CORPUS PHRASEOLOGIÆ. (continued 21)

NŌTA, æ, f. Signe, marque, indice, symptôme; reproche, infamie, flétrissure. Syn. Signum, insigne, vestigium; infamia, dedecus, ignominia. Epith. Certa, falsa, insignis, justa, melior, quasi naturalis, propria, sempiterna, turpis; certæ, inscriptæ, infinitæ, optimæ, tenues, obscuræ, verisimiles, verissimæ. Phras. 1. Notam incurrit, il a encouru un reproche. In dedecus incurrit; nota inustus est; in reprehensiones hominum incurrit: reprehensionem non effugit. Cf. Reprehensio. Usus: 1. Nomina sunt tanquam rerum notæ. Ego illum de meliori nota commendavi. Optimæ notæ homo. 2. Infamia, ignominia, dedecus, opprobre, honte, infamie. Quæ nota domesticæ turpitudinis non est inusta vitæ tuæ? quod dedecus hæret infamiæ? Notam inurere alicui. Censoriæ severitatis nota inustus. 3. (Signum, cifra, Vulg.), signe, marque. Notam apponere ad malum versum. Epistolis notam apponam, quæ mihi tecum convenit, j’apposerai à mes lettres le signe convenu entre nous. Cf. Signum.

NŎTĀBĬLIS, e, gen. com. Notable, remarquable, insigne. Syn. Insignis, conspicuus, conspiciendus. Usus: Si exitu notabili concluduntur.

NŌTĀTĬO, ōnis, f. Observation. Syn. Etymologia, interpretatio nominis, observatio. Usus: 1. Notatio naturæ peperit artem. Diligens notatio imaginum. 2. Castigatio, correction. Notatio censoria.

NŌTĬO, ōnis, f. Idée, notion, connaissance. Syn. Cognitio, intelligentia, notitia, significatio. Epith. Certa, complicata, naturalis atque insita. Communes, informatæ, consignatæ. Usus: Notiones rerum animis imprimuntur, e quibus non principia solum, sed latiores quædam ad rationem inveniendam viæ aperiuntur. Notionem rei capere, ac intelligentiam. Insitæ et quasi consignatæ in animis notiones. Informata, impressa est in animo DEI notio. Rerum omnium quasi adumbratas intelligentias seu notiones mente concipimus. Huic verbo. Beatus subjecta est notio gravissima, à ce mot de Bienheureux est attaché un sens très grave.

NŌTĬTĬA, æ, f. Connaissance, science, notion, idée. Syn. Notio, cognitio, prudentia, Epith. Dura, nova. Usus: Nullum animal præter hominem DEI notitiam habet. Natura ingenuit nobis notitias rerum plurimarum. Notitia rerum definiendo aperienda est.

NŎTO, as, avi, atum, are, a. Marquer, faire une marque; noter, observer, signaler. Syn. Observo, animadverto, signo. Adv. Aspere, insigniter, maxime, scienter, turpiter, sero, separatim. Phras. Notanda sunt quæ in auctoribus leguntur, il faut noter ce qu’on lit dans les auteurs. In adversaria referenda sunt; notatis auctorum locis memoriæ consulendum est; exscribenda quædam ex auctoribus sunt, et in adversaria transferenda; excerpenda quædam et in chartis consignanda. Usus: 1. Hæc vulgus ipse notat, le vulgaire même remarque cela. Notare locum, tempus. Multa diutius usus notavit. 2. Signo, indico, désigner, signaler. Notare res novis nominibus, désigner les choses par des noms nouveaux. Id præcipue notavi et descriptum tibi misi, j’ai noté surtout cela, je l’ai transcrit et je te l’ai envoyé. 3. Ignominia afficere, reprehendere, marquer d’une mauvaise, note, blâmer, censurer. Aliquem dedecore, macula, ignominia notare. Eum censores furti nomine notarunt, les censeurs le flétrirent pour vol.

NŌTUS, a, um, Connu. Syn. Cognitus, pervulgatus, exploratus, manifestus, testatus, quod omnibus patet, quod tenetur, omnium sermone celebratur. )( Ignotus. Adv. Maturius, penitus, sane. Phras. 1. Nihil nisi notum afferam, je n’avancerai rien que de bien connu. Quæ minime sunt obscura, quæ pervulgata ac toti populo testata, quæ planæ perspecta, cognita, explorata habemus, afferam. Ea, quæ jam decantata, quæ in medio posita, de quibus inter omnes constat, commemorabo. Res, quæ in omnium sermone versantur, hoc loco afferam. 2. Res est nota, la chose est connue. Res est tam illustris et ante oculos posita, ut ne recensenda quidem videatur. Res in confesso est; pro explorato habetur; res est omnium sermone celebrata, et quasi majoribus theatris proposita; res est constante fama notissima; res est confessa et manifesta; decantata fabula est, et tota urbe celeberrima. In re versamur celebratissima sermone omnium. Usus: Clara res est et tota Sicilia notissima. Notus est tractatusque locus. Res nota est et apud omnes pervulgata. Cf. Nosco.

NŎVĀCŬLA, æ, f. Rasoir. Syn. Culter tonsorius. Usus: Versari in acie novaculæ, in præsentissimo discrimine, être sous le tranchant du rasoir, c. à d., dans un péril imminent.

NŎVĒ, D’une manière nouvelle, inusitée. Usus: Ne quid ambigue, ne quid nove dicamus, pour éviter toute équivoque, tout néologisme.

NŎVELLUS, a, um, Nouveau, jeune. )( Vetulus. Usus: Arbores novellæ.

NŎVEM, Neuf.

NŎVENDĬĀLIS, e, gen. com. De neuf jours, qui dure neuf jours. Usus: Sacrum novendiale. Feriæ novendiales.

NŎVERCA, æ, f. Belle-mère, marâtre. Usus: Noverca filii.

NŎVISSĬMĒ, Récemment, naguère. Syn. Nuperrime, postremo. Usus: Primum, deinde, novissime. Cf. Nuper.

NŎVISSĬMUS, a, um, Le dernier. Syn. Postremus. )( Primus. Usus: Novissimus ego in castra veni.

NŎVĬTAS, ātis, f. Nouveauté, chose nouvelle. Syn. Novæ rei ratio, conditio. )( Vetustas. Phras. Novitatem amas, vous aimez la nouveauté. Novitatis amans, studiosus es; rerum novarum cupidus es; novitati studes; novis rebus studes; delectat te status hic novus. Usus: Magnam cupiditatem hominibus injicit novitas. Novitate ad causas inquirendas excitamur. Commovit me ea novitas.

NŎVĪTĬUS, a, um, Nouveau, récent. Syn. Novus. Phras. (Novitius Sacri Ordinis, novice d’un ordre religieux, Vulg.). Tiro religiosus; in tirocinium nuper cooptatus; qui nuper nomen dedit in religiosam militiam, in sacram familiam; nuper inter S. Ordinis tirones adscriptus, adlectus. Cf. Tiro, Tirocinium. Usus: Syrus, nescio quis, de genere novitiorum factus consul.

NŎVO, as, avi, atum, are, a. Rendre nouveau; renouveler, refaire. Syn. Innovo. Usus: Verba novamus ipsi, nous créons nous-mêmes des mots nouveaux. Multa novare volebant. Cf. Reparo.

NŎVUS, a, um, Nouveau, récent. Syn. Recens, inauditus, inusitatus, per se cognitus, a se ortus, monstri similis, peregrinus, inopinatus, præter consuetudinem; nuperus. )( Vetus. Adv. Plane, omnino. Phras. 1. (Bona nova affero, Vulg.), j’apporte de bonnes nouvelles. Læta apporto omnia; exoptatum nuntium affero; læta narro ac prospera. 2. (Tristia nova affers, Vulg.), vous apportez de mauvaises nouvelles. Tristes affers nuntios; malum apportas, narrando enecas. 3. (Sunt nova incerta, Vulg.), ces nouvelles sont incertaines. Rumores sunt incerti; rumor sine auctore; rumores temere sine ullis auctoribus orti; nuntii non optimis auctoribus; rumores temere, incertis auctoribus, vulgati. 4. (Nova affers incredibilia, Vulg.), vous rapportez des choses incroyables. Monstra narras; ficti sermones, conficti rumusculi sunt, quos tu nuntias; res narras fidem non habituras; monstri simile est, quod narras. Cf. Nuntius. Usus: Novum id et admirabile. Hoc mihi plane novum accidit, ac præter opinionem. Numquid processit ad forum hodie novi? Rebus novis studere, être partisan des idées nouvelles, travailler à des changements politiques. (Nova, Vulg.), nouvelles, nouveautés. Commentarii rerum novarum, commentarii rerum urbanarum vel publicarum. Ephemerides rerum novarum.

NOX, noctis, f. Nuit. Syn. Tenebræ. Epith. Acerbissima, cæca, prope extrema, hiberna, obscura, atra, serena, fausta, funesta, luctuosa, intempesta, præceps, longa, proxima, media, multa, sempiterna, socia, stellans. Noctes contractiores, nuits plus courtes. Phras. 1. De nocte ad me venit, il vint chez moi de nuit. Multa nocte, intempesta nocte, concubia nocte, media nocte, medio noctis silentio, provecta jam nocte, adulta jam nocte ad me venit; cum jam multum noctis processisset; noctis silentio, quod tempus mortales altissimo somno premit, ad me accessit; intempestæ noctis silentio, profunda jam nocte ad me venit. 2. Nocte ingruente, au soir, au commencement de la nuit. Nocte appetente; nocte prima; sub primam facem; intendentibus se primis tenebris; primoribus noctis tenebris; cum jam terras nox opacasset; primæ noctis silentio. 3. Studere in seram noctem, étudier fort avant dans la nuit. Producere ad multam noctem litterarum studia; in serum noctis lucubrare aliquid operis; lucubrationes in multam noctem extrahere; bonam partem noctis ad elucubrandos commentarios assumere; bonam noctis partem in litterarum studiis ponere, collocare. 4. Nox me obruit proficiscentem, la nuit me surprit pendant mon voyage. Proficiscentem nox oppressit; itineris pars magna in noctem conjecta est. 5. Tota nocte profectus est, il voyagea toute la nuit. Nullam partem noctis iter intermisit; ea nocte continenter profectus est; iter totam eam noctem tenuit. Usus: 1. Ipsa terræ umbra soli officiens noctem efficit. Sermo in serum noctis extractus. Noctes atque dies. Nocte ad me venit. 2. Transl. Noctem rebus etiam claris offundere, répandre sur des choses claires une certaine obscurité.

NOXA, æ, f. Tort, préjudice, dommage; faute, délit. Syn. Culpa, noxia. Epith. Minima. Usus: In noxa esse; extra noxam esse. Eximere noxæ aliquem. Noxæ dedere aliquem, livrer le coupable à la justice. Sine noxa esse. Cf. Culpa, Crimen.

NOXĬA, æ, f. Tort, dommage, méfait, crime. Syn. Noxa, culpa, crimen. Usus: Castigare aliquem ob meritam noxiam. Noxiæ pœna par esto.

NOXĬUS, a, um, Nuisible, funeste; coupable. Syn. Malus, perniciosus. Usus: Noxius civis coerceatur.

NŪBĒCŬLA, æ, f. Petit nuage, air sombre, front sévère. Usus: Frontis tuæ nubeculam pertimesco.

NŪBES, is, f. Nue, nuage. Syn. Concretus in ære vapor. Epith. Opacæ, atræ, acres, cæcæ, densæ, cœlestes, cæruleæ. Phras. Cœlum nubibus obducitur, le ciel est couvert de nuages. Intendunt se spissæ in cœlo nubes; concreti in ære vapores se in nubes induunt; cœlum nubibus obscuratur; obductæ cœlo nubes solem condunt, lucem eripiunt; aer in nubes cogitur. Usus: Aer concretus in nubem humoremque colligens terram auget imbribus. Conflictu nubium ardor exprimitur. Cum illi anhelitus se in nubem induerent. In illis reipubl. tenebris, nubibus ac procellis. Objicere nubem fraudibus, étendre un nuage, un voile sur des méfaits.

NŪBĬLĬS, e, gen. com. Nubile, en âge d’être marié. Syn. Apta viro, matura viro. Usus: Grandis et nubilis filia.

NŪBO, is, psi vel nupta sum, nuptum, ere, n. Se voiler (pour le fiancé), de là: épouser. Feminis proprium. Syn. Locor, collocor in matrimonium. Phras. Filia nupsit viro nobili, sa fille a épousé un gentilhomme. Collocata est in matrimonium, juncta matrimonio est viro nobili; cum viro nobili conjuncta est; in nobilem familiam nupsit; in manum convenit viro nobili; in matrimonium data, locata, mandata est viro nobili; filia domesticum fœdus junxit cum viro nobili; nuptum data, collocata, locata est viro nobili. Cf. Matrimonium. Usus: Venerem Adonidi nuptam tradunt. Nubere in amplam familiam. Cf. Nuptiæ.

NŪDĬUS tertius, Il y a aujourd’hui trois jours, c. à d., avant-hier. q. d. Nunc est dies tertius.

NŪDO, as, avi, atum, are, a. Mettre à nu, dépouiller. Syn. Spolio. )( Vestio, lego. Usus: Aliquem omnibus præsidiis nudare et exuere. Flagitii principium est nudare inter cives corpora. Cf. Privo.

NŪDUS, a, um, Nu, dépouillé, privé, vide. Syn. Nudatus, spoliatus, vacuus. )( Vestitus. Usus: Urbs nuda præsidio, ab omnibus rebus vacua. Decore nuda mulier. Nudus ab amicis.

NŪGÆ, ārum, f. pl. Bagatelles, plaisanteries. Syn. Ineptiæ. )( Res graves, seriæ. Epith. Meræ, tantæ. Phras. Omitte nugas, cessez de plaisanter. Nugas tandem relinque; mitte has ineptias; nugas aufer. Quid ad has ineptias abis? Usus: Nugas agit; næ illa magnas nugas dixerit. Delectari nugis. Cf. Facetiæ, Ineptiæ.

NŪGĀTOR, ōris, m. Diseur de riens, radoteur; menteur. Syn. Nugax. Cf. Ineptus.

NŪGĀTŌRĬĒ, D’une manière frivole, légère. Syn. Inaniter, inepte.

NŪGĀTŌRĬUS, a, um, Futile, léger, puéril. Syn. Ineptus, levis, futilis. Usus: Nugatoria argumentatio, argumentation futile, qui n’appartient pas à la cause.

NŪGAX, ācis, omn. gen. Vain, léger; sot. Syn. Nugator.

NŪGOR, aris, atus sum, ari, d. Dire des riens, plaisanter. Syn. Jocor, ludo, nugas ago, nugas garrio, nugas dico, nugax sum, ad ineptias abeo, aures ineptiis obtundo. Adv. Inscite, omnino. Usus: Democritus non inscite nugatur. Cf. Ineptus.

NULLUS, a, um, Nul, aucun, personne. Syn. Non ullus, nemo, nec quisquam unus, ne ullus quidem, nemo unus, nemo quisquam. )( Omnis, aliquis. Adv. Omnino. Usus: 1. Res, quæ nulli usui sit. Nulli fides ejus, nulli opera, nulli res familiaris defuit. Nulla re una magis orator commendatur. 2. Levis, irritus, qui n’a aucune valeur, nul, sans importance. Homo nulla memoria. Argumentum hoc nullum est. 3. Non, ne... pas. Nullus dubito. Exinde vir ille summus nullus est.

NUM? Est-ce que? Syn. An, ecquid, numquid, utrum. Usus: Num quod vestigium, num quæ trepidatio?

NŪMEN, ĭnis, n. Signe de tête; volonté divine, volonté puissante, ordre des dieux. Syn. Divina vis, potestas, providentia. Epith. Divinum, grave, sanctum, ingens, lætum, magnum, summum, vetustum. Usus: Omnes naturæ divino Numini parent. Vos, qui apud me vim et numen deorum tenetis. Numen honore, precibus placare. Accidit id non sine numine. Numen senatus, auctoritas et potestas. Vis cœlestis numenque divinum. Cf. Deus.

NŬMĔRĀTUM, i, n. Argent comptant. Usus: Placet conditio, sed numerato malim, quam æstimatione, la condition me plaît; mais j’aime mieux traiter argent comptant que par échange.

NŬMĔRO, as, avi, atum, are, a. Compter. Syn. Dinumero, annumero, numerum ineo, numerando percenseo, numero commetior. Adv. Recte, adstricte, numerosius. Usus: 1. Numerare pecuniam de suo. 2. Censeo, judico, existimo, compter parmi, mettre au nombre de, regarder comme. Voluptatem nullo loco numerant. Numerare aliquid in bonis, in loco mercedis, beneficii. Prope alter Cicero numeratur. Hostem te numero, non amicum. Prodigii id simile numeratur. Cf. Computo.

NŬMĔRŌSĒ, Avec mesure, harmonieusement. Usus: Fundere orationem numerose, volubiliter, apte, circumscripte. Numerose cadit sententia, la phrase finit avec nombre.

NŬMĒRŌSUS, a, um, Nombreux; qui a de la proportion, du rhythme, de la cadence. Syn. Aptus numeris, copiosus. Usus: Numerosum est in omnibus sonis ac vocibus, quod metiri possumus intervallis æqualibus. Oratio numerosa, style nombreux, harmonieux. Quæstus numerosior; exercitus numerosus.

NŬMĔRUS, i, m. Nombre. Syn. Multitudo, vis summa, copia. Epith. Perfectus, accommodatior, magniloquentior, adstrictus, solutus, æquus, aptus, certus, difficilis, exiguus, frequens, grandior, iambicus et dactilicus, impar, incolumis, ingens, innumerabilis, integer, legitimus, longior, mollis, musicus, oratorius, par, plenus, poeticus, procerior, proprius, repentinus, simillimus, verus, vitiosus, tantus, magnus, novus, invidiosus. Usus: 1. Frumenti, mellis, vini maximus numerus, une grande quantité de... Classis mille numero navium. Aliquem in amicorum numerum adscribere, referre; in amicorum numero ponere, existimare, putare, habere, colere, mettre qqn au nombre de ses amis, le compter parmi ses amis. Is aliquo numero erit; nullo numero est; aliquem numerum obtinere, tenir un certain rang, jouir d’une certaine considération. Opus omnibus numeris absolutum, chose parfaite, accomplie, où rien ne manque; omnibus partibus et numeris expletum quod omnes numeros habet, complètement terminé; omnibus numeris absolutus adolescens, jeune homme accompli. Ex numero amicorum sejungere, tollere, eximere, ejicere aliquem. 2. Musicæ ac oratoriæ modus ac mensura, mesure, cadence, rhythme, nombre, harmonie. Numerus in cantu, in soluta oratione. Attici maxime numero serviunt. Oratio adstricta certa quadam numerorum ratione et pedum.

NUMMĀRĬUS, a, um, Relatif à l’argent, d’argent. Syn. Quod ad nummos pertinet. Usus: Esse in summa difficultate nummaria, gêne financière, embarras d’argent. Rem nummariam bene constituere.

NUMMĀTUS, a, um, Muni; pourvu d’argent, riche. Usus: Homo bene nummatus.

NUMMUS, i, m. Pièce de monnaie, monnaie, argent. Syn. Pecunia. Usus: Adventus noster ne nummo quidem sumptui fuit. Nummos cudere, battre monnaie. Ad nummos pervenire. Quid in nummis habeam, ipse ignoro. Subducere ad nummum. Nummos adulterinos pro veris dare. Nummos corrogare. Cf. Pecunia.

NUMQUAM (nunquam), Jamais. Syn. Nullo tempore, nulla ætate, non post hominum memoriam, non ex omnium sæculorum memoria; post natos homines, ex omni memoria nihil unquam. Usus: Frigidum, ut nunquam antea. Nunquam pertinacius dimicatum, sic ut contra omnia vetustatis exempla nemo victor ex arena discesserit.

NUMQUID? Si en quelque chose? Syn. Anne, num, ecquid. Usus: Numquid duas habetis patrias? Avez-vous deux patries?

NUMQUIS, quæ, quod? Est-ce que ce? Numquis fundus venalis est? Cf. Numquis.

NUNC, Maintenant. Syn. Hoc tempore, in præsentia, hodie, per hæc tempora. )( Tunc. Usus: Erat tunc excusatio, nunc nulla est. Nunc autem; nunc vero ea vis est in nomine, ut, etc.

NUNCŬPO, as, avi, atum, are, a. Appeler. Syn. Appello, nomino. Adv. Plenius. Nuncupare aliquem suo nomine. Nuncupare vota pro imperio, prononcer des vœux solennels, prononcer la formule solennelle des vœux (pour l’empereur, pour l’État, etc.).

NUNDĬNÆ, ārum, f. pl. Jour de marché. Syn. Mercatus. Epith. Domesticæ, flagitiosissimæ, mutæ. Usus: In hujus ædibus totius reipublicæ nundinæ, marché.

NUNDĬNĀTĬO, ōnis, f. Tenue d’un marché, foire; commerce, trafic. Epith. Plena, referta, nova. Usus: Nundinatio juris.

NUNDĬNOR, aris, atus sum, ari, d. Être au marché, faire du commerce, trafiquer. Syn. Mercor, emo, cauponor. Usus: Senatorium ordinem pretio nundinari.

NUNTĬO, as, avi, atum, are, a. Annoncer, dire, déclarer. Syn. Affero, ab aliquo alicui nuntium perfero. Adv. Pertumultuose, quam primum, vere, longe, non dubie, obscure, vesperi. Phras. Nuntiatum est nobis, on nous a annoncé. Perlatum, allatum est ad nos; renuntiatum nobis est; nuntius citatis equis ad nos allatus, perlatus est; certis auctoribus accepimus; certos nuntios accepimus; nuntii ad nos venere, qui paulo certius aliquid in rebus attulere; fama ad nos, ad aures nostras pervenit; fama perlata est ad nos. Usus: Pompeio in hortos nuntiavit. Cf. Narro, Nuntius.

NUNTĬUS, ĭi, m. Messager, courrier; nouvelle, message. Syn. Tabellarius, cursor, internuntius, rumor. Epith. Acerbus, certior, domesticus, verus, falsus, gravis, jucundus, malus, optatissimus, superior, volucer. Adversi, boni, fallaces, proximi, quotidiani, tristes, varii, universi. Phras. Tristem nuntium accepi, j’ai reçu une triste nouvelle. Adversi, tristes, parum commodi, minime læti, parum secundi venerant mihi nuntii; allatus est gravis ad me nuntius; gravior ad me fama pervenerat; duriores de re rumores erant, qui fœdum nuntium incussere; graves nuntii ad nos delati, perlati sunt. Cf. Nuntio, Novus, Fama. Usus: 1. Per nuntium me certiorem fecit. Nuntios in omnem partem dimittere. Epistolam hanc multi nuntii, et fama ipsa celeritate superabunt. 2. Rumor, res allata, narrata, message, nouvelle. Nuntios accepimus lætissimos. Nuntium apporto tibi lætum sane et exoptatum. 3. Divortii et repudii ratione, répudier sa femme, se séparer d’elle. Nuntium uxori, nuntium virtuti, litteris remittere.

NŪPER, Récemment, naguère. Syn. Paucis ante diebus, horis; paucis abhinc annis; nostra, patrum memoria; novissime. Usus: Nuper, quid dico nuper, imo vero modo.

NUPTĬÆ, ārum, f. pl. Noce, mariage. Syn. Matrimonium, nuptiarum dies. Epith. Diuturnæ, innuptæ, legitimæ, maritimæ, multæ, nefariæ, terrenæ. Usus: Nuptias apparare, adornare, conficere, facere, parare, faire les apprêts d’une noce. Nuptias conjungere; nuptiis jungi, se marier. Nuptias conciliare, nuptiarum conciliatorem esse, faire un mariage. Nuptias disturbare, rompre un mariage. Nuptias fugere, effugere, fuir le mariage. Nuptiæ plenæ dignitatis et concordiæ, mariage plein de dignité. Nuptiæ non diuturnæ fuerunt, erant enim non matrimonii dignitate, sed sceleris societate conjunctæ, cet hymen ne fut pas de longue durée, etc. Cf. Matrimonium, Nubo.

NUPTĬĀLIS, e, gen. com. De noce, de mariage, nuptial. Usus: Faces nuptiales; dona nuptialia.

NŬRŬS, ūs, f. Belle-fille, bru. Syn. Filii uxor.

NUSQUAM, Nulle part. Syn. Nullo in loco. )( Usquam. Usus: 1. Sive scripta est uspiam lex illa, sive nusquam. 2. Nulla in re, pour aucune chose, pour rien. Sumptus nusquam melius potest poni.

NŪTO, as, avi, atum, are, n. Faire signe par un mouvement de tête; être incertain, flottant, indécis; chanceler. Syn. Vacillo. Usus: Democritus nutare videtur in natura deorum, Démocrite n’est pas fixé sur la nature des dieux. Statua nutabat. Cf. Dubito.

NŪTRĪCĬUS, ĭi, m. Nourricier, qui nourrit. Usus: Nutricius ejus pueri.

NŪTRĪCOR, aris, atus sum, ari, d. Nourrir, alimenter, élever. Syn. Nutrio. Usus: Mundus omnia nutricatur et continet. Cf. Alo.

NŪTRĪCŬLA, æ, f. Nourrice. Usus: Gellius, nutricula seditiosorum, ardent protecteur de tous les séditieux.

NŪTRĪMENTUM, i, n. Nourriture, aliment. Syn. Cibus, alimentum. Usus: Educata suis nutrimentis eloquentia. Cf. Cibus.

NŪTRĬO, is, īvi et ĭi, ītum, ire, a. Allaiter, nourrir, élever. Syn. Alo, educo. Cf. Alo.

NŪTRIX, īcis, f. Nourrice. Syn. Alumna. Usus: Cum lacte nutricis errorem suxisse videtur, il semble avoir sucé l’erreur avec le lait de sa nourrice.

NŪTŬS, ūs, m. Mouvement, signe de tête. Syn. Vis, nisus, gravior significatio, voluntas. Epith. Regius. Phras. Ad nutum paret, il obéit au moindre signe. Ad illius nutum se fingit et accommodat; ad ejus nutum ac voluntatem se convertit totum; ejus nutus observat, intuetur omnes. Usus: 1. Tendance, pesanteur. Gravia suo nutu ac pondere deorsum feruntur. 2. Voluntas, signe, ordre, désir. Ejus nutu, ac arbitrio omnia fiunt, reguntur, gubernantur. Nutu aliquid ab aliquo consequi.

NUX, nŭcis, f. Noix. Usus: Nucem frangere; nuces legere.

O! O, oh! ah! Interj. dolentis, gaudentis, vocantis. Usus: O post hominum memoriam fortissimi consules! O rem odiosam! O gratum adventum!

OB, Pour, à cause de. Syn. Propter, ante. Usus: 1. Ob eam causam, ob delictum pœnas a te repetam. 2. Ante, devant. Mors mihi semper ob oculos versatur. Cf. Propter.

ŎBÆRĀTUS, a, um, Endetté, obéré; subst. Débiteur insolvable. Syn. Ære alieno obligatus, obstrictus, ære alieno demersus debitor. Usus: Ex omni colluvie exules obærati. Cf. Æs.

ŎBAMBŬLĀTĬO, ōnis, f. Allées et venues autour, devant. Syn. Inambulatio. Cf. Ambulatio.

OBDO, is, dĭdi, dĭtum, ere, a. Placer, mettre qqche devant qqche. Usus: Obdere pessulum ostio, mettre la traverse devant la porte (pour la fermer).

OBDORMĬO, is, īvi, vel ĭi, ītum, ire, n. S’endormir. Syn. Dormio, obdormisco, somno consopior, sopore opprimor. Usus: Endymion in Latmo obdormivit. Quid melius, ac in mediis vitæ laboribus obdormiscere, et ita conniventem somno consopiri sempiterno. Cf. Dormio.

OBDŪCO, is, xi, ctum, ere, a. Conduire devant, mener, amener vers. Syn. Obnubo, obtego, obstruo, oppono. )( Delego. Usus: Rebus clarissimis tenebras obducere. Labor callum obduxit dolori, manibus. Consuetudo obduxit callum stomacho, l’habitude émousse la sensibilité de l’estomac. Obducta jam reipublicæ cicatrix. Aliquem alicui obducere, competitorem alicui opponere, opposer un homme à un autre. Cf. Tego.

OBDUCTĬO, ōnis, f. Action d’amener sur, d’étendre sur. Usus: Obductio capitis absit a cive Romano, le citoyen romain ne doit pas avoir la tête couverte en allant au supplice.

OBDŪRO, as, avi, atum, are, a. et n. Endurcir, durcir; persister, tenir bon. Syn. Constanter, æquo animo perfero, tolero, fero. Adv. Vehementer. Usus: Obduretur hoc triduum, qu’on prenne donc patience trois jours encore. Cf. Perfero.

OBDŪRESCO, is, dūrŭi, escere, n. S’endurcir, devenir insensible. Syn. Callum obduco. Usus: Jam ad illa obduruimus et humanitatem omnem exuimus. Usu ac consuetudine obduruit ac percalluit incredibilis nostra patientia. Desperatione animus ad dolorem, contra dolorem obduruit. Cf. Durus, Occallesco.

ŎBĒDĬENTER, Avec soumission, docilité, volontiers. Usus: Spondent se sub imperio obedienter fideliterque futuros. Id obedienter est curatum.

ŎBĒDĬENTĬA, æ, f. Obéissance, soumission. Syn. Obtemperatio. Usus: Abjiciunt obedientiam, nec rationi parent, cui sunt subjecti lege naturæ. Servitus est obedientia animi arbitrio carentis suo.

ŎBĒDĬO, is, īvi vel īi, ītum, ire, n. Obéir à qqn, exécuter ses volontés, lui être soumis, Rad. ex Ob et Audio. Syn. Pareo, audio, obtempero, obsecundo, assentio, dicto pareo, imperium non recuso, monita sequor, dicto audiens sum, mandata facio, exsequor, imperata facio; alienæ voluntati morem gero, sequor; meam voluntatem ad alienam aggrego, cum aliena voluntatem meam conjungo. Phras. 1. Obediendum DEO est, il faut obéir à DIEU. Intenti ad DEO parendum simus, oportet; DEO nos obedientissimos esse decet; DEI imperia animo non invito exsequamur; morigeros nos DEO esse decet; aggreganda est voluntas nostra ad divinam voluntatem; DEUM auctorem sequamur, oportet; DEI imperia sequamur, persequamur, necesse est. 2. Negat se obediturum senatui, il affirme qu’il n’obéira pas au sénat. Negat se in auctoritate, in potestate senatus futurum, senatus imperio morem gesturum; imperata facturum; imperio pariturum; minatur se ab officio discessurum; obedientiam abjecturum; jugum excussurum; negat se porro legitima imperia pati posse; negat se senatus decretis staturum; imperium senatus abnuit. Usus: Ad verbum obedire alteri. Obedire tempori. Cf. Pareo.

ŎBĔO, is, īvi vel īi, ĭtum, ire, n. Aller ou venir devant, vers. a. S’approcher, atteindre; voyager, parcourir. Syn. Peragro, lustro, perago, tracto. Adv. Audacius, diligenter, flagitiose. Usus: 1. Urbem, regionem, provinciam pedibus obire. 2. Perago, ago, tracto, s’appliquer à qqche, s’en occuper, faire. Munus suum obire; facinus, rem privatam et publicam, sacra obire. Diem edicti, vadimonium obire neglexit. 3. Morior, mourir. Diem, mortem obire. Cf. Fungor, Administro, Facio.

ŎBĔQUĬTO, as, avi, atum, are, n. Chevaucher devant ou autour, parcourir à cheval. Usus: Castris vel castra obequitare.

ŎBEX, ĭcis, m. Obstacle. Usus: Moliri obices. Cf. Impedimentum.

OBFIRMO, as, avi, atum, are, n. Rendre solide, affermir, assujettir, consolider. Usus: Obfirmare animum.

OBFIRMĀTUS, a, um, Ferme, solide, opiniâtre, entêté. Usus: Pertinax et obfirmatus in iracundia. Cf. Pertinax.

ŎBĬTER, * En passant, d’une manière accessoire, par occasion. Syn. Leviter, tenuiter, mediocriter. )( Perfecte. Phras. 1. Scientias obiter didicit, il n’a étudié qu’en passant. Litteras primoribus duntaxat labris gustavit; extremis, ut aiunt, digitis attigit; litteras leviter attigit; litteras quasi præteriens, quasi per nebulam, quasi per transennam præteriens strictim aspexit; litteras vix primoribus labris attigit; de litteris vix cursim aliquid arripuit. 2. Hæc tantum obiter tractavi, je n’ai traité ce point qu’en passant, d’une manière accessoire. Leviter hæc tantum egi; levi brachio, molli brachio hæc acta sunt; indiligenter hic eram. Leviter hæc transii, attigi; his quasi præteriens satisfeci; strictim hæc tractavi et tanquam in transcursu. Cursim hæc transmisi.

ŎBĬTŬS, ūs, m. Destruction, mort; coucher des astres. Syn. Occasus, mors. Usus: Siderum ortus et obitus. Obitus consulum vulgatus, la mort des consuls fut connue. Cf. Mors.

OBJĂCĔO, es, cŭi, ere, n. Être couché, étendu devant ou auprès. Usus: Cumulus sarcinarum objacet.

OBJECTĀTĬO, ōnis, f. Reproche. Usus: Exprobratio.

OBJECTO, as, avi, atum, are, a. Opposer, objecter. Syn. Objicio. Usus: Objectare probrum, falsum crimen alicui. Cf. Objicio.

OBJECTŬS, ūs, m. Action de mettre devant, interposition. Usus: Objectu lateris aliquem defendere.

OBJECTUS, a, um, Placé, mis, situé devant. Syn. Oppositus. Usus: Objecta species voluptatis. Objectus fortunæ. Ad omnes casus subitorum periculorum objectus et oppositus.

OBJĬCĬO, is, jēci, jectum, ere, a. Mettre, placer devant, opposer; reprocher. Syn. Oppono, objecto, exprobro; crimini do, jacio, conjicio; culpam impingo. Adv. Falso, vere, varie. Usus: Objeci caput meum in tot et tantas dimicationes, atque in tot impetus perditorum civium. Alicui religionem objicere, faire à qqn une obligation de conscience. Objicere spem, metum, sollicitudinem, moram, laborem, molestiam. Aliquid alteri in criminis loco objicere. Feris corpus objicere. Objici insidiis. Objiciuntur sæpe formæ, souvent des images se présentent à notre esprit. (Ego omnium objectum, Vulg.), je suis le jouet, le plastron de tous. Materia sum omnium jocorum; idoneus videor, quem omnes merito ludo faciant, in quo omnes illudant.

OBJURGĀTĬO, ōnis, f. Reproche, réprimande, blâme. Syn. Castigatio. Epith. Longior, lenis, necessaria, plena, mediocris, utilis. Usus: Objurgatio ne multum acerbitatis habeat. Objurgatio contumelia vacare debet. In objurgationibus interdum vocis contentione majori utendum. Cf. Reprehendo.

OBJURGĀTOR, ōris, m. Qui réprimande, qui blâme. Syn. Severus admonitor. Epith. Benevolus. Usus: Non est ferendus objurgator, qui, quod in altero vitium reprehendit, in eo ipse deprehenditur.

OBJURGO, as, avi, atum, are, a. Blâmer, réprimander, faire des reproches. Syn. Castigo, asperius appello, asperius admoneo. Adv. Vehementer, mediocriter. Usus: Cæsar meam in rogando verecundiam, de mea me verecundia objurgavit. Cf. Alloquor, Perstringo, Reprehendo.

OBLANGUESCO, is, langŭi, escere, n. S’affaiblir. Usus: Litterulæ meæ tui desiderio oblanguerunt. Cf. Langueo.

OBLECTĀMENTUM, i, n. Amusement, divertissement, plaisir. Syn. Oblectatio, delectatio. Epith. Longius. Usus: Oblectamenta et solatia senectutis. Cf. Delectatio.

OBLECTĀTĬO, ōnis, f. Action d’amuser; divertissement, plaisir. Syn. Oblectamentum. Epith. Honesta, libera, ingenua. Usus: Interdum oblectatio quæritur animi requiesque curarum. Cf. Delectatio.

OBLECTO, as, avi, atum, are, a. Divertir, amuser. Syn. Delecto. Usus: In libris, in hortulis se oblectare. Cf. Delecto.

OBLECTOR, aris, atus sum, ari, d. S’amuser, se divertir. Syn. Delector, ducor, capior. Adv. Commode. Usus: Ludis oblectamur et ducimur. Cf. Delector.

OBLĬGĀTĬO, ōnis, f. Obligation, engagement. Syn. Auctoramentum. Epith. Gravis et difficilis. Usus: Difficilior est animi ac sententiæ, quam pecuniæ obligatio. (Est mea obligatio, Vulg.), c’est mon devoir. Est id officii mei; meæ hæ sunt partes. (Obligationem scriptam accepi, habeo, Vulg.), j’ai une obligation écrite. Fiduciam accepi; fiduciam teneo. Obligationem de se dare, s’engager. Nomina facere.

OBLĬGĀTUS, a, um, Obligé, qui a des obligations. Syn. Obstrictus, devinctus. Phras. Magnopere tibi obligatus sum, je vous suis bien obligé. Tantum tibi debeo, quantum persolvere difficile est; incredibilem tibi amorem quemdam et omnia in te summa ac singularia studia debeo. Vix, aut ne vix quidem solvendo sum, tanta sunt tua in me officia ac merita. Verbis non patitur res satisfieri, adeo me in perpetuum devinxisti. Maximis me beneficiis obstrictum tenes. Mancipio et nexu tuum me fecisti. Multis me beneficiis ac pignoribus velut auctoratum habes. Agere mecum potes tanquam ex syngrapha, ita me tibi divinctum tenes. Maximis me beneficiorum vinculis obstrinxisti. Cf. Obnoxius, Beneficium, Officium. Usus: Tenere aliquem beneficiis obligatum.

OBLĬGO, as, avi, atum, are, a. Lier, attacher; engager, obliger. Syn. Obstringo, in perpetuum obligo, devincio, adstringo, religo, alligo. Adv. In perpetuum, nusquam, valde. Phras. 1. Magnopere me tibi obligabis, vous m’obligerez singulièrement, vous me rendrez service. Magnam a me inibis gratiam; hoc ego in summi beneficii loco ponam, numerabo; me tibi in perpetuum devincies, obstringes. Cf. Obligatus. 2. Obligo me, je m’oblige, je m’engage. Omni me exsecratione devincio; fidem meam do, interpono; obligo fidem meam et obstringo. 3. Obligatur ex promisso, legibus, ses promesses, les lois l’obligent. Tenetur promisso, legibus; legum, promissorum vinculis obstringitur. Usus: Obligare aliquem militiæ sacramento, pactionibus. Sibi aliquem beneficio obligare. Domum alicujus religione, populum scelere obligare. Legum et judiciorum pœnis obligatur. Obligare vulnus, bander une plaie.

OBLĬGŪRĬO, is, ire, n. Dissiper, manger, dévorer. Syn. Ligurio, devoro. Usus: Fortunas suas obligurire; patrimonia profundere. Cf. Consumo.

OBLĬMĀTUS, a, um, Couvert de limon. Syn. Limo pinguis. Usus: Nilus oblimatos agros relinquit, le Nil laisse les terres couvertes de limon (engraissées).

OBLĬNO, is, lēvi, lĭtum, nere, a. Enduire, oindre, frotter de; souiller. Usus: Vita hominis libidine oblita. Unguentis, cœno oblitus. Eloquentia Asiæ moribus oblita, l’éloquence altérée par les mœurs de l’Asie.

OBLĪQUĒ, Obliquement, de travers. )( Recte. Usus: Recte, oblique ferri.

OBLĪQUUS, a, um, Oblique, qui est ou qui va de travers, de côté. Syn. Transversus. Usus: Motu corporis obliquo. In obliqua et transversa hostium latera invectus.

OBLĬTESCO, is, lĭtŭi, escere, n. Se cacher. Syn. Delitesco. Usus: Stellæ a nostro aspectu interdum oblitescunt.

OBLĪTĔRO, as, avi, atum, are, a. Effacer. Usus: Beneficii memoriam obliterare. Cf. Obliviscor, Oblivio.

OBLĪVĬO, ōnis, f. Action d’oublier, oubli. Syn. Memoriæ lapsus. Epith. Exigua, perpetua, sempiterna, voluntaria. Phras. 1. Clades ea jam in oblivionem venit, on a déjà perdu le souvenir de ce désastre. Clades ea jam oblivioni data est; obliterata in animo est; memoria intercidit; in oblivionem venit; ejecta ex animo memoria ejus cladis est; recens dolor proximæ cladis transiit; cladis ejus memoria cessit; clades e memoria excessit, animo excidit, ex animo deleta est; clades ea jam ex memoria deposita est; e memoria dilapsa, elapsa est; in oblivionem adducta est; clades ea jam animo effluxit; excidit memoria ejus cladis; clades ea oblivione contrita, obruta, tecta est; cladis ejus acerbitatem oblivio jam delevit. 2. Tot summorum virorum nomina in oblivione sunt, les noms de tant d’hommes illustres sont tombés dans l’oubli. Tot summorum virorum memoria cessit; abiit vetustate memoria; nomen vetustate abolevit, memoria abolevit; tot viri summi in oblivione jacent. 3. Lætiores in dies nuntii oblivionem tandem inducunt tot malorum, les nouvelles de jour en jour plus heureuses nous font oublier tant de maux. Lætiores nuntii expellunt memoriam tot malorum; oblivionem afferunt tot malorum; tristes superiorum temporum imagines ex memoria detergunt, evellunt; obliterant in animo superiorum temporum clades; animum a conspectu tot malorum avertunt; tot malorum memoriam ex animo delent. Usus: Omnem memoriam injuriarum sempiterna oblivione delere, obruere, exstinguere, conterere. Tuas laudes nulla unquam obscurabit oblivio. Erunt semper, qui tuas laudes ab oblivione et silentio hominum vindicent. Cf. Obliviscor, Memoria imbecilla.

OBLĪVĬŌSUS, a, um, Oublieux, qui oublie aisément. Syn. Immemor. )( Memoria.

OBLĪVISCOR, ĕris, blītus sum, visci, d. Oublier, ne pas se souvenir. Syn. Mihi excidit, ex animo meo excidit, effluit; oblivionem capit, ex memoria depono; alicujus rei memoriam depono, oblivione perpetua deleo; aliquid e memoria elabitur, dilabitur; rei memoria ex animo discedit. Phras. 1. Nunquam tui obliviscar, je ne vous oublierai jamais. Ita mihi imago tam cari capitis insedit, ut excidere, effluere ex animo nunquam possit; memoria tua nulla temporis longinquitate abibit; nulla ætas tui memoriam ex animo obliterabit meo. Cf. Memor, Oblivio. 2. Obliviscere tandem calamitatum tuarum, oubliez enfin vos malheurs. Casus tuos tandem ex animo tuo, mente tua, memoria tua dele, evelle; omitte temporum tuorum memoriam; depone et abjice calamitatum tuarum memoriam; malorum tuorum tristes imagines voluntaria oblivione depone, contere; deleat tandem, auferat calamitatis sensum sempiterna oblivio. Usus: Depone memoriam doloris tui et injurias vel injuriarum obliviscere.

OBLONGŪS, a, um, Long, allongé. Usus: Figura oblonga.

OBLŎQUOR, ĕris, lŏcūtus sum, loqui, d. Parler contre qqn, interrompre, contredire. Syn. Obstrepo. Phras. Totus ei senatus oblocutus est, tout le sénat l’interrompit pour le contredire. Reclamatum a toto senatu, nec sine convitio; fremitus universi senatus obortus est; obstrepebat senatus universus carpebatque sententiam. Usus: Tu me appelles licet, et interpelles, et obloquaris.

OBLUCTOR, aris, atus sum, ari, d. Lutter, combattre contre qqn, lui résister. Syn. Obnitor, repugno. Usus: Hosti obluctari. Cf. Repugno.

OBMŌLĬOR, īris, mōlītus sum, iri, d. Élever, construire devant; fermer, boucher par une construction. Usus: Omnes ad obmolienda, quæ ruinis strata erant, concurrerunt, tous coururent réparer les murailles qui étaient en ruines.

OBMŪTESCO, is, mūtŭi, escere, n. Devenir muet; se taire, garder le silence. Syn. Conticesco. Adv. Plane. Phras. Praæ stupore obmutuit, la stupeur le rendit muet. Admiratio tam novæ rei ac subitæ homini incluserat vocem; rei insolentia animum pariter et silentium defixit, mutum et elinguem reddidit; insolitum rei spectaculum hominem ita defixit, ut neque animo, neque lingua constaret; rei spectaculo defixus et attonitus silentium tenuit, stupenti lingua constitit. Usus: Nulla unquam vetustas de te obmutescet, les siècles les plus reculés ne garderont pas le silence sur votre personne. Homo disertus et loquacissimus repente obmutuit.

OBNĪTOR, ĕris, nīsus et nixus sum, niti, d. Lutter, résister. Syn. Obsisto, occurro; adversum rem, contra rem tendo. Cf. Repugno.

OBNOXĬUS, a, um, Exposé à; sujet, soumis, obéissant. Syn. Subjectus. Usus: Vivat, qui obnoxius et subjectus vivere cupit. Supplex et obnoxius.

OBNŪBO, is, psi, ptum, ere, a. Couvrir, voiler, envelopper. Syn. Obtego.

OBNUNCĬĀTĬO, ōnis, f. Annonce d’un mauvais présage. Syn. Auguris significatio de periculo imminente. Usus: Dirarum obnuntiatio neglecta, imprécations négligées.

OBNUNTĬO, as, avi, atum, are, a. Annoncer un mauvais présage, un malheur. Syn. Nuntio, prænuntio. Usus: Legem tulit, ne obnuntiare comitiis liceret.

ŎBŎRĬOR, ĕris, ortus sum, iri, d. Naître, paraître, se montrer. Syn. Exorior. Usus: Quanta mihi lux oboritur. Cf. Orior.

OBRĒPO, is, repsi, reptum, ere, n. Se glisser furtivement, s’insinuer. Syn. Irrepo. Adv. Extrinsecus. Usus: Sensim tibi obrepit senectus. Obrepere ad honores, in animos hominum. In animos dormientium multæ imagines obrepunt.

OBRĬGESCO, is, gŭi, escere, n. Se durcir. Usus: Nive et pruina obriguere. Cf. Frigus.

OBRŎGO, as, avi, atum, are, a. Opposer une loi nouvelle à une loi ancienne. Syn. Aliam legem rogo, qua prior ab alio lata infirmetur.

OBRŬO, is, ŭi, ŭtum, ere, a. Couvrir, ensevelir; anéantir, accabler. Syn. Operio, sepelio. )( Eruo. Usus: Magnitudine negotii tanquam fluctu obruor. Homo ære alieno obrutus, homme écrasé de dettes. Criminibus et testibus aliquem obruere.

OBSCĒNĒ, D’une manière indécente, immorale. Syn. Turpiter.

OBSCĒNĬTAS, ātis, f. Impureté, obscénité. Syn. Turpitudo. Usus: Verborum rerumque obscenitas vitanda.

OBSCĒNUS, a, um, Impur, obscène. Syn. Turpis. Usus: Genus jocandi illiberale, petulans, flagitiosum, obscœnum. Cf. Turpis, Petulans, Libido, Impudicus.

OBSCŪRĀTĬO, ōnis, f. Obscurité, éclipse. Syn. Obscuritas. Epith. Magna, tanta. Usus: Obscuratio solis. Inde mentis obscuratio consequitur.

OBSCŪRĒ, D’une manière obscure; furtivement, en cachette. Syn. Per nebulam, per caliginem. )( Aperte. Usus: Non agam obscure. Malum serpit non obscure.

OBSCŪRĬTAS, ātis, f. Obscurité, défaut de clarté. Syn. Obscuratio, tenebræ, caligo, ænigma. )( Lux. Epith. Diuturna, maxima, involuta. Usus: Causa latet obscuritate naturæ involuta. Habet ea res magnam obscuritatem. Oratio, quæ lumen adhibere rebus debet, sæpe obscuritatem et tenebras affert.

OBSCŪRO, as, avi, atum, are, a. Rendre obscur, priver de la lumière. Syn. Lucem eripio, noctem rebus vel tenebras obduco, obcæco, luminibus officio, inobscuro, caliginem offundo, luminibus obstruo, tenebris involvo, tenebris circumfundo. Adv. Negligenter, sensim, plene. Phras. 1. Cœlum obscuratur, le ciel s’obscurcit. Spissæ intendunt se cœlo nubes, ut lucem condant; cœlum una et continenti nube involvitur; aer totus in nubes cogitur; obductæ cœlo nubes solem diemque eripiunt, tenebris omnia involvunt, circumfundunt. Usus: Lumen lucernæ obscuratur, et offunditur luce solis. Obscurata et evanescens memoria.

OBSCURUS, a, um, Obscur, sombre; inconnu, secret. Syn. Habens obscuritatem, tenebricosus, spissus, cæcus, tortuosus, involutus, latens, opertus, a natura involutus. )( Apertus, illustris. Phras. 1. Homo obscurus et ignotus, homme obscur, inconnu. Homo re nulla nobilis; cujus fama in obscuro; ex cœno, nescio quo et tenebris extractus. Cf. Humilis, Ignobilis. 2. Liber est nimis obscurus, ce livre est peu intelligible. Multa sunt in hoc libro tenebris circumfusa; abstrusa multa, et crassis occultata tenebris; longissime ab imperitorum intelligentia sensuque disjuncta; materia, argumentum libri non satis puerili ingenio æqua; nihil ibi in medio positum, nihil non abstrusum et reconditum. 3. Obscurus orator est, orateur obscur, que l’on ne comprend pas. Orator qui ita loquitur, ut non intelligatur; cujus millesimam partem vix intelligas; qui in tenebris, quam luce causam suam versari malit; qui compressione rerum totam obcæcat orationem; cujus sermo oraculis similior, quam orationi; qui ænigmata loquitur; cujus orationi Œdipo conjectore opus sit. Usus: Multa erant obscura, ambigua, involuta; explanationes interpretum essent adhibendæ. Homo obscuris natalibus.

OBSĔCRĀTĬO, ōnis, f. Prières instantes, supplications. Syn. Preces, deprecatio, obtestatio. Epith. Gravis, humilis, superba. Usus: Obsecratione uti. Obsecrationem repudiare.

OBSĔCRO, as, avi, atum, are, a. Prier avec instances, supplier, conjurer. Syn. Rogo, oro, obtestor. Adv. Amantissime, magnopere, vere. Usus: Ille pro salute mea populum obsecravit. Obsecro te per fratris mortui cinerem, per nomen propinquitatis. Cf. Rogo.

OBSĔCUNDO, as, avi, atum, are, n. Se prêter à, se conformer à, obéir, seconder. Usus: Cui cives assenserint, hostes obedierint, venti obsecundarint. Cf. Obedio, Pareo.

OBSĒPĬO, ĭs, sepsi, septum, ire, a. Clore d’une enceinte, fermer, intercepter le passage. Syn. Sepio, intercludo. Usus: Vias ad honores alicui obsepire, fermer à qqn l’accès aux dignités. Cf. Munio.

OBSĔQUĬŌSUS, a, um, Plein de complaisance, de déférence, obséquieux. Syn. Qui facile obsequitur. Cf. Officiosus.

OBSĔQUĬUM, ĭi, n. Complaisance, déférence, soumission, docilité. Syn. Indulgentia, officium. Epith. Molestum. Usus: Obsequio suo mitigare hominem. Multa in homines obsequia. Animus ab indulgentia et obsequio corporis discedat. Obsequium amicos, veritas odium parit. Cf. Officium.

OBSĔQUOR, ĕris, sĕcūtus sum, sequi, d. Se conformer aux désirs de qqn, avoir pour lui de la déférence; céder à une chose, s’y laisser aller. Syn. Morem gero, morigeror, gratificor, indulgeo. )( Repugno. Phras. 1. Obsequi genio suo, suivre ses penchants, s’abandonner au plaisir. Morem gerere animo suo; servire cupiditatibus; curare genium; indulgere genio. 2. Homini improbo per omnia obsequitur, il fait toutes les volontés de ce méchant homme. Totum se dat homini; nutus ejus omnes observat, intuetur; ad nutum hominis improbissimi se convertit; nutu ejus regitur; ex ejus nutu et arbitrio suspensas habet omnes vitæ suæ rationes. Usus: Tempestati navigantes obsequuntur. De ea re tibi obsequor. Consuetudine libenter obsequor. Cf. Indulgeo, Gratificor.

1. OBSĔRO, as, avi, atum, are, a. Fermer au verrou, verrouiller. Syn. Sera imposita occludo. Usus: Ædes, aures obseratæ. Cf. Claudo.

2. OBSĔRO, is, sēvi, sĭtum, ere, a. Semer, ensemencer. Sero, consero. Usus: Terra frugibus obserebatur. Loca virgultis, tenebris obsita, lieux couverts de broussailles, remplis de ténèbres.

OBSERVANS, antis, omn. gen. Qui fait grand cas de. Syn. Studiosus, cupidus. Usus: Homo mei observantissimus. Cf. Studiosus.

OBSERVANTĬA, æ, f. Considération, honneur, respect. Syn. Veneratio, cultus, reverentia. Epith. Diligens, perpetua, præsens, summa. Usus: Observantia est, per quam aut ætate aut dignitate antecedentes colimus et veneramur, on entend par respect (observantia) les marques de déférence et de vénération que nous donnons à l’âge ou aux dignités. Mea tibi observantia nunquam defuit. Amicos observantia retinere. Cf. Officium, Revereor.

OBSERVĀTĬO, ōnis, f. Observation, attention. Syn. Animadversio. Epith. Diuturna, constans, longinqua, summa, supina. Usus: Observatio diuturna peperit artem.

OBSERVO, as, avi, atum, are, a. Observer, remarquer; respecter, honorer. Syn. Animadverto, noto; speculor, aucupor, ex insidiis capto, in specula sum; legibus obtempero, pareo; colo, veneror, amo. Adv. Æque, assidue, diligentius, peramanter, perofficiose, sanctissime, stricte, valde, vehementer. Phras. Ubique observat me, partout il m’épie. Ejus oculi assidue in me intenti sunt; in me unum oculos conjicit; ex insidiis, clanculum sermones meos captat; velut e specula observat mores meos; aures et oculi ejus assidue speculantur me et custodiunt; omnia odoratur; subauscultat, aucupatur ex insidiis sermones omnes meque omni in loco infensus servat. Usus: 1. Motus stellarum observare. Observa, quæso, hominis consilia. 2. Colo, veneror, avoir des égards, de la déférence pour. Peramanter me observat. Observare et colere aliquem ut alterum parentem. Cf. Colo, Veneror.

OBSES, ĭdis, m. Otage. Epith. Præcipuus, incolumes, multi. Usus: Obsides victis imperare; obsides dare, habere, mittere, accipere.

OBSESSIŎ, ōnis, f. Siége, investissement, blocus. Syn. Obsidio. Usus: Obsessio fori, occupatio templorum, oppressio curiæ.

OBSĬDĔO, es, sēdi, sessum, ere, a. Assiéger. Syn. Circumsideo, obsessum teneo, fossa et vallo septum teneo; oppugno. Adv. Omnino. Phras. 1. Romani Numantiam obsedere, les Romains assiégèrent Numance. Obsidione munitionibusque pressere; corona circumdedere, cinxere; vallo, aggere, operibus oppugnavere; Romani obsidionem intulere Numantiæ; Numantiæ mœnia ab omni parte aggressi sunt; Romani exercitum ad urbem Numantiam admovere; corona militum cinxere; circumplexi sunt opere ac munitione; in obsidione tenuere. 2. Obsessa urbs est et vehementer oppugnata, la ville est assiégée et fortement attaquée. Circumsessa urbs est et circumvallata, arx opere circumventa, circumjecta mœnibus peditum multitudo, peditatui circumfusæ equestres turmæ, quassata muralibus tormentis mœnia et summa ope oppugnata. Totius belli instrumentis et apparatu actum, ac ne punctum quidem temporis oppugnatio respiravit. Urbs aggeribus oppugnata, tormentis verberata, nudata pars magna mœnium, pars muralibus machinis decussa; urbi externa vis ingruit, castra ad urbem posita sunt; urbs obsidione clausa est; viæ omnes aditusque insessi et admoto totius bellici apparatus instrumento quati, feriri, arietibus percuti urbs cœpta est. Cf. Oppugno. Usus: Obsidere urbem. Armis senatum obsidere.

OBSĬDĬO, ōnis, f. Siége, blocus, investissement d’une place. Syn. Obsessio. Phras. 1. Urbem obsidione liberavit, il délivra la ville assiégée. Ab obsidione vindicavit; obsidione exemit; ex obsidione eripuit; urbem hostilibus armis obseptam, hostium copiis septam, cinctam, oppressam in libertatem restituit, incolumem servavit, libertate, incolumitate donavit. Hostes urbem obsidione prementes, castris positis ad urbem sedentes, urbis libertati imminentes expulit, ejecit, in fugam convertit, submovit, fugavit. 2. Obsidio sustinenda erit, il faudra soutenir un siége. De tectis mœnibusque dimicandum erit; mœnibus bellum propulsandum erit. Usus: In obsidione esse; in obsidione tenere; obsidionem continuare. Obsidionem solvere, omittere. Obsidione urbem liberare.

OBSĬDĬŌNĀLIS, e, gen. com. De siége, obsidional. Usus: Corona obsidionalis, couronne obsidionale, couronne d’herbe donnée à un général qui a délivré un autre général assiégé.

OBSIGNĀTOR, ōris, m. Celui qui scelle, qui cachette. Usus: Litterarum obsignatores et testes.

OBSIGNO, as, avi, atum, are, a. Sceller, cacheter; contre-signer un testament. Syn. Signo, consigno, signum appono, signum imprimo. Usus: Epistolam, decretum, tabulas obsignare. Judicum signis testamentum obsignatum est.

OBSISTO, is, stĭti, stĭtum, ere, n. S’arrêter ou se mettre devant; résister, faire face, tenir tête. Syn. Resisto, repugno, occurro, conatum refuto, prohibeo, conatibus obviam eo; conatum comprimo, frango; a conatu repello. Adv. Audacter, malitiose, perniciose, vehementer. Usus: Audacter alicui; dolori, vitiis obsistere. Multorum odiis nullæ opes obsistere possunt. Cf. Resisto.

OBSŎLESCO, is, sŏlēvi, escere, n. Passer, vieillir, s’user. Syn. Inveterasco, tenebris vetustatis opprimor. )( Splendeo. Usus: Vetustate ista vel propter vetustatem jam obsoleverant.

OBSŎLĒTĒ, A l’ancienne mode. Usus: Homo obsoletissime vestitus.

OBSŎLĒTUS, a, um, Suranné, vieilli, usé. Syn. Antiquus, inusitatus, insolens, sordidus. Usus: Obsoletus vestitus. Hæc vulgaria sunt, abjecta et obsoleta. Obsoletus Numitor.

OBSŌNĬUM, ĭi, n. Ce qui se mange avec le pain, mets, viande. Syn. Quidquid cibi ad panem vinumque adjicitur. Cf. Cibus.

OBSONŎ, as, avi, atum, are, a. Acheter des provisions, préparer un festin. Syn. Obsonium comparo. Usus: Famem ambulando obsonabat Socrates, appetentiam cibi excitabat, Socrate faisait provision d’appétit en se promenant.

OBSTĀCŬLUM, i, n. Obstacle, empêchement. Syn. Impedimentum. Usus: Opposita obstacula perrumpere. Cf. Impedimentum.

OBSTĔTRIX, īcis, f. Sage-femme. Epith. Fida, peritissima, felix. Syn. Quæ opem fert parienti.

OBSTĬNĀTĒ, Résolument, opiniâtrément. Usus: Obstinate negavit omnia.

OBSTĬNĀTĬO, ōnis, f. Obstination, opiniâtreté. Usus: Ille omnia obstinatione quadam sententiæ repudiavit. Cf. Pertinacia.

OBSTĬNĀTUS, a, um, Décidé, opiniâtre, persévérant. Syn. Pertinax, pugnax, durus. Phras. Nimis es obstinatus, vous êtes trop obstiné. Quod temere suscepisti, præfracte tueris; nimium tenax es sententiæ tuæ. Non animi judicio, sed pertinaciæ studio in sententia perstas. Ubi animum semel obstinaveris, depelli de suscepta voluntate non vi, non ratione ulla potes. Cf. Pertinax. Usus: Illius voluntas obstinatior est.

OBSTO, as, stĭti, stātum, are, n. Être ou se tenir devant, barrer le passage; empêcher. Syn. Obsisto, officio, impedio. Adv. Vehementer. Usus: Quid obstat, quin facias? Officere et obstare commodis alterius, nuire aux intérêts de qqn et lui faire obstacle. Cf. Resisto, Impedio.

OBSTRĔPO, is, pŭi, pĭtum, ere, n. Faire du bruit, interrompre par un bruit; importuner, fatiguer. Syn. Obloquor. Usus: Litteris tibi obstrepere ausus non sum, je n’ai osé vous importuner par mes lettres.

OBSTRINGO, is, nxi, strictum, ere, a. Attacher autour; lier, obliger. Syn. Devincio, obligo. )( Solvo. Adv. In perpetuum. Phras. Obstrinxere se invicem, ils s’engagèrent mutuellement. In hæc data et accepta fides est; fidem obligavere suam; promissionem vim fœderis habere voluere; hæc fide sanxerunt; data ultro citroque fide promissa confirmarunt; fide interposita sanxerunt. Usus: Ære alieno obstrictus. Obstrictus voluptatibus tenetur. Maximis beneficiorum vinculis obstrictus. Religione civitatem obstrinxit. Cf. Obligo.

OBSTRUCTĬO, ōnis, f. Voile, dissimulation; déguisement. Syn. Interclusio. Epith. Diuturna. Usus: Hæc obstructio nec diuturna est, nec obducta ita, ut curiosis oculis perspici non possit, ce voile n’est ni assez permanent, ni assez tiré pour que, etc. Obstructionibus ventris obnoxius, sujet aux constipations.

OBSTRŬO, is, xi, ctum, ere, a. Fermer, boucher. Syn. Obsero, obsepio, occludo, oppilo. Phras. Aditus omnes hostibus obstruximus, nous avons fermé les avenues, l’entrée à l’ennemi. Vias omnes dejectu arborum saxorumque ingentium clausas septasque habemus; arborum truncos saxaque, qua via ruinis patefacta est, admoliti sumus. Usus: Luminibus alicujus obstruere, ôter le jour, masquer la vue d’une maison. Vias omnes et perfugia obstruere.

OBSTŬPĔFĂCĬO, is, fēci, factum, are, a. Étourdir, frapper d’étonnement, rendre immobile, stupéfier. Syn. Stupefacio. Phras. 1. Res inopinata obstupefecit omnes, cette chose inattendue frappa tout le monde de stupeur. Nulli non admirationem movit; omnibus pro miraculo fuit; stupor omnes admiratione rei tam insolitæ defixit; stupor ac silentium defixit omnes; ad conspectum rei silentio defixi stetimus. 2. Malorum assuetudo sensus obstupefacit, l’habitude du malheur rend insensible. Sensus adimit; sentiendi vim, aufert; stuporem inducit, affert, injicit. Quorum animum malorum assuetudine occaluit; quorum animis callum obduxit malorum consuetudo; quorum animi malorum usu ac consuetudine obduruerunt, percalluerunt, callum contraxerunt; non ita recentes ad infortunia; malorum non insolentes sunt, qui secundis rebus raro usi, res adversas minime sentiunt, malorum tandem sensum amittunt. Cf. Miror, Stupor. Usus: Obstupefactus ac perterritus mea diligentia.

OBSTŬPESCO, is, stŭpŭi, escere, n. Perdre le sentiment; être frappé de stupeur, d’étonnement. Syn. Stupeo, stupesco. Usus: Sic obstupuerant, sic terram intuebantur. Obstupescent posteri rerum gestarum magnitudinem. Cf. Obstupefacio, Stupor, Admiratio.

OBSUM, es, obfŭi, esse, n. Nuire, faire du tort. Syn. Officio, noceo. )( Prosum. Phras. Obest sibi ipse, il se nuit à lui-même. Salutem affligit, deserit; suæ ipse saluti deest. Usus: Non modo non oberat, sed sua commendatione plurimum proderat. Cf. Adversor.

OBSURDESCO, is, dŭi, escere, n. Devenir sourd. Syn. Sensum audiendi amitto. Usus: Hoc sonitu completæ aures obsurdescunt. Obsurdescimus, nec ea, quæ monemur, audimus, nous devenons sourds et nous n’entendons plus les avertissements. Cf. Surdus.

OBTĔGO, is, xi, ctum, ere, a. Couvrir, voiler, dissimuler. Syn. Contego, obduco. )( Detego. Usus: Fingere, dissimulare, obtegere. Vitia multis postea virtutibus obtecta. Adolescentiæ turpitudo obscuritate et sordibus tuis obtegatur. Cf. Tego.

OBTEMPĔRĀTĬO, ōnis, f. Obéissance, soumission. Usus: Justitia est obtemperatio legibus.

OBTEMPĔRO, as, avi, atum, are, a. Obéir, se soumettre. Syn. Obedio, parco, obsequor. Adv. Diligenter, multum. Usus: Cupiditati alicujus obtemperare. Cf. Obedio, Pareo.

OBTENDO, is, tendi, tentum, ere, a. Étendre devant; envelopper, entourer, cacher. Syn. Obduco, prætendo. Usus: Uniuscujusque natura tegitur et quasi velis quibusdam obtenditur, est comme enveloppée d’un voile. Cf. Prætendo, Prætexo.

OBTĔRO, is, trīvi, trītum, ere, a. Écraser, broyer, briser, mettre en pièces, anéantir. Syn. Contundo, contero. Adv. Aperte. Usus: Veteres majorum laudes obterere. Senescentem populi majestatem obtrivit, ac contudit. Prosternere et obterere obtrectationes malevolorum.

OBTESTĀTĬO, ōnis, f. Engagement solennel contracté en prenant les dieux à témoin; prière instante, supplication. Syn. Imploratio, obsecratio, deprecatio.

OBTESTOR, aris, atus sum, ari, d. Attester, prendre à témoin; implorer. Syn. Testor, appello, imploro. Usus: Deos omnes imploro et obtestor vos, Judices, ut misericordiam huic tribuatis. Flens flentem te obtestor, et salutem viri tibi commendo. Quæso, oro, obtestor, ne me perditum omnino velitis. Cf. Rogo.

OBTĬCĔO, es, ere, n. Se taire, garder le silence devant qqn. * Syn. Conticeo. Usus: Turpiter obticuit chorus. Cf. Taceo.

OBTĬNĔO, es, nui, tentum, ere, a. et n. Tenir, obtenir, acquérir; retenir, conserver; se maintenir. Syn. Impetro, consequor, adipiscor; teneo, vinco. Adv. Diutius, in perpetuum. Phras. 1. Obtinui tandem quæ volebam, j’ai obtenu enfin ce que je voulais. Consecutus sum tandem, teneo, quas cupiebam. Extudi tandem, quæ volebam; optata teneo; optati compos factus sum; instando perpuli, evici quæ volebam. Cf. Acquiro, Assequor. Usus: 1. Obtinere provinciam cum imperio. Honoris gradum, jus suum, causam obtinere. 2. Retineo, conservo, custodio, retenir, conserver. Morem suum, veterem consuetudinem obtinere. 3. Habeo, avoir. Parentis locum apud me obtinet. Quem apud me locum obtinuisti?

OBTINGO, is, tĭgi, ere, n. Échoir en partage; arriver, survenir. Syn. Obvenio. Usus: Provincia mihi sorte obtigit. Quidquid obtigerit, æquo animo feram. Cf. Evenio.

OBTORPESCO, is, torpŭi, escere, n. S’engourdir, devenir insensible. Syn. Torpeo, obstupesco. Usus: Miror, ei non linguam obmutuisse et manum obtorpuisse.

OBTORTUS, a, um, Pris à la gorge, serré. Usus: Obtorta gula in carcerem abripere quempiam.

OBTRECTĀTĬO, ōnis, f. Dénigrement, détraction, envie. Syn. Calumnia, reprehensio, vituperatio. Epith. Domestica, occulta, communis. Usus: Obtrectatio invidiæ solet lacerare plerosque. Hæc res habet obtrectationem. Cf. Calumnia.

OBTRECTĀTOR, ōris, m. Détracteur, envieux, jaloux. Syn. Calumniator, maledicus, invidus, iniquus. Usus: Adversarius et obtrectator laudum mearum. Quid sperem potentissimo inimico, infidelibus amicis, pluribus invidis, nullo socio et consorte laboris, omnibus obtrectatoribus. Cf. Maledicus.

OBTRECTO, as, avi, atum, are, n. et a. Dénigrer, rabaisser, nuire à qqn, faire du tort par jalousie. Cum dat. vel acc. Syn. Maledico, vitupero, calumnior, dente maledico carpo. Usus: Obtrectare vitiosa æmulatione, quæ rivalitati similis est. Obtrectans angitur alieno bono, quod idem etiam alius habet. Cf. Detraho, Maledico, Vitupero, Calumnior.

OBTRŪDO, is, trūsi, trūsum, ere, a. Pousser violemment; imposer, faire prendre de force. Phras. Antonium dominum nobis obtrusit, il nous a donné Antoine pour maître. Antonium in cervicibus collocavit; cervicibus Antonium dominum imposuit. Usus: Ea, quia nemini obtrudi potest, itur ad me.

OBTRUNCO, as, avi, atum, are, a. Couper; décapiter. Phras. Hominem obtruncari jussit, il fit couper la tête à cet homme. Securi percuti, feriri hominem jussit; caput homini abscindi; collum secari, abscindi; caput auferri; caput gladio demi jussit. Cf. Caput. Usus: Puerorum obtruncat membra, articulatim dividit.

OBTUNDO, is, tŭdi, tūsum, ere, a. Émousser, affaiblir. Syn. Retundo, perstringo, onero. )( Acuo, exacuo. Usus: Multa, quæ mentem obtundant. Non obtundam aures tuas sermonibus, non epistolis longioribus. Homo ad omnia hebes et obtusus. Aures obtusæ. Cf. Molestus.

OBTURBO, as, avi, atum, are, a. Troubler, rendre trouble. Usus: Obturbare solitudinem alicujus. Cf. Impedio, Turbo.

OBTŪTŬS, ūs, m. Action de regarder, regard, vue. Syn. Aspectus, conjectus oculorum. Usus: Figere obtutum oculorum aliquo, fixer ses regards sur un objet. Cf. Aspectus.

ŎBUMBRO, as, avi, atum, are, Ombrager; obscurcir. Usus: Arbor vestibulum obumbrat.

OBVALLO, as, avi, atum, are, a. Entourer d’un retranchement, retrancher, fortifier. Syn. Circumvallo, munio, firmo. Cf. Munio.

OBVĔNĬO, is, vēni, ventum, ire, n. Venir à; échoir à, survenir, arriver. Syn. Obtingo. Usus: Hereditas ei opulenta obvenit. Cf. Evenio.

OBVERSOR, aris, atus sum, ari, d. Se tenir, se trouver devant; s’offrir à la vue, se présenter aux regards. Syn. Versor, occurro. Usus: Obversatur mihi ante oculos Reipublicæ dignitas, à mes yeux se présente la majesté de la république. Cf. Versor.

OBVERTO, is, ti, sum, ere, a. Tourner vers, diriger vers. Usus: Os alicui, navem aliquo obvertere. Cf. Verto.

OBVĬAM, A la rencontre, au-devant de. Phras. 1. Obviam ivit parenti, il alla au-devant de son père. Obviam se tulit, obviam processit, prodiit, venit; obviam profectus est; obviam properavit; in complexum parentis venit. 2. Latro obviam factus est proficiscenti, le voleur le rencontra au moment où il se mettait en route. Obviam se dedit latro proficiscenti; obtulit se proficiscenti latro; obviam se obtulit; adversus me ivit; oculis meis se obtulit; obviam fuit proficiscenti; proficiscenti latronem casus obtulit, in conspectum dedit; incidit in latronem; latro in conspectum incurrit; occurrit mihi latro. Usus: 1. Obviam mittere, egredi; obviam effundi. 2. Contra, contre. Obviam ire conatibus improborum, s’opposer aux efforts des méchants.

OBVĬUS, a, um, Qui se trouve sur le chemin, sur le passage. Syn. Occurrens. Usus: Fac, ut litteræ tuæ veniant obviæ, obviæ mihi fiant, fais en sorte que tes lettres me parviennent en route. Classis hostibus in obvio est, la flotte est en face des ennemis.

OBVOLVO, is, volvi, vŏlūtum, ere, a. Envelopper, voiler. Syn. Tego, obduco. Usus: Obvolutus et obligatus corio.

OCCÆCO, as, avi, atum, are, a. Aveugler, priver de la vue; rendre obscur. Syn. Excæco, obscuro. Usus: Stultitia, cupiditate occæcatus.

OCCALLESCO, is, callŭi, escere, n. Devenir calleux; devenir insensible, dur. Syn. Percallesco, obduresco. Adv. Prorsus, non dubitanter, plane. Usus: Jam prorsus ad omnem dolorem occalui, je suis devenu insensible à la douleur.

OCCĀSĬO, ōnis, f. Action de se produire, d’arriver, inde: occasion, moment favorable. Syn. Locus, tempus, opportunitas, facultas; ansa, campus, causa, tempus oblatum. Epith. Tanta, ampla, amissa, bona, mirifica, oblata; quantæ, præclaræ. Phras. 1. Occasionem egregiam habes rem bene gerendi, vous avez une belle occasion de bien faire. Magnum theatrum tibi gloriæ panditur. Locus tibi aperitur rei strenue agendæ. Munita tibi via est ad ingentem laudem; patefactus cursus virtutis; materia crescendi per summam gloriam tibi suppeditatur. Non deest tibi materia crescendi. Ansa hoc loco tibi datur, materia præbetur, facultas offertur, præbetur, datur magnorum in Rempubl. meritorum. Nactus es egregiam opportunitatem, nactus es hac re aditum ad præclara in omnes merita. Locus hic est de Republ. optime merendi. 2. Occasionem ne negligas, ne négligez pas l’occasion, le moment favorable. Quem ad maxima quæque nactus es aditum, quam rei gerendæ facultatem habes, ne amitte. Loco ne desis et tempori. Quid dubitas uti hac temporis opportunitate? Tempus rei bene gerendæ ne prætermittas. Offerentibus se rebus, e manibus ne omittas, dimittas, quæ mox repeti non possunt. Ne pereat tibi hæc occasio; ne e manibus elapsa effluat, abeat, prætereat, fugiat, evolet, vide. 3. Utere occasione oblata, saisissez l’occasion qui vous est offerte. Oblata oppurtunitate, facultate, occasione utere. Occasionem, quæ se offert, non omittes, non amittes. Complectere, quam nactus es, occasionem; arripe, quam oblatam tenes, temporis opportunitatem; tene hanc horam, urge opportunitatem. Quin tu urges istam occasionem et facultatem? Noli, quod ultro offertur, fastidire. Hoc aditu januaque patefacta, noli tempus amittere; occasionem, quam casus aperuit, e manibus dimittere; facultates, quæ tibi multæ dantur, temporisque opportunitates corrumpere. Oblata facultate ne tibi ipse desis. 4. Nullam occasionem omittam tibi gratificandi, je ne laisserai passer aucune occasion de vous être agréable. Nullum locum prætermittam, relinquam tuis commodis serviendi; nullo loco tibi deero; inter meas tot curas, etiam de te cogitandi locus erit. 5. Si occasio erit, si l’occasion se présente. Ubi res et causa postulabit; ubi res feret; si occasio se offeret; ubi commodum erit; si occasio tulerit. 6. (Tua bona occasione, Vulg.), à votre occasion. Oblata facultate; quod commodo tuo fiat, fieri possit. 7. Ex occasione rei, à l’occasion. Pro re nata; e re nata. Usus: Teneo, quam captavi, occasionem. Ea res illi occasionem maxime laudis dedit, peperit, obtulit. Habeo, nactus sum occasionem ad agendum aliquid. Occasionem omittere, amittere. Occasione privari. In occasionem imminere. Si occasio tulerit. Cf. Opportunus, Materia, Facultas.

OCCĀSŬS, ūs, m. Chute, coucher (des astres); ruine, fin, mort. Syn. Obitus, interitus. Usus: Sol ab ortu ad occasum commeans. Senectus est quasi occasus vitæ. Reipublicæ interitus et occasus imminet, le déclin et la ruine de l’état.

OCCĀTĬO, ōnis, f. Hersage.

OCCĬDENS, entis, omn. gen. Se couchant, étant sur son déclin. Syn. Occasus. )( Oriens. Usus: In orientis aut occidentis solis partibus.

1. OCCĪDO, is, cīdi, cīsum, ere, a. Abattre; tuer, massacrer; détruire. Syn. Interficio, interimo, cædo, neco, macto, jugulo, trucido, perimo, vitam eripio, de medio tollo, luce communi privo, vitam aufero, necem affero, mortem affero, vita privo; morte mulcto, afficio; vitam adimo, vita expello, vitam violo, exhaurio; victimam per me ad inferos mitto; alieno me sanguine respergo. Cf. Interficio. Adv. Vulgo, nefario, palam. Phras. 1. Multi occisi sunt, bien des gens furent tués. Multi homines morte deleti, e numero vivorum exturbati sunt; atrox facta, commissa, edita, perpetrata mortalium multorum cædes est; multorum civium sanguine cruentatæ manus; multorum sanguine aspersæ sunt; arma multorum cæde imbuta sunt; multi gladio icti, obtruncati cecidere; barbara militum crudelitas vix multorum sanguine est expleta. Multi ferro consumpti sunt; multum civilis sanguinis fusum est. Militum manus multorum sanguine rubuere. Multis oblata, illata mors est; multi ad mortem missi, deducti sunt. 2. Occidendum se præbuit, il se laissa mettre à mort sans résistance. Jugulum hosti, inimico dedit; hauriendum sanguinem præbuit; ferro jugulum præbuit, cervicem gladio subjecit; in suam ipse perniciem incurrit. 3. (Sese ipse occidit, Vulg.), il se donna lui-même la mort, se suicida. Rectius: Mortem sibi conscivit; in gladium incubuit; manus sibi attulit, intulit; vitæ usuram sibi eripuit; fati diem manu ipse sua occupavit; liberum mortis arbitrium occupavit; vitam sibi ipse voluntaria morte abrupit; latus gladio hausit mortisque diem antevertit. Usus: Hostium copias occidione occidit.

2. OCCĬDO, is, cīdi, cāsum, ere, n. Tomber en avant; se coucher (des astres); mourir, périr, disparaître; être perdu, ruiné. Usus: Vitæ occidenti opem ferre. In nihilum occidere. Nondum omnium dierum sol occidit. Memoria occidit. Cf. Pereo.

OCCĪDĬO, ōnis, f. Carnage, massacre. Usus: Occidione occidere, ad internecionem delere, tuer jusqu’au dernier, faire un massacre général. Occidione occumbere, périr, être massacré jusqu’au dernier.

OCCĬNO, is, nŭi, ere, n. Chanter. Usus: Si avis occinuerit, si, par ses chants, un oiseau a donné un mauvais présage.

OCCĬPĬO, is, cēpi, ceptum, ere, a. et n. Commencer, entreprendre. Syn. Incipio. Cf. Incipio.

OCCĪSĬO, ōnis, f. Meurtre, carnage, assassinat. Syn. Cædes, occidio. Usus: Tu vim negabis esse factam, cum cædes et occisio facta sit? Cf. Cædes.

OCCLŪDO, is, clūsi, clūsum, ere, a. Clore, fermer. Syn. Claudo. Cf. Claudo.

OCCO, as, avi, atum, are, a. Herser, briser les mottes de terre. Syn. Crate occulto, et deprimo jacta in agrum semina.

OCCŬLO, is, cŭlŭi, cultum, ere, a, Couvrir; cacher, dissimuler. Syn. Occulto, abscondo. Usus: Parietum se umbris occulere. Cf. Occulto, Tego.

OCCULTĀTĬO, ōnis, f. Action de se cacher. Usus: Aliæ feræ fuga, se aliæ morsu, aliæ occultatione tuentur, d’autres en se cachant. Turpis occultatio sui.

OCCULTĀTOR, ōris, m. Celui qui cache, recéleur. Syn. Receptor. Usus: Occultator, et exceptor latronum locus.

OCCULTĒ, En cachette, en secret, secrètement. Syn. Abdite, tecte, ex occulto, ex insidiis; per ambages, circuitione. )( Aperte. Usus: Quæ res aperte petebatur, ea nunc occulte cuniculis oppugnatur, ce qu’on demandait alors ouvertement, on cherche aujourd’hui à le prendre comme par surprise et par des voies souterraines. Cf. Clam.

OCCULTO, as, avi, atum, are, a. Cacher, faire disparaître. Syn. Tego, obtego, contego, celo, recondo, supprimo, involvo, tenebris obscuro, ab oculis removeo, dissimulo. Usus: Occultare sententiam suam, animi sensus. Quæ natura occultavit, eadem omnes ab oculis removent. Cf. Abdo, Abscondo.

OCCULTUS, a, um, Caché, secret. Syn. Latens, abditus, absconditus, reconditus, involutus, abstrusus, tectus, obscurus, tacitus, clandestinus, furtivus, penetralis. )( Apertus, manifestus. Adv. Consulto, mirabiliter. Usus: Occultum et intestinum malum. Cf. Lateo.

OCCUMBO, is, cŭbŭi, cŭbĭtum, ere, n. Tomber, se jeter; tomber mort; mourir. Syn. Obeo, oppeto, fato cado, vitam pono, acquiesco, naturæ concedo, vita excedo; e vita discedo. Cf. Morior. Adv. Honeste. Usus: Pro patria mortem non dubitavit occumbere. Ictus clava, fidem pastorum nequidquam invocans, morte occubuit, frappé d’un coup de massue, il succomba, implorant en vain la protection des bergers.

OCCŬPĀTĬO, ōnis, f. Action de prendre, de s’emparer, envahissement; occupation, travail. Syn. Impedimentum, negotium. Epith. Assidua, magna, summa, tanta, vetus, recondita, exquisita, molesta. Phras. Occupationes quædam morabantur iter meum, quelques travaux retardaient mon départ. Occupationes quædam, quibus assidue impellor, implicor, distineor, quibus vix me relaxare, minus evolvere, expedire, explicare poteram, iter morabantur. Quo minus in viam me darem, in causa erant negotia, quibus assidue implicor, impedior, oneror, gravissima rerum susceptarum onera, quibus premor assidue et obruor, occupationes, quibus urgeor assidue et opprimor. Cf. Occupatus, Negotium. Usus: Vix mihi tempus erat, ad hanc epistolam scribendam, idque summis occupationibus ereptum. Occupationibus impediri, implicari, distineri. Occupationibus relaxare se et expedire.

OCCŬPĀTUS, a, um, Occupé. Syn. Distentus, districtus, impeditus, distractus, implicatus. Adv. Æque, honeste. Phras. 1. Occupatus sum, je suis occupé. Multis gravibusque occupationibus sum implicatus; gravissimis rerum susceptarum oneribus premor; multarum rerum cura animum distinet; noctes et dies non uno in opere urgeor; animum habeo non uno in opere occupatum; occupatissimus sum, nunquam a laboribus districtior fui; privatis publicisque curis sum implicitus; multis occupationibus distineor, distringor. Cf. Negotium, Occupatio. 2. Occupatus jam non sum, je n’ai plus rien à faire maintenant. Otii habeo plusculum; vacui temporis aliquid habeo; vacuus nunc a labore sum; otii nunc aliquid nactus sum, expedivi me molestis occupationibus, aut certe relaxavi; confectis iis negotiis, respiro nunc aliquantulum et acquiesco. Cf. Otium. Usus: Id me occupatum habet. Habere animum occupatum in opere. Animus occupatus. Quid dicam de occupatis meis temporibus. Tot occupati rebus, in ministeria sua discursu trepidant.

OCCŬPO, as, avi, atum, are, a. S’emparer d’un objet, d’un lieu, l’occuper; saisir, prendre. Syn. Obsideo, præsidiis interclusum teneo, præsidiis devincio; teneo, usurpo, possideo. Phras. 1. Provinciam totam occupavit, il s’empara de toute la province. Provinciam totam suæ ditionis fecit; in ditionem suam redegit; sub ditionem subjunxit; ad imperium adjunxit; in potestatem, sub imperium redegit; provinciam confecit; ad singula oppida arma circum tulit et Latinum nomen omne domuit. 2. Aliena bona vi occupavit, il a pris violemment le bien d’autrui. In rem suam vertit; in bona et possessiones alienas invasit; aliquem de suis fortunis deturbavit; bonis fundisque patriis exturbavit; de sua possessione dejecit; se in alicujus copias ingurgitavit; in eorum fundos armatos immisit; armatos in possessionem fundi misit; patrimonia illorum circumplexus, quasi thesaurum draco, possessiones insedit; in fundis illorum violentus consedit. Usus: Cæsar præsidiis Italiam omnem obsidet atque occupat, César occupe par ses garnisons toute l’Italie. Regnum, tyrannidem occupare. Tanta religio eorum mentes occupaverat.

OCCURRO, is, curri, cursum, ere, n. Aller au-devant, rencontrer; se présenter, s’offrir aux regards ou à l’esprit. Syn. Obviam eo, obviam fio; obsisto, repugno, resisto. Adv. Abundantius, angustius. Phras. 1. Nihil mihi tum occurrit, rien ne se présenta alors à mon esprit. Diu cogitanti nihil succurrit; nihil in mentem venit; idonei consilii nihil suppetebat; nihil in mentem inciderat. 2. Id unum occurrit mihi, je ne pus trouver que cette réponse. Ea subiit animum cogitatio unica; illud unum in animo versabatur; animo obversabatur; id unum succurrebat. Illud unum in buccam venerat; illud unum se obtulit, ostendit. Usus: 1. Malevolentiæ hominum, consiliis improborum occurrere et obsistere. 2. In mentem venit, s’offrir à l’esprit. Nihil te effugiet, atque omne, quod erit in re, occurret et incidet. Inquirentibus nobis omnique acie ingenii contemplantibus ostendent se atque occurrent. Occurrunt mihi aliqua, sed ea coram. 3. Obviam flo, aller au-devant. Scripsi illi, ut mihi occurrat. Misericordia tua supplicibus occurrit, nullis precibus evocata. Cf. Obviam, Incidit.

OCCURSĀTĬO, ōnis, f., Prévenances, soins empressés. Syn. Studium salutandi et prensandi eos, a quibus honorum suffragia exspectantur. Epith. Facilis. Usus: Vestras occursationes, studia, blanditias populares secum ablata esse ait, vos prévenances amicales, votre empressement, vos félicitations.

ŌCĔĀNUS, i, m. Océan, la mer qui environne la terre. Syn. Mare magnum. Usus: Oceanus, Atlanticus, Oceani freta. Terra circumfusa illo mari, quod magnum, quod Oceanum appellatis. Oceani fervor constantissimus. Oceano fines terminemus, qui orbem terrarum amplexu finit. Cf. Mare.

ŎCELLUS, i, m. Petit œil. Syn. Parvus oculus. Usus: 1. Ocelli radices. 2. Transl. Ocelle mi, mon petit œil, c. à d., mon petit bijou, mon petit cœur.

ŎCĬUS, Plus promptement, plus tôt. Syn. Citius. )( Tardius.

ŎCRĔA, æ, f. * Jambière, chaussure des soldats, chasseurs et paysans. Usus: Sinistrum crus ocrea tectum.

ŎCRĔĀTUS, a, um, * Qui porte des jambières, des guêtres.

OCTO, Huit. Octavus, a, um, huitième. Octies, huit fois. Octingenti, æ, a, huit cents. Octingentesimus, a, um, huit centième. (Octodecim, Vulg.), Latine: Duodeviginti, dix-huit. Octogesimus, quatre-vingtième. Octogesies, quatre-vingt fois. Octoginta, quatre-vingts. Octoni, æ, a, qui sont au nombre de huit. Octuplus, a, um, octuple, redoublé huit fois.

OCTŌPHŎRON, i, n. Litière à huit porteurs. Syn. Lectica, quæ ab octo servis gestatur.

ŎCŬLĀTUS, a, um, Qui a des yeux, clairvoyant. Usus: Testis oculatus, témoin oculaire. Pluris est testis oculatus unus, quam auriti decem, un témoin oculaire vaut plus que dix témoins auriculaires.

ŎCŬLUS, i, m. Œil. Syn. Lumen, acies qua cernimus. Epith. Abstinentes, perspicaces, acres, acuti, aperti, integri, nimis arguti, cæci, cærulei, perversi, non solum curiosi, sed etiam errantes, licentiores, eminentes, lubrici, mobiles, venusti, tenebricosi, in cernendo subtiles, emissitii, in aspectu micantes, variantes, testes et indices animi, humanitatis et benevolentiæ plenissimi, ampli, protuberantes, tumidi, blandientes, lucidi, albicantes, læti et quasi gaudio toti, dolis circumsepti, parvi, concavi, subnigri, maculosi, sanguinei, truces, ignei, flavescentes. Usus: Oculorum est in nobis sensus acerrimus, quorum tum intentione, tum remissione, tum conjectu, tum hilaritate motus animorum significamus. Oculos attollere, lever les yeux. Oculos dejicere, baisser les yeux. Oculos in aliquem conjicere, jeter les yeux sur qqn, le regarder. Oculos in se omnium avertere, attirer sur soi les regards. Cupiditatis oculos ad aliquid adjicere; rei vel ad rem oculos adjicere, attacher ses regards sur qqche, la désirer, la convoiter. Scelus alicujus ante oculos ponere, statuere, placer sous les yeux, mettre en évidence. In oculis atque auribus omnium gentium aliquid proponere, constituere, proposer qqche, développer son opinion. Ea res oberrat oculis; versatur ante oculos, avoir sous les yeux. Ad rem investigandam oculos habere advocatos, faire attention à une chose, avoir les yeux ouverts sur qqche. Oculos ab aliquo nunquam dejicere, aciem nunquam abducere, fixer qqn. Rem palam est omnium oculis, la chose est évidente. Oculorum acies hebescit, præstringitur, perstringitur, splendore obruitur, la vue s’affaiblit. Oculos effodere, exsculpere, elidere, crever, arracher les yeux. Oculis capi, perdre la vue. In oculis aliquem gerere, ferre, aimer, chérir qqn, le porter dans ses yeux, l’avoir constamment présent à la mémoire. In oculis habitare, être aimé, chéri. Oculos rei conspectu pascere, repaître ses yeux de la vue d’une chose. Oculi perspicaces, acres, acuti, arguti, exploratores, yeux vifs, clair-voyants. Oculi humanitatis ac benevolentiæ plenissimi, blandientes, læti et quasi gaudio toti circumsepti, testes et indices animi propensi, regards favorables.

ŌDĒUM, i, n. Odéon, édifice où avaient lieu les concours de musique et de poésie. Locus musicis cantibus destinatus.

ŌDI, isti, isse, a. Haïr. Syn. Odio habeo, odium rei habeo, odio in aliquem feror, animum habeo alienum. Adv. Acerbe, aperte, clam, impendio, magis, libenter, male, palam, pejus, penitus. Usus: Quem metuunt, oderunt. Cf. Odium.

ŎDĬŌSŬS, a, um, Odieux, détesté, détestable. Syn. Molestus, odio, dignus, invisus, invidiosus. Phras. Odiosa est consuetudo tua, votre amitié est désagréable. Nimium difficilis, durus, asper, acerbus es. Abest consuetudo tua ab omni suavitate. Non ea est consuetudo tua, quæ propter suavitatem expetatur; minime jucunda est consuetudo tua. Asperitatis tantum habent mores tui, quantum in consuetudine ferri vix potest. Usus tibi nullo cum homine diuturnus intercedit, ita difficilis, ac morosus es; iis moribus, eo ingenio præditus es. His tuis moribus, hac agendi ratione fit, ut nemo tibi valde cupiat; nemo te ferat. Quis istam ingenii tui morositatem in consuetudine ferat? Quis te uti velit homine omnium difficillimo et asperrimo? Quis tuam consuetudinem expetat carentem omni solatio, omni suavitate, nulla re jucundam. Cf. Molestus, Morosus. Usus: Omnis arrogantia odiosa. In fragili corpore odiosa est omnis offensio. Cf. Odium, Invidiosus, Invidia.

ŎDĬUM, ĭi, n. Haine. Syn. Invidia, offensa, offensio. Epith. Acerbum, acre, apertum, capitale, diuturnum, inveteratum, civile, grave, hostile, immane, incredibile, infestum, infinitum, injustum, insigne, penitus insitum, intimum, justum, leve, magnum, majus, mediocre, mirificum, nefarium, obscurum, populare, pristinum, privatum, proprium, publicum, singulare. Venenum amicitiæ, totum, universum, vetus, utile. Phras. 1. Arrogantia tibi odium parit, votre orgueil vous rend haïssable. Tibi invidiæ est; offendit animos hominum; invisum te plerisque facit; multorum mentes sensusque vulnerat; odium tibi creat, gignit. Arrogantiæ debes, quod odio atque acerbitati sis plurimis; quod odium publicum sis populi; quod omnes te oderint, nemo videre velit. Arrogantia est, quæ gratiam omnem convellit; omnium voluntates a te alienat. 2. Ille ubique odium in te excitat, odiosum reddere satagit, il cherche sans cesse à exciter contre vous la haine. Odium in te concitat, struit, excitat; odium ac invidiam tibi conflat; conciliat ubique grave tibi odium; in odium ac invidiam revocat; quærit ubique in te invidiam; invidiam in te commovet, concitat; in invidiam adducere ac odium laborat. In invidiam trahere, rapere nititur; magna tibi invidiæ tempestas ex illo imminet. 3. Magnum odium incurri, je suis fort haï. Magnam subii, habui, sustineo invidiam; magna sum apud omnes in invidia; multorum premor odiis; odio laboro; multorum incurri odia ac reprehensiones hominum; odio flagro publico; aliena invidia conflagro; invidia premor, flagro, ardeo; in odium veni, perveni multorum; odia subii multorum; in multorum odia offensionesque irrui et incurri; multorum odia in me converti; invidia opprimor; magnam mihi ex re collegi invidiam; in multorum odia ac invidiam perveni; multorum invidiæ ea me re obtuli. 4. Odia hominum sensim restinxi, peu à peu j’ai apaisé la haine des hommes. Invidiam lenivi; invidiæ sanguinem misi; de invidia multum deoneravi; invidiam magna ex parte restinxi, exstinxi, compressi et levavi; mitigavi odia hominum, sedavi, placavi, restinxi; odia vetustate jam exoleta depuli, propulsavi. 5. Odium grave in me concepit, il a conçu contre moi une haine violente. Grave in me odium cepit, suscepit; gravi est in me odio; gravi odio a me dissidet; grave in me odium habet, profitetur, expromit; gravi in me odio fertur; odio tenetur; grave ejus in me flagrat et ardet odium; grave illum tenet nominis mei odium; est illi mecum odium grave et diuturnum; odio sum illi; in odio sum apud illum. 6. Omnes boni te odio habent, tous les gens de bien vous haïssent. Omnes te boni oderunt; te inexpiabili odio detestantur et exsecrantur; quis te aditu, quis ullo honore, quis communi luce dignum putat; omnes conspectum, facta, nomen detestantur; omnes aditum, sermonem, aspectum tuum fugiunt ac horrent; publicum es populi odium; nomen tuum bonis omnibus odio est et acerbitati; omnes boni capitali a te odio dissident, te exsecrantur, tibi pestem ac perniciem precantur. 7. Odium remittere, abandonner, apaiser sa haine. Odium concoquere, sorbere, deponere; odium mittere et finire; offensionem deponere, obliterare. 8. Odium renovare, incendere, augere, inflammare, cumulare invidiam, renouveler, augmenter la haine. 9. Odium effundere, satisfaire, assouvir sa haine. Omne odium inclusum nefariis sensibus in aliquem profundere; explere odium ac saturare. Cf. Ira, Inimicitia, Invidia. Usus: Odium est ira inveterata, la haine est une colère invétérée. Odium alicui creare. Ad odium revocare judices. Odia suscipere. Odia subire. Odio esse. Odium precibus sublevare.

ŎDOR, ōris, m. Odeur. Syn. Afflata suavitas odoratu percepta. Epith. Suavis, jucundus, teterrimus, nonnullus. Usus: Suavitates odorum afflantur a floribus. Odores incendere. Odoribus capi. Odorem non ferre.

ŎDŌRĀTŪS, ūs, m. Odeur; odorat. Syn. Odoratio.

ŎDŌRĀTUS, a, um, Odorant; parfumé. Usus: Lauri nemus odoratum.

ŎDŌROR, aris, atus sum, ari, d. Flairer, suivre à la piste. Syn. Olfacio. Adv. Coram, diligentius, festive; sagacius. Usus: 1. Canes venatici odorantur omnia et pervestigant, les chiens de chasse ont l’odorat subtil et suivent parfaitement une piste. 2. Transl. Animadverto, quæro, investigo, conjectura aliquid assequor, chercher, rechercher, explorer, pressentir. Diligenter, sagacissime odorabor quid sentiant judices. Cf. Conjectura, Animadverto.

ŒCŎNŎMĬA, æ, f. Ordre, arrangement convenable.

ŒCŎNŎMĬCUS, a, um, Économique, relatif à l’économie domestique. Usus: Liber, qui œconomicus inscribitur, de tuenda re familiari.

ŒCŎNŎMUS, i, m. Économe, administrateur. Syn. Administer rei familiaris, curator rei familiaris, qui rei familiari præest, qui rei familiaris curam gerit, qui rem familiarem, domesticam administrat.

ŒNŌPHŎRUM, i, n. Vase pour transporter le vin. Syn. Vas vinarium.

OFFA, æ, f. Boulette de pâte, masse de pâte; gâteau. Cibi genus forma et figura orbiculata. Usus: In offam pultis invadere.

OFFENDO, is, di, sum, ere, a. Heurter contre; trouver; faillir, pécher; choquer, offenser. Syn. Offensionem affero, injuriam facio, offensioni sum; incurro in rem; pecco; lædo. Adv. Graviter, vehementer, paululum, tantulum. Phras. 1. Non volui illum graviter offendere, je n’ai pas voulu gravement l’offenser. Nihil in illum paulo gravius cogitavi; commovere hominem leviter et calefacere volui, non acerbius lædere. Nolui hominem injuriosius lacessere, tractare; non volui hominem asperius accipere. 2. Non parum offendi apud illum, je l’ai blessé gravement. Non parvam in offensionem incurri apud hominem; non parvam offensam subii; offensioni non mediocri fui; non parvam cecidi in offensionem; non levem offensionem mihi concitavit. Usus: 1. Neminem unquam non re, non verbo, non vultu denique offendi. Graviter mihi videris offensus. Offendit aures insolentia sermonis. 2. Incurro, se heurter, donner contre, commettre une faute. Quis tam lynceus, ut in tantis tenebris nihil offendat, nusquam incurrat? (Vulgo impingo), quel est le lynx à vue assez perçante pour ne pas se heurter au milieu de si épaisses ténèbres? In arrogantiam incurrit. 3. Pecco, delinquo, failler, pécher. In quo ipse offendis, ne alium reprehenderis. 4. Invenio, rencontrer qqn ou qqche, trouver. Non offendes eumdem. Offendes vastatas urbes, laceratam Italiam. 5. Lædo, blesser en heurtant, choquer, déplaire. Lapsus brachium offendit. Existimationem meam in dictum gravissime offendit. Cf. Lædo.

OFFENSA, æ, f. Offense; colère, rancune; lésion, mal, malaise. Epith. Magna. Usus: Magna in offensa sum; magnam offensam subii apud Pompeium, je suis en grande défaveur auprès de Pompée, je suis très-mal avec lui.

OFFENSĬO, ōnis, f. Action de heurter contre qqche; action de choquer qqn, colère, haine; échec, revers, malheur. Syn. Incommodum, detrimentum, damnum, molestia, calamitas, odium, simultas, dissidium, inimicitia. Epith. Acerba, non dissimilis, gravis, magna, odiosa, periculosa, popularis, privata, vitiosa, contraria. Usus: 1. Graves solent esse offensiones e gravibus morbis, si qua culpa commissa est, dans les maladies graves, la moindre imprudence détermine souvent de graves rechutes. Corporum offensiones sine culpa accidere possunt, animorum non item. Præstabo, nihil ex eo te offensionis habiturum. Non offensionibus belli, sed victoriis ad scientiam militarem eruditus, dont l’éducation militaire a été faite non par des échecs, mais par des victoires. 2. Odium, simultas, inimicitia, mécontentement, colère, rancune. Ea res illi magnam offensionem concitavit, fecit, attulit; offensioni fuit. Justa inde offensio nata est et exorta. In offensionem populi incurrit, cecidit. Offensionem sublevare, lenire, omittere; deponere ac obliterare pristinas offensiones omnes, déposer, oublier toutes les causes anciennes de mécontentement. Cf. Odium, Offendo.

OFFENSĬUNCŬLA, æ, f. Chagrin, contrariété, déplaisir. Syn. Offensa.

OFFĔRO, fers, obtŭli, oblātum, offerre, a. Porter devant, offrir, montrer; donner. Syn. Polliceor, profiteor, defero. )( Recuso. Usus: 1. Ille pecunias pollicitus, et quod carius, se ipsum obtulit. Offerre se in discrimen pro salute patriæ. Quod sors obtulerit, hoc agam. Morti se, ad mortem pro patria offerre. Os importunum non, ostendere modo, sed offerre. Ultro se offerre, se projicere, et potestatem sui facere hostibus, se livrer à l’ennemi. 2. Præbeo, affero, apporter, fournir. Alicui spem, metum, luctum, mœrorem, gaudium, religionem, mendicitatem, incendium, injuriam offerre. 3. Expono, exposer. Periculis caput suum offerre; invidiæ se offerre. 4. Resisto, me oppono, s’opposer à. Sceleri Antonii et dementiæ me obtuli.

OFFĬCĪNA, æ, f. Atelier, fabrique, boutique. Syn. Locus operis et quæstus quotidiani. Usus: Officinas armorum instituere, instruere. Hæc domus officina nequitiæ. Philosophi quasi ludum quemdam, atque officinam sapientiæ instituere. Ludus et officina dicendi. Officina chirographorum, bureau. Officina ferraria, manufacture d’armes. Officina mercatorum, boutique de marchand; rectius: taberna institorum. Officina libraria alias taberna libraria, librairie.

OFFĬCĬO, is, fēci, ere, n. Faire, obstacle, faire du tort, nuire à. Syn. Noceo, obsum, obsto, obsisto. Usus: Cur meis commodis officis? Nec mentis luminibus officit altitudo fortunæ. Umbra terræ soli non officit. Alii laude sua famæ nostræ obstant et nomini officiunt. Cf. Obsum, Lædo.

OFFĬCĬŌSĒ, Officieusement, d’une manière complaisante. Syn. Amanter, amice.

OFFĬCĬŌSUS, a, um, Serviable, complaisant, bienveillant. Syn. Plenus officii, in quo inest liberalis gratificandi voluntas, humanissimus, in officio diligens, qui cupit omnium inservire studiis. Adv. Summe. Usus: Homo summe in omnes officiosus.

Officia sua deferentis formulæ, Formules pour offrir ses services: Nihil non agam tua causa, je ferai tout pour vous. Tua causa subibo omnia; nullum prote laborem, nullum onus aut officium recuso. Tuis in rebus toto pectore, cunctis viribus contendam. Nervos omnes, ubi res tuæ postulabunt, intendam. Omnia mihi pro te suscepta nec difficilia, nec injucunda erunt. Ubique mea tibi studia atque officia præsto erunt. Omnem operam, curam, studium, in tuis rebus ponam, consumam. Omne meum tempus tuis temporibus transmittam. Officium meum nunquam, nusquam requires. Mea studia nusquam desiderabis, Quibuscumque in rebus tibi commodare potero, nusquam deero. Res tuas omnes omni cura ac diligentia complectar. Quæ tibi intelligam esse commoda, omni studio persequar, diligenter præstabo. Quæ te velle quæque ad te pertinere arbitrabor, studiose diligenterque curabo. Meum in te studium iis maxime rebus declarabo, quas te velle cognovero. Tuam mihi dignitatem esse clarissimam, studium meum dignitatis tuæ vel tuendæ, vel etiam augendæ et amplificandæ, summum esse, omnes intelligent. Nihil tibi erit tam promptum aut paratum, quam in omnibus, quæ ad commodum vel amplitudinem tuam pertinent, opera, cura, diligentia uti mea; profiteor atque polliceor eximium et singulare meum studium in omni genere officii, quod ad honestatem, ad decus, ad gloriam, ad rem tuam et commodum pertinet. Nulla tibi in re, neque studium, neque benevolentia deerit, præsto non erit. Qui antea fui, idem semper futurus sum in te amando et amplificando. Quæcumque mihi tui honestandi potestas dabitur, nihil prætermittam, quod positum sit, aut in ipsa re, aut in honore verborum. Nunquam mihi tui aut colendi aut ornandi voluntas deerit. Polliceor tibi studium meum ac operam sine exceptione ulla aut temporis, aut occupationis. Universum studium ac benevolentiam ad te defero. Vincam meis officiis cogitationes tuas. Dabo operam, ut intelligas, me neminem esse officiorum studiosiorem, in officio diligentiorem.

OFFĬCĬUM, ĭi, n. Bon office, service volontaire, bienfait. Syn. Humanitas, studium, benevolentiæ significatio, munus, partes, muneris officium. Epith. Antiquum, civile, commune, consulare, debitum, diuturnum, domesticum, egregium, fictum, gratum, humanum, inchoatum, integrum, interruptum, justum, pium, liberale, necessarium, magnum, maximum, mediocre, medium, melius, mirificum, multum, novum, obscurum, perpetuum, perfectum, pristinum, privatum, proprium, provinciale, publicum, quæstorium, quotidianum, recens, rectum, salvum, sanctum, simplex, singulare, summum. Phras. 1. Omnia tibi humanitatis officia debeo, je vous dois toute sorte de bons offices. Præstare tua causa debeo, quidquid possum. Quantum viribus possum consequi, tantum conferre studii in te debeo. Tua in me beneficia meum omne studium, omne officium, omnes a me curas, omnem industriam a me non solum postulant, sed exigunt. Quid est, quod tua causa non debeam? Tuis inservire studiis, tuæ voluntati morem gerere omnibus in rebus debeo. Par est, ut omnia a me studia ac officia in te proficiscantur. 2. Omnia amoris officia illi exhibui, je lui ai rendu tous les devoirs de l’amitié. Omnibus eum officiis prosecutus, amplexus, complexus sum; omnibus eum officiis mihi devinxi; omnia illi officia præstiti, tribui, in eum contuli; omnia a me officia in illum collata sunt, profecta sunt; amici officium integre explevi, egregie tuitus sum. Multa exstant, constant mea in illum officia. 3. Officium officio reddidi, j’ai rendu bienfait pour bienfait. Officium cumulate solvi, persolvi, reddidi; officiis cumulate respondi; vici studiis meis amici officia. 4. Officium nullum neglexi, je n’ai négligé aucune fonction. Tibi nullum a me amoris, studii, pietatis officium defuit; nullum officium prætermisi, intermisi. Officio amici nunquam defui; nunquam cessatum in officio est. Usus: 1. Non committam, ut meum officium desideres. Multa mihi tecum officia intercedunt. Officia sua aliis polliceri. 2. Partes, devoir, obligation morale. Officio fungi boni viri. In officio esse, manere, s’acquitter de son devoir, vivre en honnête homme. Ab officio boni viri discedere, recedere, abduci, failler à son devoir. 3. Munus, emploi, fonction, ministère. Officio præesse; officium suscipere, exsequi. Alienum aliquid ab officii dignitate admittere. Cf. Munus, Magistratus, Honor, Dignitas.

OFFUNDO, is, fūdi, fūsum, ere, a. Répandre, verser; étendre. Syn. Objicio, offero. Usus: Tu majoribus tuis magnas offudisti tenebras. Errorem alicui offundere et noctem, induire qqn en erreur.

ŎLĔA, æ, f. Olivier. Epith. Sempiterna. Usus: Agricola, cum florem oleæ videt, baccam quoque se videre putat.

ŎLĔĀRĬUS, a, um, Relatif à l’huile. Usus: Cella olearia, cellier à l’huile.

ŎLĔASTER, tri, m. Olivier sauvage.

ŎLĔO, es, lŭi, ere, n. et a. Avoir ou répandre une odeur. Syn. Redoleo; odorem spiro, spargo, fundo, afflo. Adv. Bene, male. Usus: Bene olent, qui nihil olent. Oratio peregrinum aliquid olet, ce discours trahit une origine étrangère.

ŎLĔUM, i, n. Huile. Usus: Ignis gliscit oleo. Aristeus inventor olei. Oleum et operam perdere, perdre son huile et ses soins, c. à d., son temps et sa peine (Prov.).

OLFĂCĬO, is, fēci, factum, ere, a. Flairer, sentir. Syn. Odoror, odorem percipio. Usus: Olfacere aliquid.

ŌLIM, Autrefois, jadis. Syn. Quondam, patrum memoria, aliquando, jam dudum. )( Nunc. Sic olim loquebantur.

ŎLĬTOR, ōris, m. Jardinier. Usus: Olitorem pro horto conducere.

ŎLĬTŌRĬUS, a, um, De jardinier, de légumes. Usus: Forum olitorium, marché aux légumes.

ŎLĪVA, æ, f. Olive, fruit de l’olivier. Syn. Olea.

ŎLĪVĒTUM, i, n. Lieu planté d’oliviers, plant d’oliviers. Syn. Collis olivis consitus.

OLLA, æ, f. Pot, marmite. Syn. Denariorum implere ollam.

ŎLUS, ĕris, n. Toute espèce de légume, chou, navet, etc. Syn. Herba sativa, quæ est in usu cibario. Usus: Olera fastidire.

ŎLUSCŬLUM, i, n. Petit légume, chou. Syn. Olus minutum.

ŌMEN, ĭnis, n. Toute manifestation, tout signe, tout acte, considéré comme annonce, présage, indice de l’avenir. Dictum aut factum casu exceptum, quo rei cujuspiam eventus portendi posse videatur. Epith. Clarum, detestabile; prærogativum, paganum, bonum, faustum, funestum, triste, malum. Usus: Bonis vel tristibus ominibus abeuntem prosequi. Omen capio. Accipio omen. Quod dii omen avertant, obruant, prohibeant! Nullis auspiciis, funestis ominibus omnium, et exsecrationibus rem aggressus est. Territis omnibus, velut fœdo omine incipiendæ rei. Id a plerisque in magni terroris omen acceptum est. In omen vertere.

ŌMĬNĀTOR, ōris, m. Devin, celui qui présage l’avenir. Syn. Qui capit omina.

ŌMĬNOR, aris, atus sum, ari, d. Présager, augurer. Syn. Auguror. Cf. Augurium.

ŎMITTO, is, mīsi, missum, ere, a. Renvoyer, lâcher; omettre. Syn. Mitto, missum facio, prætermitto, relinquo, prætereo. Adv. Omnino, plane. Phras. 1. Negotium hoc melius omittes, vous ferez mieux d’abandonner cette affaire. Negotium id melius prætermittes; consultius erit supersedere toti huic negotio; negotium hoc, si sapis, repudiabis; tutius cœptum negotium abrumpes, missum facies, de manibus depones. 2. Omitte contumelias, cesse tes injures. Aufer contumelias et probra; mitte cavillationes; missas fac contumelias. 3. Ut omittam cætera, pour ne pas parler du reste. Ut præteream, prætermittam, relinquam, ut mittam, ut missa faciam cætera; ut supersedeam pluribus. Usus: Omitte timorem, iram, sollicitudinem, spem inanem. Nihil omisi pietatis et humanitatis. Cf. Relinquo, Negligo, Prætermitto.

OMNĪNO, Entièrement, complètement. Syn. Plane, prorsus, funditus, usquequaque. Phras. 1. Malum id vix omnino tolletur, on aura de la peine à faire disparaître entièrement ce mal. Vix radicitus ab ipsa stirpe extrahetur; vix funditus exstirpabitur; rami fortasse amputabuntur, radicum fibræ non item evellentur. Malum illud vix auferetur, removebitur ex integro. 2. Res est omnino necessaria, la chose est tout à fait nécessaire. Res est in omnes partes necessaria. Res est plane atque omnino necessaria; per omnia, sine dubio, omnibus modis, omnium rerum causa necessaria. Usus: Vix aut omnino non potest fieri.

OMNĬPŎTENS, tis, omn. gen. Tout-puissant. Verb. poetic. Cf. Penitus.

OMNIS, e, gen. com. Tout, chaque, chacun. Syn. Cunctus, universus, quisque, quivis, quis non? summi, infimi, ad unum omnes, totus. )( Nullus. Adv. Omnino. Phras. Omnes de victoria sibi gratulantur, tous se réjouissent de la victoire. Omnium generum, ætatum, ordinum homines, omnis fortunæ ac loci homines; omnes populi cunctæque gentes; quantum est hominum in orbe, singuli et universi de inaudita hac post hominum memoriam victoria lætantur. Omnes sibi viri, mulieres, cives ac peregrini, servi ac liberi de tam illustri victoria gratulantur. Cum a summis, mediis, infimis, tum denique ab universis victoria hæc ingenti lætitia celebratur. Omnes certatim, alius luculentius alio, hanc sibi victoriam gratulantur. Usus: Omnia minima, maxima per se agit. Nemo omnium. Ubi hæc omnia prima, postrema recitata sunt.

OMNĬVĂGUS, a, um, Qui erre en tous lieux, errant, vagabond. Usus: Diana omnivaga dicitur.

ŎNĂGER, gri, m. Onagre, âne sauvage. Syn. Asinus silvester.

ŎNĔRĀRĬUS, a, um, De charge, de transport. Usus: Navis oneraria, vaisseau de transport.

ŎNĔRO, as, avi, atum, are, a. Charger d’un fardeau; accabler, combler, etc. Usus: Aures alicujus onerare mendacio, prodiguer les mensonges à qqn, lui débiter mille mensonges. Cf. Onus.

ŎNĔRŌSUS, a, um, Lourd, pesant, accablant. Syn. Gravis, ponderosus. Cf. Gravis.

ŎNUS, ĕris, n. Charge, fardeau, poids. Epith. Commune, grave, leve, magnum, tantum. Phras. 1. Onus habeo gravissimum, je porte un très lourd fardeau. Onus mihi impositum est gravissimum; onus laboris maximum in me recepi, suscepi; onus sustuli, sustineo sane grave; onere premor ac pene opprimor gravissimo; onus mihi incumbit, onus cervicibus meis impositum est immensum; plura simul in me onera inclinata sunt. Non unum mihi injunctum est onus; non leve onus subii. 2. Sub onere fatiscere, succomber sous le faix. Oneri succumbere; onere opprimi, sub onere concidere. Usus: Onus alicui addere. Onere levare, onus allevare. Onus deponere, abjicere, propter infirmitatem animi detrectare. Onus ferre, perferre.

ŎNUSTUS, a, um, Chargé. Usus: Asellus auro onustus, ânon chargé d’or.

ŎPĀCO, as, avi, atum, are, a. Ombrager, donner de l’ombre à. Syn. Obscuro. Usus: Terra nos opacat. Platanus patulis diffusa ramis ad opacandum locum aliquem. Cf. Obscuro.

ŎPĀCUS, a, um, Qui a de l’ombre, ombragé; ténébreux, noir. Syn. Obscurus, umbrosus. )( Apricus. Usus: Opaca nubes. Locus opacus et frigidus in silvis.

ŎPĔRA, æ, f. Peine, mal qu’on se donne, travail, application, soin. Syn. Studium, labor, cura, industria. Epith. Egregia, forensis, fortis, fidelis, gratior, insignis, non mediocris, melior, militaris, mirifica, multa, magis opportuna, par, patria, publica, singularis, summa, tenuis. Annuæ, gratissimæ, mercenariæ, pulcherrimæ, subsecivæ, urbanæ. Phras. 1. Græcis litteris multam operam impendi, je me suis appliqué avec beaucoup de zèle à l’étude des lettres grecques. Græcis litteris multum operæ dedi; multam curam operamque ad Græcas litteras contuli, vel in Græcas litteras; multum laboris et operæ in Græcis litteris posui, consumpsi; multum operæ tribui Græcarum artium magistris. Cf. Diligentia. 2. Omnis opera mea frustra fuit, tous mes soins ont été inutiles. In ea re opera abusus sum; operam omnem lusi, perdidi. Opera mihi omnis periit; oleum ac operam perdidi; operæ pretium nullum feci; spes et opera me frustrata est; nequidquam omni opera ac diligentia, summa vi ac ope enisus sum. Nihil tanta contentione profectum est. Cf. Frustra. Usus: Operam suam profiteri. Majorem operam suscepi, quam res posceret; operam dare, navare rei. Operam amicis locare, dicare. Opera illi mea diligenter utuntur. Operam dare rebus divinis, sapientiæ. Operæ non peperci, je n’ai pas épargné mes soins. De priore opera multum detraxi, je me suis beaucoup relâché de mon zèle d’autrefois. Operam a Græcis litteris removi, je ne m’occupe plus des lettres grecques. Data, dedita opera id fecit, il le fit à dessein. Vix erit operæ pretium, cela ne vaudra pas la peine de....

ŎPĔRÆ, ārum, f. pl. Ouvrier à la journée, mercenaire, travailleur. Syn. Operarii, qui fabrorum ministeriis et servili in opera habentur; homines ad operas conducti. Usus: Mercenariæ operæ, troupes mercenaires. Venditat se operis.

1. ŎPĔRĀRĬUS, a, um, De travail. Usus: Operarius homo, travailleur, manœuvre.

2. ŎPĔRĀRĬUS, ĭi, m. Travailleur, ouvrier, manœuvre. Syn. Operæ, bajulus. Usus: Operarii, qui in tabernis sunt, amantissimi sunt otii. Cf. Merces, Mercenarius.

ŎPĔRĀTĬO, ōnis, f. Action de travailler, travail, ouvrage. Syn. Opera.

ŎPERCŬLUM, i, n. Couvercle. Usus: Arteria tegitur quodam quasi operculo. Dignum patella operculum, ce sont deux personnes l’une digne de l’autre, les deux font la paire (Prov.).

ŎPĔRĪMENTUM, i, n. Couverture. Syn. Integumentum, operculum.

ŎPĔRĬO, is, ŭi, ertum, ire, a. Couvrir, fermer. Syn. Tego, obvolvo. Usus: Capite est fere operto. )( Aperto capite. Operire ostium.

ŎPĔROR, aris, atus sum, ari, d. Travailler, se donner de la peine. Syn. In opere faciundo laboro. Usus: Operari rei divinæ, faire un acte religieux, célébrer l’office divin. (Medicina operatur, Vulg.), la médecine opère. Latine: Venis concipitur, in venas se diffundit medicamentum. Cf. Laboro.

ŎPĔRŌSĒ, Avec peine, difficilement. Syn. Laboriose, multa cura et opera. Usus: Ne fiat operose.

ŎPĔRŌSUS, a, um, Actif, occupé, laborieux; qui exige beaucoup de travail, difficile, pénible. Syn. Laboriosus, actuosus. )( Iners, languidus. Phras. Res est operosa, la chose demande du travail. Res est ejusmodi, quæ curam ac diligentiam non mediocrem postulet; res est non molli brachio tractanda; in qua sudandum et multum operæ ponendum. Exsudandus hic non levis labor est. Cf. Laboriosus, Difficilis, Labor. Usus: Opus spissum et operosum. Senectus non modo languida et iners non est, verum operosa semperque aliquid agens. Molestus ac operosus labor.

ŎPES, um, f. pl. Ressources, richesses, trésors; puissance, pouvoir. Syn. Divitiæ, facultates, copiæ; item: Potentia. Epith. Alienæ, divinæ, exiguæ, firmiores, incredibiles, invidiosæ, magnæ, mediocres, nimiæ, novæ, præstantes, pristinæ, regiæ, tantæ, tenues, violentæ, urbanæ, utiles. Usus: Opibus affluere, abundare, præditum esse, être riche. Opes consectari, augere rem, pecuniam facere, amasser des richesses. Opes evertere, frangere, détruire, ruiner le crédit. Omnibus opibus ac viribus repugnare, résister de toutes ses forces et par tous les moyens. Fundatæ ac bene constitutæ opes, richesses bien assises. Affecta re familiari accisisque opibus ac domesticis copiis, qui a perdu ses ressources. Pro habitu opum, pecuniarum, suivant l’état de leur fortune. Cf. Divitiæ, Copiæ, Fortunæ, Pecuniæ.

ŎPĬFEX, ĭcis, m. Travailleur, ouvrier; artisan. Syn. Artifex. Usus: Opifex et ædificator mundi DEUS, DIEU, l’artisan et l’architecte de l’univers. Opifices ac tabernarios, ac fecem omnem civitatis concitare. Omne opificum instrumentum, omnis opera ac quæstus frequentia sustinetur, alitur otio.

ŎPĪMUS, a, um, Gras, plein; riche, opulent. Syn. Pinguis, amplus. )( Tenuis, strigosus, sterilis. Usus: Spolia opima. Præda opima. Terra opima et fertilis. Opimum et adipale dicendi genus, style chargé et pour ainsi dire empâté.

ŎPĪNĀBĬLIS, e, gen. com. Qui repose sur des conjectures, présumé, imaginé. Syn. Quod in opinione positum est. Usus: Artes, quæ conjectura continentur et sunt opinabiles, les sciences qui reposent sur des conjectures, et qui résultent de l’opinion.

ŎPĪNĀTĬO, ōnis, f. Conjecture, opinion, idée. Syn. Opinio.

ŎPĪNĀTOR, ōris, m. Qui n’affirme pas, sceptique. Usus: Magnus opinator sum, non enim sum sapiens.

ŎPĪNĬO, ōnis, f. Opinion, manière de voir, avis, pensée, croyance. Syn. Sententia, sensus, existimatio, conjectura. Epith. Adversaria, æterna, bona, censoria, certa, communis, conciliatrix amicitiæ, dubia, effrenata, errans, ementita, falsa, firma, gravis, stabilis, honesta, imbecilla, improba, incommoda, incorrupta, penitus insita, jucunda, longior, magna, mala, necessaria, obscura, perniciosa, popularis, publica, recens, tacita, tanta, varia, vehemens, vera, vetus, vulgaris, vitiosa, brevis, depravata, gloriosa, humana, laudabilis. Phras. 1. Una est omnium opinio, il n’y a qu’un avis, qu’une opinion. Eodem concurrunt omnes sententiæ; idem omnes spectant, probant, sequuntur. Una est consentiensque vox omnium; opinionum nulla est varietas; una eademque omnium est sententia; opiniones nihil variant; omnium firmata consensu opinio est; eadem est omnium sine varietate opinio. Eadem est omnium, nullo prorsus dissentiente, opinio. 2. Plerique sunt in ea opinione, presque tous sont de cet avis. Plurimorum hæc est opinio, fert opinio; in eam opinionem adducti, ea opinione imbuti sunt plerique; ea opinio plerosque tenet, pervasit; eam opinionem plerique imbibere, in plerorumque mentibus inveteravit hæc opinio. Cf. Sententia. 3. Nemo me ab ista opinione amovebit, personne ne pourra m’ôter de l’esprit cette pensée. Ab ista opinione deducet; istam opinionem ex animo mihi extrahet; nemo mihi opinionem eam evellet ex animo, excutiet; de sententia me dimovebit, depellet, abducet. Usus: 1. Ea opinio urbem implevit. Ea opinio edita in vulgus est. In eam opinionem plerique discessere. In eam opinionem veni. In ea opinione sunt cives. Eam de te opinionem accepere. Multa erant, quæ eam opinionem confirmarent. Opinionem nemo deponet. Sed hæc sint in opinione, mais, quoique ce soit l’opinion générale. 2. Sententia, opinion, avis. Opiniones antiquas convellere, excutere; novas inserere, tradere. 3. Existimatio, fama, bonne ou haute opinion qu’on a, estime qu’on fait de qqche, espérance. Conceptæ de se opinioni respondere; opinionem de se præbitam superare, vincere; opinione meliorem se ostendere. Cf. Sententia, Existimatio.

ŎPĪNĬŎSUS, a, um, Plein d’opinion, sceptique. Syn. Magnus opinator. Usus: Homo omnium opiniosissimus.

ŎPĪNOR, aris, atus sum, ari, d. Penser, présumer, juger. Cum accus. vel prop. inf. vel de. Syn. Opinionem habeo, in opinione sum; opinio mea est; puto, existimo; animus in eam partem inclinat. Adv. Falso, temere. Usus: Homines multa in vita falso opinantur. Cf. Puto, Judico, Existimo.

ŎPĬPĂRĒ, Somptueusement, magnifiquement. Syn. Laute, apparate, splendide.

ŎPĬPĂRUS, a, um, Somptueux, magnifique. Syn. Magnarum opum.

ŎPIS, is, f. Aide, assistance, secours, appui, concours. Syn. Auxilium. Usus: 1. Opis indigere. Opem petere, implorare, exspectare. Salutem indigentibus et opem ferre, afferre, porrigere, tendere. Quacumque ope potero, te juvabo. 2. Omni vi, de toutes ses forces. Summa ope conniti. Cf. Auxilium, Juvo, Opitulor.

ŎPĬTŬLOR, aris, atus sum, ari, d. n. Porter secours, aider. Syn. Opem fero; subvenio. Phras. 1. Laborantibus amicis opitulari, venir en aide à ses amis dans le besoin. Amicis præsto esse; auxilium, opem ferre; auxilio esse; subsidio esse, adesse; miseriis oppressos levare, erigere jacentes; eorum miseriis occurrere, subvenire. Cf. Auxilium. 2. Patriæ ruenti opitulare, secourez la patrie qui va périr. Fer opem occidenti patriæ; cadentem patriam excipe; eripe ex his miseriis laborantem gravissime patriam; patriæ tuæ deesse noli; noli committere, ut auxilium tuum patria in tam adversa fortuna, in tantis malis ac calamitatibus desideret. Usus: Homini oppresso jam et desperato opitulatus sum. Ut quisque opis maxime indiget, ita opitulari decet. Cf. Adjuvo, Auxilium, Succurro.

ŎPORTET, ŭit, ere, imp. Il faut, il est juste, nécessaire. Syn. Convenit, decet, necesse est. Adv. Omnino, contra, jam pridem. Usus: Contra, ac oportet, egisti. Ex rerum cognitione efflorescat oratio, oportet. Cf. Necesse.

OPPĔRĬOR, iris, iri, d. Attendre qqn ou qqche. Syn. Exspecto.

OPPESSŬLĀTUS, a, um, particip. v. anom. Oppessulo. Verrouillé, fermé au verrou. Usus: Fores oppessulatæ. Cf. Januæ.

OPPĔTO, is, īvi vel ĭi, ītum, ere, a. Aller au devant, affronter; mourir, succomber. Syn. Morior, occumbo, obeo. Adv. Millies. Usus: Mortem pro Republica oppetere.

OPPĬDĀNUS, a, um, Qui est d’une ville (autre que Rome). Usus: Oppidanum dicendi genus, éloquence provinciale.

OPPĬDO, Beaucoup, fort, très, extrêmement. Syn. Sane, valde. Usus: Homo oppido ridiculus.

OPPĬDUM, i, n. Ville, place. Syn. Municipium, urbs modica. Epith. Antiquum, celebre, clarum, frequens, nobile, ornatum, devium, lautissimum, locuples, honestum, munitum, non maximum, vetus, sanum, tenue, vacuum a bello, florentissimum, miserrimum, prostratum ac dirutum. Usus: Constituere oppidum, fonder une ville.

OPPIGNĔRO, as, avi, atum, are, a. Engager, donner en gage. Syn. Do pignori, relinquo pignori, pignori oppono.

OPPĪLO, as, avi, atum, are, a. Boucher, obstruer. Syn. Obstruo, claudo. Cf. Obstruo.

OPPLĔO, es, ēvi, ētum, ere, a. Emplir, remplir. Syn. Impleo.

OPPLŌRO, as, avi, atum, are, n. Fatiguer de ses pleurs, de ses gémissements. Syn. Ploro. Usus: Non desines opplorare auribus meis?

OPPŌNO, is, pŏsŭi, pŏsĭtum, ere, a. Mettre devant, opposer. Syn. Objicio, contra statuo. Adv. Falso, formidolose. Usus: Sed quid oppones tandem? Auctoritatem suam invidiæ opponere. Cf. Resisto.

OPPORTŪNĒ, A propos, à temps, justement. Syn. In loco; in tempore; non incommode, loco, tempore. )( Alieno loco, tempore. Usus: Opportune adest.

OPPORTŪNĬTAS, ātis, f. Commodité, disposition, arrangement favorable. Epith. Divina, idonea major, maritima, melior, magna, maxima, plurima. Usus: 1. Opportunitas idoneorum ad agendum temporum. Tenendam hanc horam puto, urgendam opportunitatem. Loci opportunitatem credo, secutus est. 2. Usus, utilitas, avantage, utilité, profit. Magnæ sunt fluminum opportunitates. Natura provida utilitatum opportunitatumque omnium. Cf. Occasio.

OPPORTŪNUS, a, um, Commode, convenable, favorable. Syn. Commodus. )( Importunus. Adv. Maxime. Phras. Opportunus fuit adventus tuus, vous êtes arrivé au moment favorable. Commodum advenisti; tempestivis sane temporibus nobis advenisti. Ades plane in tempore; peropportune venisti; plane per tempus advenisti; optima opportunitate venisti. Usus: Opportunum actionis tempus. Nihil post hominum memoriam opportunius accidere vidi. Opportunum diversorium. Cf. Commodus, Aptus.

OPPŎSĬTĬO, ōnis, f. Opposition, contraste. Usus: Oppositio negationis.

1. OPPŎSĬTŬS, ūs, m. Action de se mettre devant. Usus: Non modo excubias sed oppositus nostrorum corporum tibi pollicemur, nous promettons non-seulement de veiller et de faire bonne garde, mais encore de te faire un rempart de nos corps.

2. OPPŎSĬTUS, a, um, Opposé, mis en face, placé devant, situé vis-à-vis. Syn. Diversus, adversus, aversus, contrarius, e regione situs. Usus: Propugnaculum hostibus oppositum et objectum. Moles oppositæ fluctibus, digues opposées aux flots. In opposito, aversa urbis parte. Cf. Contrarius.

OPPRESSĬO, ōnis, f. Oppression, violence, occupation violente. Syn. Obsessio, oppugnatio. Epith. Tetra, detestabilis. Usus: Oppressio curiæ, legum, libertatis.

OPPRESSOR, ōris, m. Oppresseur, destructeur. Usus: Vindex et oppressor conjurationis.

OPPRĬMO, is, pressi, pressum, ere, a. Presser, accabler, étouffer, cacher. Syn. Obruo, pondere affligo, subigo, servitute oppressum teneo. Adv. Maxime, misere, improviso, studiosius, funditus, indignissime, plane, iampridem. Usus: Onere, dolore opprimi. Circumveniri te dicis et opprimi. Hostes imparatos opprimere. Sopitos lux oppressit, le soleil les surprit encore endormis. Proficiscentem nox oppressit. Contumeliis opertus et oppressus. Captus, obrutus, oppressus malis. Cf. Affligo.

OPPRŎBRĬUM, ĭi, n. Opprobre, honte, déshonneur, infamie. Syn. Dedecus, ignominia. Cf. Ignominia.

OPPUGNĀTĬO, ōnis, f. Attaque, siége, assaut. )( Defensio. Epith. Publica. Usus: Oppugnationem inferre, sustinere, donner, soutenir un assaut.

OPPUGNĀTOR, ōris, Celui qui attaque, donne l’assaut, assiége. Syn. Qui fert arma contra. )( Defensor. Usus: Patriæ, salutis meæ oppugnator. Cf. Adversarius.

OPPUGNO, as, avi, atum, are, a. Combattre, attaquer, donner l’assaut, assiéger. Syn. Impugno, arma contra fero; oppugnationem infero. Phras. Urbem oppugnavit, il assiégea la ville. Admovit urbi exercitum; castra ad urbem posuit; urbem exercitu circumdedit; circa muros hæsit; vineas et aggeres muro injunxit; muros tormentis quassatos, omni instrumenti bellici apparatu labefactavit; cuniculis aliisque operibus oppugnavit. Cf. Obsideo. Usus: Oppugnare urbem et labefactare. Clandestinis insidiis, cuniculis caput alicujus oppugnare. Cf. Adversarius, Inimicus, Hostis, Murus.

OPTĀBĬLIS, e, gen. com. Désirable, souhaitable. Syn. Optandus, expetendus. Usus: Quæ vulgo optabilia et expetenda videntur.

OPTĀBĬLĬTER, D’une manière désirable, Syn. Optato.

OPTĀTĬO, ōnis, f. Souhait, vœu. Syn. Optatum; optio. Usus: Cum ei tres optationes dedisset, optavit interitum, comme il lui avait donné trois choses à souhaiter, il souhaita la mort.

OPTĀTO, Selon le désir, à souhait. Syn. Optabiliter. Usus: Optato veneris.

OPTĀTUM, i, n. Souhait, vœu, désir. Syn. Desiderium, votum. Usus: Fortuna optatis respondit. Illud præter optatum accidit. Est mihi in optatis proficisci.

OPTĬMAS, ātis, gen. com.; in pl. Optimates, um et ĭum, Le parti de l’aristocratie, les grands, les nobles. Syn. Vir primarius, princeps, nobilis, homo optimarum partium, unus ex viris summis et principibus civitatis. Epith. Gravissimi, nocentes. Usus: Contra voluntatem omnium optimatum. Optimates matronæ. Cf. Princeps.

OPTĬMĒ, Très bien. Syn. Præclare.

OPTĬMUS, a, um, Très bon, excellent; le premier. Syn. Lectissimus, præstantissimus. Phras. Vir est omnium optimus, cet homme est le meilleur de tous. Flos Reipublicæ, Princeps senatus; ornamentum ac firmamentum Reipublicæ; in quo omnia summa; columen rerum nostrarum; omnis ætatis omnis memoriæ princeps; vir, quantum terra tegit hominum, optimus. Usus: In omnibus rebus difficilis est optimi perfectio et absolutio. (Est optimus in schola, Vulg.), il est le premier de sa classe. Latine: unus inter omnes eminet; primus inter condiscipulos et litterarum laude præcipuus. Cf. Perfectus.

OPTĬO, ōnis, f. Option, libre choix, faculté de choisir. Syn. Potestas eligendi, electio. Epith. Misera. Usus: Tua sit optio. Optionem eligendi alicui dare, deferre, facere.

OPTO, as, avi, atum, are, a. Choisir; souhaiter, désirer. Syn. Cupio, desidero, exopto, expeto, voto expeto, vota facio; specto; eligo. Adv. Valde, false, amice, maxime, suavissime. Phras. Opto tibi bonum successum rei, je désire pour vous le succès de cette entreprise. Hanc rem feliciter evenire cupio; velim tibi prospere evenire, quæ facta sunt; tu quod egeris, id velim DEUS approbet; id tibi DEUS fortunet, velim. Usus: Quod ut tibi proprium sit ac perpetuum, velle et optare debemus. Cf. Desidero, Cupio.