INDEX GALLICO-LATINUS. (continued 2)
Reading edition
Augmenter l’épouvante, Terrorem admoveo.
Remplir d’épouvante, Maximo timore afficio.
Épouvanter, Terreo, terrorem injicio, perterrefacio.
Épouvanté (être), Expavesco.
Épouvantail, Terricula.
ÉPRENDRE de (s’), Adamo, ardenter desidero, percupio, concupisco.
ÉPREUVE, Periclitatio.
Éprouver, Periclitor, tento, exploro, attento.
Éprouvé, Expertus.
ÉPUISER, Exhaurio, aufero, minuo, exinanio.
Épuiser (s’), Exaresco, exsiccor, exhaurior.
ÉQUESTRE, Equestris.
ÉQUILIBRE, Æquilibritas, æquabilitas, æqualitas.
ÉQUINOXE, Æquinoctium.
ÉQUIPER, Adorno, instruo, paro, comparo, apparo.
ÉQUITÉ, Æquitas, æquum et bonum, justitia, jus, fas.
ÉQUIVOQUE, Ambiguitas.
— (Adj.), Ambiguus, anceps, dubius, incertus, perplexus.
ÉREINTER, Delumbo, enervo, debilito.
ERREUR, Erratum, mendum, error, lapsus, erratio, peccatum.
Induire en erreur, In errorem induco.
Être dans l’erreur, Errore capior.
Se reconnaître dans l’erreur, Erratum agnosco.
Tirer quelqu’un de son erreur, Deduco ab errore.
Revenir d’une erreur, Veram in viam redeo.
Répandre l’erreur, Hæreses meas spargo.
Abjurer ses erreurs, Hæresim ejuro.
Errer, Erro, patior, evagor.
Pécher, Pecco.
Errant, Errabundus, omnivagus, errans.
ÉRUPTION, Eruptio.
ESCABEAU, Scamnum, sedes, scabellum.
ESCADRON, Turma.
Relatif à l’escadron, Turmalis.
Par escadron, Turmatim, per turmas.
ESCALADER, Scando, ascendo, conscendo.
ESCALIER, Scalæ.
ESCAMOTEUR, Præstigiator.
ESCARBOUCLE, Carbunculus.
ESCARMOUCHE, Velitatio, procursatio.
Escarmoucher, Velitor.
ESCARPÉ, Præceps, arduus, periculosus.
ESCLAVAGE, Servitus, servitium, famulatus.
— (Joug), Jugum.
Esclave, Puer, servus, mancipium.
— (Être), Servio, servitutem patior, in famulatu sum.
Esclave (d’), Famularis, servilis.
En esclave, Serviliter, abjecte.
ESCORTE, Stipatio, comitatus.
Espace, Decursus, spatium.
Espace (de deux, de trois jours), Biduum, triduum.
— (De 2 ans), Biennium.
ESPÈCE, Genus, species.
De même espèce, Uniusmodi, non varius.
ESPION, Procursor, emissarius, excursor, speculator.
ESPÉRANCE, ESPOIR, Exspectatio, spes, fiducia.
Donner de grandes espérances, Exspectationem apud omnes de me magnam commoveo.
Ne pas répondre aux espérances, Exspectationi hominum non respondeo.
Nos espérances ont été déçues, Spe frustrati sumus.
Perdre tout espoir, De spe decido.
Il ne nous reste plus d’espérance, Nullus jam spei locus est.
Espérer, Spero, confido.
Qui n’espère pas, Insperans.
ESPRIT, Mens, ratio, intelligentia.
Esprit lent, Tarditas ingenii.
Il a l’esprit remuant, Vir moribus turbidus, sine furore consistere ejus animus non potest.
Venir à l’esprit, In mentem venit.
Avoir perdu l’esprit, Desipio, deliro, demens sum.
Plein d’esprit, Ingeniosus.
Avec esprit, Salse, facete.
Esprit (sans), Inurbane, insulse, inconcinne.
Trait d’esprit, Facetiæ, sales, lepor.
ESQUIF, Scapha, navicula.
ESQUISSE, Adumbratio, rudior imago.
Esquisser, Adumbro.
Esquissé, Adumbratus, non absolutus.
ESQUIVER, Effugio, eludo.
Esquiver (s’) Me subduco, conspectu discedo.
ESSAI, Periclitatio, experientia, tentatio.
Essayer, Experior, pertento, tento, exploro, attento, conor, periclitor, periclitum facio.
Qui essaye, Tentabundus.
ESSAIM, Examen.
ESSIEU, Axis.
ESSUYER, Abstergo, tergo, purgo, deleo, extergeo.
C’est à vous, Vestrum est.
EST-CE QUE? An, anne, numquid, utrum, num, ecquid.
Est-ce que jamais? Ecquando.
Est-ce que ne pas? Ecquis, ecquisnam.
ESTIME, Dignatio, dignitas.
Estimer, Parvi vel magni facio, æstimo.
Estimer beaucoup, Magni facio.
Nous devons nous estimer fort heureux que, Præclare nobiscum actum iri, si.
Estimé, Spectatus, cognitus, probatus.
ESTOMAC, Stomachus.
ESTROPIER, Mutilo.
Estropié, Mutilus, mutilatus.
ET, Et, ac, atque, etiam, item, que.
ÉTABLE, Stabulum, præsepe.
Étable à bœufs, Bubile.
Étable à porcs, Hara, stabulum porcorum.
ÉTABLIR, Figo, defigo.
Établir solidement, Constabilio, stabilem et firmum reddo.
— (Statuer), Statuo, constituo, decerno, sancio.
Établi, Constitutus, institutus, confirmatus, compositus, decretus.
Le droit n’est pas encore bien établi, Nondum pro firmato jus stat.
ÉTAYER, Suffulcio.
ÉTALAGE, Venditatio.
Faire étalage, Ostento.
Étaler, Vendito.
ÉTANCHEMENT, Restinctio, sedatio.
ÉTANG, Stagnum.
ÉTAT (gouvernement), Respublica.
Gouverner l’état, Rempublicam gero.
— (Manière d’être), Status, conditio, habitus.
Voyez quel est l’état de nos affaires, Vide quanta rerum sit varietas.
Nos affaires sont dans un état déplorable, Deterrimo statu sumus.
Rester dans le même état, In eodem statu consisto.
Rétablir dans son premier état, Pristinum statum recupero.
Nos affaires sont en très bon état, Res nostræ optimo loco stant.
En bon état, Incolumis, integer.
Laisser une province dans le meilleur état, Provinciam quam expeditissimam trado.
Suivant l’état, Pro habitu.
ÉTÉ, Æstas.
ÉTEINDRE, Restinguo, sedo.
ÉTENDARD, Vexillum, signum.
Étendard (porte), Vexillarius, signifer.
ÉTENDUE, Latitudo, laxitas.
Étendre, Extendo, porrigo, tendo, pando.
Étendu, Magnus, immanis, vastus, diffusus.
Étendu (être), Objaceo.
Étendue (avec), Fuse, diffuse, disperse.
ÉTERNITÉ, Perpetuitas, perennitas, æternitas, ævum.
Éterniser, Æterno.
Éternel, Perpetuus, perennis, æternus, sempiternus.
ÉTERNELLEMENT, Perpetuo.
ÉTERNUEMENT, Sternutamentum.
ÉTHER, Æther.
ÉTHÉRÉ, Ætherius.
ÉTINCELLE, Favilla, scintilla, igniculus.
Étinceler, Scintillo, splendeo, emico, præfulgeo.
ÉTOILE, Stella, sidus, astrum.
ÉTOILÉ, Stellatus.
Parsemé d’étoiles, Stellifer.
ÉTONNEMENT, Miratio, admiratio.
Frapper d’étonnement, Obstupefacio, stupefacio.
Être frappé d’étonnement, Stupeo, obstupesco.
Étonner (se), Miror, demiror, obstupesco.
Étonnant, Mirandus, mirabilis, admirabilis, mirus, mirificus.
Étonné, Stupefactus, attonitus.
Étonné (être), Demiror, valde miror.
ÉTOUFFER, Suffoco, strangulo, fauces premo.
ÉTOUPE, Stupa.
ÉTOURDIR, Stupefacio, obstupefacio.
ÉTRANGER, Advena, peregrinus, hospes, alienus, exterus, extraneus, alienigena, adventitius.
ÉTRANGLER, Strangulo, suffoco, ango.
ÊTRE, Sum.
ÉTROIT, Angustus, arctus.
Étroitement, Arcte, stricte, anguste.
ÉTUDE, Studium, litteræ.
Interrompre les études, Animum a litteris avoco.
Reprendre l’étude des lettres, Ad studiorum usum redeo.
S’appliquer avec zèle à l’étude, Multum litteris operæ do.
Étudier, Studeo.
Étudier à fond, Perdisco.
Étudier assidûment, Studia nunquam intermitto.
Cesser d’étudier, Doctrinæ studia depono.
Étudiant, Litterarum studiosus.
ÉTUI, Theca.
ÉTYMOLOGIE, Etymologia, notatio, etymon, veriloquium.
Eucharistie, Sacrosanctum Christi Corpus.
ÉVADER (s’), Elabor.
ÉVALUÉ (être), Liceo, æstimor.
ÉVANGILE, Evangelium.
Prêcher l’évangile, Legem JESU Christi promulgo.
ÉVANOUIR (s’), Vanesco, evanesco.
ÉVÊCHÉ (ériger un), Urbem episcopi sede orno.
Recevoir un évêché, Episcopatum occupo.
Évêque, Épiscopus, præsul, antistes sacrorum.
Être fait évêque, Ad episcopi gradum evehor.
ÉVEILLER, Expergefacio, somno excito.
Éveiller (s’), Expergiscor, a somno excitor, somno solvor.
Éveillé, Percitus, concitatus, incitatus.
ÉVÉNEMENT, Eventus, eventum, exitus, casus, res, fortuna.
ÉVENTAIL, Flabellum.
ÉVENTRER, Eviscero.
ÉVIDENCE, Evidentia, perspicuitas.
Évident, Evidens, clarus, certus, perspicatus, apertus, manifestus, planus.
Évident (être), Diluceo.
Il est évident, Patet, constat, liquet.
Évidemment, Evidenter.
ÉVITER, Vito, devito, fugio, effugio, declino, præcaveo, evolo, fugito.
EXACTITUDE, Diligentia, sedulitas.
Mettez plus d’exactitude à m’écrire, Velim te plus operæ, curæ in scribendo consumere.
Exactement, Perquisite, exquisite, diligenter.
EXAGÉRER, Exaggero, amplifico, augeo.
EXALTER, Prædico, celebro, glorior.
EXAMEN, Inspectio.
Examiner, Exploro, indago, exquiro, omni cura investigo, inspecto, considero, circumspicio, specto, expendo, perpendo, examino.
Examiner l’affaire, Rem totam video, rem penitus cognosco.
Examiner avec soin, Sedulo expendo.
Examiné, Exploratus, explicatus.
Examiné à fond, Perspectus, cognitus, exploratus.
EXASPÉRER, Exaspero, exacerbo, irrito, accendo, commoveo.
EXAUCER, Exaudio.
EXCAVATION, Alveus.
EXCELLENCE, Præstantia, excellentia.
Excellent, Præstans, præstabilis, excellens, eximius, egregius, optimus, lectissimus, præstantissimus.
Excellemment, Eximie, egregie, bene, valde, præclare, belle.
EXCEPTION, Exceptio.
Excepter, Excipio, excludo, secerno.
Excepté, Præterquam, præter, extra, extra quam.
EXCÈS, Immodestia, immoderatio, intemperantia, procacitas.
Se livrer à des excès, Luxurio, lascivio.
A l’excès, Insane, vehementer, cum impetu.
Excéder, Excedo.
Excessif, Immodicus, profusus, nimius, immoderatus, immodestus, intemperans.
Excessivement, Immodice, immoderate, immodeste, intemperanter.
EXCITATION, Stimulus, incitamentum, excitatio, motus, commotio.
Exciter, Concito, excito, incito, moveo, conflo, sollicito, inflammo, agito, stimulo, jungo, agito, impello, elicio.
Excité, Concitus, commotus, compulsus.
EXCLAMATION, Exclamatio, acclamatio, clamor.
EXCOMMUNICATION (lever l’), Piorum communioni restituo.
Excommunier, Convictus piorum alicui interdico, a corpore Ecclesiæ segrego.
Excommunié, Communione piorum ejectus.
EXCURSION, Excursio, decursio, incursio.
EXCUSE, Excusatio.
Apporter des excuses, Excusatione uti.
Recevoir des excuses, Excusationem probo, admitto.
Excuser, Excuso, excusatione utor, excusationem affero.
EXÉCRATION, Detestatio.
Exécrer, Detestor, aversor, abominor.
Exécrable, Exsecrandus.
EXÉCUTION, Effectio, effectus, efficientia.
Exécuter, Gero, facio, administro, patro, perficio.
EXEMPLE, Exemplum, exemplar, documentum, specimen.
Donner le bon exemple, Documento sum aliis.
Prendre exemple, Exemplum sumo, ad alicujus mores me conformo.
Être un mauvais exemple, Pessimo exemplo alios corrumpo.
La chose servira d’exemple, Res in exemplum ibit.
EXEMPTION, Immunitas, libertas, vacatio.
Exempté, Liber.
Il était exempté des charges publiques, Muneribus vacabat.
Exempt, Exsors, immunis.
EXERCICE, Exercitatio, usus, tractatio.
— (Militaire), Exercitum.
Exercer, Exerceo, colo, excolo.
Exercé à, Exercitatus, versatus.
Non exercé, Inexercitatus, rudis, tiro.
EXHALAISON, Exhalatio, exspiratio, aspiratio, anhelitus terræ, respiratio.
Exhaler, Inhalo, exhalo, afflo, redoleo, oleo, spiro, emitto.
EXHORTATION, Hortatio, cohortatio, hortatus, invitatio.
Exhorter, Hortor, adhortor, suadeo, excito, impello, accendo, inflammo.
Qui exhorte, Hortator, suasor, auctor.
EXIGER, Exigo, postulo, flagito.
EXIL, Exilium, relegatio, rejectio.
Envoyer en exil, In exilium ejicio.
Partir pour l’exil, Proficiscor in exilium.
Être en exil, In exilio sum.
Être rappelé d’exil, Exilio reducor.
Exiler, Amando, relego, removeo, dimitto.
Exiler (s’), Exilio me mulcto.
Exilé, Exul, extorris, ejectus, relegatus.
— (Être), Exulo, exul sum.
EXORCISER, Malos dæmones ex corporibus exturbo, profligo.
EXORDE, Aggressio, principium, exordium.
Exorde insinuant, Insinuatio.
EXPÉDITION (militaire), Expeditio.
EXPÉRIENCE, Experientia, usus.
Il a une grande expérience, Magno usu est atque experientia præditus.
EXPIATION, Piaculum, expiatio.
Expiatoire, Lustralis, piacularis.
Sacrifice expiatoire, Piaculum.
Expier, Expio, eluo.
Expiable, Expiabilis.
EXPIRER, Exspiro, spiritum emitto.
EXPLICATION, Explanatio, explicatio, enodatio, interpretatio, explicatus.
Expliquer, Definio, enodo, evolvo, aperio, extrico, interpretor, explico, explano, commentor, expono.
Expliqué, Explicatus, apertus, definitus.
Qui explique, Explicator.
EXPLORER, Prospeculor, pervestigo.
EXPORTATION, Exportatio.
Exporter, Exporto.
EXPOSÉ, Expositio, expeditio.
Exposer, Expromo, eloquor, declaro, expono, exprimo.
Exposer à (s’), Præbeo me.
Exposé, Expositus, explicatus, declaratus.
Exposé à, Obnoxius, subjectus.
EXPRÈS, Consulto.
EXPRESSION très fidèle de ma pensée (mes paroles sont l’), Quod animo sentio, lingua promptus habeo.
Exprimer, Expromo.
Je ne puis exprimer ce que je ressens, Mentis cogitata explicare non possum.
EXPROPRIATION, Dejectio, depulsio.
Exproprier, Dejicio.
EXPULSION, Ejectio, expulsio.
Expulser, Extermino, expello, ejicio.
Qui expulse, Exterminator, expulsor.
EXTENSION, Porrectio.
EXTÉNUER, Extenuo.
EXTÉRIEUR, Extraneus, extrarius.
EXTINCTION, Exstinctio, interitus.
Éteindre, Exstinguo, restinguo.
Qui éteint, Exstinctor.
EXTRAIT, Epitome.
Extraire, Excerpo, decerpo, deligo, eruo, eripio.
EXTRAORDINAIRE, Insolitus, insolens, extraordinarius.
EXTRAVAGANCE, Deliramentum, deliratio, vesania.
Extravaguer, Deliro, desipio, hallucinor, aberro.
Extravagant, Vesanus, vecors, insanus.
EXTRÉMITÉ, Extremitas.
Qui est à l’extrémité, Extimus, extremus.
Réduire à la dernière extrémité, Ad rerum omnium egestatem adduco.
Réduit à l’extrémité, Ad incitas redactus.
Extrême, Extremus, postremus, ultimus, novissimus, summus, profusus, immoderatus.
Extrêmement, Nimio, summe, maxime, summopere.
EXUBÉRANCE, Luxuria, luxuries.
F
FABLE, Fabula, apologus.
Devenir la fable de tout le monde, Vulgi fabula fio.
Fabuleux, Fabulosus.
FABRIQUE, Officina.
Fabriquer, Fabricor.
FACE (en), In obvio, e regione.
FÂCHER (se), Irascor, incendor, iracundia effervesco, stomachor.
Fâcheux, Incommodus, adversus, alienus, molestus, iniquus.
FACILE, Facilis, proclivis, expeditus, explicatus.
Facilement, Facile, libenter, cito.
FAÇON, Modus.
A peu près de cette façon, Ad hunc fere modum.
De beaucoup de façons, Multis modis, multimodis.
En aucune façon, Nequaquam, nullo pacto, minime, neutiquam.
Sans façon, Simpliciter.
Façonner, Informo, adumbro, formo, instituo, fingo, figuro, creo.
FACTION, Factio, partes, secta.
— (Garde), Excubiæ.
Factieux, Factiosus, seditiosus, turbulentus.
FACTOTUM, Omnium rerum actor et administer.
FACULTÉ, Facultas, facilitas, commoditas, occasio, ansa, potestas, copia.
FAIBLESSE, Imbecillitas, infirmitas, debilitas, defatigatio, fragilitas, exilitas, jejunitas.
Faible, Debilis, infirmus, imbecillus, pallidus, fractus, debilitatus, invalidus, exsanguis.
Devenir faible, Langueo, languesco, flaccesco, torpesco.
Faiblement, Imbecilliter, languide, exiliter, tenuiter, jejune.
FAILLIR, Labor, cado, ruo.
FAIM, Esuries, fames.
Faim (avoir), Esurio, fame fatigor, famem tolero.
Apaiser la faim, Famem sedo.
Mourir de faim, Fame morior.
FAISCEAU, Fascis.
Il marche précédé des faisceaux, Fasces illi præferuntur.
FAIT, Factum.
Fait glorieux, Egregia facta.
En fait, Revera.
Faire, Ago, tracto, curo, efficio, facio, tento, molior, gero, agito, effero, contendo, transigo, aggredior.
Ne rien faire, Otior.
C’en est fait, Actum est.
C’en est fait des arts, Artes omnes concidunt.
C’en est fait de vous, Conclamatum est de salute tua.
Il a bien fait de venir, Humaniter fecit quod ad me venit.
Fait (être), Fio.
FAÎTE, Fastigium, culmen, conus.
FALLOIR (il faut), Oportet, necesse est.
Comme il faut, Probe, recte, præclare.
FALSIFIÉ, Adulterinus, fucatus, adumbratus, non verus, non genuinus.
FAMEUX, Celeber.
FAMILLE, Familia, cognatio, gens, gentilitas, genus, stirps.
De la famille, Gentilis.
Propre à la famille, Gentilitius.
De votre famille, Vestras.
Familiarité, Familiaritas, consuetudo, necessitudo, conjunctio.
Familier, Familiaris, necessarius, intimus, domesticus.
FAMINE, Caritas annonæ.
Causer la famine, Famem inveho, arctiorem annonam facio.
FANATIQUE, Fanaticus, delirus, furens.
FANER (se), Defloresco, flaccesco.
Fané, Vietus.
FANFARON, Gloriosus, ostentator.
FANGE, Lutum.
Fangeux, Lutulentus, impurus, luto plenus.
FANTAISIE, Lubido, libido.
Fantasque, Morosus.
FANTÔME, Terricula, larva.
FARCIR, Infercio, infarcio, inculco.
FARD, Pigmentum, fucus, color, ornatus.
— (Tromperie), Simulatio.
Farder, Fuco.
Fardé, Infucatus, fucatus, coloratus, fucosus.
FARDEAU, Sarcina, pondus, onus.
FAROUCHE, Ferus, barbarus, immansuetus, immanis, violentus, torvus, horribilis.
FASCINER, Fascino.
FASTES, Fasti.
FATALITÉ, Fatum, infortunium.
Fatal, Fatalis.
Fatalement, Fataliter.
FATIGUE, Defatigatio, lassitudo.
Fatiguer, Fatigo, defatigo.
Fatiguer (se), Fatisco, deficio.
Fatigant, Laboriosus.
Fatigué, Fessus, defessus, languens, de via lassus, defatigatus, debilis, confectus.
Fatigué de (être), Tædet.
FAUBOURG, Suburbium.
FAUBOURGS (les), Suburbanitas.
FAUSSETÉ, Falsitas, perfiditas.
Faux, Falsus, perfidus, mendax.
Faussement, Falso, fallaciter, perfide.
FAUTE, Culpa, causa, meritum, crimen, reprehensio.
— (Péché), Peccatum, delictum, crimen, culpa, nota, maleficium, erratum, labor.
Commettre une faute, Pecco, delinquo.
Il n’est pas en faute, Nihil in eo culpæ hæret.
Avouer une faute, Culpam agnosco.
Rejeter la faute sur d’autres, Culpam transfero in alium.
Fauteur, Fautor, studiosus, patronus, adscriptor.
FAUVE, Fulvus.
FAUX, Falx.
Fabricant de faux, Falcarius.
FAVEUR, Gratificatio, gratia, beneficium.
Être en faveur, Gratia valeo.
Regarder comme une faveur, In summi beneficii loco pono.
En faveur de, Pro alicujus gratia.
Faveur populaire, Jactatio, favor, amor popularis.
Rechercher la faveur populaire, Aucupor gratiam populi.
Faveur (perdre la) populaire, Studium populi amitto.
Favoriser, Secundo, faveo, studeo, amo, complector, tueor, juvo, adjuvo.
Favorable, Secundus, propitius, prosper, prosperus.
Favorable (être), Faveo alicui.
FÉCONDITÉ, Fecunditas, ubertas, fertilitas.
Féconder, Fecundo, fructiferum facio, fecunditatem do.
Fécond, Uber, fertilis, fecundus.
FEINTE, Assimulatio, simulatio.
Feindre, Assimulo, simulo, fingo.
Feint, Fallax, fictus, simulatus, fucatus.
Feinte (avec), Ficte, simulate.
FÉLICITATION, Gratulatio, congratulatio.
Féliciter, Gratulor, congratulor, gratulatione utor.
Qui félicite, Gratulator.
FÉLICITÉ, Felicitas, beatitudo, prosperitas, res secundæ.
FEMME, Femina, mulier.
De femme, Femineus, muliebris, effeminatus.
A la façon des femmes. Muliebriter, effeminate.
FENÊTRE, Fenestra.
FENTE, Hiatus.
Fendre, Findo, diffindo, aperio, divido.
Fendre (se), Hio, disjunctus sum, apertus sum.
Fendu, Hiulcus, hians.
FER, Ferrum.
De fer, Ferreus.
Garni de fer, Ferratus.
Mine de fer, Ferraria.
FERME, Villa.
Fermier, Villicus, custos villæ, conductor, redemptor.
FERMETÉ, Constantia, firmitas, gravitas, firmitas animi.
Ferme, Constans, firmus, stabilis, gravis, constantia præditus, pervicax.
Ferme (être), Sto, consisto, permaneo, perduro, firmiter sto, persto, persisto, persevero.
Fermement, Firmiter, firme.
FERMER, Obstruo, obsero, obsepio, occludo, claudo, intercludo.
Fermé, Interseptus, interclusus, obstructus, vallatus, munitus.
FÉROCITÉ, Ferocitas.
Féroce, Ferox.
FERTILITÉ, Fecunditas, ubertas, fertilitas, abundantia.
Fertile, Fertilis, frugifer, fructuosus, opimus, ferax, uber.
FESTIN, Convivium omnibus rebus instructum et paratum, ornatum magnifice et splendide.
Préparer un festin, Convivium paro, orno, instruo; epulum do.
Assister à un festin, Convivium ineo, celebro.
FÊTE, Festum, festus dies.
Instituer une fête, Diem festum instituo.
Célébrer une fête, Ferias ago.
Observer les jours de fêtes, Dies festos celebro.
Ne pas sanctifier les fêtes, Festæ diei sanctitatem violare.
De fête, Festus, sacer, religiosus, dies festus, feriæ.
FÊTE-DIEU, Corporis Christi festum.
FÉTIDE, Fœtidus.
FEU, Ignis, flamma, incendium.
Allumer le feu, Ignem elicio.
Mettre le feu, Ignes infero, succendo, inflammo, incendo.
Il est plein de feu, Est animo ferventior.
FEUILLE, Folium, frondes.
Se couvrir de feuilles, Frondesco, frondes emitto.
Les feuilles tombent, Folia defluunt.
Feuillage, Frondes, arborum folia.
Abondant en feuillage, Frondosus, frondibus abundans.
Feuille de papier, Pagella.
Feuille écrite, Pagina.
Feuillet, Tabella, pagella.
Feuilleter, Volvo, evolvo.
FÈVE, Faba.
FÉVRIER, Februarius.
FIBRE, Fibra.
FICHER DANS, Infigo.
FICTION, Commentum, res ficta, inventio.
FIDÉLITÉ, Fidelitas, fides.
Fidèle, Fidelis, fidus, fide præditus.
Fidèlement, Fideliter.
FIEL, Fel.
FIER (se), Fido, credo, confido.
Se fier à la fortune, Spem in fortuna repono.
FIERTÉ, Ferocia, ferocitas, superbia.
Fier, Gloriosus, superbus, violentus.
Fièrement, Proterve, superbe, fiduciter, ferociter.
FIÈVRE, Febris.
Fièvre tierce, Febres tertianæ.
Petite fièvre, Febricula, commotiuncula.
Avoir la fièvre, Febricito, febri laboro.
La fièvre diminue, Febris se inclinat.
La fièvre l’a quitté, A febre relictus est.
FIGUE, Ficus.
Figuier, Ficus, arbor fici.
FIGURE, Descriptio.
FIL, Filum, linum.
Fil à plomb, Perpendiculum.
Filer, Neo, fila duco.
FILET, Plaga, rete, laquei.
FILS, Filius, natus, gnatus.
Adopter un fils, Filium adopto.
Aimer comme un fils, Filii caritate aliquem diligo.
FIN, Finis, exitus, ultimum, extremum.
La chose tire à sa fin, Parum abest a fine.
Mener à bonne fin, Transigo, perficio, absolvo.
Revenir de la fin au commencement, Redeo ad fontem.
La fin ne répond pas au commencement, Extrema primis non respondent.
Vers la fin de, Sub alicujus finem.
A la fin, Extremo.
Sans fin, Interminatus, immensus, infinitus, æternus.
Du commencement à la fin, A capite ad calcem.
Finir, Finio, perficio, conficio, absolvo, claudo, concludo, termino, fastigium impono, ad exitum perduco.
Fini (c’est), Actum est, desperatum est.
Finalement, Postremo, ad ultimum.
FINI (subst.), Perpolitio.
FINESSE, Subtilitas, tenuitas, gracilitas.
Parler avec finesse, Scite dico aliquid.
Fin (rusé), Callidus, prudens, argutus, festivus, urbanus, qui argutias habet, homo nasutus.
Finement, Subtiliter, acute, tenuiter.
FISC, Fiscus.
FISSURE, Fissum, fissio.
FIXER, Destino, designo, decerno, constituo, attribuo, despondeo.
Fixer (se), Sido.
Fixé, Fixus, decretus, statutus, firmus, satus.
FLAMBEAU, Lampas, lucerna, lychnum, lumen.
FLAMME, Flamma.
De flamme, Flammeus.
FLAIRER, Odoror, olfacio.
FLANC, Latus, ilia.
De flanc, In latus.
FLATTERIE, Adulatio, assentatio, blanditiæ.
Flatter, Adulor, blandior, assentor, auribus do.
Flatteur, Adulator.
Flatteur (en), Assentatorie.
FLÉAU, Pestis, pernicies, labes, lues.
— (Destructeur), Perditor.
Éloigner un fléau, Pestem averto.
FLÈCHE, Sagitta, jaculum.
FLÉCHIR, Inflecto, placo, mitigo, lenio.
Flexible, Flexibilis, tener, mobilis.
FLÉTRIR, Defloro, rei decus diminuo.
— (Marquer), Noto.
Flétrissant, Ignominiosus.
Flétri, Deformatus, forma atque ornamentis spoliatus, turpificatus.
FLEUR, Flos.
Cueillir des fleurs, Flores carpere.
Les arbres sont en fleurs, Arbores florent.
Fleurir, Effloresco, floreo, splendesco, eluceo, eniteo, vigeo.
Fleuri, Floridus.
FLEUVE, Flumen, fluvius, amnis, profluens.
Le fleuve est profond, Flumen est profundum.
Le fleuve prend sa source dans la montagne, Flumen in monte oritur.
Fluviatile, Fluviatilis.
FLOT, Unda, fluctus.
Flottant (être), Hæreo, dubito, pendeo.
FLOTTE, Classis, navium multitudo.
Équiper une flotte, Classem ædifico, orno, apparo, instruo.
Détruire une flotte, Classem frango, deprimo.
Couler bas une flotte, Classem demergo.
FLUET, Tenuis.
FLUIDITÉ, Liquor.
Fluide, Liquidus.
FLÛTE, Tibia, fistula.
Joueur de flûte, Tibicen, fistulator.
FLUX ET REFLUX, Æstus marini.
FOI, Fides, constantia.
Mauvaise foi, Fraudatio, perfidia, fraus.
Manquer à la foi jurée, Fidem violo.
Qui manque à la foi jurée, Perfidiosus, perfidus, insidiosus, fallax, improbus.
Sans foi, Perfidiose.
FOIE, Jecur, hepar.
FOIN, Fœnum.
De foin, Fœneus.
UNE FOIS, Semel.
Une autre fois, Alias, alio tempore, aliquando.
Combien de fois, Quoties.
Toutes les fois que, Quotiescumque.
FOLIE, Amentia, insania, furor, dementia, stultitia, deliramentum.
Fou, Amens, insanus, mente motus, perturbatus, stultus, demens, fanaticus.
Être fou, Insanio, desipio, furo, mentem amitto, deliro.
Vous le rendrez fou, A sanitate mentis hunc deturbabis.
Follement, Dementer.
FONCIÈREMENT, Introrsum.
FONCTION, Munus. Cf. Charge.
A FOND, Interius, penitus, omnino, perfecte, funditus.
Au fond, Revera.
De fond en comble, Funditus.
FONDATION, Substructio.
Faire des fondations, Substruo.
FONDEMENT, Initium, principium, fundamentum, sedes.
Fonder, Fundo, fundamentum jacio.
FONDS de terre, Fundus, possessio.
FONDRE sur les bataillons ennemis, Impressione aciem hostilem fundere, evertere.
FORCE, Potestas, potentia, vis, nervi, vires, robur, firmitas.
Forces, Vires, robur, lacerti.
Employer toutes ses forces, Nervos omnes adhibeo.
De toutes ses forces, Omnibus opibus ac viribus, summa ope.
De vive force, Per vim.
Fort, Fortis, magnanimus, strenuus, constans, potens, robustus, valens, animosus, vehemens.
Être fort, Valeo, vires habeo, potens sum.
Fortifier (se), Invalesco, corroboror, confirmor, firmior fio.
Fortement, Firme, firmiter, valide, enixe, magnopere, vehementer, insigniter, apprime, admodum.
Forcé, Necessarius, fatalis, opus, necesse.
Forcé, Coactus, expressus.
Forcer, Cogo, impello, compello.
Forer, Terebro.
FORET, Terebra.
FORÊT, Silva, nemus, saltus.
Couvert de forêts, Silvestris, saltuosus.
FORFAIT, Scelus, facinus, flagitium.
FORGER, Cudo, ferio, percutio.
Forger des mots, Fabricor verba.
FORMATION, Informatio, notio.
Forme, Forma, figura, species, imago.
Qui a plusieurs formes, Multiformis, diversus.
Former (élever), Formo, figuro, fingo, effingo, erudio, doceo, instituo, imbuo, instruo.
Formellement, Definite, aperte, finite.
FORT, Impense, valde, vehementer.
FORT, Castrum, locus muris munitus, castellum majus.
Fortification, Munimen, munimentum, communitio.
Fortifier, Munio, sepio, roboro, corroboro.
Qui fortifie, Munitor.
Fortifié, Munitus, armatus, vallatus.
Fortifié par la nature, Locus ipse positu defensus.
Fortifié par l’art, Munitus opere locus.
Non fortifié, Immunitus, apertus, non septus.
FORTUIT, Fortuitus.
Fortuitement, Fortuito, fortuitu casu.
FORTUNE, Fortuna, sors, fors, casus.
Bonne fortune, Fortuna prospera.
Mauvaise fortune, Fortuna adversa.
Céder à la fortune, Fortunæ cedo.
— (Biens), Pecunia, opes, divitiæ, fortunæ, copiæ, bona.
Dissiper sa fortune, Fortunam dissipo, pecuniam devoro, comedo, exhaurio.
Perdre sa fortune, Amitto.
Rechercher la fortune, Fortunæ consilia mea applico.
Artisan de sa fortune, Fortunæ suæ faber.
Fortuné, Faustus, fortunatus.
FOSSE, Fossa.
Fossoyeur, Fossor.
FOSSÉ, Fossa.
Entourer la ville d’un fossé, Oppidum fossa munire.
FOUDRE, Fulmen, fulgur.
Coup de foudre, Fulminum jactus.
Lancer la foudre, Fulguro, corusco.
La foudre est tombée, Fulmina ceciderunt.
Périr foudroyé, Fulmine pereo.
FOUET, Verber, virga, flagellum, lorum, flagrum.
Fouetter, Verbero, cædo, pulso.
FOUGÈRE (garni de), Filicatus.
FOUGUE, Violentia, vis, impetus, fervor.
FOUILLER, Perscrutor, exquiro, inquiro, exploro.
FOULE, Multitudo, vulgus, turba, cœtus, caterva.
La foule se pressait chez lui, Concursus fiebant magni ad illum.
De la foule, Gregarius.
FOULER AUX PIEDS, Calco, conculco, protero.
FOURBERIE, Fallacia, fraus, præstigiæ, dolus, simulatio, machinæ.
Fourbe, Fraudulentus, fallax, dolosus, mendax, malitiosus.
Avec fourberie, Fallaciter, dolose, malitiose, ficte, insidiose, simulate.
FOURCHE, Furca.
FOURMI, Formica.
FOURNEAU, Caminus, fornax.
FOURNIR, Præbeo, impertio, do, præsto, exhibeo, commodo, gratificor.
Fournisseur, Præbitor.
FOURRAGER, Frumentor, frumentum colligo.
Fourrageur, Pabulator.
FOURREAU, Vagina.
FOURVOYER (se), Deerro, aberro.
FOYER, Lares, penates, focus, ædes.
Rentrer dans ses foyers, In tecta discedo.
FRACAS, Sonitus, sonus, fragor.
Fracasser, Dirumpo, dirimo, rumpo.
FRAGILITÉ, Fragilitas.
Fragile, Fragilis.
FRAGMENT, Particula, fragmentum, appendicula.
FRAIS, Gelidus.
FRAIS, Sumptus, impensa, impendium.
Faire des frais, Sumptus affero alicui.
Il fut enterré aux frais du trésor public, De publico est elatus.
Estimer les frais d’un procès, Litis æstimationem facio.
FRANC, Incallidus, simplex, incautus.
Franchement, Candide, sincere, pure, benigne, ingenue.
FRANCHIR, Trajicio, transeo, traduco, supero, superscando.
Franchissable, Superabilis.
FRANGE, Fimbriæ.
FRAPPER, Ico, ferio, ictum do, verbero, frango, contero, percutio, cædo.
Frapper contre, Impingo, jacio, impello, obtundo.
Frapper (se) de ses propres armes, Meo gladio me jugulo.
FRAUDE, Fraus, dolus, malitia, fallacia, captio.
Frauder, Fraudo, fraudem facio, fallo, ludifico.
Fraudeur, Captator.
FRAYEUR, Timor, metus, formido, pavor.
Frayeur mortelle, Maximus terror.
FREIN, Frenum.
Mettre le frein, Infreno.
Qui n’a plus de frein, Effrenus.
FRÉMISSEMENT, Fremitus, strepitus.
Frémir, Fremo, perstrepo.
Frémissant d’indignation, Fremebundus.
FRÉQUENCE, Crebritas, frequentia.
Fréquenter, Frequento, sæpe adeo.
Fréquent, Creber, frequens, densus.
Devenir très fréquent, Percrebresco.
Fréquemment, Crebro, frequenter.
FRATERNITÉ, Germanitas, communio sanguinis.
Fraternel, Germanus.
Fraternellement, Germane, fraterne.
Fratricide, Fratricida.
FRÈRE, Frater, germanus.
Fréquenter, Frequento, celebro.
FRIANDISES, Bellaria.
FRIMAS, Pruina.
FRIPON, Fraudator, inficiator.
FRISER (se) les chevaux, Capillum calamistris inruo.
Frisé, Calamistratus.
Fer à friser, Calamister.
FRISSON, Horror.
Frissonner, Exhorresco, horrore perfundor.
FRIVOLE, Frivolus, nugatorius.
D’une façon frivole, Nugatorie, inaniter, inepte.
FROID, Frigus, vis frigorum.
Froid pénétrant, Penetrabile frigus.
Froid (avoir), Frigeo, algeo, conglacio.
Froid (adj.), Frigidus, gelidus, algidus.
Pays froid, Regio in qua frigus impendet intolerabile.
Froidement, Gelide.
FROMAGE, Caseus.
FROMENT, Triticus.
FRONDE, Funda.
Frondeur, Funditor.
FRONT, Frons.
Front sévère, Nubecula.
Rider le front, Frontem contraho.
Se frapper le front, Frontem ferio.
Dérider le front, Frontem explico.
FRONTIÈRE, Limes, finis, terminus.
FROTTER, Defrico, frico.
FRUGALITÉ, Frugalitas.
Frugal, Frugalis, frugi.
D’une façon frugale, Frugaliter, moderate.
FRUIT, Fructus, fruges, pomum.
Qui rapporte des fruits, Fructuosus, frugifer.
Qui porte des fruits, Frugifer.
FRUSTRER, Interverto, frustror.
FUITE, Fuga, effugium, vitatio.
Mettre en fuite, In fugam do.
Prendre la fuite, Terga verto, in fugam me conjicio.
Fuir, Fugio, fugito, perfugio, transfugio, refugio, recuso, vito, devito.
Fuyard, Fugax, ignavus, timidus.
Arrêter les fuyards, Recessum fugientibus non do.
Poursuivre les fuyards, In tergis fugientium hæreo.
Fugitif, Fugitivus, profugus.
FUMÉE, Fumus.
Fumer, Fumo, fumum emitto.
FUMIER, Stercus, sterquilinium.
Fumer la ferre, Stercoro, fimum agris adhibeo, stercus agris ingero.
FUNÉRAILLES, Exsequiæ, funus.
Faire les funérailles, Funus facio, exsequias facio, funero, sepelio.
Priver des funérailles, Exsequiis privo.
Être privé des funérailles, Exsequiarum honore careo.
Funèbre, Funebris, lugubris, funestus, luctuosus, nefastus, infelix.
FUNESTE, Exitiabilis, exitialis, exitiosus, perniciosus, calamitosus, mortifer, noxius.
FUREUR, Rabies, furor, insania.
Apaiser la fureur populaire, Tumultus comprimo.
Furieux, Furens, furibundus, furialis, rabidus, violentus, rabiosus, non sui compos.
Furieusement, Furenter, furiose, rabide.
Furie, Furia.
Furibond, Furibundus.
FURTIVEMENT, Furtim, clam, obscure.
Se glisser furtivement, Obrepo, irrepo.
FUSION, Fusio.
Fondre (se), Liquefio, liquesco, fluo.
FUTILITÉ, Inanitas, vanitas, inane, futilitas.
Poursuivre des futilités, Inania sector.
Futile, Vanus, inanis, futilis, levis, nugatorius, ineptus.
FUTUR, Futurus, eventurus.
G
GAGE, Pignus, hypotheca.
Donner en gage, Pro pignore trado, do pignori.
Recevoir en gage, Pignus accipio.
GAIETÉ, Festivitas, hilaritas, jucunditas, lepor.
Gai, Festivus, lepidus, facetus, suavis, amœnus, hilaris, hilarus.
Gaiement, Festive, belle, apte, hilare, hilariter.
GAIN, Quæstus, lucrum, emolumentum, merces, fructus, feneratio.
Obtenir gain de cause, Jus meum adipiscor.
Gagner, Lucrifacio, lucror.
Gagner plus d’argent, Plurimum lucror.
Attirer qqn par l’appât du gain, Illicio, allecto.
Gagner par des services, Demeror.
GALERIE, Ambulacrum.
GARANTIE (de signature), Chirographi cautio.
Garant, Adstipulator, confirmator, defensor, intercessor.
GARDE, Tutela, patrocinium.
Garder, Custodio, asservo, tueor; custodia asservo, servo.
Gardien, Custos, conservator, vindex, defensor.
Gardien (du temple), Ædituus, sacræ ædis custos.
Garde (d’une épée), Capulus, manubrium gladii.
Garde (prendre), Caveo, declino, vito.
Garder (se) de, Caveo.
Garde (faction), Excubiæ.
Monter la garde, Excubo, excubias ago.
Qui est de garde, Vigil.
GARNISON, Præsidium.
GASPILLER, Dissipo, dispergo, diffundo, consumo.
GÂTEAU, Offa.
GÂTER, Corrumpo, vitio.
Gâter une affaire, Rem deteriorem efficio.
Gâté, Putridus, rancidus.
GAUCHE, Lævus, sinister.
A gauche, Sinistra.
Tourné vers la gauche, Sinistrorsus.
GAULOIS, Gallus.
GAZON, Gramen, herba.
De gazon, Gramineus.
GAZOUILLEMENT, Susurrus.
GÉANTS, Gigantes.
GELÉE (blanche), Pruina.
Geler, Congelo, conglacio, duresco in glaciem.
Il gèle, Aquæ gelu durantur.
Gelé, Rigidus.
GÉMISSEMENT, Plangor, ploratus, uluatus, gemitus, suspirium.
Gémir, Gemo, gemitum facio, ingemo, ingemisco, fleo, suspiro.
Gémissant, Queribundus.
GÉNÉALOGIE (faire une), Generis seriem describo.
Arbre généalogique, Genealogica arbor.
Généalogiste, Genealogus.
GENDRE, Gener, maritus filiæ.
GÊNE financière, Summa difficultas nummaria.
GÊNER (dans vos affaires), Negotia tua disturbo, interrumpo, impedio.
GÉNÉRALAT, Imperium.
GÉNÉRAL, Imperator, dux, bello præfectus.
— (D’ordre religieux), Summus religiosæ familiæ præfectus.
Généralissime, Exercitus imperator summus.
GÉNÉRAL, Generalis, communis, universus, confusus.
En général, Universe.
Généralement, Vulgo, plerumque, generaliter, communiter, una comprehensione.
GÉNÉROSITÉ, Magnanimitas, magnitudo animi.
Généreux, Generosus, magnanimis, magnificus, liberalis, largus, munificus, beneficus, prolixus.
Généreusement, Munifice, liberaliter, large, prolixe.
GÉNIE, Ingenium, vis ingenii; genium, dæmon.
GENOU, Genu.
Se jeter aux genoux, Me ad pedes projicio, ad genua jaceo.
Fléchir les genoux, In genua procumbo.
A genoux, Genu flexo.
GÉOGRAPHIE, Geographia.
GÉOMÉTRIE, Geometria.
Géométrique, Geometricus.
Géomètre, Geometra.
GERBE, Manipulus.
GESTE, Gestus, motus corporis.
GESTION, Gestio, tractatio.
GIBET, Patibulum.
GLACE, Gelu, glacies.
Glacé, Gelidus, frigidus.
GLADIATEUR, Gladiator, lanista, bestiarius, mirmillo.
De gladiateur, Gladiatorius.
GLAIVE, Gladius, sica, pugio, ensis.
Tirer le glaive du fourreau, Gladium evagino, gladium nudo.
Remettre le glaive dans le fourreau, Gladium in vaginam recondo, vaginæ reddo.
Se percer de son glaive, In gladium incumbo.
Périr par le glaive, Gladio conficior.
GLANAGE, Spicilegium.
GLAND, Glans.
Qui porte des glands, Glandifer.
GLÈBE, Gleba.
GLISSER (se), Correpo, irrepo.
GLISSER (se) vers, Allabor, accedo, accido, adhæreo.
GLISSER (se) en rampant, Subrepo.
Glissant, Lubricus, præceps, periculosus, in proclive labens.
Globe, Globus.
GLOIRE, Gloria, claritas, splendor, amplitudo, lux, honor.
Se couvrir de gloire, Gloriam acquiro.
Augmenter sa gloire, Gloriam amplifico.
Détourner du désir de la, A gloriæ studio refreno.
Rechercher la gloire, Laudem peto.
S’attribuer la gloire, Laudem vindico mihi.
Mépriser la gloire, Gloriam abjicio.
N’avoir en vue que la gloire de DIEU, Ad DEI gloriam omnia refero.
Se glorifier, Præ me fero, profiteor, glorior.
Glorieux, Gloriosus.
Glorieusement, Gloriose, magnifice, elate.
GLOUTONNERIE, Helluatio.
Glouton, Helluo, commessator, ventri deditus, vorax.
Manger en glouton, Helluor, commessor.
GLU, Viscum.
Gluant, Viscosus.
GOND, Cardo.
GONFLER (se), Turgeo, tumeo, inflatus sum.
GONFLÉ, Turgidus, inflatus, tumidus.
GORGE, Jugulum, jugulus, collum, guttur.
Prendre à la gorge, Jugulum alicujus peto.
Pris à la gorge, Obtortus.
GOSIER, Fauces.
GOUFFRE, Baratrum, locus præceps, vorago, gurges, charybdis.
GOUJAT, Cacula, calo.
GOURMANDISE, Helluatio, voracitas, ingluvies, gula, edacitas.
Satisfaire sa gourmandise, Gulæ indulgeo.
Gourmand, Vorax, helluo, lurco.
GOÛT, Gustus, gustatus.
Goûter, Degusto, delibo, agnosco.
GOÛT (inclination pour), Studium, cupiditas.
Qui a du goût pour, Studiosus, cupidus, amans, observans.
Goûter (jouir), Perfruor, fruor, utor, potior.
Sans goût, Ineleganter, inconcinne, impolite.
GOUTTE, Stilla, gutta.
Eau de gouttière, Stillicidium.
Tomber goutte à goutte, Stillo.
GOUTTE (maladie), Podagra.
Goutteux, Arthriticus.
GOUVERNAIL, Gubernaculum, clavis.
GOUVERNEMENT, Administratio, gubernatio, curatio, regimen.
Avoir le gouvernement de la province, Provinciam summo cum imperio obtineo.
Être chargé du gouvernement de la république, Ad gubernacula reipublicæ admoveor.
Acceptez le gouvernement de l’État, Complectere rempublicam tuis curis.
Gouverner, Guberno, administro, rego, gero, moderor, clavem teneo, ad gubernacula sedeo.
Gouverneur, Gubernator, rector.
Gouverneur de province, Provinciæ præsum.
GRABAT, Grabatus.
GRÂCE, Gratia, grates, beneficium, venia, facultas.
Demander grâce, Gratiam repeto.
Gracier (faire grâce), Condono, in gratiam recipio.
Trouver grâce devant qqn, Ineo gratiam ab aliquo.
De grâce! Sodes! amato.
A titre de grâce, Præcario.
GRÂCE, Lepor, festivitas, jucunditas, venustas, hilaritas, humanitas, urbanitas.
Action de grâces, Grates, gratiæ.
Je vous rends grâces, Gratias tibi ago.
Rechercher les bonnes grâces, Gratiam alicujus aucupo.
Être dans les bonnes grâces, Summa apud aliquem gratia valeo.
Perdre les bonnes grâces, Collectam gratiam effundo.
Gracieux, Venustus, festivus, lepidus.
Peu gracieux, Illepidus, infacetus, invenustus.
Gracieusement, Urbane, facete, eleganter, scite, ornate, polite.
Avec grâce, Naviter.
Faire avec grâce, Navo, præsto, exhibeo.
Sans grâce, Illepide, infacete.
GRADATION, Gradatio.
Graduellement, Gradatim, gradibus, per gradus, sensim.
GRAIN, Granum.
Graine, Semen.
GRAISSE, Adeps.
Gras, Opimus, corporatus, pinguis, amplus, adipalis.
Grammairien, Grammaticus.
GRANDEUR, Magnitudo, amplitudo, moles, granditas.
— (Éclat), Amplitudo, gloria, dignitas, splendor, auctoritas, gravitas, præstantia.
Grandeur (d’âme), Excelsitas, celsitas, altitudo, magnanimitas.
Grandir, Cresco, adolesco.
Grand, Grandis, altus, immanis, magnus, ingens, excelsus.
Aussi grand, Tantus, mediocris, aliquantus.
Grandi, Adultus, grandior, progressa ætas, magis confirmata, major.
Grandement, Longe, multum, magnopere, oppido.
Avec grandeur, Magnifice.
Grands, Optimates.
Grand-maître de l’artillerie, Generalis armorum præfectus.
GRATIFICATION, Corollarium, appendix, accersio, donum.
Gratifier (de), Dono, largior, munere afficio, munus, donum affero.
GRATTER, Scabo.
GRATUIT, Gratuitus, sine præmio et mercede.
Gratuitement, Gratis, gratuito, sine mercede, sine præmio.
GRAVITÉ, Gravitas, auctoritas.
Être plein de gravité, Maximæ gravitatis sum.
Grave, Gravis.
GRAVEUR, Cælator.
Graver, Insculpo, imprimo, inscribo.
Graver dans, Ingenero.
GRAVIER, Gravea, arena.
GRAVIR, Scando, ascendo, conscendo.
GRÉ (de son plein), Sponte, vi sua, sua voluntate.
GREC, Græcus.
Parler le grec, Græce loquor.
A la grecque, Græce.
GREFFER (action de), Insitio, consitio.
Greffé, Insitivus, non nativus.
GREFFIER, Scriba, scriptor.
GRÊLE, Grando.
Il grêle, Grando cecidit.
GRÊLE, Tenuis.
GRENIER, Granarium, horreum.
GRENOUILLE, Rana.
GRIEF, Querela, querimonia, questus, conquestio.
GRIFFE, Ungula.
GRILLE, Clathri.
Grillage, Cancelli forenses.
GRILLER (de), Prurio.
GRIMPER (à), Scando.
GRINCEMENT, Stridor, strepitus.
Grincer, Strideo, ringor.
GRIS-VERT, Cæsius.
Grisonner, Canesco, senesco, inveterasco.
GROGNER, Gannio.
GRONDER, Increpo, redarguo, accuso.
GROSSIER, Impolitus, rudis, inelegans, inconcinnus, infacetus, horridus, incultus, asper, dirus, ferus, barbarus, immanis, immansuetus; rusticus, rusticanus, agrestis, inurbanus, illepidus.
Grossièrement, Aspere, rustice, crasse, barbare.
GROUPER, Condenso, cogo.
GRUE, Grus.
GUÉ, Vadum.
Guéable, Vadosus.
GUÈPE, Vespa.
GUÉRISON, Sanatio, sanitas, salus.
Guérir, Curo, curationem adhibeo, valetudini restituo, sano.
Le temps guérit tous les maux, Tempus, omnem adversæ fortunæ recordationem ex animo expellit.
Guérissable, Sanabilis.
GUERRE, Bellum, tempus belli, mars.
Guerre civile, Bellum intestinum.
Guerre d’extermination, Bellum internecionum.
La guerre est imminente, Bellum imminet.
Faire les préparatifs de la guerre, Bellum paro.
Faire la guerre, Bello, belligero, bellum gero.
Traîner la guerre en longueur, Bellum protraho.
La guerre est sur le point de finir, Bellum remittit.
Terminer une guerre, Bellum absolvo.
Guerrier, Bellator, pugnax.
GUET (faire le), Speculor, in specula sum.
GUÊTRE, Ocrea.
Qui a des guêtres, Ocreatus.
GUIDE, Rector, gubernator.
Guider, Præmonstro, prænuntio, monstro.
GUIRLANDE, Serta, corona, corolla.
GUISE (faire à sa), Meo utor consilio, me ipsum adhibeo in consilium.
GYMNASE, Gymnasium.
Gymnasiarque, Gymnasiarchus.
H
HABILETÉ, Habilitas, agilitas, prudentia, sapientia, consilium, ratio.
Habile, Solers, sagax, perspicax, peritus, gnarus, ingeniosus, habilis, aptus.
Habilement, Callide, astute, caute, perite, provide, argute, scienter, apte.
HABILLEMENT, Vestis, vestitus, vestimentum.
HABITATION, Habitatio.
Habiter, Habito, colo, incolo, domicilium habeo, sum.
Habiter (près de), Accolo, juxta colo, habito.
Habitable, Habitabilis.
Habitant, Habitator, incola.
HABITUDE, Habitus, consuetudo, assuetudo, mos, modus, institutum.
Il garde ses habitudes, Instituto suo utitur.
Qui n’a pas l’habitude de, Insolens, insolitus, imperitus.
Perdre l’habitude de, Desuefacio, consuetudinem tollo.
Reprendre ses anciennes habitudes, In eamdem vitæ consuetudinem revolvor.
Habituer à (s’), Suesco, assuesco, consuesco.
Habitué (être), Soleo.
HACHE, Securis.
HAIE, Septum.
HAILLONS, Pannus.
Vêtu de haillons, Pannosus, pannis obsitus, male vestitus, sordidatus.
HAINE, Odium.
Être animi d’une grande haine, Flagro odio.
Concevoir de la haine, Ad inimicitias voco.
Exciter la haine contre qqn, Odium in aliquem concito.
Apaiser la haine, Odia mitigo.
Assouvir sa haine, Expleo odium ac saturo.
Haïr, Odi, odio habeo.
Qui hait, Exosus, qui odio habet.
Haï, Invisus, odiosus.
Par haine, Invidiose, odiose.
HALETANT, Anhelus.
HAMEÇON, Hamus.
HAMPE, Hastile.
HARANGUE, Oratio ad populum, concio, sermo.
Haranguer, Concionor, concionem habeo.
HARASSÉ, Fatigatus, defessus, languens.
HARCELER, Lacesso, irrito, insector.
HARDIESSE, Confidentia, impudentia, temeritas, audacia.
Hardiment, Libenter, audacter, fidenter, proterve, confidenter, animose.
HARMONIE, Harmonia, concentus.
— (Accord entre les gens), Harmonia, unanimitatis.
Harmonieusement, Numerose.
HASARD, Casus, fortuna, sors, alea.
Le hasard est puissant, Fortuna multum potest.
Tenter le hasard, Fortunam tento.
A tout hasard, In omnem eventum.
Au gré du hasard, Ut fors tulerit.
Par hasard, Fortuito, casu.
Il arrive par hasard, Casu evenit.
HÂTE, Properantia, properatio, festinatio.
A la hâte, Sine mora, cito.
Hâter (se), Accelero, maturo, propero, festino, premo, urgeo.
Qui se hâte, Festinus, properans.
Avec hâte, Festinanter, equis velisque, propere.
Hâtif, Præcox.
HAUTEUR, Altitudo, celsitas.
HAUT (du toit), Fastigium domus.
Haut, Altus, sublimis, excelsus, editus, excitatus humo.
Reprendre la chose de plus haut, Exordium longius peto.
Haut (en), Alte, sublime, sursum.
Hautain, Imperiosus, superbus, ferox.
HÉLAS! Heu, eheu, væ.
HENNISSEMENT, Hinnitus.
Hennir, Hinnio.
HÉRAUT, Præco, caduceator.
HERBE, Herba.
Pousser de l’herbe, Herbesco.
De couleur d’herbe, Herbeus.
HERCULE (par)! Hercle, hercule.
HÉRÉSIE, Heresis, secta, opinio a vera doctrina aberrans.
L’hérésie se propage, Serpit hæresis.
Hérésiarque, Hæreticus.
Devenir hérétique, Sinceræ religioni castra desero.
HÉRISSÉ, Hirsutus, asper, horridus.
HÉRITAGE, Hæreditas, patrimonium.
Enlever un héritage, Hereditatem alio averto.
Conserver son héritage, Rem a parente traditam servo.
Faire participer à un héritage, In partem hæreditatis aliquem voco.
Hériter, Hæreditatem teneo.
Héritier, Hæres.
Il a institué son héritier, Hæredem instituit.
Héritier de plusieurs, Multorum relictus est hæres.
Héréditaire, Hæreditarius, gentilitius.
HÉROÏQUE, Heroicus, herous.
Héros, Heros, princeps.
HÉSITATION, Hæsitatio, dubitatio, cunctatio, mora, tarditas.
Hésiter, Hæsito, dubito, titubo, timeo, cunctor, differo.
Qui hésite, Cunctabundus, segnis, resistens, cunctator.
Hésitation (avec), Cunctanter, lente.
HEUREUX, Faustus, fortunatus, felix, beatus.
Puissiez-vous être toujours heureux! Utinam omnia tibi feliciter succedant.
Rendre heureux, Fortuno, servo, augeo.
Heureusement, Fauste, fortunate, feliciter, beate.
HEURTER contre, Allido, impingo, incurro, affligo, concutio, vehementer commoveo.
HIATUS (avec des), Hiulce, aspere, vaste, rustice (loqui).
HIBOU, Bubo, strix, noctua.
HIDEUX, Teter, flagitiosus, deformis.
HIER, Heri, hesterno die.
D’hier, Hesternus.
HIRONDELLE, Hirundo.
HISTOIRE, Historia, annales.
Écrire l’histoire, Res gestas ad memoriam præscribo.
On lit dans l’histoire, Annales perhibent.
Historien, Historicus.
HISTORIETTE, Fabella, fabula.
HISTRION, Histrio, actor scenicus, comœdus.
HIVER, Hiems, hibernum tempus, bruma.
L’hiver passe, Hiems senescit.
Quartiers d’hiver, Hiberna, hibernaculum.
Passer l’hiver, Hiemo, hiberno.
D’hiver, Hibernus, hiemalis.
HO! Hui.
HOCHETS, Crepundia.
HOLA! Heus! oh! eho!
HOMME, Homo, mortalis, vir.
Homme de rien, Ignotum ac vile caput.
Homme petit, faible, Homuncio, homunculus.
Homicide, Homicida, sicarius.
— Homicidium, cædes.
Honnêteté, Bonitas, ingenuitas, honestas, probitas, honestum, decens, decorum.
Honnête, Ingenuus, honestus, probus, bonus.
Honnêtement, Caste, integre, pure.
HONNEUR, Dignitas, honor, splendor, auctoritas, laus, gloria, decus, amplitudo.
Conserver son honneur, Tueor dignitatem.
Porter atteinte à l’honneur, Dignitatem lædo, minuo.
Soutenir l’honneur, Dignitatem sustineo.
Élever aux honneurs, Promoveo ad honores.
Parvenir aux honneurs, Honores consequor.
Combler d’honneurs, Honores decerno.
Rechercher les honneurs, Honores affecto.
Obtenir de grands honneurs, In magno apud omnes honore sum.
Honorer, Honoro, honorem habeo, honesto, decoro, colo, observo, veneror, amo, diligo, honorem alicui habeo.
Honoré, Honoratus, decorus, honestus.
Honoré (être), Laudibus floreo.
Honoraire, Honorarius.
Honorifique, Honorificus.
Honorable, Honorabilis, gloriosus.
Regarder comme honorable de, In gloria id pono.
Honorablement, Honorate, honorifice, honeste, decore, laudate, recte, laudabiliter, graviter.
HONTE, Dedecus, ignominia, infamia, macula, opprobrium, flagitium, nequitia, turpitudo, fœditas.
Il regarde comme une honte pour lui, Probro, vitio, dedecori sibi vertit, dat.
Avoir honte, Pudet, pudore afficior, erubesco.
Être couvert de honte, Rubore suffundor.
Honteux, Turpis, inhonestus, fœdus, inquinatus, flagitiosus, nequam.
Faire qqche de honteux, Turpiter ago.
D’une façon honteuse, Turpiter, turpe, nequiter, nefarie, tetre.
HORIZON, Horizon, finiens.
HORLOGE, Horologium.
HORREUR (avoir en), Abhorreo, aversor, abominor, aspernor, formido, timeo, horreo, metuo, cohorreo.
Frémir d’horreur, Perhorresco.
Être saisi d’horreur, Horreo.
Horrible, Horrendus, horrificus, horribilis, formidolosus, metuendus, infandus, exsecrandus.
HORS, E, ex, extra, extrinsecus, foris.
Être hors de soi, Furo, insanio, bacchor, furore inflammor.
HORTICULTURE, Topiaria.
HOSPITALITÉ, Hospitium, familiaritas, amicitia.
Donner l’hospitalité, Hospitem admitto.
Refuser l’hospitalité, Alicui hospitium renuntio.
HÔPITAL, Xenodochium, diversorium publicum peregrinorum.
Hospitalier, Hospitalis, qui libenter recipit.
HÔTE, Hospes.
HOSTIE, Hostia, victima.
HÔTEL-DIEU, Nosocomium.
HOUSSE, Ephippia.
HOYAU, Ligo.
HUÉE, Sibilus.
Huer, Exsibilo, explodo.
HUILE, Oleum.
Relatif à l’huile, Olearius.
HUIT, Octo.
HUÎTRE, Ostrea.
HUMANITÉ, Humanitas, lenitas, facilitas, comitas, urbanitas, benignitas, navitas morum.
Humain, Humanus.
Humainement, Humane, humaniter, benigne.
HUMEUR, Bilis, ira.
Avec humeur, Morose.
HUMECTER, Humecto, humidum facio, humore aspergo, madefacio.
HUMIDE, Humidus, humorem habens, udus, madidus.
Rendre humide, Madefacio.
Humide (être), Humesco, madeo; madidus, humidus fio.
HUMILITÉ, Modestia animi, submissio animi, sui despicientia.
Humilier, Deprimo, conculco.
Humilier (s’), Demitto me.
Humble, Humilis, demissus, jacens, abjectus.
Humblement, Humiliter, submisse, demisse.
HURLER, Ululo.
HUTTE, Casa agrestis.
HYDROPISIE, Aqua Intercus.
HYPERBOLE, Superlatio.
HYPOCRITE, Simulator, adulator.
I
IAMBE, Iambus.
Iambique, Iambicus.
ICI (sans mouv.), Hic, isthic, illic.
Ici (avec mouv.), Huc.
D’ici, Hinc, ex hoc loco, isthinc.
IDÉE, Species rerum, prima et inchoata intelligentia, phantasia.
— (Connaissance), Notitia, notio, cognitio.
Venir à l’idée, In mentem venit.
Rien ne me fera changer d’idée, Nulla re a proposito deterreor.
IDES, Idus.
IDIOT, Idiota.
IDOLE, Idolum.
IDOLÂTRIE, Cultus falsorum numinum.
Idolâtre, Cultor falsorum numinum.
IGNOMINIE, Ignominia, infamia, dedecus, contumelia, probrum.
Ignominieux, Probrosus, ignominiosus.
IGNORANCE, Ignorantia, ignoratio, inscientia.
Ignorer, Nescio, ignoro, sum ignarus, inscius sum.
Ignorant, Imperitus, inscius, rudis, ignarus, indoctus, nescius.
En ignorant, Imperite, inscite, indocte, imprudenter.
ÎLE, Insula.
ILLETTRÉ, Illitteratus.
ILLICITE, Illicitus, nefas.
ILLUSTRATION, Ornamentum, decus, insigne, honor, dignitas, lumen, illustratio.
Illustre, Præclarus, eximius, egregius, insignis, nobilis, notatus, inclitus, clarus.
Illustrer, Illustro, illumino, collustro.
IMAGE, Imago, simulacrum, species, exemplar.
IMAGINATION, Excogitatio.
Imaginer, Excogito, cogitando invenio, fingo, meditor.
Imaginer (s’), Persuasum habeo, animo mihi repræsento.
IMBÉCILE, Baro, homo stupidus.
IMBERBE, Imberbis.
IMBIBER, Madefacio, imbuo, tingo, inficio.
IMITATION, Imitatio, æmulatio.
Imiter, Imitor, adumbro, exprimo, imitatione exprimo.
IMITATEUR, Imitator, æmulator, æmulus.
IMITABLE, Imitabilis.
IMMATÉRIEL, Incorporeus, quod corpore caret.
IMMÉDIATEMENT, Subinde, statim post.
IMMENSITÉ, Immensitas, infinitas, innumerabilitas.
Immense, Immensus, infinitus, profundus, ingens, immanis, grandis.
IMMINENT, Instans, imminens.
IMMISCER (s’), Me misceo, me ingero, me insero.
IMMOBILE, Immobilis, torpens, immotus.
IMMODÉRÉ, Intemperans, immoderatus.
Immodérément, Impotenter.
IMMOLER, Sacrifico, immolo, macto.
IMMORALE (d’une façon), Obscœne, turpiter.
IMMORTALITÉ, Immortalitas.
Immortaliser, Immortalitati trado, immortalitati commendo.
Immortel, Immortalis, indissolubilis, sempiternus.
A la façon des immortels, Immortaliter.
IMMUTABILITÉ, Immutabilitas, necessitas.
Immuable, Immutabilis, immobilis, perennis.
IMPAIR, Impar.
IMPARFAIT, Imperfectus, inchoatus, non absolutus, adumbratus, affectus.
IMPÉNÉTRABLE, Impenetrabilis.
IMPÉRIEUX, Imperiosus, superbus.
IMPERTINENCE, Fatuitas.
Impertinent, Petulans, audax.
IMPÉTUOSITÉ, Impetus, vis, violentia, ferocia, conatus.
IMPIE, Impius, nefarius, nefandus, detestabilis, impurus.
Tout ce qui est impie, Nefas.
D’une façon impie, Impie, nefarie, sceleste, turpiter.
IMPITOYABLE, Immisericors, immansuetus, superbus, infestus.
IMPLACABLE, Implacabilis, inexorabilis.
IMPLORER, Imploro, invoco, flagito.
IMPORTANCE, Momentum, pondus.
Il importe, Refert, interest, ad rem pertinet.
Cela vous importe peu, Hoc tua nullam in partem interest.
Cela vous importe beaucoup, Hoc tua multum refert.
N’importe lequel des deux, Utervis.
Importante (chose), Magnum habens momentum, multum momenti est.
Peu important, Parvus, modicus, angustus, tenuis, minutus, futilis, vanus, levis.
IMPORTATION, Invectio.
Importer, Inveho, importo.
On importa une grande quantité de blé, Maxima frumenti copia advecta est.
IMPORTUN, Interpellator, interventor.
IMPOSER, Impono, injungo.
En imposer, Impono alicui.
Imposer (s’), Me intrudo.
IMPÔT, Vectigal, pensio.
Exempt d’impôts, Immunis.
Perception des impôts, Vectigalium cura.
Imposer, Vectigal impono.
Payer l’impôt, Vectigal pendo.
Exempter d’impôts, Vectigalibus libero.
Qui concerne les impôts, Vectigalis, stipendiarius, tubulerus.
IMPRÉCATION, Diræ, furiæ, minæ, exsecrationes, imprecationes.
Charger d’imprécations, Exsecror, imprecor, abominor, detestor.
IMPRÉGNER, Inficio, imbuo.
IMPRESSION, Affectus, affectio.
Faire impression, Animum pello.
IMPRIMER (dans l’esprit), Impingo, infigo.
Imprimer un livre, Typis edo.
IMPROVISÉ, Extemporalis.
IMPROVISTE (à l’), Improviso, ex improviso, ex inopinato, derepente, subito, repentino.
Venir à l’improviste, Intervenio; de improviso venio, intersum.
IMPRÉVU, Improvisus, inopinatus, repentinus, fortuitus.
IMPRUDENCE, Temeritas.
IMPRUDENT, Imprudens, incautus, improvidus, temerarius.
Imprudemment, Incaute, incallide, imprudenter, temere, inconsiderate.
IMPUDENCE, Impudentia, procacitas, petulantia, protervitas.
Impudent, Impudens, inverecundus, procax, petulans, audax.
Impudemment, Impudenter, audacter, procaciter, petulanter, licenter.
IMPUDICITÉ, Impudicitia.
Impudique, Impudicus, lascivus, libidinosus, luxuriosus.
IMPUISSANCE, Impotentia.
Impuissant, Impotens, invalidus, infirmus.
IMPULSION, Impulsio, impulsus, commotio.
IMPUNITÉ, Impunitas, licentia, venia.
Impuni, Impunitus, inultus.
Rester impuni, Pœnam effugio, impunitus maneo.
Impunément, Impune, tranquille.
IMPURETÉ, Impuritas, flagitia turpitudinis.
Impur, Immundus, impurus, illotus, sordidus, contaminatus, sceleratus.
D’une façon impure, Impure, spurce, fœde, obscœne, turpiter.
INABORDABLE, Invius.
INACCESSIBLE, Inaccessus, invius, impenetrabilis.
INACCOUTUMÉ, Insolitus, insuetus, novus, inusitatus, inexpertus.
INACHEVÉ, Infectus.
INACTIF, Otiosus, nihil agens, négligens, oscitans, piger.
Demeurer inactif, Oscitor, otior.
INANITION, Inedia.
Inanimé, Inanimatus, inanimis, expers vitæ, inanimus, exanimis.
INATTENDU, Inexspectatus, insperatus, repentinus, subitus, nec opinatus.
INATTENTION, Inconsiderantia, negligentia.
Inattentif, Oscitans, negligens.
INAUGURER, Inauguro, consecro, dedico.
INCENDIE, Incendium, ardor, flamma.
Allumer un incendie, Incendium excito.
Éteindre un incendie, Incendium exstinguo.
Sauver de l’incendie, Ab incendio libero.
Incendier, Incendo, inflammo, incendium facio.
INCERTITUDE, Hæsitatio.
Incertain, Incertus, obscurus, fallax, dubius.
Incertain (être), Fluctuo.
INCISE, Incisum, incisio.
Par incises, Incise, incisim, cæsim.
INCIVIL, Inurbanus, insulsus, infacetus, inhumanus, ineptus.
INCLINATION, Inclinatio, proclivitas.
Incliné, Pronus, flexus, inclinatus, cernuus, deflexus.
INCOMMODITÉ, Incommoditas, incommodum.
Incommoder, Incommodo, incommodum affero, obturbo, molestus sum.
Incommode, Molestus, intempestivus.
D’une façon incommode, Incommode, moleste.
INCONNU, Ignotus, obscurus, incognitus, ignobilis, humilis.
INCONSÉQUENT, Qui sibi non constat.
D’une façon inconséquente, Inconstanter, leviter.
INCONSIDÉRÉ, Incautus, inconsideratus, inconsultus, temerarius, imprudens.
Inconsidérément, Improvide, incaute, inconsiderate, imprudenter, temere.
INCONSTANCE, Inconstantia, levitas, mutabilitas, vanitas, mobilitas.
Inconstant, Inconstans, ingenii mobilis, levis, infidelis, infidus, mobilis.
INCONVENANT, Indecorus, turpis, inhonestus, pravus, inconveniens.
D’une façon inconvenante, Indecore.
INCONVÉNIENT, Incommodum, damnum, detrimentum.
INCORRECT, Mendosus, vitiosus.
D’une façon incorrecte, Mendose, vitiose.
INCORRIGIBLE (il est presque), Nullum pene correctioni locum relinquit.
INCRÉDULE, Incredulus.
INCROYABLE, Incredibilis, inauditus.
D’une façon incroyable, Incredibiliter.
INCULQUER, Ingenero, ingigno.
INCULTE, Vastus, incompositus.
— (Grossier), Impolitus, rudis.
INCURIE, Incuria, negligentia.
INCURABLE, Insanabilis, desperatus.
INCURSION, Impetus, incursio, excursio.
Faire une incursion, Agros incurso, irruo, excurro, invado.
INDÉCEMMENT, Indecenter.
INDÉCIS (être), Hæreo, dubito, pendeo.
INDÉPENDANT, Liber, non impeditus, integer.
INDICATION, Destinatio, descriptio, indicium, documentum, nota.
Indice, Significatio, signum, index.
Indiquer, Designo, describo, noto, significo, constituo, destino, definio.
INDIFFÉRENCE (je suis dans la plus complète), Neutram in partem moveor.
Indifférent, Indifferens.
INDIGENCE, Paupertas, tenuitas, inopia, penuria, egestas, indigentia.
Être dans l’indigence, Indigeo, egeo.
INDIGÈNE, Indigena.
INDIGESTION, Crapula, dissoluta victus ratio, cruditas.
INDIGNITÉ, Indignitas, turpitudo, atrocitas.
Indigne, Indignus, turpis, iniquus.
Indignement, Fœdissime, turpissime.
INDIGNATION, Indignatio, stomachus, ira.
Plein d’indignation, Indignabundus, indignans, obiratus.
Indigner, Indignationem concipio.
INDISPENSABLE, Necessarius, fatalis, opus, necesse.
INDISPOSITION, Invaletudo.
INDISSOLUBLE, Indissolubilis.
INDISTINCTEMENT, Promiscue, sine discrimine.
INDIVISIBLE, Individuus, simplex.
INDOLENCE, Ignavia, inertia, desidia, languor, socordia, tarditas.
Indolent, Segnis, piger, languens.
INDOMPTABLE, Indomabilis.
Indompté, Indomitus, effrenatus, insociabilis.
INDULGENCE, Indulgentia, obsequium, patientia, lenitas, mansuetudo, placabilitas.
Être indulgent pour qqn, Indulgeo, obsequor, facilis sum in aliquem.
Avec indulgence, Remisse, leniter.
INDUSTRIEUX, Solers, ingeniosus.
Industrieusement, Solerter, segniter.
INÉGAL, Inæquabilis, inæqualis.
Inégalement, Inæqualiter.
INÉPUISABLE, Inexhaustus.
INESPÉRÉ, Insperatus.
INESTIMABLE, Inæstimabilis.
INÉVITABLE, Necessarius, fatalis, opus.
INEXORABLE, Inexorabilis, implacabilis, inexpugnabilis, inexplebilis.
INEXPÉRIMENTÉ, Inexpertus, rudis, imperitus.
INEXPIABLE, Inexpiabilis.
INEXPLICABLE, Inexplicabilis, inenodabilis.
INEXPUGNABLE, Inexpugnabilis, tutus, munitus, invictus.
INEXTRICABLE, Inenodabilis.
INFAMIE, Ignominia, turpitudo, dedecus, flagitium, nota, probrum, convitium, maledictum.
Souillé d’infamie, Plurimis flagitiis contaminatus.
Noter d’infamie, Ignominia afficio.
Infâme, Probrosus.
Infamant, Turpis, flagitiosus, infamis.
Cela n’a rien d’infamant, Nullam ea res infamiam habet.
D’une façon infâme, Turpiter, turpe, obscœne, nequiter, nefarie.
INFANTERIE (troupe d’), Pedestres copiæ.
Être dans l’infanterie, Pedibus stipendia facio.
INFATUER, Infatuo, fatuum reddo.
INFECT, Fœtidus.
Infecter, Inficio, corrumpo, vitio.
INFÉRIEUR, Inferior.
INFERNAL, Infernus.
INFIDÉLITÉ, Infidelitas, perfidia.
Infidèle, Infidelis, infidus.
Être infidèle à, Deficio a meipso.
Infidèle à mes principes, Discedo a meipso.
INFIME, Infimus.
INFINITÉ, Innumerabilitas.
Infini, Infinitus, immensus, indeterminatus, inexhaustus.
A l’infini, Infinite.
INFIRMITÉ, Infirmitas, debilitas.
Infirme, Infirmus, debilis, carens viribus, fractus.
Infirmer, Infirmo, debilito, frango.
INFLAMMATION, Inflammatio, ardor.
INFLEXION, Flexio, flexus, anfractus.
INFLIGER, Infligo, infero.
INFLUENCE, Pondus, auctoritas.
Avoir de l’influence, Apud aliquem possum.
INFORMATION, Percontatio, quæstio.
Informer, Prænuntio, præmonstro, prædico.
Informer (s’), Sciscitor, percontor, quæro.
INFORME, Informis.
INFRANCHISSABLE, Inexsuperabilis.
INGÉNIEUX, Ingeniosus, solers.
Traits ingénieux, Argutiæ.
Ingénieusement, Ingeniose, solerter, subtiliter, acute, argute.
INGÉNU, Ingenuus, honestus.
Ingénument, Ingenue, sincere, candide.
INGRAT, Ingratus, immemor beneficii.
En ingrat, Ingrate, illiberaliter.
INHABILE, Inhabilis, ineptus.
INHABITABLE, Inhabitabilis, desertus, incultus, vacuus.
INHOSPITALITÉ, Inhospitalitas.
Inhospitalier, Inhospitalis, asper, desertus.
INHUMANITÉ, Inhumanitas, crudelitas, immanitas.
Inhumain, Inhumanus, ferus, crudelis, immanis.
Inhumainement, Inhumane, inhumaniter.
INHUMATION, Inhumatio, sepultura.
INIMITIÉ, Inimicitia, alienatio, disjunctio.
ININTELLIGIBLE, Obscurus.
INITIÉ (être), Initio, devoveor.
INJURE, Convitium, maledictum, probrum, contumelia, crimen, opprobrium.
En venir aux injures, Ad verborum contumelias descendo.
Souffrir des injures, Convitio jactor, contumeliam accipio.
Pardonner les injures, Injurias contemno, obliviscor.
Venger une injure, Ulciscor, pœnam repeto, punio.
Injurier, Maledico, maledictis prosequor, probra insero.
Qui injurie, Conviciator, maledicus.
INJUSTICE, Injuria, iniquitas, injustitia.
Souffrir une grande injustice, Injuriam accipio gravissimam.
Oublier les injustices, Injurias oblivione contero.
Injuste, Injustus, iniquus, injuriosus, nefas.
Injustement, Improbe, injuste, inique, perverse, nequiter, immerito.
Être injustement condamné, Judicio iniquo jugulor.
INNÉ, Innatus, insitus, ingenitus.
INNOCENCE, Innocentia.
Innocent, Purus, mundus, castus, innocens, innoxius.
Il est innocent, Culpa caret.
Innocemment, Pure, sincere, caste.
INNOMBRABLE, Innumerabilis, innumerus.
INOCCUPÉ (être), Vaco, nihil ago, cesso.
INOFFENSIF, Innocuus.
INONDATION, Proluvies, eluvies, eluvio.
Inonder, Inundo, alluo, obruo, respergo, perfundo, superfluo.
INOPINÉ, Inopinatus, nec opinatus, improvisus.
Inopinément, Inopinate.
INOPPORTUN, Inopportunus.
INOUÏ, Inauditus.
INQUIÉTUDE, Sollicitudo, angor, cura, molestia, scrupulus.
Il m’a enlevé cette inquiétude, Magna me cura levavit; curam meam levavit.
Inquiéter, Sollicito, ango.
Inquiéter de (s’), Curo.
Inquiet, Sollicitus, anxius, perturbatus, pavidus, metuens, timens.
INSAISISSABLE, Incomprehensus, non perceptus, incognitus.
INSALUBRE, Pestilens, pestifer.
INSATIABLE, Insatiabilis, insaturabilis, inexplebilis.
INSCRIPTION, Inscriptio, titulus.
Orner d’une inscription, Inscribo, imprimo.
Inscrit, Adscriptitius, adscriptus.
INSECTE, Bestiola.
INSENSÉ, Ineptus, insanus, furens, amens, fanaticus, vecors, mente captus.
INSENSIBILITÉ, Indolentia.
Rendre insensible, Obstupefacio, stupefacio.
Devenir insensible, Occalesco, obduresco.
Insensible à la douleur, Ad omnem dolorem occalesco.
Insensiblement, Paulatim, sensim, gradatim, leniter.
INSERTION, Interjectio, interpositio.
Insérer, Interpono, interjicio, in medio colloco.
INSIGNE (décoration), Insigne, signum, indicium, nota, ornamentum.
INSIGNIFIANT, Levis, vanus, futilis.
INSINUER (s’), Insinuo, influo, irrepo.
S’insinuer fort avant dans l’amitié de qqn, In alicujus me consuetudinem immergo.
INSISTER, Insisto, urgeo.
INSOCIABLE, Insociabilis.
INSOLENT, Insolens, superbus, elatus.
INSOMNIE, Vigilia.
INSOUCIANT, Negligens, socors.
INSOUTENABLE, Improbabilis, non probabilis.
INSPECTEUR, Episcopus, custos, speculator.
INSPIRATION de (sous l’), Alicujus instinctu.
INSTABLE, Instabilis, mutabilis.
INSTANCE, Efflagitatio, efflagitatus, preces, precatio.
Demander avec instance, Flagito, ardenter peto, insto, urgeo.
Demander avec les plus vives instances, A te maximopere peto.
Instamment, Enixe.
Prier instamment, Enixe rogare.
INSTANT, Punctum, momentum.
Un instant, Parumper, tantisper, paulisper, aliquantum.
INSTAR (à l’), Instar, quasi.
INSTIGATION, Instigatio, permotio, impulsio.
Instigateur, Impulsor, suasor, auctor.
INSTITUER, Instituo, decerno.
INSTRUCTION, Doctrina, eruditio, litteræ.
— (Ordre), Mandata.
Transmettre des instructions, Mandata defero.
Instruire, Instituo, erudio, informo.
Instruit, Doctus, litteratus, eruditus.
INSU (à l’), Clam.
Cela s’est fait a mon insu, Me ignaro, me inscio, me inconsulto factum est.
INSUFFLATION, Inflatus, afflatus.
INSULTE, Contumelia, ludibrium.
Insulter, Insulto.
INSUPPORTABLE, Intolerabilis.
D’une façon insupportable, Intoleranter.
INSURMONTABLE, Insuperabilis.
INSURRECTION, Discessio, seditio.
Insurger (s’), Rebello.
INTACT, Illibatus, intactus, purus, integer.
INTÉGRITÉ, Integritas, innocentia.
Avec intégrité, Integre, incorrupte.
INTELLIGENCE, Ingenium, perspicacitas mentis, judicium, ingenii celeritas, intelligentia, mens.
Être d’une intelligence supérieure, Ingenium in homine est eximium.
En bonne intelligence, Concorditer.
Intelligent, Intelligens.
Intelligible, Comprehensibilis, planus, apertus.
D’une façon intelligible, Intelligenter.
INTEMPÉRANCE, Intemperantia, incontinentia, vinolentia.
Intempérant, Intemperatus, intemperans, immoderatus, incontinens.
Avec intempérance, Incontinenter, intemperanter, dissolute, immoderate.
INTEMPESTIF, Intempestivus, intempestus, præposterus.
INTENDANT, Procurator, alieno præpositus negotio.
INTENTION, Intentio, consilium, finis.
Intention mauvaise, Malevolentia.
Je l’ai fait dans cette intention, Id volui, eo consilia mea spectabant.
Dans quelle intention, Quo animo.
INTERCALER, Intercalo, interpono.
Intercalé, Intermedius, medius, interjectus.
Intercalaire, Intercalaris, intercalarius.
INTERCEPTER, Intercipio.
INTERCESSION, Deprecatio.
Intercéder, Supplico, deprecor pro.
Intercesseur, Precator, deprecator.
INTERDICTION, Interdictio, interdictum.
Interdit, Interdictus, vetitus.
Interdire, Prohibeo, impedio, interdico, veto.
INTÉRÊT (avantage), Commodum.
Intérêt de l’argent, Usus, usura, fenus, fenerationis fructus.
Songer à ses intérêts, Commodis meis servio.
Prêter à intérêt, Fenori do, loco argentum.
Intéresser à (s’), Faveo, studeo, cupio, benevolus sum.
INTÉRIEUR, Interior.
A l’intérieur, Interius, funditus, intra, inter, intro, introrsum, introrsus.
INTERMÉDIAIRE, Transactor.
Intermédiaire (adj.), Medius, intermedius.
INTERPOSITION, Interpositio, interpositus, interjectio, objectio.
Interposer, Interjicio, interpono.
Interposer (s’), Intercurro, intercedo, intervenio.
Interposé, Intermedius, medius, interjectus, intermissus.
INTERPRÉTATION, Interpretatio, explanatio.
L’interprétation de ce passage est difficile, Difficilis explicationis locus est.
Interpréter, Interpretor, interpretationem facio, rem obscuram declaro, explano.
Interprète, Interpres, internuntius, explanator, conjector.
INTERROGATION, Interrogatio, percontatio.
Interroger, Interrogo, quæro, percunctor, rogo, requiro, sciscitor, rogito, quæso.
INTERRUPTION, Interpellatio, interventus, intercapedo, intervallum.
Interrompre, Interpello, interrumpo, impedimento sum, intercapedinem facio, desino, cesso, conquiesco, intermitto.
Interrompre (en conversation), Interloquor.
INTERVALLE, Intercapedo, intervallum, intermissio.
Après qques jours d’intervalle, Paucis diebus intermissis.
INTERVENTION, Intercursus, interventus.
Intervenir, Intervenio.
INTIMITÉ, Consuetudo.
Intime, Familiaris.
Être l’intime de qqn, In familiaritate alicujus versor, intime illo utor.
INTOLÉRANCE, Intolerantia.
Intolérant, Intolerans, impatiens, impotens.
Intolérable, Intolerabilis, intolerandus, impatibilis.
INTRÉPIDITÉ, Fortitudo, magnitudo animi, animi excellentia.
Intrépide, Fortis, strenuus, animosus, maximi animi, intrepidus, impavidus.
Intrépidement, Fortiter, animose, viriliter, audacter, nervose, acriter, strenue, intrepide.
INTRODUCTION, Introductio, proœmium, exordium.
Introduire, Introduco, induco, adduco, intromitto, ingero.
Introduire (s’), Penetro, serpo.
Introducteur, Perductor.
INUSITÉ, Inusitatus, insolens, inauditus.
INUTILITÉ, Inutilitas.
Inutile, Inutilis, irritus.
Inutilement, Inutiliter, frustra, nequidquam.
INVENTION, Inventio.
Inventer, Invenio, excogito, machinor.
Inventeur, Inventor, auctor.
INVESTIGATION, Investigatio, inquisitio, indagatio, conquisitio veri.
Faire des investigations, Investigo, exquiro, indago, scrutor.
Investigateur, Investigator.
INVESTISSEMENT, Obsessio, obsidio.
Investir, Circumsedeo, circumsideo, obsideo, circumvenio.
INVINCIBLE, Invictus.
INVIOLABLE, Inviolatus, integer, incorruptus.
Inviolablement, Inviolate, integre, incorrupte.
INVITATION, Invitatio, invitatus.
Inviter, Invito.
— (A dîner), Ad cœnam devoco.
Invité, Pransor.
INVOCATION, Imploratio.
Invoquer, Imploro, invoco, exposco, flagito, ad aliquem confugio.
Invoquer DIEU, DEUM ad auxilium devoco.
IRASCIBLE, Iracundus, irritabilis.
IRONIE, Ironia, illusio, inversio, dissimulatio, irrisio, dissimulantia.
IRRÉFLEXION, Incogitantia, imprudentia.
Irréfléchi, Inconsultus, inconsideratus, temerarius, incogitans.
IRRÉPARABLE, Irreparabilis.
IRRÉSOLUTION, Fluctuatio.
Irrésolu (être), Fluito, fluctuo.
IRRÉVOCABLE, Irrevocabilis.
IRRIGATION, Aquarum inductio, irrigatio.
IRRITER, Irrito.
Irriter (s’), Irascor, incendor, iratus fio, stomachor, indignor.
S’irriter contre qqn, Concitor in aliquem.
Irrité, Iratus, incensus, stomachosus, iracundus.
Irrité (être), Succenseo, irascor.
Irritable, Irritabilis.
IRRUPTION, Irruptio, incursio.
Faire irruption, Grassor, sævio.
ISOLER, Secerno, segrego, sejungo, sepono.
ISSU, Natus, editus, oriundus, prognatus.
ISSUE, Eventus futurus.
Attendre l’issue de l’affaire, Exitum rei exspecto.
Ivoire, Ebur.
D’ivoire, Eburneus.
IVRAIE, Lolium.
IVRESSE, Crapula, vinolentia, ebrietas.
Ivre, Vinolentus, ebrius, vino plenus, temulentus.
Il est ivre, Mero incalescit, sensus mero victi sunt.
IVROGNERIE, Ebriositas.
Ivrogne, Ebriosus, potator.
J
JACTANCE, Jactatio, ostentatio, concitatio.
JADIS, Olim, quondam.
JALOUSIE, Invidia, æmulatio, malignitas, obtrectatio.
Par jalousie, Invidiose, odiose.
Jalouser, Invideo.
Jaloux, Malevolus, invidus.
JAMAIS, Nunquam, nullo tempore, nulla ætate.
JAMBE, Crus.
Jambière, Ocrea.
JANVIER, Januarius.
Du mois de janvier, Januarius.
JARDIN, Hortus.
Jardinier, Olitor.
De jardinier, Olitorius.
JARRET, Poples.
JAUNE, Flavus, croceus.
Jaune (être), Flaveo.
JAVELOT, Telum, jaculum, hostile ferrum, hasta, pilum.
JE, Ego.
JET, Jactus, conjectus.
Jeter, Jacio, immitto, objicio, projicio.
Jeter (à bas), Dejicio, deturbo, depello, præcipito, dimoveo, dejectionem facio.
Jeter (se), Irruo, impetum facio, irrumpo.
Se jeter, (dans), Influo, me præcipito.
Qui jette, Jaculator.
JEU, Ludus, lusio, munus, spectaculum, jocus.
Jeu de dés, Alea.
Être en jeu, Agitur.
Commencer les jeux, Ludos instauro.
Jouer, Ludo, ludo utor.
Jouer (se), Eludo, fallo, fraudem facio, derideo, deludo, illudo.
Joueur, Aleator, aleæ lusor, aleæ cupidus, lusor.
JEÛNE, Jejunium.
Jeûner, Jejunium servo.
Qui est à jeun, Jejunus.
JEUNESSE, Juventus, ætas florens.
Jeune homme, Juvenis, adolescens.
Plus jeune, Junior, adolescentior, natu minor.
En jeune homme, Juveniliter, more juvenum.
JOIE, Lætitia, voluptas, hilaritas, gaudium, jucunditas.
Bondir de joie, Exsulto, efferor gaudio.
Combler de joie, Magnam lætitiam affero.
Concevoir une grande joie, Lætitiam capio non mediocrem.
Joyeux, Lætus, alacer, hilaris, jucundus.
Joyeusement, Læte, jucunde, hilariter.
JOLIMENT, Lepide, venuste, eleganter, festive.
JONCHER, Consterno, sterno, tego, spargo, effundo, substerno.
JOINDRE, Aggrego, adjicio, congrego, conjungo, addo, confligo.
Joindre à (se), Societatem et fœdus ineo cum aliquo, cohæreo, coalesco.
JOUES, Genæ, malæ.
JOUG, Jugum.
JOUISSANCE, Voluptas, lætitia, jucunditas.
— (Usage), Usus, usura.
Chercher partout des jouissances, Conquiro undique suavitates.
Jouir, Voluptatem percipio, perfruor, fruor, utor.
JOUR, Dies.
Jour ordinaire, non férié, Profestus.
Jour de fête, Dies festus.
Il commence à faire jour, Lucescit, lucere incipit.
Il fait jour, Lucet.
Au jour fixé, Ad constitutam diem.
Dès que le jour fut arrivé, Dies ubi illuxit.
Différer le jour, Diem profero.
Choisir son jour, Diem, tempus deligo, statuo.
Il faisait à peine jour, Vix lucescebat, aperiente se die, sub primam auroram, sub diluculum, albescente cœlo.
En plein jour, Multa jam die.
Vers la fin du jour, Inclinato in vesperam.
Pendant le jour, Clara luce, interdiu.
Un jour, Unquam.
Espace de deux jours, Biduum.
Le 2ᵉ et 3ᵉ jours se passèrent, Dies intercessit una, altera, tertia.
Journalier, Quotidianus.
Journellement, Quotidie, singulis diebus.
JOURNAL, Ephemeris.
JUGEMENT, Ratio, mens, judicium, existimatio, consilium, sententia, opinio.
Juger, Censeo, arbitror, puto, autumo, existimo, sentio, judico, statuo, decerno, examino.
Juger des autres par soi, Animum alterius ex meo specto.
Jugez le tout, Tua erit de re tota existimatio.
Judicieux (être), Sapio.
JUGEMENT, Judicatio, disceptatio, quæstio.
Casser un jugement, Judicatum infirmo.
Juger, Judico, judicium facio, litem decerno.
Judiciaire, Judicialis, forensis, judiciarius.
Juge, Arbiter, judex, quæsitor, disceptator.
Juge instructeur, Inquisitor, quæsitor.
Remplir les fonctions de juge, Judex sedeo.
Se présenter devant les juges, In jus adeo.
Corrompre ses juges, Judicium contamino.
JUMEAUX, Gemini fratres.
JURER, Dejero, juro.
Qui n’a pas juré, Injuratus.
JURISCONSULTE, Jurisconsultus, jurisperitus, legum peritus.
JUSQUE, Usque.
Jusqu’à ce jour, Ad id tempus.
Jusqu’à ce point, Eatenus, hactenus.
Jusqu’à ce que, Donec, dum, quoad usque.
Jusqu’à présent, Etiam nunc, nunc etiam, etiamnum, adhuc, etiam tum.
Jusqu’au bout, Usquequaque, omnino.
Jusqu’à un certain point, Quodammodo.
Jusque là, Eatenus.
Jusques à quand, Quousque, quamdiu.
Jusqu’ici, Hactenus, hucusque, adhuc, etiam nunc, ad hoc tempus.
Jusqu’où, Quatenus.
JUSTICE, Æquitas, jus, fas, justum, justitia.
Citer en justice, In judicium arcesso.
Livrer à la justice, Noxæ dedo.
Être absous en justice, Judicio liberor.
Rendre la justice, Judicia exerceo, jus do.
Faire justice des fausses opinions, Opinionum commenta deleo.
Juste, Justus, æquus, verus, meritus, debitus, legitimus.
Il est juste, Oportet, convenit, decet.
Justement, Juste, jam, recte, legitime, vere.
JUSTIFICATION, Purgatio, satisfactio, excusatio.
Justifier, Excuso, excusationem affero, a culpa eximo.
L
LÀ (sans mouvement), Ibi, in illo loco, isthic.
Là (avec mouvement), Illo, isthuc.
De là, Ex eo, inde, ideo, idcirco, quia, ea re, exin, exinde, illinc, proinde, dehinc, itaque.
LABORIEUX, Operosus, laboriosus, sollicitus.
LABOUR, Aratio, agricultura, agricultio.
Labourer, Aro, solum aratro perstringo, terram proscindo, solum opere renovo.
Laboureur, Arator.
LAC, Lacus.
LACET, Laqueus.
LÂCHE (non tendu), Incontentus, remissus.
LÂCHER, Omitto, missum facio.
LÂCHETÉ, Ignavia, dissolutio, resolutio, confutatio, rejectio.
Lâche, Ignavus, iners, dissolutus, negligens, effeminatus.
Lâchement, Dissolute, remisse, indulgenter, negligenter, ignave, effeminate.
LAIDEUR, Deformitas, pravitas, turpitudo.
Laid, Deformis.
Assez laid, Turpiculus.
Rendre laid, Deformo, fœdo, turpo, formam exstinguo, ornamentis omnibus spolio.
LAINE, Lana.
De laine, Laneus.
LAIT, Lac.
De lait, Lacteus.
LAITON, Auricalcum.
LAMBRIS, Laquear, lacunar.
LAMENTATION, Lamentatio, questus, plangor, gemitus, lamentum, ejulatio, ejulatus.
Lamenter (se), Deploro, lamentor, conqueror, ejulo, ploro, defleo, ingemisco, gemo.
Lamentable, Lacrimosus.
LAMPE, Lychnus, lucerna.
LANCE, Hasta, hastile.
Armé de lance, Hastatus, hasta armatus.
LANCER (action de), Emissio, jactus, ictus, conjectio.
LANCER, Jacio, immitto, conjicio, emitto.
Lancer en avant ses troupes, Copias produco.
Lancé, Incitatus.
LANGUE, Lingua.
Sa langue s’est déliée, Lingua soluta est.
Langage, Eloquium, sermo.
Langage élevé, Magniloquentia.
Langage arrogant, Superbiloquentia, sermo arrogans.
LANGUEUR, Languor, torpor, desidia, tabes, macies.
Languir, Marcesco, torpesco.
Languissant, Languidus, languens, tardus, debilitatus, enervatus, solutus.
Rendre languissant, Languefacio, languorem affero.
Devenir languissant, Elanguesco, languore conficior, infirmor.
Languissamment, Languide.
LANTERNE, Laterna.
LAPIDATION, Lapidatio, lapidum jactus.
Lapider, Lapido, lapidibus obruo.
Qui lapide, Lapidator, percussor.
LAQUAIS, Circumpedes.
LARCIN, Furtum.
LARES, Lares, penates.
LARGESSE, Donatio, largitas, liberalitas.
Faire des largesses, Elargior, largior, dono.
Qui fait des largesses, Largitor, corruptor.
Large, Prolixus, liberalis, benignus.
Largement, Large, largiter, liberaliter, copiose, munifice, effuse.
LARGEUR, Latitudo.
Large, Latus, amplus, laxus.
LARMES, Fletus, lacrimæ, lamentatio, planctus, ploratus.
Verser des larmes, Lacrimas fundo.
Émouvoir jusqu’aux larmes, Fletum moveo, ad lacrimas moveo.
Répandre des larmes, Lacrimas educo.
Retenir ses larmes, Cohibeo lacrimas.
Baigné de larmes, Lacrimabundus, udis oculis.
LASSITUDE, Lassitudo, defatigatio.
Las, Defessus, fatigatus, lassus, languens.
LATINITÉ, Latinitas.
Latin, Latinitas.
Latin (adj.), Latinus.
En latin, Latine.
LAURIER, Laurus.
Rameau de laurier, Laureola.
Couronne de laurier, Laurea.
Couronné de laurier, Laureatus.
LAVER, Abluo, lavo, purgo, diluo, expio, abstergo.
Se laver d’un reproche, Crimen dissolvo.
LÉCHER, Lingo, lambo, abligurio.
LEÇON, Documentum, admonitio, præceptum, exemplum, monumentum.
LECTURE, Lectio, evolutio.
— (A haute voix), Recitatio.
Donner lecture de, Recito, pronuntio.
Lire, Lego, perlego, evolvo.
— (A haute voix), Recito, pronuntio.
Lire sur les traits une expression de fureur, In facie vultuque vecordia inerat.
Lecteur, Lector, recitator, anagnostes.
LÉGÈRETÉ, Levitas, inconstantia, mobilitas, vanitas, futilitas.
Léger, Levis, minime gravis.
— (Vain), Nugatorius, ineptus, futilis, ventosus, inanis, vacuus, levis.
Légèrement, Leviter, leniter, molliter, tenuiter, nugatorie.
LÉGION, Legio.
Légionnaire, Legionarius.
LÉGITIMEMENT, Legitime, juste, jure, more majorum.
LÉGUER, Testamento aliquid relinquo.
LÉGUME, Legumen, olus.
LENDEMAIN (le), Postridie, postero die.
LÉNITIF, Fomentum, delinitio.
LENTEUR, Lentitudo, tarditas.
Lent, Lentus, tardus.
Lentement, Spisse, tarde, lente.
Aller lentement, Pedetentim eo.
LÈPRE, Scabies, lepra.
LEQUEL DES DEUX? Uter?
LÉSINERIE, Illiberalitas, sordes, avaritia.
LEST, Saburra.
LÉTHARGIE, Lethargus.
Léthargique, Veternosus.
LETTRE (Caractère d’imprimerie), Littera, nota, elementa litterarum.
Écrire en toutes lettres, Perscribo.
LETTRE (épître), Epistola, litteræ, tabella.
Écrire une lettre, Scribo.
Attendre une lettre, Litteras desidero.
Recevoir une lettre, Litteras accipio.
Répondre à une lettre, Epistolæ rescribo.
BELLES-LETTRES, Humaniores litteræ, humaniores disciplinæ, bonæ artes.
Se livrer à l’étude des belles-lettres, Litteris humanioribus me impendo.
Lettré, Litteratus, litteris instructus.
LEURRER, Conditionibus aliquem produco.
LEVAIN, Fermentum.
LEVANT (le), Oriens, ortus.
LEVÉE d’hommes, Evocatio, supplementum.
Lever des troupes, Copias contraho, legionum supplementa scribo.
Qui fait des levées, Evocator.
LEVÉE d’impôts, Exactio, vectigal, tributum, stipendium.
Lever les impôts, Pecunias describo, impero.
Côte personnelle, Exactio capitum.
Impôt de ports, Exactio ostiorum.
LEVER des astres, Ortus, exortus, oriens.
Lever, Extollo, erigo.
Lever (se), Consurgo, surgo, exsurgo.
Se lever du lit, Surgo, de lecto exeo.
Se lever par déférence, Assurgo, honoris causa surgo.
LÈVRES, Labia, labellum, labrum.
Du bout des lèvres, Summis, primoribus labris.
Je l’ai sur le bout des lèvres, Versatur mihi in primoribus labris.
LÉZARDE, Ruina.
LIAISON, Conjunctio, necessitudo, societas, consociatio, affinitas, consensio.
LIBATION, Libatio, libamentum.
LIBÉRALITÉ, Liberalitas, largitas.
Libéral, Liberalis, largus, munificus, beneficus, prolixus.
Libéralement, Liberaliter, large, munifice.
Donner libéralement, Largior, gratificor, largitionem facio.
LIBERTÉ, Libertas, immunitas, licentia.
Recouvrer la liberté, In libertatem me assero.
Donner la liberté, Libertatem largior.
Être en liberté, Libertatem habeo.
Enlever la liberté, Libertatem adimo.
Libérateur, Servator, conservator, assertor.
Libre, Solutus, liber.
De condition libre, Liberalis.
Libre (être), Vaco, nihil ago, cesso.
Librement, Libenter, audacter, fidenter, confidenter, solute, libere.
LIBERTINAGE, Lascivia.
LICENCE, Effrenatio, insolentia.
— (Permission), Licentia, libertas.
S’abandonner à la licence, Lascivio.
Réprimer la licence des mœurs, Licentiam morum præcido.
Licencieux, Lascivus, libidinosus, intemperans.
Licite (il est), Licet, fas est.
Licenciement, Dimissio.
LICENCIER, Dimitto, exauctoro.
LICTEUR, Lictor, apparitor.
LIE, Fæx.
LIEN, Vinculum, compedes, catenæ.
Lier, Devincio, obstringo, obligo, demereor, concilio, constringo, alligo, comprehendo.
Lier ensemble, Colligo, necto, constringo, ligo, vincio, conjungo, consocio, congrego, coagmento, concilio, connecto, devincio.
Se lier avec qqn, Familiaritatem cum aliquo contrahere.
LIERRE, Hedera.
LIEU, Locus, status.
— (Sacré), Locus sacer.
Tenir lieu de père, Pro parente fuit, instar parentis fuit.
Avoir lieu, Evenio.
Au lieu de, Vice, loco.
Au même lieu, Ibidem, in eodem loco.
De quelque lieu, Alicunde.
D’un autre lieu, Aliunde, ex alio loco, ex alia re.
Du même lieu, Indidem, ex eodem loco.
Passer d’un lieu dans un autre, Transmigro.
LIÈVRE, Lepus.
LIGNE, Linea.
J’ai pu à peine écrire une ligne, Vix versum unum exarare potui.
Dévier de la ligne, Aberro a proposito.
LIGNÉE, Progenies.
LIMAÇON, Cochlea.
LIMER, Perpolio, expolio, limo.
Limé, Limatus, perpolitus.
LIMITE, Limes, finis, terminus, extremitas, circumscriptio, regiones, determinatio, conclusio.
Dans certaines limites, Finite, definite.
Rester dans les limites, Regionibus me contineo.
Limiter, Determino, termino, constringo, concludo.
Limitrophe, Gens finitima, proximus, affinis.
LIN, Linteum.
De lin, Linteus.
Vêtu de lin, Linteatus.
LINÉAMENT, Lineamentum.
LION, Leo.
LIQUIDE, Humor, aqua, liquor.
— (Adj.) Liquidus.
Liquéfier, Liquefacio, mollio, liquo.
Liquéfier (se), Deliquesco, dissolvor, liquefio, diffluo, fluo.
LISSE, Levis.
Rendre lisse, Lævigo.
LISTE, Album, subscriptio, adscriptio.
LIT, Lectus, stratum, cubile, torus, grabatus.
LITIÈRE, Lectica, octophorus, stramen.
Porteur de litière, Lecticarius.
LIVIDE, Lividus.
LIVRE (poids), Pondo, libra.
LIVRE (volume), Liber, opus, volumen, codex, libellus.
Écrire un livre, Librum compono.
Feuilleter un livre, Librum evolvo, percurro.
Publier un livre, In lucem prodo librum.
LIVRER, Dedo, addico, do, trado, mancipo, prodo.
Livré à, Deditus.
LOCATION, Conductio, redemptio.
Louer, Conduco.
Locataire, Inquilinus.
Loué, Conductitius.
LOGER (en voyage), Diversor.
LOI, Lex, canon, regula.
Édicter une loi, Legem perfero.
Observer la loi, Legi pareo.
Violer la loi, Contra legem facio.
Abroger une loi, Legem irritam facio.
Agir conformément à la loi, Lege ago.
Législateur, Legislator, lator legis.
Légiste, Jurisconsultus, interpres legum.
Légal, Legitimus, æquus, secundum legem.
Qui n’est pas soumis à la loi, Exlex.
LOIN, Remote, procul.
Au loin, Eminus, e longinquo.
Bien loin que, Nedum.
Plus loin, Ultra, supra.
Voir de loin, Prospicio.
LOISIR, Otium, vacuum tempus, vacatio a labore.
Avoir de loisir, Otior, nihil ago, cesso, vaco, otio abutor.
A loisir, Otiose, per otium.
LONGUEUR, Longitudo, longinquitas, diuturnitas.
Long, Longus, longinquus, diuturnus, procerus.
Pour n’être pas trop long, Ne multus ac insolens sim.
A la longue, Mora.
LONGTEMPS, Diu, longo intervallo.
Longtemps avant, Diu ante, multo ante.
Longtemps après, Diu post, longo ex intervallo.
Qui dure longtemps, Diuturnus, longinquus.
Aussi longtemps que, Quamdiu, dum, quantum, tamdiu... quamdiu.
Il y a déjà longtemps, Pridem, dudum.
Si longtemps, Tanto tempore.
LORSQUE, Quum, cum, postquam, ubi, simul, simul ac.
LOUANGE, Prædicatio, celebratio, commemoratio, laudatio, præconium, commendatio.
Louer, Laudo, commendo, celebro, extollo, collaudo.
Louable, Laudabilis, laudandus, prædicandus, laude dignus, prædicabilis, tolerabilis.
D’une façon louable, Laudabiliter, recte, laudate, honeste, cum laude.
Loué, Laudatus, spectatus, probatus.
LOUCHE, Limus, obliquus.
LOUP, Lupus.
De loup, Lupinus.
LOURD, Onerosus, gravis, ponderosus.
LOYER, Locatio.
Donner à loyer, Loco.
LUCRE, Lucrum, feneratio.
LUGUBRE, Lugubris, funebris.
LUI-MÊME, Ipse.
LUIRE, Eluceo, emico, effulgeo, resplendeo, niteo, nitesco, splendeo, luceo.
Luire sur, Eluceo, illuceo, exorior, appareo.
Luisant, Nitidus, nitens.
LUMIÈRE, Lux, lumen.
Priver de la lumière, Obscuro, luminibus officio.
Qui craint la lumière, Lucifugus.
LUNE, Luna.
Relatif à la lune, Lunaris.
LUTTE, Contentio, certatio, luctatio, certamen, dimicatio, pugna, concertatio.
Lutter, Obsisto, pugno, dimico, certo, contendo, belligero, concerto, luctor.
Lutteur, Luctator.
LUXE, Luxus, opulentia.
Son luxe est extraordinaire, Luxus in eo est tantus, ut nihil supra possit esse.
LYCÉE, Lyceum.
LYRE, Fides, lyra.
Joueur de lyre, Fidicen, qui fidibus canit.
Lyrique, Lyricus.
M
Macérer, Macero, contero.
MÂCHOIRE, Maxilla, mala.
Mâcher, Mando.
MACHINE, Machina, machinamentum.
MACHINATION, Machinatio, artificium.
Machiner, Machinor, excoquo.
MAÇON, Structor.
MAGASIN, Receptaculum.
MAGE, Magus.
Magicien, Magus.
Magique, Magicus.
MAGISTRATURE, Magistratus, dignitas, honor, potestas.
MAGNANIMITÉ, Magnanimitas, magnitudo animi.
Magnanime, Magnificus, generosus, clarus.
MAGNIFICENCE, Apparatio, magnificentia, lautitia.
Magnifique, Speciosus, illustris.
Magnifiquement, Magnifice, opipare, laute, apparate, splendide, speciose, artificiose, eleganter, pretiose.
MAI, Maius.
MAIGREUR, Macies, gracilitas, tenuitas.
D’une maigreur extrême, Torridus macie.
Maigre, Macer, macie extenuatus, tenuis, gracilis.
MAIN, Manus.
Main droite, Dextera, dextra.
Main gauche, Sinistra.
En venir aux mains, Conflictum ineo, adversis signis maximo clamore concurro, cum hoste congredior.
Donne la main, Cedo manum.
Sous la main, Être sous la main, Suppeto, suppedito.
La dernière main, Perpolitio, expolitio.
Mettre la dernière main, Perficio, perpolio, elimo.
De main en main, Per manus.
Sous la main, Sub manu, præsto, in promptu, in manu, in manibus, ad manum.
MAINTENANT, Nunc, hoc tempore, hodie, modo.
MAINTENIR, Sustineo, tueor, labentem excipio.
MAIS, Ast, at, sed, atqui, certe, verum, sed, enim, autem, vero.
MAISON, Domus, ædes, domicilium, tectum, penates, lares.
Maison de campagne, Villa, prædium.
Demeurer chez soi, Domo se tenere, domi manere.
De la maison, Domesticus, familiaris, privatus, intimus.
MAÎTRE (de maison), Dominus, herus, paterfamilias.
— (Précepteur), Doctor, magister, præceptor, interpres, pædagogus.
Qui n’est pas maître de soi, Impos.
Maîtriser, Contineo, reprimo, cohibeo, coerceo.
Se rendre maître, Præoccupo, anteoccupo.
Être maître de sa colère, Iram in potestate habeo.
MAJESTÉ, Majestas, summa gravitas.
MAL, Malum.
Faire du mal à, Malefacio.
Mal, Male, prave, nequiter, perperam perverse, corrupte, vitiose.
Vos affaires vont mal, Claudicant res vestræ.
Parler mal de, Maledico.
MAL, Morbus.
Le mal empire, Crescit morbus.
Le mal diminue, Decrescit.
MALADIE, Morbus, invaletudo, ægrotatio.
Maladie invétérée, Inveteratio.
Arrêté, empêché par la maladie, Morbo præpeditus.
Malade, Æger, ægrotus, morbidus, invalidus, infirmus.
Malade (être), Ægroto, morbo sum implicatus, ægro corpore, sum.
MALADROIT, Inconcinnus, ineptus.
Maladroitement, Inepte, insulse.
MÂLE, Mas, masculus, virilis, fortis.
MALÉDICTION, Exsecratio, diræ, imprecatio.
Maudire, Exsecror, imprecor, abominor, detestor, diras alicui imprecor.
MALFAISANT, Maleficus, reus, damnificus.
MALFAMÉ, Infamis, turpis; sceleribus, ignominia notatus.
MALGRÉ, Ingratis, invito.
Malgré soi, Invite, repugnanter, invito.
Qui agit malgré soi, Invitus, rogatus, repugnans, coactus.
MALHEUR! Væ.
MALHEUR, Malum, damnum, incommodum, pestis, detrimentum, miseria, calamitas, pernicies, infortunium, ærumna.
Être sous le coup d’un malheur, Sum in maximis malis.
Éloigner un malheur, Pestem averto.
Un malheur menace, Malum imminet.
Tomber dans le malheur, In miseriam incido.
Être dans le malheur, Miseriis premor.
Arracher au malheur, A miseria vindico.
Être délivré d’un malheur, E malis emergo.
Malheureux, Infelix, miser, calamitosus, infortunatus, ærumnosus, nefastus, impius, prostratus, jacens.
Devenir malheureux, Malum contraho, in calamitatem incido.
MALHONNÊTE, Inhonestus, turpis, nequam, improbus.
Malhonnêtement, Inhoneste, spurce.
MALICE, Malitia, fraus, calliditas, nequitia.
Malicieusement, Malitiose, callide, versute, vafre, dolose, nequiter.
MALPROPRETÉ, Squalor, sordes, lutum.
Malpropre, Squalidus, sordidus.
Être malpropre, Squaleo, sordeo.
MALSÉANT, Inconveniens.
Il est malséant, Dedecet, indecorum est.
MALTRAITER, Aspere aliquem accipio, vexo, male tracto.
Qui maltraite, Vexator.
MALVEILLANCE, Malevolentia.
Malveillant, Malevolus.
MAMELLE, Mamma, uber.
Qui est à la mamelle, Lactens.
MANCHE, Manica.
Pourvu de manches, Manicatus.
MÂNES, Manes.
MANGER, Comedo, edo, cibum capio, cibum sumo, cœno.
— (Consumer), Exedo, consumo, obligurio.
Manger avidement, Helluor, comessor.
Je n’ai pas mangé depuis deux jours, Biduo nihil cibi cepi.
MANIEMENT, Tractatio.
Maniable, Tractabilis.
MANIÈRE, Modus.
A la manière de, Ritu.
A la manière des vieilles, Aniliter.
D’une autre manière, Aliusmodi, rationis disparis, alterius, dissimilis.
Par manière d’acquit, Oscitanter, negligenter, indiligenter, in speciem, per simulationem.
MANIFESTE, Manifestus, clarus, perspicuus, non obscurus, perspectus, apertus, evidens.
Manifester, Patefacio, in lucem profero, divulgo, præfero, significo.
Manifestement, Manifesto, palam, aperte, clare, perspicue.
MANŒUVRE (milit.), Exercitium.
MANŒUVRE, Operarius.
MANQUE de, Jejunitas, inopia, indigentia, penuria, egestas.
Manquer, Deficio, desum.
Il manque, Deficit, deest.
Manquer à, Delinquo, pecco, errorem committo.
Manquer de, Careo, vaco, deficior, vacuus sum, egeo, indigeo.
MANTEAU, Læna, amiculum, pallium.
Manteau militaire, Paludamentum.
Mettre son manteau, Onero humerum pallio, pallium humeris injicio.
Retrousser le manteau, Colligo pallium.
MANUSCRIT, Chirographum, volumen.
MARAIS, Palus.
Marécageux, Palustris.
MARÂTRE, Noverca.
MARAUDEUR, Prædator.
MARBRE, Marmor.
De marbre, Marmoreus.
MARCHANDISE, Mercimonium, merx.
Commerce de marchandise, Mercatura, negotiatio, nundinatio.
Marchand, Mercator, negotiator, qui mercaturam facit, propola.
MARCHÉ, Macellum, emporium, mercatus.
Jour de marché, Nundinæ, mercatus.
Tenue d’un marché, Nundinatus.
MARCHE, Ingressio, incessus, itio, ingressus, gressus.
Marcher, Incedo, ingredior, ambulo, eo.
Ils marchent rapidement, Celeres sunt.
MARÉCHAL-DE-CAMP, Supremus castrorum præfectus.
MARÉE, Æstus marini.
MARI, Maritus, vir.
MARIAGE, Matrimonium, conjugium, connubium, nuptiæ.
Contracter mariage, (en parl. d’une femme), Ineo matrimonium.
Faire un mariage, Matrimonio habeo conjugem.
Se marier, Nuptias concilio, uxorem duco.
Femme mariée, Matrona, mulier, uxor.
Non marié, Innuptus, non nuptus.
MARMITE, Olla.
MARQUE, Nota, signum.
Apposer une marque, Notam appono.
Faire une marque, Noto, signo.
Marquer, Consigno, obsigno, firmo.
Marqueté, Vermiculatus.
MARTEAU, Malleus.
MARTYR, Laureatus Fidei pugil.
MASQUE, Persona, larva, facies ficta.
Lever le masque, Integumenta evolvo, larvam depono.
Masqué, Larvatus, personatus.
Masquer la vue, Luminibus obstruo.
MASSACRE, Trucidatio, cædes, clades, jugulatio.
Massacrer, Interficio, neco, occido, cædo, jugulo, morte mulcto, interimo, contrucido.
MASSE, Moles.
En masse, Conglobatim.
MASSUE, Clava.
MÂT, Malus.
Matelot, Nauta, navita.
MATHÉMATIQUE, Mathematicus.
MATIÈRE, Materia.
Matériaux, Materia, apparatus.
MATIN (le), Mane, diluculo, prima luce, matutino tempore.
Matin (du), Matutinus.
MATURITÉ, Maturitas, tempestivitas, tempus maturum.
Mûr, Maturus, coctus, tempestivus, mitis.
Mûrir, Maturesco, maturo, mitesco, mitior fio, excoquo.
Les moissons mûrissent, Fruges prope maturitatem sunt.
MAUVAIS, Malus, inprobus, perditus, facinorosus, nequam, homo nihili.
MAUX, Miseria, calamitas.
Soulager les maux, Miseriam lenio.
MAXIME, Dogma, decretum, citum, præceptum.
MÉCANICIEN, Machinator, fabricator.
MÉCHANCETÉ, Improbitas, perversitas vecordia, malignitas.
Méchant, Improbus, sceleratus, nequam.
Méchamment, Improbe, maligne, malitiose, nefarie, perverse, nequiter.
MÉCONTENTEMENT, Bilis, ira.
MÉDIATEUR, Conciliator, pactor.
MÉDICAMENT, Medicamen, medicamentum, medicina, remedium.
MÉDECINE, Medicina, medicamentum, remedium, ars medendi.
Médecin, Medicus, medicinæ peritus.
MÉDIOCRITÉ, Mediocritas.
Médiocre, Modicus, mediocris, paucus, nonnullus.
Médiocrement, Modice, moderate, modeste, mediocriter.
Médisance, Maledictio, maledictum.
Médire, Maledico.
Médisant, Maledicus, obtrectator, mordax.
En médisant, Maledice.
MÉDITATION, Meditatio, commentatio.
Méditer, Meditor, attente cogito, commentor, contemplor, considero.
Méditer une ruse, Machinor.
Il médite je ne sais quoi au fond de son cœur, Clam nescio quid agitat.
MÉFAIT, Noxa, noxia, culpa, crimen.
MEILLEUR, Melior, potior, præstabilior, commodior, prior.
MÉLANCOLIE, Melancholia, atra bilis.
Mélancolique, Melancholicus.
MÉLANGE, Permistio, admistio, confusio.
Sans mélange, Meracus, merus.
Mêler, Promiscua habeo, commisceo, insero, confundo.
Mêler à (se), Me interpono, in res me immitto.
Mêlé, Promiscuus, mixtus, confusus.
MEMBRE, Artus, membrum.
Privé d’un membre, Mancus.
MÊME, Etiam, et, item, vel, quidem, profecto.
De même, Item, similiter, quoque.
De même que, Sicut, sicuti, perinde ut, similiter atque, velut, tanquam, quodammodo ac.
De la même manière, Itidem, similiter, pariter, item.
Et même, Quin etiam, idem.
Pas même, Ne quidem.
LE MÊME, Idem.
Mémoire, Memoria.
Avoir bonne mémoire, Memoria valeo.
Avoir une mémoire ingrate, Memoria vacillat.
Exercer la mémoire, Mémoriæ studeo.
Mémorable, Memorabilis, memorandus, memoria dignus.
De mémoire, Memoriter, e memoria, sine scripto.
Réciter de mémoire, Ex memoria pronuntio.
De mémoire d’homme, Post hominum memoriam.
MÉMOIRES, Commentarium, commentarii.
MENACE, Minæ, minatio, terror.
Proférer des menaces, Terrores jacto.
Menacer, Minor, minitor, terreo.
— (Être imminent), Impendeo, immineo, insto.
Menaçant, Minax, horrificus, minitabundus, minitans.
Menaçant (en), Minaciter, aspere.
MÉNAGER la chèvre et le chou, Utrosque parietes linio. (PROV.)
MENDICITÉ, Mendicitas.
Mendier, Mendico, ostiatim quæro.
Mendiant, Mendicus.
MENER, Propello, impello, propulso.
MENSONGE, Mendacium, falsitas.
Mentir, Mentior, ementior, mendacium dico.
Menteur, Mendax, fraudulentus.
Mensonger, Mendax, fraudulentus.
MENSUEL, Menstruus.
Mention, Commemoratio, mentio, recordatio.
Faire mention, Mentionem de re facio.
Mentionner, Commemoro, memoro, dico, memini, narro.
MENTON, Mentum.
MÉPRIS, Contemptio, contemptus, despicientia, despectio, vilitas, aspernatio, despectus.
Mépriser, Flocci facio, contemno, despicio, sperno, pro nihilo puto, rejicio aspernor, abhorreo, respuo, repudio.
Méprisable, Luteus, nullius pretii, ineptus.
MER, Pelagus, mare, pontus, æquor, salum.
La pleine mer, Altum.
En pleine mer, In salum.
Mal de mer, Nausea.
Se mettre en mer, Navigo, mare ingredior.
Marin, Marinus, maritimus.
— (Soldat), Classiarius.
MERCENAIRE, Mercenarius, operarius.
MÈRE, Mater, parens, genitrix.
MÈRE DE FAMILLE, Materfamilias.
Maternel, Maternus.
MÉRITE, Promeritum, meritum, beneficium.
Favoriser le mérite, Dignitati faveo.
Mériter, Mereo, mereor, commereo, promereor.
Je ne mérite pas autant, Non id est meritum meum, ut.....
Mériter (de), Benemereor, beneficio afficio, beneficium colloco.
Mérité, Meritus, justus, debitus.
MERLE, Merula.
MERVEILLE, Miraculum, prodigium, portentum.
A merveille, Mirum in modum.
Merveilleux, Portentosus, monstrosus, prodigiosus, mirandus, mirabilis.
Merveilleusement, Mirifice, mire, admirabiliter.
Mésintelligence, Dissidium, dissensio, divortium.
MESSAGE, Nuntium.
Messager, Nuntius, tabellarius, cursor.
MESSE, Res sacra, missa, res divina.
Dire la messe, Sacrum facio.
Servir la messe, Sacerdoti sacra operanti ministro.
Entendre la messe, Intersum divinis.
MESURE, Mensura.
— (Manière), Modus.
Garder la mesure convenable, Modum in rebus servo.
Avec mesure, Numerose.
Sans mesure, Immoderate, immodeste, extra modum.
Mesurer, Commetior, metior.
Qui mesure, Metator.
MÉTAL, Metallum.
MÉTAMORPHOSER, Transformo.
MÉTHODE, Methodus, via, ars.
Méthodiquement, Distincte, disposite, distribute.
METS, Esculenta, escæ, cibi, pulmentum.
METTRE, Pono, colloco.
Il se mit à, Cœpit.
MEUNIER, Pistor.
MEURTRE, Homicidium, cædes.
MEURTRIER, Homicida, sicarius, interfector.
Meurtrier (adj.), Internecinus, crudelis.
MIDI, Meridies.
De midi, Meridianus.
Avant midi, Ante meridiem.
Après midi, Post meridiem.
MIEL, Mel.
Rayon de miel, Favus.
Mielleux, Mellarius, mellitus, suavis, jucundus.
MIEN, Meus.
MIEUX, Melius, commodius, potius, præstabilius.
Un peu mieux, Meliuscule, aliquanto melius.
Aimer mieux, Malo, magis volo, præopto.
MIGRATION, Migratio, loci mutatio, discessus.
MILAN, Milvus.
De milan, Milvinus.
MILIEU (le), Medietas, medium, media pars.
Juste milieu, Mediocritas; nec parum, nec nimium.
Qui est au milieu, Medius, intermedius.
Arriver au milieu de la nuit, Nocte intempesta adsum.
MILITAIRE, Militaris.
MILLE, Mille.
— (Longueur), Millium, milliare.
Mille fois, Millies.
De mille façons, Multis modis.
Millésime, Millesimus.
MIME, Mima, mimus.
Miner, Peredo.
MINUTIEUX, Scrupulosus.
MIROIR, Speculum.
MISÈRE, Miseria, calamitas, ærumna.
Soulager la misère, Medeor inopiæ.
Misérable, Miserandus, miserabilis.
Misérablement, Miserabiliter, misere.
MISÉRICORDIEUX, Misericors, clemens.
MISSION, Expeditio sacra.
MOBILE, Mobilis, volubilis, instabilis, inconstans.
MOBILIER, Supellex.
A l’ancienne mode, Obsolete.
MODÈLE, Specimen, exemplum, exemplar.
MODÉRATION, Moderatio, modestia, modus, temperantia, gravitas.
Modérer, Moderor, modum adhibeo, freno, tempero, moderationem adhibeo, placo, domo, reprimo, impero animo, cohibeo iram.
Modéré, Moderatus, temperatus, restrictus.
Modérément, Sobrie, parum, modeste, moderate, modice, temperate, parce, restricte.
MODESTIE, Demissio, animi abjectio, verecundia.
Modeste, Demissus, humilis, modestus, pudens, verecundus.
Il est très modeste, Modestia animi est insigni.
Modestement, Pudenter, verecunde.
MODIFIER, Interpolo, renovo, muto.
Modifié, Modificatus.
MODIQUE, Modicus, mediocris, paucus.
Modiquement, Modice.
MOELLE, Medulla.
MOELLON, Cœmentum.
Bâti en moellon, Cœmentitius.
MŒURS, Mores.
Bonnes mœurs, Optimi mores.
Mœurs dépravées, Pravi mores.
Mœurs sévères, Castigati mores.
MOI, Ego.
MOINE, Monachus.
MOINEAU, Passer.
MOINS, Minus, secius.
Du moins, au moins, Saltem, modo.
Le moins possible, Minime, nequaquam.
Le moins du monde, Minimum.
MOIS, Mensis.
MOISSON, Messis, proventus.
Moissonner, Meto, messem facio.
Moissonneur, Messor.
MOITIÉ, Dimidia pars.
Moitié (par), Bipartito, bifariam.
Partagé par moitié, Dimidiatus.
MÔLE, Crepido.
MOLESTER, Pervello, vello, vellico.
MOLLESSE, Mollitia, mollities, teneritas.
Mou, Mollis, tener, tractabilis, flexibilis.
Mollement, Molliter, segniter, delicate.
MOMENT, Punctum, momentum.
Moments perdus, Horæ subsecivæ.
Moment défavorable, Alieno tempore.
En ce moment, Ibi.
Assigner un moment, Tempus alicui constituo.
Saisir le moment, Tempus scite capio.
Savoir choisir le bon moment, Commoditatis omnes articulos scio.
MON, Meus.
MONCEAU, Acervus, cumulus.
En monceau, Acervatim, summatim.
MONDE, Mundus, rerum universitas.
Mondain, Mundanus.
MONNAIE, Nummus, moneta.
Monnaie fausse, Nummi adulterini.
Battre monnaie, Nummos cudo.
Monétaire, Monetalis.
MONSTRE, Monstrum, portentum, prodigium.
Monstrueux, Monstrosus, portentosus.
Monstrueusement, Monstrose.
MONTAGNE, Mons.
Pied d’une montagne, Infimæ radices montis.
MONTÉE, Acclivitas, clivus, collis.
Monter, Ascendo, scando.
Montagneux, Montosus, montuosus.
Montueux, Clivosus.
MONTRER, Ostendo, exhibeo, expromo, expono, demonstro, indico, declaro, propono, in conspectu pono, monstro.
Montrer (se), Compareo, videor, adsum, palam sum, oborior, nascor.
Il se montre autre qu’il n’est, Alium se quam sit ementitur.
MONUMENT, Monumentum, opus publicum.
MOQUERIE, Irrisio, ludibrium, risus, cachinnus.
Moquer de (se), Insulto, illudo, ludo, ludificor, derideo, eludo, irrideo, naso suspendeo aliquem.
Moqueur, Nasutulus, nasutus, irrisor.
Moral, Moralis.
MORCEAUX (en), Particulatim, membratim, singillatim.
MOROSE, Illepidus, infacetus.
D’une façon morose, Morose, fastidiose, importune.
MORSURE, Morsus.
Mordre, Admordeo, abrodo.
Mordant, Dentatus, mordax, dicax.
En mordant, Mordicus.
MORT, Mors, interitus, letum, discessus, exitus, obitus, decessio.
Mort violente, Nex.
Se donner la mort, Necem mihi conscisco.
Menacer de mort, Mortem alicui minitor.
Donner la mort, Morte afficio.
Envoyer à la mort, Ad mortem do.
Mortalité, Mortalitas.
Moribond, Moribundus, moriens.
Mourir, Morior, decedo, e vita discedo, succumbo, vitam amitto, animam edo, intereo, ad DEUM excedo.
Que je meure, si, Ne vivam, si...
Mourir avant le temps, Præmorior, ante tempus morior.
Mourir de mort violente, Vita cum sanguine effluo.
Mourir de la peste, Peste conficior.
Mort, Mortuus.
Mortel, Mortifer, pestifer, letalis, mortalis.
MOSAÏQUE, Emblema vermiculatum.
MOT, Verbum, vox, vocabulum, dictum.
Bon mot, Sales, joci, facetiæ, urbanitas.
Mot d’ordre, Tessera.
A mots couverts. Tectis verbis.
Mot à mot, Verbis totidem, verbum pro verbo, ad verbum.
MOTIF, Causa.
MOTTE de terre, Gleba.
MOUCHE, Musca.
MOUCHER (se), Emungo.
MOUILLER, Humecto, humidum facio, madefacio.
Mouillé, Humidus, madidus, udus.
MOULIN, Pistrinum.
MOUSSE, Muscus.
Moussu, Muscosus.
MOUTON, Fistuca.
MOUVEMENT, Motus, motio, agitatio, impulsus.
Mouvement circulaire, Conversio, circumvectio.
Mettre en mouvement, Incito, impello, excito.
Faire signe par un mouvement de tête, Nuto.
De son propre mouvement, Sua sponte.
Mouvoir, Moveo, cieo, agito, impello, muto, commuto.
MOYEN, Ratio, via, modus.
Il connaît tous les moyens, Vias omnes aliquid faciendi tenet, omnes artes novit.
Chacun selon ses moyens, Pro se quisque.
Par tous les moyens possibles, Quoquomodo, pro virili parte.
MUET, Elinguis, mutus, indisertus, tacitus.
Rendre muet, Obmutesco.
MUGISSEMENT, Mugitus.
Mugir, Mugio, boo.
MULET, Mulus.
Muletier, Mulio.
De muletier, Mulionius.
MULTIPLIER, Multiplico.
Multiplier (se), Percrebresco.
MULTITUDE, Multitudo, frequentia, celebritas, turba, cœtus, vulgus.
MUNICIPALE (ville), Municipium.
Municipal, Municipalis.
MUR (de clôture), Maceria, paries, murus.
— (Fortifications), Mœnia, muri urbis.
Mural, Muralis.
MURMURE, Murmur, fremitus, mugitus, strepitus, susurrus.
Murmurer, Murmuro, commurmuror.
Murmurer à l’oreille, Insusurro.
MUSE, Musa.
MUSES, Musæ.
Musique, Musica, cantus, symphonia.
Aimer la musique, Musicæ studio teneor.
Faire de la musique, Modulate describo.
Musicien, Musicus, symphoniacus.
MUTILER, Mutilo, diminuo.
Mutilé, Mutilus, mutilatus.
MUTUEL, Mutuus, respondens.
Mutuellement, Mutue, mutuo.
Mystère, Mysterium, sacra res occulta.
N
NACELLE, Navicula.
NAGE (traverser à la), Trano, trajicio, transnato.
Nager, Nato, no.
Nager dans, Innato, inno.
NAGUÈRE, Dudum, jam pridem, nuper, recens, novissime.
NAISSANCE, Ortus, exortus.
Naissance illustre, Genus illustre.
De parents obscurs, Genus obscurum.
Par la naissance, Natu, ætate.
De naissance, Natalis.
Jour de naissance, Dies natalis, natalis.
Fête pour célébrer le jour de la naissance, Natalitia.
Relatif au jour de naissance, Natalitius.
Naître, Nascor, orior, in vitam venio, in lucem edor, exsisto.
Natal, Genitalis.
Sol natal, Genitale solum.
Faire naître, Incutio, injicio.
NAÏF, Simplex, credulus, sincerus.
Naïvement, Pueriliter, stulte.
NARINES, Nares.
NARRATION, Narratio, rerum gestarum expositio.
Narrer, Narro.
Narrateur, Pronuntiator, narrator.
NATION, Natio, gens.
National, Vernaculus.
NATURE, Natura.
NATUREL, Natura, indoles, ingenium, mores.
Naturel (adj.), Naturalis, nativus, innatus, insitus, genuinus, proprius.
Naturellement, Naturaliter, a natura, secundum naturam.
NAUFRAGE, Naufragium.
Faire naufrage, Naufragium facio, naufragio intereo.
Naufragé, Naufragus, naufragio ejectus, qui naufragium facit.
NAUSÉE, Nausea, stomachi fastidium.
Avoir des nausées, Nauseo, stomachi fastidio laboro.
NAUTIQUE, Nauticus.
NAVAL, Nauticus.
NAVIGATION, Navigatio.
Naviguer, Navigo, in navi vehor.
Navigable, Navigabilis.
Navigable (pas), Innavigabilis.
Navigateur, Nauta, navita, naviculator, navicularius, remex.
NAVIRE, Navigium, navis.
NE PAS, Non, neque.
NÉCESSITÉ, Necessitas, necessitudo, fatum.
Faire de nécessité vertu, Necessitati pareo.
Nécessaire, Necessarius, fatalis, opus, necesse, necessum.
Il est nécessaire, Oportet, necesse est.
Nécessairement, Necessario, necessarie, ex necessitate.
Nécessiteux, Pauperculus.
NECTAR, Nectar.
NÉGATION, Negantia, negatio.
Nier, Nego, abnuo, diffiteor, pernego, prorsus nego, recuso.
NÉGLIGENCE, Socordia, incuria, negligentia, neglectio.
Négliger, Negligo, non curo, rem segniter tracto.
Il néglige son devoir, Claudicat in officio.
Négliger tout pour obéir, Omnia postpono dum obedirem.
Négliger ses affaires, Rebus meis plane indormio.
Négligent, Oscitans, socors, deses, negligens.
Négligé, Inconcinnus, inurbanus.
Être négligé, Negligor, jaceo.
Négligemment, Oscitanter, negligenter, indiligenter, somniculose, socorditer.
NÉGOCE, Negotiatio, mercatura.
Faire le négoce, Negotior, mercaturam facio.
Négociant, Negotiator, mercator.
NÉGOCIATEUR, Pactor.
NEIGE, Nix.
Neigeux, Nivalis.
Plein de neige, Nivosus.
Il neige, Ningit.
NERF, Nervus, vis, robur.
Nerveux, Nervosus, fortis, robustus.
N’EST-CE PAS? Nonne, annon.
NETTEMENT, Plane, clare, aperte, perspicue.
NETTOYER, Depurgo, purgo.
NETTOYER à fond, Perpurgo.
NEUF en tout (Homme), Homo usu rerum tiro, nulla cognitione ornatus.
NEUF, Novem.
De neuf jours, Novendialis.
Neuvième, Nonus.
NEUTRE (demeurer), Medius sum.
NEVEU, Nepos.
NEZ, Nasus.
Qui a un grand nez, Nasutus.
NI D’UN COTÉ, NI DE L’AUTRE, Neutro, in neutram partem.
Ni l’un ni l’autre, Neuter.
NID, Nidus.
NIVEAU, Norma, perpendiculum.
NOBLESSE, Nobilitas, claritas, dignitas generis, vetustas familiæ, præstantia.
Faire partie de la noblesse, In nobilium ordinem adscribor.
Noble, Nobilis, clarus, insignis, genere nobili natus, magnanimus.
Noble de fraîche date, Homo novus.
Noblement, Insigniter, elate.
NOCE, Nuptiæ, matrimonium, nuptiarum dies.
Faire les apprêts des noces, Nuptias conficio.
Nuptial, Nuptialis.
NŒUD, Nodus.
Nouer, Religo, vincio, colligo, necto, connecto.
Noueux, Nodosus.
NOIR (subst.), Nigror.
Noir, Niger, ater, atratus, fuscus.
Vêtu de noir, Atratus, funebri vestimento indutus.
Noirâtre, Pullus, atratus, niger.
NOIX, Juglans, nux.
NOM, Nomen, vocabulum.
En mon nom, Meo nomine, ex me, meis verbis.
Donner un nom, Nomen alicui cudo.
Ils ont le nom sans la chose, Honorum vocabula habent, non dignitatis insignia.
Se faire un nom, Gloria floreo.
Nommer, Denomino, nomino, appello, voco, nomen pono, nuncupo.
Nommément, Nominatim.
NOMBRE, Numerus, multitudo, copia.
En grand nombre, Multus, permultus.
Nombreux, Multus, non pauci, numerosus, copiosus, frequens.
Peu nombreux, Infrequens.
NON, Non, haud, neutiquam, haudquaquam.
Et non, Nec, non, neque.
NONCHALANCE, Segnitia, inertia.
Nonchalant, Segnis, piger, languens, somniculosus.
Nonchalamment, Somniculose.
NOTE, Nota.
Noter, Noto, observo, signo.
Notable, Notabilis, conspicuus.
NOTION, Notio, cognitio, intelligentia, informatio.
NOTORIÉTÉ, Lux, perspicuitas.
Notoire, Testatus, exploratus, ratus, indubitatus.
NOTRE, Noster.
Le nôtre, Noster.
NOURRITURE, Nutrimentum, pabulum, pastio, esca, cibus, pastus, epulæ.
Nourrir, Alo, educo, nutrio, pasco.
Nourrir de (se), Vescor, edo, pascor, utor.
Nourricier, Nutricius.
Nourrissant, Esculentus.
NOUVEAUTÉ, Novitas.
Aimer la nouveauté, Novitatem amo.
Nouveau, Novus, recens, inauditus, inusitatus, per se cognitus, inopinatus, novitius.
De nouveau, De integro, iterum, rursum, rursus, denuo.
Rendre nouveau, Novo.
Nouvellement, Nove.
NOUVELLE, Nuntius, rumor.
Bonne nouvelle, Exoptatus nuntius.
Mauvaise nouvelle, Tristis nuntius.
Apporter des nouvelles, Nuntium affero.
Recueillir les nouvelles, Rumores excipio.
La nouvelle se confirme, Rumor crescit.
NOVICE, Inexercitatus, tiro.
NU, Nudus, nudatus, spoliatus, vacuus.
Mettre à nu, Nudo, spolio.
NUAGE, Nimbus, nubes.
Nuageux, Nimbosus.
NUANCER, Vario.
Nuancé, Varius.
NUIRE, Lædo, obsto, noceo, officio, detrimentum affero.
Nuisible, Nocens, noxius, perniciosus.
NUIT, Nox, tenebræ.
Passer la nuit blanche, Pervigilo.
Passer la nuit, Pernocto, noctem ago.
Être surpris par la nuit, Nox me oppressit.
Il fait nuit, Advesperascit.
Nocturne, Nocturnus.
Qui se fait la nuit, Noctuabundus.
Qui dure toute la nuit, Pernox.
Nuitamment, Noctu, nocte, nocturno tempore, in tenebris.
NUL, Nullus, nemo.
Nullement, Nequaquam, minime, haudquaquam, neutiquam.
O
OBÉISSANCE, Obedientia, obtemperatio.
Obéir, Obedio, pareo, monita sequor, imperata facio, obtempero.
Obéissance (avec), Obedienter.
OBÉRÉ, Obæratus.
OBJECTION, Objectum.
Objecter, Objecto, objicio.
OBJET, Res.
OBLIGATION, Obligatio.
— (Argent), Nomen.
Avoir en obligation, In nominibus habeo.
Faire une obligation de conscience, Religionem objicio.
Obliger, Obligo, obstringo, devincio, alligo.
Obligé, Obligatus, obstrictus, devinctus.
Je vous suis bien obligé, Maximis me beneficiorum vinculis obstrinxisti.
OBSCÉNITÉ, Obscœnitas, turpitudo.
Obscène, Obscœnus, turpis.
D’une façon obscène, Obscœne.
OBSCURITÉ, Tenebræ, caligo, nox, obscuratio, obscuritas.
Obscurcir, Obscuro, lucem eripio, tenebras obduco.
Obscur, Obscurus, tenebricosus, spissus, latens, opertus.
— (Embrouillé), Perplexus, intricatus, implicatus, tortuosus.
— (Ignoré), Ignobilis, humilis.
Naissance obscure, Ignobilitas, humilitas generis.
D’une façon obscure, Obscure, per nebulam, per caliginen, perplexe.
OBSÉDÉ (être), par mille pensées, Hinc inde cogito.
OBSÉQUIEUX, Obsequiosus.
OBSERVATION, Observatio, animadversio.
Observer, Circumspicio, adverto, considero, perpendo, observo, animadverto, noto, speculor, attendo.
OBSÈQUES, Funus, exsequiæ.
OBSERVATION, Consideratio, contemplatio.
— (Remarque), Animadversio, notatio.
Observer, Attendo, contemplor, observo.
— (Remarquer), Animadverto.
S’observer, Me ciscumspicio.
Observateur, Speculator, animadversor.
Observatoire, Specula.
OBSTACLE, Obstaculum, impedimentum, mora, impeditio, obex, nodus, vinculum.
Faire obstacle, Officio, noceo, obsum, obsto, obsisto.
OBSTINATION, Contumacia, pertinacia, pervicacia, obstinatio.
Obstiner (s’), Persto.
Obstiné, Pertinax, obstinatus, pervicax.
Obstinément, Pugnaciter, pertinaciter, præfracte.
OBSTRUER, Præstruo, oppilo.
OBTENTION, Impetratio.
Obtenir, Impetro, nanciscor, consequor, teneo, adipiscor, assequor.
Qui peut être obtenu, Impetrabilis.
OCCASION, Occasio, locus, tempus, opportunitas, ansa, causa, facultas.
A l’occasion, Pro re nata, e re nata.
Saisir l’occasion, Oblata opportunitate utor, tempus scite arripio.
Laisser passer l’occasion, Prætermitto facultatem.
Ne laisser passer aucune occasion, Nullum locum prætermitto.
Si l’occasion se présente, Si occasio tulerit.
OCCUPATION, Occupatio.
Occuper, Occupo, possideo.
Occuper de (s’), Sollicitus sum, pertracto, tracto.
S’occuper des affaires de quelqu’un, Tracto, curo res alicujus, procurator rerum alicujus sum.
Occupé, Laboriosus, operosus, occupatus.
Qui n’est pas occupé, Minime occupatus.
Occupé à, Versatus in aliquo, exercitatus, subactus.
ODEUR, Odor.
Exhaler une odeur, Fragro, odorem reddo, redoleo, odorem afflo, odorem spiro.
Odorant, Odoratus.
Odorant (être), Redoleo, oleo.
Odorat, Odoratus.
ODIEUX (faire retomber sur qqn tout l’), Invidiam omnem in aliquem trajicio.
Odieux, Perosus, odiosus.
Rendre odieux, In invidiam voco.
ŒIL, Oculus, lumen, acies.
Œil de la vigne, Gemma in vitibus.
Je n’ai point fermé l’œil de la nuit, Hac nocte nihil dormivi.
Jeter les yeux sur qqn, Oculos in aliquem conjico.
Sous les yeux, Ante oculos.
Placer sous les yeux, Ante oculos pono, rem in medio pono.
ŒUF, Ovum.
ŒUVRE, Opus, opera, artificium.
Mise en œuvre, Fabricatio, fabrica.
Bonnes œuvres, Actiones sanctæ.
OFFENSE, Offensa, injuria.
Offenser, Offendo, pecco, lædo.
OFFICE (bon), Officium, munus, muneris officium.
Répondre aux bons offices, Officiis mutue respondeo.
Rendre office pour office, Vinco studiis meis amici officia.
Officieusement, Officiose, amice.
OFFRE, Sollicitatio.
Offrir, Offero, defero, trado, refero.
S’offrir à la vue, Do me in conspectum.
OH! Hem! o!
OIE, Anser.
OISEAU, Volucris, ales, avis, volatilis.
Oiseleur, Auceps.
OISIVETÉ, Inertia, otium, ignavia, desidia, negligentia, fuga laboris.
Oisif, Iners, ignavus, piger, languidus, vecors, deses, otiosus, nil agens.
Oisif (être), Cesso, nihil ago, vaco, conquiesco, langueo.
OLIVE, Oliva, olea.
Olivier, Olea.
Lieu planté d’oliviers, Olivetum.
OMBRAGE, Ombraculum.
OMBRE, Umbra.
Qui reste à l’ombre, Umbratilis.
Ombrager, Opaco, obscuro.
Ombreux, Ombragé, Umbrosus, opacus, umbrifer, obscurus.
OMISSION, Prætermissio.
Omettre, Prætereo, omitto, missum facio, prætermitto, reticeo, relinquo.
ONAGRE, Onager, asinus silvester.
ONCE, Uncia.
ONCLE, Avunculus, matris frater.
ONCTION, Unctio, unctura.
ONGUENT, Onguentum.
Oindre, Illino, inungo, ungo, perungo; unguentis oblino, lino.
Qui oint, Unctor.
ONDE, Unda, fluctus.
ON DIT, ON RACONTE, Fama est, in vulgus exit; emanat rumor.
ONGLE, Unguis.
ONZE, Undecim.
OPÉRATION, Actio.
Opérer, Facio, ago.
La médecine opère, In venas se diffundit medicamentum.
OPINION, Existimatio, fama, opinio, sententia, consilium, voluntas, opinatio, sensus.
Donner de soi une bonne opinion, Bellam exspectationem mei concito.
Se faire une mauvaise opinion, Malam animo opinionem imbibo de aliquo.
Persister dans son opinion, Persevero in sententia, sto in eadem sententia.
Changer d’opinion, Sententiam repudio.
OPINIÂTRETÉ, Pertinacia, pervicacia, obstinatio.
Opiniâtre, Obstinatus, pertinax, pugnax.
Opiniâtrément, Præfracte, pertinaciter, pugnacissime, obstinate.
OPPOSITION, Oppositio.
Faire opposition, Refragor, adversor.
Opposer, Objecto, objicio, oppono.
Opposer (s’), Adversor, repugno, obsisto, obsto, contra pugno, resisto, obtrecto, contravenio, adversum me præbeo, oppono, objicio, renitor.
Opposé, Oppositus, dissentaneus, disparatus.
Être opposé à, Dissentio, dissideo, discrepo, in alia opinione sum.
OPPORTUNITÉ, Opportunitas, tempestivitas.
Opportun, Tempestivus, opportunus.
Opportunément, Tempestive, opportune.
OPPRESSION, Oppressio, obsessio, oppugnatio.
Oppressé (être), jour et nuit, Dies noctesque pungor ac stimulor.
Opprimer, Opprimo, obruo, pondere affligo, servitute oppressum teneo.
Oppresseur, Oppressor.
OPPROBRE, Nota, infamia, dedecus, ignominia, macula, labes.
OPTION, Optio, potestas eligendi.
Opter, Opto, exopto, expeto, eligo.
OPULENCE, Opulentia, opes.
Opulent, Opulentus, abundans, affluens, copiosus, dives, uber, plenus, refertus.
OR, Aurum.
Qui produit de l’or, Aurifer.
Qui a couleur d’or, Aureolus.
Orfèvre, Aurifer, vascularius.
ORACLE, Fatum, vaticiniam, oraculum, prædictio, ariolatio.
Débiter des oracles, Ariolor, divino, prædico.
ORAGE, Tempestas, turba, procella.
Orageux, Procellosus, nimbosus.
ORATEUR, Orator, concionator.
Orateur très abondant, Orator admodum copiosus.
Oratoire, Oratorius.
D’une façon oratoire, Oratorie, ornate, copiose, splendide.
ORBICULAIRE, Orbiculatus.
ORCHESTRE, Orchestra.
ORDRE, Ordo, dispositio, collocatio, œconomia.
Ordonner (mettre en ordre), Dirigo, constituo, ordino, dispono.
En ordre, Ordinate, ordinatim, ordino, composite, disposite.
Sans ordre, Passim, incomposite, perturbate, confuse.
Mal ordonné, Confusus, inordinatus.
ORDRE (commandement), Mandatum, imperium, jussum.
Ordre des dieux, Numen, divina potestas, providentia.
Exécuter un ordre, Mandata exsequor.
Être aux ordres (de), In potestate alicujus sum.
Ordonner, Præcipio, mando, injungo, impero, impono, jubeo, præscribo.
Sans l’ordre de, Injussu.
OREILLE, Auricula, auris.
Qui a de longues oreilles, Flaccus.
Satisfaire l’oreille, Aures impello.
Oreiller, Culcita, pulvinus, lectulus, stragulum.
ORGANISER, Constituo, decerno, statuo, præscribo, designo.
ORGE, Hordeum.
ORGIE, Perpotatio.
ORGUEIL, Superbia, contumacia, ostentatio, jactatio, vanitas, ferocitas.
Orgueilleux, Contumax, superbus, obstinatus.
Orgueilleusement, Elate, contumaciter, superbe, ferociter.
ORIENT, Oriens.
ORIGINE, Origo, principium, ortus, stirps, fons, caput, primordia.
Originaire, Oriundus, ortus, originem trahens.
Original, Examplar, exemplum, imago.
ORNEMENT, Exornatio, ornamentum, ornatus, species.
— (Du discours), Expolitio, exornatio, explicatio.
Orner, Exorno, expolio, illustro, decoro, illumino, cohonesto.
Orné, Ornatus, decoratus.
Peu orné, Inornatus, incomptus, sine nitore et palæstra.
D’une façon ornée, Ornate, splendide, composite.
Sans ornement, Inornate, inculte, ineleganter.
ORNIÈRE, Orbita.
ORPHELIN, Pupillus.
OS, Os.
Ossements, Ossa.
OSER, Audeo, non dubito, non vereor.
OSIER, Vimen.
Fait d’osier, Vimineus.
Lieu planté d’osier, Virgetum.
OSTENTATION, Jactatio, ostentatio, venditatio, obstinatio, vanitas.
ÔTAGE, Obses.
ÔTER, Adimo, aufero, eripio, detraho, tollo, extorqueo.
OU, Ve, vel, seu, sive, aut.
Ou non, Necne.
OÙ? Ubi, quo loco, ubinam, quorsum, quo, quem in locum.
Où en sont vos affaires? Quo loco res tuæ sunt?
D’où, Unde, ex quo, a quo.
Par où, Quo.
OUBLI, Oblivio, memoriæ lapsus.
Sauver de l’oubli, Facti memoriam a silentio vindico.
Oublier, Obliviscor, oblivio me capit.
Oublieux, Obliviosus, immemor.
OUI, Vere, certe quidem.
OUIE, Auditus, sensus audiendi, auditio.
OURAGAN, dévastateur, Tempestas calamitosa.
OURDIR, Machinor, ordior, texo, contexo, struo.
OUTRAGE, Contumelia, convitium, maledictum, ignominia, injuria, ludibrium.
Recevoir des outrages, Contumeliam accipio, sustineo.
Outrager, Maledico, contumelian alicui facio.
Outrageux, Coutumeliosus, injuriosus, maledicus, mordax.
Outrageusement, Contumeliose, per contumeliam, injuriose.
OUTRE, Præter, supra, extra.
En outre, Præterea, insuper, ad hæc.
Passer outre, Transgredior.
OUVRAGE, Opus, opera, artificium.
Ouvrages de fortification, Opus, munitio.
Petit ouvrage (opuscule), Opusculum.
Ouvrier, Opifex, artifex, effector, faber.
D’ouvrier, Fabrilis.
OUVERTURE, Apertura, hiatus, labes.
Ouvrir, Aperio, patefacio, recludo, resero.
Ouvrir la bouche, Hisco.
Ouvrir (s’), Patesco, pateo.
Ouvert, Pervius, apertus, patens, planus, manifestus.
— (Sincère), Simplex, sincerus.
Ouvert (être), Hio, disjunctus sum, pateo.
Ouvertement, Aperte, publice, plane, palam, non obscure, non dissimulanter, patenter, propalam.
— (Franchement), Candide, ingenue, sincere, simpliciter.
P
PACIFICATION, Pacificatio.
Pacifié, Paco, sedo, in tranquillum redigo, pacatum reddo.
Pacifier, Pacatus, quietus, tranquillus.
Pacificateur, Pacificator.
Qui doit rétablir la paix, Pacificatorius.
Pacifique, Pacificus, quietus.
PACTE, Pactum, pactio, conventio, conventum, constitutum, fœdus, decisio, conditio, fides.
Pactiser, Depaciscor, paciscor, spondeo.
PAGE, Tabella, pagella, pagina.
PAÏEN, Falsorum numinum cultor.
PAILLE, Palea.
PAIN, Panis.
PAIR, Similis, geminus, pur.
PAIX, Pax, concordia, tranquillitas.
Faire la paix, Redeo cum aliquo in gratiam, pacem constituo.
Les condition de paix n’ont pas été acceptées, Ad pacis conditiones adduci non potuere.
Rompre la paix, Pacem irritam facio.
Paisible, Tranquillus, placidus, lenis, quietus, pacatus, mitis, clemens.
Paisiblement, Placide, leniter, pacate.
PALAIS (membre), Palatum.
Palais, (demeure royale), Regia, palatium.
PALESTRE, Palæstra, gymnasium.
PÂLEUR, Pallor.
Pâlir, Expallesco, exalbesco, pallore suffundor, palleo.
Pâle, Pallidus, lividus, exsanguis, decolor.
PALIMPSESTE, Palimpsestus.
PALINODIE, Palinodia, retractatio.
PALISSADE, Vallus.
Palissader, Præsepio.
PALLADIUM, Palladium, signum Palladis.
PALME, Palma, victoria.
Qui mérite la palme, Palmaris.
PALMIER, Palma.
PALLIUM, Pallium.
Vêtu du pallium, Palliatus.
PALPER, Pertracto, tracto, palpo, palpor.
Palpable, Tractabilis.
Pampre, Pampinus.
PANACÉE, Panchrestum, medicamentum.
PANÉGYRIQUE, Panegyricus.
PANTHÈRE, Panthera.
PAON, Pavo.
PAPE, Summus Ecclesiæ Pastor.
Élire un Pape, Summum alicui pontificatum defero.
PAPIER, Charta.
Papier (grand format), Macrocolum, charta.
— (Buvard), Bibula.
Main de papier, Scapus chartæ.
Feuille de papier, Chartæ pagina.
PÂQUES, Pascha.
PAR, Per.
PARADE, Ostentus.
Faire paradé, Ostento.
Qui fait parade de, Ostentator, gloriosus.
PARADOXE, Paradoxa.
Par-dessus, Supra.
PARAÎTRE, Videor, appareo, speciem affero, orior, nascor.
PARALLÈLE, Comparatio, similitudo.
PARALYSIE, Paralysis.
PARASITE, Parasitus, mensarum assecla.
PARCELLE, Particula, appendicula.
PARCE QUE, Quod, quia, quoniam, propterea, ob eam causam.
PARCHEMIN, Membrana.
PARCOURIR, Peragro, perambulo, percurro.
— (En esprit), Mente peragro.
— Passer légèrement sur, Breviter decurro, strictim attingo, percurro.
PARDON, Venia.
Demander pardon, Veniam rogo.
Pardonner, Ignosco, parco, veniam do, remitto, condono.
PAREIL, Similis, par, compar, æqualis, talis.
Rendre la pareille, Par pari reddo.
Pareillement, Similiter, item, itidem, pariter, perinde, juxta, eo loco, etiam, quoque.
PARENTÉ, Cognatio, propinquitas, gentilitas, consanguinitas.
Parenté (paternelle), Agnatio.
Parent, Cognatus, sanguine conjunctus, propinquus.
Parents, Parentes.
PARER un coup, Declinatione corporis ictum effugio.
PARESSE, Pigritia, ignavia, inertia, segnities, desidia, negligentia, languor, socordia.
Paresseux, Ignavus, iners, socors, cessator, deses, otiosus, qui cessat, languidus, piger, indiligens, segnis.
Être paresseux, Pigror.
Avec paresse, Indiligenter, negligenter.
PARFOIS, Interdum, nonnunquam.
PARFUM, Unguentum.
Parfumeur, Unguentarius, pigmentarius.
PARI (faire un), Sponsione aliquem lacesso.
Gagner un pari, Sponsionem vinco.
PARJURE, Perjurium, perfidia.
Parjurer (se), Pejero.
Qui se parjure, Perjurus.
PARLEMENTAIRE, Internuntius, interpres, caduceator.
PARMI, Inter.
PAROLE, Locutio, sermo, eloquium, effatum, verbum.
Bonne parole, Benedictum.
Douce parole, Blandiloquentia.
Prendre la parole, Silentium rumpo, loquor.
Il perdit l’usage de la parole, Lingua illi constitit.
Parler, Loquor, sermonem confero, aio, dico, enuntio, exprimo.
Parler souvent de, De aliquo frequenter sermocinor.
Parler le premier, Præloquor.
Parler avec insolence, Insolenter loquor.
Parler contre qqn, Obloquor.
On parle beaucoup de, Sermo multus est de.
Donner sa parole, Fidem do.
Engager sa parole, Fidem do alicui.
Garder la parole donnée, Fidem quam dedi præstabo.
Violer sa parole, Fidem frango.
Dégager sa parole, Nomen salvo.
Sur ma parole, Fide mea.
PARC, Stabulum.
Parquer, Stabulor.
PARRAIN (être), Ex baptismo levo, e sacro fonte suscipio.
PARRICIDE (crime), Parricida.
PARSEMER, Conspergo, aspergo, respergo.
PART de (faire), Impartio, impertio, impertior.
Qui prend part à, Particeps, consors.
Participer, Particeps sum.
Faire participer, Participo, participem facio, socium adjungo.
Qui participe à, Particeps, consors.
A part, Seorsum, separatim, discrete, distincte.
Mettre à part, Sepono, segrego, separo.
De part et l’autre, Utrinque, ab utraque parte, utrobique, hinc et illinc.
Nulle part, Nusquam, nullo in loco.
Quelque part, Alicubi.
— (Avec mouvement), Aliquo, in aliquem locum.
De quelque part que ce soit, Undelibet.
De toutes parts, Undique.
En bonne part, In optimam partem.
PARTAGE, Divisio, partitio, distributio.
Échoir en partage, Obtingo, obvenio.
Partager, Partior, divido, partitionem facio.
Faire partager à, Impertior.
Qui partage, Divisor.
PARTI, Factio, secta, partes.
Se joindre au parti de, Factionem sequor alicujus.
Quitter le parti de, Descisco, deficio.
Partisan, Adjutor, particeps, socius, fautor, assecla, assectator.
Être partisan des idées nouvelles, Rebus novis studere.
PARTIE, Pars, portio, membrum, species, forma.
Quitter la partie, Hastam abjicio.
En partie, Partim.
Particulier, Singularis, peculiaris, proprius, privatus.
En particulier, Speciatim, nominatim, seorsum, singulatim, præter cæteros, privatim, clam.
Particulièrement, Singulariter, singulari modo.
PARTIR, Proficiscor, discedo.
A partir de, Ab.
PARTOUT, Usquequaque, ubique.
Partout où, Ubicumque, quocumque in loco, quocumque.
PARURE, Ornamentum, decus.
Parer, Orno, decoro, ornatus affero, ornamentis afficio.
PARVENIR, Pervenio, devenio.
PAS ENCORE, Nondum, necdum, non adhuc.
PAS, Passus, gradus, gressus.
Faux pas, Lapsus, lapsio, prolapsio.
Céder le pas, De via concedo, deflecto a via, iter præbeo.
Sortir d’un mauvais pas, Ex nassa exeo.
Pas à pas, Pedetentim, sensim, gradatim, sensim sine sensu.
PASSABLE, Tolerabilis, patibilis.
PASSAGE, Transitus, transmissio, meatus.
Se frayer un passage, Ferro mihi viam facio.
Passer dans, Immigro, migro, solum coloniis occupo.
Passer devant, Prætergredior, præterlabor.
Passer d’une chose à l’autre, Accedo, delabor, defluo.
Passer outre, Prætervehor.
Faire passer, Traduco, trajicio.
Action de passer, Traductio.
Qui fait passer, Traductor.
Passer le temps, Dego.
Passer (omettre), Prætermittere.
En passant, Obiter, leviter, tenuiter, mediocriter.
Passager, Vector.
Qui transporte, Vector.
Passager (qui ne dure pas), Brevis, fugax, caducus.
Passé, Præteritus, transactus, anteactus.
PASSEPORT, Diploma.
PASSE-TEMPS, Exercitatio, ludicrum, ludus.
PASSEREAU, Passer.
PASSION, Cupido, cupiditas, libido, cupiditatis sitis.
S’abandonner aux passions, Libidini parere.
Réprimer les passions, Coercere cupiditatem.
PASTEUR, Pastor.
Pastoral, Pastoralis, pastoritius.
PÂTE, Massa.
PATHÉTIQUE, Patheticus.
PATIENCE, Patientia, tolerantia.
Patient, Patiens.
Patiemment, Patienter, tranquille, toleranter, fortiter, constanter, æquo animo.
PATRIE, Patria, sedes natalis, terra parens.
Patriotique, Patrius.
PATRIMOINE, Patrimonium, hereditas.
Manger son patrimoine, Consumo patrimonium meum; fortunas meas abligurio.
PATRONAGE, Patrocinium, advocatio, defensio.
Se mettre sous le patronage, In alicujus fidem me trado.
Patron, Patronus, defensor, custos.
PÂTURAGE, Pastio, pastus, pabulum, pascua.
Faire paître, Pasco.
PAUME, Palma.
PAUPIÈRES, Palpebræ.
PAUSE, Distinctio, interjunctio.
PAUVRETÉ, Egestas, paupertas, inopia, indigentia, mendicitas, domestica difficultas.
Être réduit à la pauvreté, Inopia premor.
Pauvre, Egenus, pauper, egens, inops.
Pauvrement, Jejune, tenuiter, exiliter.
PAVÉ, Pavimentatum.
Pavé, Pavimentatus.
PAVOT, Papaver.
PAIE, Stipendium.
PAYEMENT, Pensio, solutio.
Payement (argent comptant), Repræsentatio.
Payer, Dependo, pendo, solvo, pensito, persolvo.
Payer comptant, Pecuniam repræsento.
Faire payer, Exigo, de pecunia appello.
PAYS, Regio.
De notre pays, Nostras.
De votre pays, Vestras.
Du pays, Vernaculus, domesticus.
Paysan, Paganus.
PEAU, Pellis, cutis, corium, membrana.
Couvert d’une peau, Pellitus.
PÊCHE, Piscatus.
Pêcher, Piscor.
Pêcheur, Piscator.
PÉCHÉ, Peccatum, delictum, crimen, culpa, noxa, noxia, maleficium, erratum.
Pécher, Pecco, scelus admitto, rem nefariam committo, scelera facio.
Commettre le péché mortel, Lethali noxa me obstringo.
Se rendre coupable de péché véniel, Me levioris culpæ labe polluo.
PÉCULE, Peculium.
PEIGNE, Pecten.
Peigner, Pecto.
Peigné, Comptus, ornatus, compositus.
À PEINE, Vix, vix dum, vix jam.
PEINE, Molestia, cura, sollicitudo, angor, pœna, ægritudo, negotium, studium, labor, opera, supplicium.
Avoir de la peine, Doleo, dolorem capio, indoleo, condoleo, mœreo, angor animo, dolore ardeo.
Se donner de la peine, Operor.
Se donner mille peines, Sudo.
Se mettre en peine de, Curo, sollicitus sum.
Perdre sa peine, Operam, tempus perdo.
Faire qqche qui en vaille la peine, Operæ pretium facio.
Faire peine, Piget.
Avec peine, Gravate, difficulter, ægre, moleste, dolenter, laboriose.
PEINE (châtiment), Mulcta, pœna.
Remettre une peine, Mulcta gratiam facio.
Subir une peine, Do pœnas.
Porter la peine de, Non effugio pœnam.
PEINTURE, Pictura.
Peindre, Depingo, pingo, describo.
Peindre au vif, Effigiem ad germanum exprimo.
Peintre, Pictor.
PÊLE-MÊLE, Promiscue, sine discrimine, permiste, perturbate, confuse.
PÈLERINAGE (faire un), Sacram peregrinationem obeo.
PÉNATES, Penates, dii patrii, lares.
PENCHANT, Inclinatio, flexio, inflexio, proclivitas, facilitas, propensio.
Penchants (suivre ses), Servio cupiditatibus, Cf. Pente.
Pencher vers, Acclino, inclino, flecto ad aliquid.
Pencher (se), Inclino, vergo, procumbo.
PENTE, Declivitas, inclinatio, proclivitas, facilitas.
Qui est en pente, Declivis, inclinatus, incurvus.
En pente, Procliviter.
PENDAISON, Suspendium.
Pendre, Pendeo, suspensus sum, hæreo.
PENDANTS d’oreilles, Inaures.
PENDANT, Pendulus, pensilis.
PENDANT, Per, interea.
Pendant ce temps, Interim, inter hæc.
PÉNÉTRATION d’esprit, Acumen, perspicacia; ingenii vis, subtilitas, sagacitas, calliditas, solertia.
Pénétrer, Permano, pervenio, penetro, permeo, pervado.
Pénétrer les autres de ses pensées, Sententiam meam in aliorum mentibus defigo.
Pénétrant, Acer, vehemens, acutus, strenuus.
Pénétrable, Penetrabilis.
Avec pénétration, Sagaciter, callide.
PÉNIBLE, Laboriosus, operosus, molestus, difficilis.
Péniblement, Ægre, vix, gravate, moleste.
PÉNITENCE (faire), Pœnitens consilii impii factique serio resipisco.
PENSÉE, Cogitatio.
Rejeter une pensée, Cogitationem abjicio.
Développer sa pensée, Volvo sententias.
Mille pensées m’obsèdent, Hinc inde cogito; animus diversa agitat.
Penser, Cogito, meditor, commentor, sentio, animo agito, censeo, existimo, opinor, puto, autumo, reor, arbitror.
Il pense tout savoir, Omnia se intelligere arbitratur.
PÉNURIE, Penuria.
PÉPINIÈRE, Seminarium.
PERCER, Pungo, stimulo, perforo, suffodio.
PERCEVOIR, Sentio, sensum accipio, intelligo.
PERCHE, Contus, sudes.
PÈRE, Pater, parens, genitor.
Père de famille, Paterfamilias.
Paternel, Paternus, patrius.
Paternellement, Patrie.
PERFECTION, Absolutio, perfectio.
Perfectionner, Perficio, perpolio, polio, expolio, exorno.
Parfait, Expolitus, perpolitus, perfectus.
Parfaitement, Polite, ornate, eleganter, splendide, perfecte, absolute, luculenter, copiose.
PERFIDIE, Fraus, dolus, machina, insidiæ, perfidia.
Perfide, Insidiosus, fraudulentus, dolosus, perfidiosus, fallax, improbus.
Perfidement, Perfidiose, fallaciter, fraudulenter, insidiose.
PÉRIL, Periculum, discrimen.
Être en péril, Periclitor, in periculo sum, in discrimine versor.
Périlleux, Periculosus, anceps.
Périr, Intercido, cado, pereo, intereo.
Faire périr, Neco, necem affero, interficio.
PÉRIODE, Periodus, ambitus, circuitus.
PÉRISTYLE, Peristylum.
PERLE, Margarita.
PERMISSION, Permissio, permissus, concessus, facultas, licentia, venia, concessio.
Obtenir une permission, Facultatem adipiscor.
Enlever une permission, Facultatem alicui adimo.
Permettre, Permitto, concedo, sino, patior, licentiam largior, fero.
Il est permis, Licet, licitum est, jus est, copia est.
PERNICIEUX, Perniciosus, exitiosus, pestifer.
D’une façon pernicieuse, Perniciose, pestifere.
PERPÉTUITÉ, Perennitas, perpetuitas.
Perpétuel, Perennis, perpetuus, jugis, æternus, sempiternus.
PERRUQUE, Capilli ficti, adsciti, adventitii.
PERRUQUIER, Tonsor.
PERSÉVÉRANCE, Perseverantia, assiduitas, constantia, permansio.
Persévérer, Persevero, persto, persisto, permaneo.
Persévérance (avec), Perseveranter, constanter.
PERSIFFLER, Vellico, pervello.
PERSISTER, Persisto, persto, persevero, maneo, permaneo.
PERSONNE, Nemo, nullus.
PERSONNE, Persona.
Qui est là en personne, Præsens.
Personnage, Persona, larva.
PERSPICACITÉ, Perspicuitas, acumen, solertia.
Perspicace, Perspicax, solers, acutus, ingeniosus.
PERSUASION, Persuasio, persuasus.
Persuader, Persuadeo, fidem facio, ad credendum duco.
PERTE, Amissio, jactura, detrimentum, damnum, pernicies, exitium, labes, pestis, calamitas.
Préparer la perte de quelqu’un, Perniciem alicui affero.
Perdre, Amitto, dimitto, perdo, jacturam facio.
PERTURBATEUR, Turbator.
PERVERSITÉ, Perversitas, pravitas, improbitas.
Pervers, Perversus, improbus.
Perverti, Perditus, profligatus.
PESANTEUR, Gravitas, pondus.
Peser, Appendo, penso, expendo, perpendo, examino, exquiro.
— (Examiner), Æstimo.
Pesant, Gravis, onerosus, ponderosus.
PESTE, Pestilentia, pestis, pernicies, lues, contagio, tabes.
La peste sévit, Sævit pestis.
Pestilentiel, Pestifer, perniciosus, tabificus.
PETIT d’un animal, Pullus.
PETITESSE, Parvitas, exiguitas.
Petit, Minutus, parvus, angustus, exiguus, exilis, pusillus, brevis.
Si petit, Tantulus, tantillus.
En petites parties, Minute, jejune, tenuiter.
Petitement, Exigue, tenuiter, exiliter.
PETIT-FILS, Nepos.
PÉTULANT, Petulans, protervus, audax.
PEU, Paucus, rarus, modicus, exiguus.
En peu de mots, Presse, breviter.
Peu après, Paulo post.
Peu d’années après que..., Paucis annis, quam.
Peu avant, Paulo ante.
Peu s’en faut, Pene, prope.
A peu près, Fere, pene, propemodum, prope, non multo secus.
Peu à peu, Paulatim, seorsim, pedetentim, lento gradu, sensim sine sensu.
Trop peu, Perparum, minimum.
Un peu, Aliquanto, paulum, aliquantulum, nonnihil, leviter, paulisper, aliqua ex parte, aliquid, aliquantum, haud multo, paululum, paulo.
PEUPLE, Populus, plebs, vulgus, natio gens, turba.
Peuplé, Numerosus.
PEUR, Pavor, timor.
Avoir peur, Paveo, timeo.
Trembler de peur, Paveo, timeo.
PEUT-ÊTRE, Forsitan, fortassis, fortasse, forte, casu, fortuna, forsan.
PHALANGE, Phalanx.
PHARMACIEN, Pharmacopola.
PHILOSOPHIE, Philosophia, studium vel amor sapientiæ.
Philosopher, Philosophor, philosophiam colo.
Philosophe, Philosophus, philosophiæ sectator.
Philosophique, Philosophicus.
PHYSIONOMIE, Facies, vultus, species oris.
PHYSIQUE, Physica, explicatio naturæ.
A la façon des physiciens, Physice.
Physicien, Physicus.
PIC (taillé à), Præruptus.
PIÈCE de théâtre, Fabula, tragœdia.
PIÈCES (action de mettre en), Laniatus, laniatio.
Mettre en pièces, Lanio, dilanio, lacero, discerpo, dilacero.
PIED, Pes.
Aller à pied, Pedibus iter facio.
Mettre pied a terre, Ad pedes desilio.
Se jeter aux pieds, Ad pedes alicujus voluto.