demonstrator.
Démonstratif, Demonstrativus.
DÉNÉGATION, Inficiatio, negatio, depulsio.
DENIER, Denarius.
DÉNIGREMENT, Obtrectatio, vituperatio.
Dénigrer, Famam detrimento afficio; de fama detraho; obtrecto, maledico, vitupero.
DÉNOMBREMENT, Recensio, census.
DÉNOMINATION, Appellatio, compellatio, nominatio.
DÉNONCIATION, Delatio, accusatio, proditio.
Dénoncer, Corripere, incusare.
DÉNOUER, Enodo, explico.
DENT, Dens.
Arracher une dent, Dentem evellere.
DÉPART, Decessio, abitus, discessus, profectio, egressus.
DÉPASSER, Excedo, emineo, præsto, abeo.
SE DÉPÊCHER, Celeritate utor, propero, festino.
DÉPEINDRE l’état de la république, Statum reipublicæ describo.
DÉPENS (il s’amuse à mes), Delicias me facit, ludibrio me habet.
DÉPENSE, Sumptus, impendium, impensa.
Diminuer ses dépenses, Sumptus circumcido.
Faire des dépenses, Sumptus insumo.
Dépenser, Consumo, dissipo, comedo.
DÉPENDANCE (être sous ma), Est mihi ejus rei amplissima potestas.
Dépendre, Pendeo.
Tout dépend de là, Cardo rei in hoc volvitur.
DÉPÉRIR, Contabesco, consumor, labefio, extabesco.
DÉPIT (crever de), Æstuare invidia.
DÉPLACER, Muto, mutationem facio, commuto, vario, dimoveo, removeo.
Déplacé, Indecorus, turpis, inhonestus, pravus.
DÉPLAIRE, Displiceo, odiosus sum, injucundus sum.
DÉPLORER, Mœreo, doleo, lugeo, deploro.
Déplorable, Flebilis.
DÉPLOYER, Pando.
DÉPOSITION, Testificatio, testimonium.
DÉPÔT, Depositum.
Déposer, Depono, colloco, abjicio, exuo, pono.
Déposer le commandement, Imperium depono.
Être déposé de ses fonctions, Abactus magistratu est.
DÉPOUILLE, Spolium, exuviæ, præda.
Dépouiller, Orbo, diripio, spolio, privo, exuo, nudo, exhaurio, compilo.
Dépouiller tout sentiment d’humanité, Hominem exuo.
Dépouiller le scrutin, Tabellas diribeo.
Dépouillé, Nudus, nudatus, spoliatus.
Être dépouillé de ses dignités, Honore dejicior.
DÉPOURVU de, Inops, pauper, nudus, impotens.
Pris au dépourvu, Inopinans.
DÉPRAVATION, Depravatio, corruptio, distortio.
Dépraver, Depravo, corrumpo, pravis moribus imbuo.
Dépravé, Perditus, profligatus.
DÉPRÉCIER, Carpo.
DÉPEUPLÉ, Vastus, desertus.
DEPUIS, Abusque, jam.
Depuis longtemps, Jamdiu, jampridem, jam dudum, jamdiu.
DÉPUTATION, Allegatio, privata legatio.
Députer, Oblego, mitto privati negotii causa.
DÉRACINER, Exstirpo, stirpem evello, funditus deleo, evello.
DÉRAISONNABLE, Insipiens, stultus.
D’une façon déraisonnable, Insipienter.
DÉRÈGLEMENT, Immoderatio, intemperantia, perversitas, pravitas, improbitas.
Déréglé, Immodestus, immoderatus.
DÉRIDER, Frontem exporrigo.
DERNIER, Postremus, ultimus, extremus.
Dernier (le), Novissimus.
Avant-dernier, Proximus a postremo.
Dernièrement, Proxime, nuperrime, postremo, paulo ante.
DÉROBÉE (à la), Furtive, furtim.
Dérober, Subtraho, subduco.
Qui dérobe, Interceptor.
Se dérober, Subtexor.
DÉROULER, Evolvo, explico.
DÉROUTE (arrêter la), A fuga revoco.
DERRIÈRE, Post, postea, posthac, sub.
Par derrière, Retro, a tergo, post tergum, post.
DÉSACCORD, Discrepantia, discordia, dissidium, dissensio.
Être en désaccord, Discordo, dissideo, disconvenio.
Qui est en désaccord, Discors, dissentiens, discordans.
DÉSAGRÉMENT, Incommoditas, incommodum, molestia, cura.
Causer du désagrément, Incommodo, incommodum offero.
DÉSAGRÉABLE, Injucundus, insuavis, acerbus, odiosus.
DÉSAGRÉABLEMENT, Injucunde.
DÉSAPPOINTEMENT, Frustratio, vanus conatus.
DÉSAPPRENDRE, Dedisco, obliviscor.
DÉSAPPROBATION, Improbatio.
Désapprouver, Improbo, vitupero, damno, rejicio.
DÉSARMER, Dearmo, armis exuo.
— (Calmer), Inflecto.
Désarmé, Inermis.
DÉSASTRE, Clades, calamitas.
Désastreux, Calamitosus.
D’une façon désastreuse, Pestifere.
DÉSAVOUER, Recanto.
DESCENDANTS, Posteri, posteritas, progenies, proles.
Descendre, Descendo, delabor, me demitto.
Descendre (en courant), Decurro.
DÉSERT, Vastitas, solitudo.
Désert, Desertus, incultus, nudus, vastus, avius.
Rendre désert, Vasto, depopulor.
DÉSERTION, Transfugium.
Déserter, Transfugio, perfugio, profugio, defectionem facio, ad hostes deficio.
Déserteur, Desertor, transfuga, perfuga.
DÉSESPOIR, Desperatio.
S’abandonner au désespoir, Plango, defleo, ploro.
Désespérer, Despero, spem perdo, a spe absum.
Désespéré (être dans un état), In discrimine sum.
DÉSHABITUER, Desuefacio, consuetudinem tollo.
DÉSHABILLER (se), Vestem exuo, me veste exuo.
DÉSHÉRITER, Exheredo, hereditate privo, abdico.
Déshérité, Exheres, hereditate exclusus.
DÉSHONNEUR, Dedecus, turpitudo, infamia, probrum, ignominia, opprobrium.
Déshonorer, Dedecoro, turpifico, corrumpo.
Déshonoré (être), Flagro infamia, infamiam subeo.
DÉSIGNER, Denoto, designo, significo, noto.
DÉSINTÉRESSÉ, Minime mercenarius, gratuitus.
DÉSIR, Desideratio, desiderium, cupiditas, ardor, amor, sitis, appetitio, appetitus.
Désirer, Desidero, desiderio rei flagro, in desiderio rei sum, cupio, aveo, exopto, opto, expeto, adscisco, concupisco, cupiditas me tenet, studeo.
Désirer vivement, Prægestio, valde cupio, gestio, percupio.
Désirer (pour quelqu’un), Opto tibi.
Qui désire, Cupidus, avidus, studiosus, appetens.
Qui ne désire rien, Remotus ab omni cupiditate.
Désirer (faire) qqn, Desiderium commoveo.
Désirable, Desiderabilis, expetendus, optandus.
D’une façon désirable, Optabiliter, optato.
DÉSISTER (se), Desisto, demitto, discedo.
DÉSOLER (se), Plango, ploro, defleo, lamentor.
DÉSŒUVRÉ, Otiosus, cessans, nihil agens, vacuus.
DÉSORDRE, Turba, seditio, tumultus.
Désordonné, Incompositus.
D’une façon désordonnée, Incomposite.
Désordre (en), Inordinatus, perturbatus, confusus, tumultuarius.
Plein de désordre, Turbulentus, turbidus.
Qui fait du désordre, Turbator.
DÈS QUE, Ut, postquam, simul ac, cum, ubi.
DESSÉCHER, Aresco, viriditatem amitto.
Desséché, Torridus.
DESSEIN, Propositum, mens, consilium, institutum, intentio, consilium, scopus, animus.
Dessein (à), Consulto, cogitato, constituto.
DESSERRER, Abstringo.
DESSINER, Deformo, depingo, primas lineas duco.
AU-DESSOUS, Infra, sub.
Au-dessus (qui est), Superus.
DESTIN, Fortuna, sors, casus, eventus.
Destiner, Perscribo.
DESTRUCTION, Eversio, ruina, casus, pernicies, excisio, excidium, consumptio, occasus, obitus.
Destructeur, Eversor, afflictor, consumptor.
Détruire, Destruo, tollo, deleo, diruo, everto, diripio, vasto, disturbo, obruo, perdo, demolior, labefacto, interimo, consumo.
DÉSUNIR, Dissolvo, solvo, disjungo, sejungo.
DÉTACHER (violemment), Abrumpo, avello, abscindo, resolvo.
DÉTAIL (en), Particulatim, minutatim.
DÉTENDRE, Detendo.
DÉTERMINER, Termino, determino, definio.
DÉTESTER, Abominor, exsecror, detestor, horreo, fugio.
Détestable, Exsecrandus, odiosus, odio dignus, detestabilis.
Détesté, Perosus.
DÉTOUR, Circuitio, anfractus.
Détours, Ambages, diverticula, inflexus Meandri.
Sans détour, Simpliciter.
Détourner, Derivo, duco, deduco, traho, arcesso, prohibeo, propello, deterreo, revoco, avoco, removeo, averto.
Détourner (une calamité), Averrunco, prohibeo, averto.
Se détourner, Aversor, refugio, abhorreo, recuso, me alio averto.
Qui détourne, Aversor.
Détourné, Devius, a via remotus, alienus, aversus.
DÉTRACTION, Calumnia.
Détracteur, Obtrectator, calumniator, maledicus.
DÉTRESSE, Miseria, calamitas, ærumna.
DÉTROIT, Fretum.
DETTE, Debitum, debitio, æs alienum, pecunia debita, nomen.
Écrasé de dettes, Ære alieno obrutus.
Payer une dette, Dissolvo pecuniam, expungo nomen debitoris, nomina mea exsolvo.
Réclamer ses dettes, Nomina exigo, appello de pecunia.
DEUIL, Luctus, mœstitia, mœror, squalor, fletus.
Être en deuil, Mœreo, in squalore sum, in luctu jaceo, squaleo.
Deuil (relatif au), Lugubris, funebris.
DEUX, Duo.
Partager en deux, Bipartior, in duas partes seco.
Deux à deux, Bini.
Deux fois, Bis.
DÉVALISER, Exentero.
DEVANCER, Antecedo, anteeo, præcurro, prægredior, anteverto, antegredior, antevenio, præeo, supero, excello.
DÉVASTATION, Depopulatio, vastatio, direptio, eversio, vastitas.
Dévaster, Depopulor, vasto, diripio, spolio, depopulor.
Dévastateur, Depopulator, prædator, direptor, populabundus.
DÉVELOPPEMENT, Progressio, progressus, processus.
Développer (se), Glisco, cresco.
Développement (avec), Diffuse.
DEVENIR, Fio.
DEVIN, Ominator, conjector, vates, fatidicus, divinus, sortilegus.
Deviner, Præsentio, præsagio, vaticinor, auguror.
Deviner juste, Tango.
DÉVOILER, Detego, aperio, evolvo, denudo, patefacio, divulgo.
DEVOIR, Officium.
Derniers devoirs, Justa, inferiæ, exsequiæ.
S’acquitter de son devoir, Officio fungor.
Devoir, Debeo, oportet, convenit, opus est, faciendum est.
Dû, Debitus, meritus, justus.
DÉVORER, Devoro, ligurio, obligurio, voro.
DÉVOTION, Religio, pietas in DEUM et superos.
Dévot, Religiosus, pius.
DÉVOUEMENT, Devotio, dedicatio, addictio.
Dévoué, Deditus.
DIABLE, Nequissimus inimicus ac vexator hominum, diabolus, dæmon.
DIADÈME, Diadema, corona, regni insigne.
DIALECTIQUE, Dialectica.
Qui concerne la dialectique, Dialecticus.
Selon la dialectique, Dialectice.
DIALOGUE, Dialogus, disputatio.
DIAMANT, Adamas.
DIAPHANE, Perlucidus, pellucidus.
Diaphane (être), Perluceo.
DIARRHÉE, Diarrhæa.
DICTATURE, Dictatura, dictatoris munus.
Dictateur, Dictator, magister populi.
De dictateur, Dictatorius.
DICTION, Elocutio.
Dire, Dico, loquor, aio, narro, verba facio.
Soit dit (sans blesser le maître), Pace magistri dictum sit.
C’est-à-dire, Nempe, scilicet, videlicet, nimium.
DICTER, Dicto.
DICTON, Proverbium, adagium.
DIEU, DEUS, Numen præpotens, Procreator mundi.
DIFFAMER, Conflo infamiam alicui, infamo, ignominia noto.
DIFFÉRENCE, Differentia, dissimilitudo, discrimen, varietas, distinctio.
Il y a cette différence, Hoc interlucet, hoc discrimen est.
Différend, Lis, disceptatio.
Renouveler des différends, Moveo rixas.
Terminer un différend, Litem transigo.
Différer, Discrepo, abhorreo, discrepans sum.
Combien le savant diffère de l’ignorant, Quantum differt doctus ab indocto!
— (Retarder), Differo, moram interpono, tardo, prolato, procrastino.
Différent, Discolor, diversus, dispar, dissimilis, varius, impar.
Différemment, Varie, diverse, dissimiliter.
DIFFICULTÉ, Difficultas, labor, asperitas.
Vous éprouverez de grandes difficultés, Multum laboris habebis.
Quelles difficultés présente cette affaire! Quid difficultatis res ista habeat!
Faire des difficultés, Tricor.
Difficile, Difficilis, laboriosus, operosus, arduus, habens difficultatem, spinosus, asper.
Entreprendre une chose difficile, Rem difficilem tento; multis difficultatibus impeditam rem aggredior.
Cela n’est pas difficile, Id non magni negotii est.
Difficilement, Difficulter, difficile, ægre, graviter, vix, tristius, durius, operose, laboriose.
Vous obtiendrez difficilement, Difficulter impetrabis.
DIFFORME, Deformatus, deformis, pravus, turpis.
DIFFUS, Verbosus.
DIGESTION, Digestio, concoctio.
Digérer, Concoquo, digero.
DIGNITÉ, Dignitas, honor, gradus, splendor, auctoritas.
Accorder des dignités, In dignitate loco, honores defero.
Perdre ses dignités, Gradu et statu dejicior.
Digne, Dignus, honestus, meritus, dignitate præditus, egregius.
Juger digne, Dignor, dignum habeo.
Dignement, Digne, pro dignitate.
DIGRESSION, Digressio.
DILATÉ, Fusus.
DILIGENCE, Curantia, cura, properantia, properatio, festinatio.
Faire diligence, Propero, accelero, festino.
DÎME, Decuma, decima pars.
DIMENSION, Dimensio.
DIMINUTION, Attenuatio, extenuatio, imminutio, diminutio.
Diminuer, Diminuo, minuo, attenuo, detraho, decerpo, ad pauciora redigo, diminutionem facio.
DÎNER, Cœna, cœnula.
S’inviter à dîner, Condico (ad convivium).
Dîner, Cœno.
DIOCÈSE, Diœcesis.
DIRECTION, Rectio, gubernatio, administratio.
Diriger, Dirigo.
Diriger vers, Intendo, intento, obverto.
Directeur, Rector, gubernator, præses, moderator.
Directement, Directo, recta via, di recte.
DISCERNEMENT, Prudentia, delectus, judicium, discrimen, ratio.
Discerner, Dignosco, discerno.
DISCIPLINE, Disciplina, institutum, ratio, institutio, ars, mos, consuetudo.
Maintenir la discipline, Servo disciplinam.
La discipline a disparu, Disciplina periit.
Faire revivre la discipline, Disciplinam instauro.
Disciple, Auditor, discipulus.
DISCORDE, Discordia, dissidium, dissensio, seditio.
Fomenter la discorde, Discordias concito.
La discorde règne parmi les citoyens, Discordant inter se cives.
Apaiser la discorde, Discordiam tollo.
Discordant, Absonus, repugnans, discors, discrepans, male conveniens, minime consentaneus.
DISCOURS, Oratio, sermo, concio.
Discours excellent, Oratio scripta elegantissime sententiis et verbis.
Discours ennuyeux, Oratio nec caput, nec pedes habens.
Discourir, Dissero, disputo, dico.
DISCRÉTION, Moderatio.
Se rendre à discrétion, Me victoris potestati relinquo.
DISCRET, Taciturnus, tacitus.
DISCULPER, Purgo, excuso, defendo, culpa libero.
Se disculper, Culpam a me amoveo.
DISCUSSION, Concertatio, controversia.
Discuter, Disputo.
Relatif à la discussion, Concertatorius, contentiosus, vehemens.
DISPARAÎTRE, Defluo, evanesco.
Faire disparaître, Occulto, tego, obtego, contego, celo, recondo.
DISPENSE, Vacatio, immunitas.
Dispenser, Legibus aliquem solvo.
Dispenser du serment, Sacramenti religione solvo.
DISPOSITION, Compositio, structura, dispositio, ordo, confectio.
Disposer, Dispono, colloco, ordino, paro, apparo, instruo.
Dispos, Alacer, expeditus, hilaris, ardens.
Disposé, Promptus, paratus, in promptu.
DISPERSION, Dispersio, dissipatio.
Disperser, Disjicio, dispergo.
Se disperser, Palor, vagor, dispergor.
DISPUTE, Altercatio, jurgium, lis, contentio, concertatio, forensis dimicatio, rixa.
Dispute (sur la religion), Fidei capita controversa; controversæ de Fide quæstiones.
Provoquer une dispute, Rixam concito.
Disputer, Litigo, discepto, contendo, altercor.
Disputer (se), Contendo, nitor, curo, conor, laboro, rixor.
DISETTE, Penuria, caritas annonæ, inopia, egestas, indigentia.
DISJOINDRE, Sejungo.
DISQUE, Discus.
DISSEMBLANCE, Dissimilitudo, varietas, discrepantia, differentia.
Dissemblable, Dispar, disparilis, dissimilis, diversus, varius, impar.
DISSÉMINER, Dissemino, dispergo, spargo, dissipo.
DISSENSION, Dissensio, dissidium, contentio.
DISSIMULATION, Dissimulatio, dissimulantia.
Dissimuler, Obtego, contego, celo, tenebris involvo, occulto, conniveo, dissimulo.
Qui dissimule, Dissimulator.
Dissimulant (en), Dissimulanter, obscure.
DISSIPATION, Dissipatio, dissolutio.
Dissiper, Dissipo, distraho, discutio, dispello, removeo, tollo, perturbo, disjicio.
— (Dépenser), Obligurio, ligurio, devoro, decoquo, dilapido.
Dissiper son bien, Rem meam familiarem omnem comedo, devoro.
Dissiper (se), Animum relaxo.
— (Disparaître), Diffugio, diffluo, evanesco, ad nihilum recido.
DISSOLUTION, Solutio.
Dissolu, Libidinosus.
DISSUASION, Dissuasio.
Dissuader, Dehortor, dissuadeo, deterreo, avoco, revoco, abstraho, abduco.
DISTANCE grande, Longinquitas.
Distant, Longinquus.
A une grande distance, Longe, procul.
DISTILLER, Distillo.
DISTINCTION, Distinctio.
Distinguer, Dispicio, video, nosco, intelligo, dignosco, discerno, dijudico, distinguo, dispicio, perspicio, animadverto, secerno.
Distinguer (se), Eniteo, clareo, emineo, eluceo, emico.
Distingué, Distinctus, elegans, luculentus, concinnus, politus, præclarus, eximius, egregius, insignis, præcipuus.
D’une façon distinguée, Præclare, recte, probe, optime, honorifice, honorate.
DISTRAIRE, Avoco, abstraho, removeo.
Se distraire, Animum a curis abduco.
Se distraire un peu, A miseria tantisper aberro.
Distrait, Distentus, occupatus, impeditus.
Distrait, Distractus.
Être distrait, Animo vagus sum, parum attentus sum.
DISTRIBUTION, Erogatio, distributio, partitio, divisio.
Distribuer, Dispertio, dispartio, divido, distribuo, partior, erogo, distribuo.
Distributeur, Distributor, partitor.
DIVERSITÉ, Varietas, dispar ratio, dissimilitudo.
Diversifier, Vario, varietatem facio, distinguo.
Diversement, Varie, diverse.
DIVERTISSEMENT, Oblectamentum, oblectatio, delectatio.
Divertir, Oblecto, delecto.
Divertir (se), Oblector, delector.
DIVINATION, Divinatio, vaticinatio, augurium, prædicto.
DIVINITÉ, Divinitas, numen.
Divin, Divinus, cœlestis, divus.
Divinement, Divine, divinitus.
DIVISION, Partitio, divisio.
Diviser, Partior, divido, partionem facio.
— (Désunir), Dissocio, disjungo.
Divisible, Dissolubilis, dissipabilis.
En divisant méthodiquement, Partito, distribute, distincte, ordinate.
DIVULGUER, Divulgo, foras effero, vulgo, in medium fero, edo, patefacio.
Divulguer (se), Percrebresco, increbresco, divulgor.
DIX, Decem.
Dix fois, Decies.
Dixième, Decimus.
Dix par dix, Deni.
DOCILE, Docilis, aptus ad disciplinas.
Docilement, Obedienter.
DOCTRINE, Præceptio.
Docteur, Doctor, interpres, magister.
Docteur de l’Église, Religionis interpres.
Créer docteur, Doctoris nomine ac insignibus orno.
Devenir docteur, Doctrinæ lauream vel insignia capio, accipio.
DOIGT, Digitus.
Faire claquer ses doigts, Manus impingo.
Mettre le doigt sur, Tango.
DOMAINE, Prædium.
DOMESTIQUE, Intestinus, domesticus, interior.
DOMICILE, Domicilium, domus, habitatio, sedes, tectum.
DOMINATION, Dominatio, dominatus, ditio, imperium, potestas, tyrannis, regnum.
Dominer, Dominor, in ditione habeo.
Dominateur, Dominator.
DOMMAGE, Incommodum, detrimentum, damnum, noxia.
Causer un dommage, Detrimentum infero.
Essuyer du dommage, Detrimentum accipio.
Refuser un dommage, Detrimentum reconcinno, resarcio.
DOMPTER, Mansuefacio, mansuetum reddo, edomo, domo.
Dompteur, Domitor.
Domptable, Domabilis.
DON, Donum, munus.
DONATION, Condonatio.
Donner, Do, impertio, largior, defero, præbeo, trado, tribuo, dono, condono.
DONC, Ergo, igitur, causa, proin, itaque, porro.
DORER, Inauro, auro tego.
Doré, Auratus, inauratus.
DORMIR, Dormio, somnum capio, sopitus sum, cubo.
Dormir sur, Indormio.
DOS, Dorsum, tergum.
Tourner le dos, Terga verto, in fugam abeo.
Couché sur le dos, Supinus.
DOT, Dos.
Doter, Doto, dotem do.
DOUBLE, Duplex, geminus.
Doublement, Geminato.
Doubler, Gemino, conduplico.
Doublement, Dupliciter.
DOUCEUR, Dulcedo, dulcitudo.
— (De caractère), Comitas, facilitas, benignitas, lenitas, suavitas morum.
Doux, Dulcis, suavis, jucundus.
Il m’est doux d’entendre, Dulce mihi est audire.
— (De caractère), Lenis, facilis, mitis, clemens, placidus, mansuetus, humanus, comis, suavis, commodus, benignus, præcellens.
— (Tranquille), Placidus, pacatus, tranquillus.
Adoucir, Placo, lenio, placatum efficio, mitigo.
Rendre doux, adoucir, Mitigo.
Avec douceur, Comiter, humaniter, humane, benigne, mansuete, placide, pacate, leniter.
Doucement, Leniter, molliter, suaviter, molli manu.
DOUÉ, Præditus, ornatus, decoratus, instructus.
Il est naturellement bien doué, Dona naturæ nactus est egregia.
DOULEUR, Dolor, mœror, animi cruciatus.
Ressentir de la douleur, Indoleo, doleo.
Douloureux, Luctuosus, funestus, luctu plenus.
Douloureusement, Dolenter.
DOUTE, Dubitatio, hæsitatio, scrupulus, dubium.
Faire naître le doute, Dubitationem injicio, scrupulum, rem in dubium voco.
Lever le doute, Dubitationem adimo.
Sans doute, Sine dubio, sane.
Douter, Dubito, hæreo, ambigo, ambiguum habeo, in dubium venio.
Douteux, Anceps, dubius, incertus, ambiguus, controversus.
La chose est douteuse, Dubium de re esse potest.
En doutant, Dubitanter, timide, difficulter.
D’une façon douteuse, Dubie.
DOUZE, Duodecim.
Douze fois, Duodecies.
Par douze, Duodeni.
DRACHME, Drachma.
DRAGON, Draco.
DROIT, Jus, æquitas, justitia, fas.
Réclamer ses droits, Jus meum persequor.
Contester un droit, Controversiam alicui intendo, in controversiam voco.
A bon droit, Jure, recte, merito.
Droiture, Probitas, integritas, virtus, bonitas.
DROITE (en ligne), Directa via.
Droit, Rectus, directus.
Droit, Dexter.
A droite (mouvement), Dextrorsum, ad dextram.
Dresser, Erigo, extollo, excito.
Dresser (se), Surgo.
Dressé, Erectus, celsus.
— (Assoupli), Assuefactus.
Qui n’est pas dressé, Insuetus, insolens.
DURÉE (longue), Diuturnitas, perennitas.
Votre gloire ne sera pas de longue durée, Tua hæc gloria non diu durabit, perpetua non erit.
Durer, Duro, maneo, diuturnus sum.
Faire durer, Protraho.
Durable, Perennis, perpetuus, continuus, jugis, continuatus, diuturnus, diutinus, longus, stabilis.
DURETÉ, Duritas.
— (De caractère), Immanitas, crudelitas, inhumanitas, severitas, acerbitas.
Durcir, Duresco, durus fio.
Se durcir, Obrigesco.
Dur, Durus, crudelis, asper, inhumanus, ferreus, vehemens, immitis.
Dur à la détente, Tenax.
Dur d’oreille, Surdaster.
Durement, Aspere, dure, severe, rigide, acerbe, inhumane, horride.
DUUMVIRAT, Duumviratus.
Duumvirs, Duumviri.
E
EAU, Aqua, unda.
Filet d’eau, Aquula, aqua exigua.
Approvisionnement d’eau, Aquatio.
ÉBLOUIR, Obcæco, perstringo.
ÉBRANLEMENT, Conquassatio, agitatio, commotio, pulsus.
Ébranler, Conquasso, commoveo, concutio, labefacio, labefacto, dissolvo, conquasso, concutio, debilito, percello, pulso, percutio, concutio.
Ébranlé (être), Collabefio, labor.
ÉCAILLE, Squama.
Écailleux, Squamosus.
Écarter, Removeo, amoveo, avoco, repello, depello, dejicio, submoveo, rejicio, arceo, prohibeo.
Écarter (s’), Declino, deflecto, decedo, vito, de via deducor.
Écarté, Diversus, distans, disjunctus, remotus.
ÉCARTELER, Divarico.
ÉCHALAS, Adminiculum.
ÉCHANGER, Permuto.
ÉCHAPPER, Fugio, vito, effugio, evito.
Cela m’échappe, Hoc me fugit, me præterit.
Échapper (s’), Evado, effugio, elabor, emergo, subterfugio, devito, declino.
ÉCHAUFFER, Concalefacio, tepefacio.
Échauffer (s’), Incalesco, refervesco calidus fio.
ÉCHEC, Offensio, incommodum.
ÉCHELLE, Scalæ.
ÉCHO, Echo.
ÉCHOIR, Obvenio, obtingo.
ÉCHOPPE, Taberna, caupona.
ÉCLAIR, Fulgur, fulgor.
Lancer des éclairs, Fulguro, corusco.
Il éclaire, Fulgurat.
Éclairer, Fulgeo, splendeo, fulguro, collustro, illumino, luceo.
Peu éclairé (ignorant), Ineruditus, indoctus, rudis.
ÉCLAIREUR, Antecursor, explorator, prodromus, emissarius.
ÉCLAT, Candor, splendor, fulgor, lux, illustratio, splendor, nitor.
Éclatant, Splendidus.
Être éclatant, Rutilo, splendeo.
D’une façon éclatante, Splendide, illuminate.
ÉCLATER, Erumpo, eruptionem facio, displodo.
ÉCLIPSE, Eclipsis, defectio solis et lunæ.
ÉCOLE, Schola.
Fréquenter l’école, In ludum eo, scholas obeo, gymnasium tero.
Il ne va plus à l’école, Ludo salutem dixit.
ÉCONOMIE, Parcimonia, frugalitas, moderatio.
Économe, Parcus, frugalis.
ÉCONOME (procureur), Cellarius, dispensator.
ÉCORCE, Cortex.
ÉCORCHER, Admutilo.
ÉCOT, Collecta.
ÉCOULEMENT, Fluxio.
Écouler (s’), Fluo, diffluo.
Écoulé, Præteritus, anteactus.
ÉCOURTÉ, Curtus, decurtatus, mutilus.
ÉCOUTER, Ausculto, aures admoveo, aures arrigo, audio, aures do, auribus accipio.
ÉCRASER, Comminuo, frango, attero, contundo.
ÉCRIER (s’), Exclamo.
ÉCRITURE, Scriptura, scriptum.
Écrit, Scriptio, scriptura.
Composer un écrit, Scriptito.
Écrire, Inscribo, mando litteris, in codicem refero.
Écrire entre deux lignes, Interscribo.
Écrivain, Scriptor.
Écrivain public, Scriba.
ÉCROUELLES, Struma.
ÉCROULEMENT, Ruina, casus.
Écrouler (s’), Concido, cado, ruo, corruo, procido, labor, collabor.
ÉCUEILS, Scopulus, saxum.
Se heurter contre des écueils, Ad scopulos appello, in periculis offendo.
Lieu plein d’écueils, Scopulosus.
ÉCUME, Spuma.
Écumer, Spumo.
Écumeux, Spumosus.
ÉCURIE, Præsepe.
ÉCUYER, Armiger.
ÉDIFICE, Ædificium, structura, ædes, domus.
ÉDILITÉ, Ædilitas, ædilitium munus.
Édile, Ædilis, curator urbis.
ÉDIT, Edictum, decretum, interdictum.
Édicter, Constituo, statuo.
ÉDUCATION, Educatio, institutio, disciplina, institutum.
Qui a reçu une excellente éducation, Institutus liberaliter educatione.
EFFACER, Eluo, deleo, abstergo, diluo, expungo, oblitero, adimo, obruo.
EFFÉMINÉ, Effeminatus, mollis.
D’une façon efféminée, Effeminate.
EFFET, Effectus.
En effet, Reapse, reipsa, enimvero, at enim, profecto et vero, quippe, etenim, namque, siquidem.
Effectivement, Enimvero.
EFFICACITÉ, Efficacitas, virtus, efficientia, vis efficiendi.
EFFLEURER du bord des lèvres, Labris primoribus gusto, degusto.
EFFORT, Conatus, impetus, vis, studium, labor, opera, nisus, contentio.
Efforcer (s’), Adnitor, molior, conor, adlaboro, applico, contendo, enitor.
Effort (avec), Contente, vehementer, acriter, magna contentione.
EFFRÉNÉ, Effrenatus, indomitus, furiosus.
D’une façon effrénée, Effrenate, temere.
EFFROI, Pavor, terror, exanimatio.
Glacer d’effroi, Magnum terrorem affero.
Répandre l’effroi, Terrores spargo.
Effrayer, Terreo, metum affero, terrorem infero, exanimo, perturbo.
Effrayant, Terribilis, horribilis, horrendus, formidolosus, horrifer.
Effrayé, Exanimatus, consternatus, pavidus.
Avec effroi, Pavide.
EFFRONTERIE, Protervitas, impudentia, petulantia, procacitas.
Effronté, Protervus, impudens, inverecundus, procax, temerarius.
Effrontément, Proterve, superbe, fidenter, impudenter, audacter.
ÉGALITÉ, Æquatio, adæquatio, æqualitas, similitudo.
Égaler, Adæquo, æquo, æqualem facio, æquiparo.
Égal, Par, æqualis, similis, compar, æquabilis.
Scélérat sans égal, Singulari scelere homo.
Égaliser, Complano.
Également, Perinde, similiter, eo loco, æquabiliter, juxta, pariter, vicissim, æque, simul.
ÉGARDS, Honor, observantia, reverentia, veneratio.
Avoir des égards, Defero, honorem habeo, colo, veneror, observo.
Qui manque d’égards, Inofficiosus.
A tous égards, Omnibus partibus.
Eu égard à, Præ.
ÉGARER (s’), Aberro, deflecto, devio, recedo, vagor.
Égaré, Alienatus, abhorrens, alienus, abalienatus.
ÉGAYER, Hilaro, exhilaro.
ÉGLISE, Ecclesia.
ÉGOISME, Illiberalitas, sordes, avaritia.
Égoiste, Illiberalis, sordidus, avarus.
ÉGORGER, Jugulo.
ÉGOUT, Cloaca.
EH BIEN! Quid!
ÉLANCER (s’), Prosilio, exsilio, prorumpo.
Élancer sur (s’), Impetum do in hostem, erumpo.
ÉLARGIR, Dilato, late explico, propago.
ÉLECTION, Cooptatio.
Élire, Deligo, lego, eligo, delectum habeo, adopto, opto.
ÉLÉGANCE, Elegantia, munditia, lautitia, lepor, festivitas, concinnitas.
Élégance (sans), Impolite, inculte, inornate, inconcinne.
Élégant, Concinnus, ornatus, numerosus, lautus, mundus, elegans, politus, facetus, aptus.
Peu élégant, Indisertus, inornatus.
Elégamment, Lepide, festive, eleganter, scite, ornate, polite, concinne, pulchre, facete.
Parler élégamment, Eleganter dico.
ÉLÉMENT, Elementum, initium, rudimentum.
ÉLÉPHANT, Elephas, elephantus.
ÉLÉVATION, Celsitas, altitudo, excelsitas.
— (D’âme), Exaggeratio, elatio.
Élever, Attollo, erigo, sustollo, struo, molior, construo.
S’élever en volant, Subvolo, evolo.
S’élever contre, Contra aliquem consisto, in aliquem consurgo.
S’élever plus haut, Insurgo altius.
Élevé, Celsus, sublimis, altus, elatus, profundus, exaggeratus, erectus, cumulatus, amplus.
D’une façon élevée, Sublate.
ÉLÈVE, Alumnus, discipulus.
Élever, Educo, alo, nutrio, instituo.
Qui élève, Educator, altor, nutritius.
ÉLOGE, Præconium, prædicatio, celebratio, laudatio, laus, commendatio, gloria.
Combler d’éloges, Faveo alicujus laudibus.
Digne d’éloges, Prædicabilis, prædicandus.
ÉLOIGNEMENT, Amotio, distantia, digressio a recta via, longinquitas.
— (Aversion), Alienatio, defectio, animorum diversio.
Éloigner, Removeo, arceo, prohibeo, pello.
Éloigner d’un endroit, Abscedo, migro, digredior, abeo, cedo, discedo, cesso, desino, secedo, proficiscor, desisto.
Éloigner (de qqn), Abalieno, alieno, distraho, averto, divello, disjungo.
Éloigné, Longinquus, longe remotus.
Être fort éloigné, Longe remotus sum.
Éloigné (être), Disto, absum, differo, diversus sum.
ÉLOQUENCE, Facundia, eloquentia.
Défaut d’éloquence, Infantia.
Éloquent, Facundus, disertus, eloquens, in dicendo ornatus.
Peu éloquent, Infacundus.
Devenir éloquent, Eloquentia valere.
Éloquemment, Facunde, diserte, eloquenter, eleganter, docte, perite.
ÉLUDER, Tergiversor, refugio.
ÉMANCIPER, Emancipo.
EMBALLER, Convaso, vasa colligo.
EMBARRAS, Impedimentum, impeditio, nodus, vinculum, tricæ, hæsitantia, hæsitatio, titubatio.
Être dans l’embarras, Hæreo, egeo consilio, impedior.
Embarrasser, Intrico, irretio, implico, illaqueo, impedio laqueis, obsto, impedio.
Embarrasser (s’), Me implico.
D’une façon embarrassée, Perplexe.
EMBONPOINT (qui a de l’), Corpulentus, obesi corporis homo.
EMBOUCHURE d’un fleuve, Fluminis ostium.
EMBRASEMENT, Flagrantia, ardor, incensio, incendium.
Embraser, Flagro, conflagro, ardeo.
Embraser (s’), Ignesco, ardeo, candeo, conflagro.
Embrasé, Igneus.
EMBRASSEMENT, Complexus, amplexus.
Embrasser, Amplector, amplexor; amplexu stringo, comprehendo; complexu teneo.
EMBROUILLER, Intrico.
Embrouillé, Perplexus, tortuosus, intricatus, implicatus, contortus.
D’une façon embrouillée, Implicite.
EMBÛCHE, Insidiæ.
Dresser des embûches, Insidias machino, tendo; insidior, periculum intendo.
Se dérober aux embûches, Ex insidiis elabor.
Embuscade, Insidiæ.
Tomber dans une embuscade, In insidias venio.
Se mettre en embuscade, In insidiis consido.
Placer en embuscade, In insidiis loco.
S’élancer de l’embuscade, Ex insidiis consurgo.
Éviter une embuscade, Insidias detego.
ÉMEUTE, Seditio, discordia, motus populi, tumultus.
Émeutier, Concitator.
ÉMIGRER, Migro, domicilium muto, solum muto, emigro.
ÉMINENCE, Eminentia.
Éminent, Eminens, præclarus, præstans, præcellens, excellens.
ÉMISSAIRE, Excursor, emissarius.
EMMENER, Abduco, aufero, tollo, abstraho, aveho, rapto.
ÉMOTION, Permotio, motus, perturbatio.
Émouvoir, Permoveo, commoveo, perturbo, perpello, excito, concito, exsuscito.
Émouvant, Patheticus.
ÉMOUSSER, Hebeto, obtundo, retundo, perstringo, obduco.
Émousser (s’), Hebesco.
Émoussé, Hebes, tardus, pinguis, obtusus.
EMPARER de (s’), Occupo, usurpo, teneo, invado, mihi aliquid subjicio, in potestatem redigo.
EMPÊCHEMENT, Obstaculum, impedimentum, impeditio, mora, cohibitio, interdictum.
Empêcher, Obsto, obsisto, officio, impedio, irretio, præpedio, prævenio.
EMPESTÉ, Pestilens, pestifer.
EMPHASE (s’exprimer avec), Ampullor, turgeo, inflor.
EMPIRER, Crescere, augere.
EMPLIR, Impleo, expleo, compleo.
EMPLOI, Usus, tractatio, provincia, munus, officium.
Nommer à un emploi, Prodo (consulem).
S’acquitter parfaitement de son emploi, Munus præclare gero.
Employer, Usurpo, utor.
Employer à, Insumo, impendo.
EMPOISONNEMENT, Veneficium.
Empoisonner, Venenum alicui infundo.
Empoisonné, Venenatus, venenum habens.
Empoisonneur, Veneficus.
EMPORTEMENT, Violentia, vis, impetus, injuria, excandescentia.
Emporter, Deporto, exporto, porto, reporto, aufero, subtraho, subduco.
Emporter (s’), Excandesco, exardesco, debacchor, tumeo, turgesco.
Emporté, Violentus, qui vim affert, cerebrosus, commotus, perturbatus.
EMPRESSEMENT, Studium, navitas.
Empressé, Navus, impiger, industrius.
Empressement (avec), Prompte, alacri animo, sine cunctatione.
EMPRISONNEMENT, Inclusio.
EMPRUNT, Mutuatio, mutuum.
Emprunter, Mutuor, mutuam sumo pecuniam, fenori accipo.
Emprunté, Mutuus.
ÉMULATION, Æmulatio, virtutis imitatio.
Émule, Æmulator, imitator, æmulus.
ENCAN, Auctio, publica venditio.
ENCEINTE, Sepes, septum, vallum, sepimentum, circumjectus.
ENCENS, Thus.
Encensoir, Thuribulum.
ENCHAÎNEMENT, Implicatio.
Enchaîner, Revincio, vincio, constringo.
Enchaîné, Catenatus, catenis vinctus.
Avec enchaînement, Contexte, conjuncte.
ENCHANTER, Incanto.
ENCHÈRES (vente aux), Licitatio.
Enchérir, Liceor, licitationem facio, pretium defero.
Enchérisseur, Manceps, licitator.
ENCHEVÊTREMENT, Implicatio.
ENCLIN à, Proclivis, propensus, facilis.
ENCLORE, Munio, sepio, vallo, septis contineo, intersepio, claudo, consepio.
ENCLUME, Incus.
ENCOMBRE (revenir sans), Pedem inoffensum refero.
ENCONTRE (aller à l’), Inficias eo.
ENCORE QUE, Tametsi, quanquam.
Et pas encore, Necdum, nondum.
ENCOURAGEMENT, Stimulus.
ENCRE, Atramentum.
ENDETTÉ, Obæratus.
ENDORMIR (s’), Obdormio, obdormisco, somno consopior, sopore opprimor.
ENDROITS (en beaucoup d’), Multifariam, multis locis.
ENDUIT (couvrir d’un), Incrusto, crustam duco, applico crustam.
Enduire, Perungo, ungo, allino, aspergo, oblino.
ENDURCIR, Obduro.
Endurcir (s’), Concallesco, concalleo.
ENDURER, Tolero, patior, sustineo, concoquo, perfero, suffero.
ÉNERGIE, Virtus, efficacitas, vigor, robur, vis, potestas.
Être sans énergie, Langueo, languesco.
Perdre son énergie, Languidus fio, flaccesco.
Énergique, Vividus, plenus vigoris, efficax, fortis, nervosus.
Énergiquement, Nervose, fortiter, valide, firmiter.
Énerver, Enervo, debilito, effemino.
ÉNERVER (s’), Marcesco.
ENFANCE, Infantia.
Dès la plus tendre enfance, A teneris unguiculis.
Enfant, Infans, puer.
Enfants, Liberi, filii, proles, soboles, nati.
Enfantin, Puerilis.
D’une façon enfantine, Pueriliter.
ENFERS, Inferi, inferorum carcer, orcus.
Être précipité dans les enfers, Ad inferos descendo.
ENFERMER, Concludo, claudo, includo, comprehendo.
Enfermé, Conclusus, clausus, cinctus.
ENFIN, Demum, tandem, denique, postremo, ad ultimum.
ENFLAMMER, Inflammo, incendo.
— (FIG.) Excito, adhortor.
Enflammer (s’), Exardesco, inflammor.
Enflammé, Ignitus, incensus.
Enflammé de colère, Ira succensus.
— (Être), Irascor, succenseo.
ENFLURE, Inflatio, tumor.
Enfler, Tumeo, turgeo, turgesco, efferor.
Enfler (s’), Intumeo, intumesco, inflor.
Enflé, Tumidus, inflatus, turgidus.
ENFONCER, Infigo, figo, defigo, affigo.
Enfoncer les portes, Portarum claustra effringo.
ENFOUIR, Defodio, infodio.
ENFUIR (s’), Profugio, perfugio, transfugio, aufugio, fugam capesso.
S’enfuir de tous côtés, Quaquaversus fugio.
ENGAGEMENT, Promissum, receptum, obligatio, stipulatio, promissio.
Engager, Moneo, hortor, suadeo, impello, excito, adhortor.
— (Obliger), Obligo, devincio, adstringo, alligo.
Engager (s’), Obligationem de me do, nomina facio.
Engager à (s’), Polliceor me, obstringo.
ENGLOUTIR, Consumo, dissipo, devoro.
Engloutir dans la mer, In mari demergo.
Englouti (être), Mergor, voraginibus submersus pereo.
ENGOURDISSEMENT, Torpor, sopor.
Engourdir, Sopio.
Engourdir (s’), Obtorpesco, torpeo, obstupesco.
Engourdi (être), Torpeo.
ÉNIGME, Ænigma.
Énigmatique, Flexiloquus.
ENIVREMENT (exaltation), Sublatio, elatio.
Enivré par le succès, Elatus, tumefactus.
ENJOUÉ, Jocosus, facetus, urbanus.
ENLACER, Illaqueo, capio, implico.
ENLEVER (prendre), Affero, eripio, averto, adimo, detraho, removeo, præcido.
Enlever (s’), Avolo, fugio, fluo, evanesco.
ENNEMI, Hostis, inimicus.
Passer à l’ennemi, Ad hostes confugio, transfugio, profugio.
Repousser l’ennemi, Hostem submoveo.
Mettre l’ennemi en fuite, Hostes prosterno.
Se faire des ennemis, Inimicitias habeo.
Ennemi, Infensus, inimicus, adversus, molestus, hosticus, hostilis, infestus.
En ennemi, Infense, infeste, inimice, hostiliter.
Se conduire en ennemi, Hostiliter facio.
ENNUI, Molestia, tædium, satietas, fastidium, cura, angor, ægritudo.
Accabler d’ennuis, Multa incommoda patior.
Susciter des ennuis, Molestiam alicui facesso.
Ennuyer, Molestus sum, satietate expleo.
Ennuyer (s’), Tædet.
Ennuyer fort (s’), Pertædet.
ÉNUMÉRATION, Enumeratio, dinumeratio.
Énumérer, Enumero, recenseo.
ENORGUEILLIR, Inflo, efferor, intumesco.
S’enorgueillir, Superbio, efferor, superbus sum.
Enorgueilli, Inflatus, superbus, elatus.
ÉNORME, Immanis.
Énormément, Improbe.
ENQUÊTE, Disquisitio, inquisitio, investigatio.
Faire une enquête, Quæstionem habeo.
Enquérir (s’), Sciscitor, scitor, quæro, percontor.
Qui s’enquiert, Perquisitor.
ENRICHIR, Dito, locupleto.
Enrichir (s’), Ditesco, dives fio.
Enrichi, Peculiatus, nummatus, pecuniosus.
— (Orné), Ornatus, distinctus, illuminatus.
ENRÔLER des soldats, Conquisitionem militum facio, milites conscribo.
Enrôleur, Conquisitor.
ENROUEMENT, Ravis.
Enrouer (s’), Irrauceo, raucus fio.
Enroué, Raucus.
ENSANGLANTER, Cruento, sanguine imbuo.
Ensanglanté, Cruentus.
Non ensanglanté, Incruentus.
ENSEIGNE (drapeau), Aquila, signum, vexilla.
ENSEIGNEMENT, Doctrina.
Enseigner, Doceo, instituo, erudio, edoceo, præcepta do, vias trado, informo.
Qui enseigne, Præceptor, magister, doctor.
ENSEMBLE, Simul, una, pariter, in unum.
ENSEMENCER, Consero, sero, semino.
ENSEVELISSEMENT, Sepultura, humatio.
Ensevelir, Sepelio, humo, in sepulcro condo.
Non enseveli, Insepultus, inhumatus.
Ensevelisseur, Pollinctor, funerum curator.
ENSUITE, Dein, deinde, exinde, post, posthac, deinceps, inde, secundo, iterum.
ENTAILLER, Incido, cædo, reseco.
ENTASSER, Refercio, repleo.
Entassé, Confertus, refertus, plenus.
ENTENDRE, Inaudio, audio, exaudio.
Bien entendu, Videlicet, nimirum, nam, enim.
ENTERREMENT, Funus, exsequiæ.
Enterrer, Humo, sepelio, corpus terræ reddo.
Enterrer qqn, Exuvias defuncti terræ demando.
ENTÊTEMENT, Pertinacia.
ENTÊTÉ, Pervicax, durus, contumax, nulli cedens.
ENTHOUSIASME, Inflammatio, ardor.
Enthousiasmer, Inflammo, hortor, incito, impello, excito.
ENTIER, Integer.
Entièrement, Omnino, plane, prorsus, funditus, usquequaque.
ENTORTILLÉ, Tortuosus.
D’une façon entortillée, Contorte, oblique.
ENTOURAGE, Stipatio, comitatus.
Entourer, Cingo, circumdo, munio, contineo, sepio, vallo.
ENTRAILLES, Intestina, ilia, viscera.
ENTRAVES, Compedes.
ENTRE, Inter.
Entre-colonnement, Intercolumen.
ENTRÉE, Introitus, aditus, ingressio.
Entrer, Intro, introeo, ineo, subeo, ingredior, adeo, penetro.
Faire entrer, Introvoco, accerso, advoco.
ENTREPRISE, Susceptio, incœptio, cœptum.
Entreprendre, Incipio, occipio, conor, incumbo, suscipio, sumo.
Entrepreneur, Redemptor.
Entreprenant, Experiens, expertus.
ENTRETIEN, Collocutio, colloquium, sermo, dialogus, alloquium.
Entretenir (s’), Colloquor, communico, colloquium facio, sermocinor.
ENTREVUE, Congressio, congressus, colloquium.
ENTR’OUVRIR (s’), Dissolvo, crepo, frangor, disrumpor, dehisco.
ENVELOPPE, Velamentum, involucrum, integumentum.
Envelopper, Involvo, obvolvo, circumplico, circumplector, excæco.
ENVERS, Erga, adversum, adversus.
ENVIE (à l’), Certatim.
ENVIE, Invidia, malevolentia, offensio, obtrectatio, zelotypia.
Exciter l’envie, In invidiam adduco.
Écarter l’envie, Invidiam a me transfero.
Porter envie, Invideo.
Envieux, Invidus, obtrectator.
Qui excite l’envie, Invidiosus, odiosus.
ENVIRON, Circiter, ad, non multo secus, prope, fere.
ENVIRONNER, Circumcludo, circumdo.
Environner une ville, Circumdare urbem.
ENVOLER (s’), Evolo, avolo, aufugio.
ENVOI, Missio, missus.
Envoyer, Mitto, ablego, dimitto, amoveo.
Envoyer partout, Circummitto.
ÉPAISSEUR, Crassitudo.
Épais, Densas, plenior, pinguis, concretus, spissus, stipatus.
— (Grossier), Crassus, rudis.
ÉPARGNE, Parcimonia, moderatio.
Épargner, Parco.
S’épargner un travail, Hoc labore supersedeo.
ÉPAULE, Scapulæ, humerus.
ÉPÉE, Ensis, gladius.
ÉPERON, Calcar.
Exciter le cheval à coup d’éperon, Calcaribus equum urgeo.
ÉPERVIER, Accipiter.
ÉPHÉMÈRE, Fluxus, incertus, inconstans.
ÉPI, Spica.
Épier, Observo, capto, pervestigo, prospeculor.
ÉPIGRAMME, Epigramma.
ÉPILOGUE, Epilogus, peroratio, conclusio.
ÉPINE, Spina, vepres.
Épineux, Spinosus, asper.
ÉPIQUE, Epicus, heroicus.
ÉPITAPHE, Epitaphium, elogium.
ÉPONGE, Spongia.
ÉPOQUE, Tempestas, tempus.
ÉPOUSER, Nubo, locor in matrimonium.
ÉPOUVANTE, Terror, consternatio, timor, formido.