P (continued 8)
Reading edition
*Plumilha*, f. Pequena pluma para enfeite. Pequeno enfeite, semelhante a uma pluma.
*Plumista*, m. e f. Pessôa, que faz negócio de plumas.
* *Plumitivo*, m. Fam. e deprec. Jornalista; escritor público. Cf. Oliv. Martins, Filhos de D. João I, 178; Ortigão, Praias, 41. (Fr. plumitif)
* *Plumo*, m. Ant. O mesmo que prumo. Loc. adv. A plumo, a propósito. Cf. Aulegrafia, 108 e 164. (Do lat. plumbum)
*Plumoso*, adj. Que tem plumas; ornado de plumas; que tem fórma de pluma. (Lat. plumosus)
*Plúmula*, f. Bot. Parte do embryão vegetal, de que se há de formar a haste. (Lat. plumula)
* *Plumulária*, f. Gênero de pólypos, cujos tentáculos têm a apparência das barbas da penna. (De plumula)
* *Plumuliforme*, adj. Bot. Que tem fórma de pluma ou penna. (Do lat. plumula + forma)
*Plural*, adj. Gram. Que indica mais de uma pessôa ou coisa nos nomes e nos verbos. M. Flexão de um nome ou verbo, para indicar que êlles se referem a mais de uma coisa ou pessôa. (Lat. pluralis)
*Pluralidade*, f. O maior número. Multiplicidade. Multidão. O geral. Qualidade, attribuida a mais de uma coisa ou pessoa: o problema da pluralidade dos mundos habitáveis. Gram. Carácter de um termo, que está no plural. (Lat. pluralitas)
*Pluralizar*, v. t. Pôr no plural. Usar no plural. * Aumentar em número, multiplicar. Cf. Galhegos, Virgínidos, III, 65.
* *Pluri…*, pref. (designativo de um número indeterminado, mas, pelo menos em Botânica, menor que o designado pelos suf. multi… e poly…) (Do lat. plus, pluris)
*Pluriarticulado*, adj. Que tem muitas articulações. (De pluri… + articulado)
* *Pluricellular*, adj. Bot. Diz-se do ovário ou do fruto, que contém certo número de cellulas, não muito considerável, mas indeterminado. (De pluri… + cellular)
* *Pluricelular*, adj. Bot. Diz-se do ovário ou do fruto, que contém certo número de celulas, não muito considerável, mas indeterminado. (De pluri… + celular)
*Pluridentado*, adj. Que tem muitos dentes. (De pluri… + dentado)
* *Plurifloro*, adj. Bot. Que tem muitas flôres. (Do lat. plus + flos)
* *Plurigamia*, f. O mesmo que polygamía.
*Plurilobulado*, adj. Que tem muitos lóbulos. (De pluri… + lobulado)
*Plurilocular*, adj. Que tem muitos lóculos. (De pluri… + locular)
* *Pluriovulado*, adj. Que tem muitos óvulos. (De pluri… + óvulo)
* *Pluripartido*, adj. Bot. Diz-se do cálice, em que o número das divisões se não fixa. (De pluri… + partido)
* *Pluripétalo*, adj. O mesmo que polypétalo.
* *Pluriseriado*, (se) adj. Bot. Disposto em muitas séries. (De pluri… + série)
* *Plurisseriado*, adj. Bot. Disposto em muitas séries. (De pluri… + série)
* *Plurivalve*, adj. O mesmo que multivalve.
* *Plúsia*, f. Gênero de insectos lepidópteros nocturnos. (Do gr. plusios)
*Plutão*, m. Poét. O fogo. (De Plutão, n. p.)
* *Plutarcho*, m. Fig. Biógrapho. Chronista de vidas illustres. (De Plutarco, n. p.)
* *Plutarco*, m. Fig. Biógrafo. Cronista de vidas ilustres. (De Plutarco, n. p.)
* *Plúteo*, m. Parede, que fecha o espaço entre duas columnas. (Lat. pluteus)
*Pluto*, m. Poét. Riqueza; o poder della. (Do gr. ploutos)
*Plutocracia*, f. Influência do dinheiro; preponderância dos homens ricos. (Do gr. Ploutos, n. p. + krateia)
* *Plutócrata*, m. Aquelle que exerce plutocracia.
* *Plutocrático*, adj. Relativo a plutócrata ou á plutocracia.
*Plutónico*, adj. Geol. Diz-se dos terrenos, que têm origem no fogo subterrâneo. (De Plutão, n. p.)
* *Plutónio*, adj. Relativo a Plutão, o fabuloso rei dos infernos. (Lat. plutonius)
*Plutonismo*, m. Systema geológico, que attribue a formação da crosta do globo á acção do fogo interior. (De Plutão, n. p.)
*Plutonista*, m., f. e adj. Pessôa sectária do plutonismo.
* *Plutonografia*, Descrição geográfica dos vulcões e terremotos. (Do gr. plouton + graphein)
* *Plutonographia*, Descrição geográfica dos vulcões e terremotos. (Do gr. plouton + graphein)
* *Plutonomia*, f. Tratado á cêrca da riqueza. O mesmo que Economia Política. (Do gr. ploutos, riqueza, e nomos, lei)
*Pluvial*, adj. Relatívo á chuva. M. Capa de asperges. (Lat. pluvialis)
*Pluviátil*, adj. O mesmo que pluvial. (Lat. pluviatilis)
*Pluvímetro*, m. O mesmo que pluviómetro.
* *Plúvio*, m. Poét. Céu, carregado de nuvens?: «…nuvens prenhes de água… e d'entre o escuro pluvio despenham…» Castilho, Geórgicas, 43. (Do lat. pluvius)
* *Pluviometria*, f. Phýs. Aplicação do pluviómetro.
* *Pluviométrico*, adj. Relativo á pluviometria.
*Pluviómetro*, m. Instrumento, com que se avalia a espessura da camada de água que cai, em determinado ponto da terra, durante determinado tempo. (Do lat. pluvia + gr. metron)
* *Pluvioscópio*, m. Instrumento, para registar a hora, quantidade e duração da chuva, em tempo e lugar determinado. (Do lat. pluvia + gr. skopein)
*Pluvioso*, adj. Pluvial; chuvoso. * M. Quinto mês do calendário da primeira república francesa, (20 de Janeiro a 19 de Fevereiro). (Lat. pluviosus)
* *Plynthérias*, f. pl. Ceremónia annual, em que os Athenienses lavavam a estátua de Minerva. (Do gr. pluntheria)
* *Pneodinâmica*, f. Phýs. Parte mecânica da respiração. (Do gr. pneo + dunamis)
* *Pneodynâmica*, f. Phýs. Parte mecânica da respiração. (Do gr. pneo + dunamis)
* *Pneometria*, f. Applicação do pneómetro. Resultados dessa applicação.
* *Pneométrico*, adj. Relativo á pneometria.
* *Pneómetro*, Instrumento, para medir a quantidade de ar que, de cada vez, entra nos pulmões e a que sai delles. (Do gr. pnein + metron)
* *Pneoscópio*, m. Med. Instrumento, para se examinarem os movimentos de dilatação retracção do thórax, no acto da respiração. (Do gr. pnein + skopein)
* *Pneu*, m. Zool. Larva dos crustáceos.
* *Pneuma*, m. Sopro ou espírito aéreo, a que alguns médicos antigos attribuíam a causa da vida e, portanto, das doenças. Nome, que os estoicos davam a um supposto princípio espiritual, considerado como um dos cinco elementos do universo. (Lat. pneuma)
* *Pneumarthrose*, f. Med. Secreção de gases numa cavidade articular. (Do gr. pneuma + arthron)
* *Pneumartrose*, f. Med. Secreção de gases numa cavidade articular. (Do gr. pneuma + arthron)
*Pneumática*, f. Sciência, que trata das propriedades phýsicas do ar, e dos outros gases permanentes. (Fem. de pneumático)
*Pneumático*, adj. Relativo ao ar. * M. Aro de borracha, para revestimento de roda de vehículo: os pneumáticos de uma bicycleta. (Lat. pneumaticus)
* *Pneumatista*, m. Cada um dos membros da seita médica de Athenas, que considerava o pneuma como causa da vida e das doenças.
* *Pneumato*, m. Sal, produzido pela combinação do ácido pnêumico com uma base. (De pnêumico)
* *Pneumatocele*, m. Med. Tumor gasoso; emphysema. (Do gr. pneuma + kele)
* *Pneumatochímica*, (qui) f. Parte da Chímica, que trata dos gases. (De pneuma + Chímica)
* *Pneumatofonia*, f. Espir. Voz dos espíritos; comunicação oral dos espíritos, sem auxilio da voz humana. (Do gr. pneuma + phone)
* *Pneumatografia*, f. Espir. Escrita directa dos espíritos, sem o concurso da mão do médium. Cf. Lachatre, Diction. Univ. (Do gr. pneuma + graphein)
* *Pneumatográfico*, adj. Relativo á pneumatografia.
* *Pneumatographia*, f. Espir. Escrita directa dos espíritos, sem o concurso da mão do médium. Cf. Lachatre, Diction. Univ. (Do gr. pneuma + graphein)
* *Pneumatográphico*, adj. Relativo á pneumatographia.
* *Pneumatologia*, f. Sciência ou tratado dos espíritos, dos seres intermediários que formam a ligação entre Deus e o homem. (De pneumatólogo)
* *Pneumatológico*, adj. Relativo á pneumatologia.
* *Pneumatologista*, m. Aquelle que trata de pneumatologia. (Do gr. pneuma + logos)
* *Pneumatólogo*, m. Aquelle que trata de pneumatologia. (Do gr. pneuma + logos)
* *Pneumatómetro*, m. Instrumento, para medir a quantidade do ar inspirado e expirado. (Do gr. pneuma + metron)
* *Pneumatômphalo*, m. Hérnia umbilical, distendida por gases. (Do gr. pneuma + omphalos)
* *Pneumatônfalo*, m. Hérnia umbilical, distendida por gases. (Do gr. pneuma + omphalos)
* *Pneumatophonia*, f. Espir. Voz dos espíritos; communicação oral dos espíritos, sem auxilio da voz humana. (Do gr. pneuma + phone)
* *Pneumatoquímica*, f. Parte da Química, que trata dos gases. (De pneuma + Química)
* *Pneumatose*, f. Tumor, formado por accumulação de ar. (Do gr. pneuma)
* *Pneumatoterapia*, f. Med. Tratamento terapêutico por meio do ar que se respira. (Do gr. pneuma + therapeia)
* *Pneumatotherapia*, f. Med. Tratamento therapêutico por meio do ar que se respira. (Do gr. pneuma + therapeia)
* *Pneumectomia*, f. Med. Resecção de uma parte ou da totalidade do pulmão. (Do gr. pneumon + ektome)
* *Pnêumico*, adj. Diz-se de um ácido orgânico, encontrado nos pulmões. (De pneuma)
* *Pneumobrânchio*, (qui) adj. Diz-se dos peixes, que respíram por guelras e pulmões. (Do gr. pneumon + brankhia)
* *Pneumobrânquio*, adj. Diz-se dos peixes, que respíram por guelras e pulmões. (Do gr. pneumon + brankhia)
* *Pneumocele*, m. Hérnia, produzida pela saída de uma parte do pulmão, através dos espaços intercostaes. (Do gr. pneumon + kele)
* *Pneumococcia*, f. Med. Doença complexa, uma de cujas modalidades é a pneumonia. (De pneumococco)
* *Pneumococco*, m. Med. Micrococco, que se acha nos productos pneumónicos.
* *Pneumococia*, f. Med. Doença complexa, uma de cujas modalidades é a pneumonia. (De pneumococo)
* *Pneumococo*, m. Med. Micrococo, que se acha nos productos pneumónicos.
* *Pneumoconiose*, f. Med. Pneumonia chrónica, produzida por inhalação de poeiras, carvão, sílica, etc. (Do gr. pneumon + konis)
* *Pneumodermo*, m. Gênero de molluscos gasterópodes. (Do gr. pneuma + derma)
* *Pneumogástrico*, adj. Diz-se de um nervo, que se distribue principalmente nos pulmões e no estômago. (Do gr. pneuma + gaster)
* *Pneumografia*, f. Descripção dos pulmões. (Do gr. pneumon + graphein)
* *Pneumográfico*, adj. Relativo á pneumographia.
* *Pneumógrafo*, m. Med. Aparelho, para medir a expansão circunferencial do tórax, durante os movimentos respiratórios. (Do gr. pneuma + graphein)
* *Pneumographia*, f. Descripção dos pulmões. (Do gr. pneumon + graphein)
* *Pneumográphico*, adj. Relativo á pneumographia.
* *Pneumógrapho*, m. Med. Apparelho, para medir a expansão circunferencial do thórax, durante os movimentos respiratórios. (Do gr. pneuma + graphein)
* *Pneumolithíase*, f. Med. Doença, caracterizada pela formação de concreções nos pulmões. (Do gr. pneumon + lithos)
* *Pneumolitíase*, f. Med. Doença, caracterizada pela formação de concreções nos pulmões. (Do gr. pneumon + lithos)
* *Pneumologia*, f. Tratado á cêrca dos pulmões. (Do gr. pneumon + logos)
* *Pneumológico*, adj. Relativo á pneumologia.
* *Pneumonalgia*, f. Dôr no pulmão. (Do gr. pneumon + algos)
* *Pneumonálgico*, adj. Relativo á pneumonalgia.
*Pneumonia*, f. Inflammação do parênchyma do pulmão. (Gr. pneumonia)
*Pneumónico*, adj. Relativo á pneumonia. M. e adj. O que soffre pneumonia. Ext. O que tem doença de peito.
*Pneumonite*, f. O mesmo que pneumonia.
* *Pneumopathia*, f. Qualquer doença pulmonar. (Do gr. pneumon + pathos)
* *Pneumopatia*, f. Qualquer doença pulmonar. (Do gr. pneumon + pathos)
* *Pneumopericárdio*, m. Pneumatose no pericárdio. Cf. Macedo Pinto, Comp. de Veter., I, 107.
*Pneumopléctico*, adj. Relativo á pneumoplegia.
* *Pneumoplegia*, f. Paralysia do pulmão. (Do gr. pneumon + plegein)
* *Pneumopleurisía*, f. Inflammação da pleura e do pulmão. (De pneumon gr. + pleurisia)
* *Pneumopleurítico*, adj. Relativo á pneumopleurisía. (De pneumon gr. + pleuritico)
* *Pneumorragia*, f. Hemorragia pulmonar. (Do gr. pneumon + rhagein)
* *Pneumorrágico*, adj. Relativo á pneumorragia.
* *Pneumorrhagia*, f. Hemorrhagia pulmonar. (Do gr. pneumon + rhagein)
* *Pneumorrhágico*, adj. Relativo á pneumorrhagia.
* *Pneumothórax*, m. Pneumatose, no interior das pleuras. Cf. Macedo Pinto, Comp. de Veter., I, 107.
* *Pneumotomia*, f. Dissecção do pulmão. (Do gr. pneumon + tome)
* *Pneumotómico*, adj. Relativo á pneumotomia.
* *Pneumotórax*, m. Pneumatose, no interior das pleuras. Cf. Macedo Pinto, Comp. de Veter., I, 107.
*Pó*, m. Porção de tenuíssimas partículas de terra sêca, que cobrem o solo ou se elevam no ar. Poeira. Partículas tenuíssimas de toda a espécie, que se depositam nos aposentos e nos móveis, e que se levantam á menor agitação. Qualquer substância reduzida a partículas tenuíssimas. Polvilho. Fig. Coisa insignificante, passageira. * Bras. Espécie de esturrinho. * Pó de polir, o mesmo que tripoli. Pl. * Ant. Especiarias, adubos, temperos. (Do lat. hyp. pulvum < cast. polvo < port. ant. poo = port. mod. pó)
* *Pó-de-santana*, m. Bras. Planta laurácea, medicinal, (nectandra amara).
* *Pô-móli*, m. Árvore medicinal da ilha de San-Thomé. (Corr. de pau-molle, no dialecto santhomense)
*Pôa*,^1 f. Gênero de plantas gramíneas, a que pertence a relva vulgar. (Do gr. poa, relva)
* *Pôa*,^2 f. Um dos cabos náuticos, cujos extremos estão fixos.
* *Poaçu*, m. Bras. do N. Espécie de tecido de algodão, em algumas tríbos do Amazonas.
*Poaia*, f. Nome de várias plantas eméticas e rubiáceas do Brasil.
* *Poalha*, f. Poeira leve na atmosphera. (De pó)
* *Poalho*, m. Náut. Nevoeiro pouco denso, que cerra o horizonte. Chuva miúda e passageira. (Cp. poalha)
* *Pobla*, f. Des. O mesmo que póvoa. (Cp. cast. puebla)
* *Poblança*, f. Ant. O mesmo que pobla.
* *Pobra*, f. Ant. O mesmo que póvoa. Cf. Herculano, Hist. de Port., IV, 57 e 63. (Cp. pobla)
* *Pobradar*, v. t. Ant. O mesmo que pobrar.
* *Pobrador*, m. Ant. O mesmo que povoador. Procurador real, que superintendia nos lugares fortes e na população das terras, para que se não despovoassem.
* *Pobramento*, m. Ant. Carta ou foral, que se deu para se povoar uma terra. (De pobrar)
* *Pobrar*, v. t. (e der.) O mesmo que povoar, etc. (De pobra)
*Pobre*, adj. Que não tem o que necessita. Que tem pouco do que lhe é necessário. Ext. Que tem posses inferiores á sua condição social. Que revela pobreza: vestuário pobre. Que tem pouco. Pouco productivo: terrenos pobres. Digno de lástima: pobre homem! M. e f. Pessôa pobre ou que mendiga. (Lat. pauper)
*Pobremente*, adv. Com pobreza: viver pobremente. Á maneira de pobre: trajar pobremente.
* *Pobretana*, m. Prov. O mesmo que pobretão.
*Pobretão*, m. Aquelle que é muito pobre. O que mendiga sem necessidade. Pobre. (De pobrete)
*Pobrete*, (brê) adj. Um tanto pobre. * M. Homem digno de compaixão, mísero. Cf. Filinto, I, 289. (De pobre)
*Pobreza*, f. Estado ou qualidade de pobre. Falta do que é necessário para viver. Escassez; falta. Penúria. A classe dos pobres: as súpplicas da pobreza.
* *Pobrinho*, m. e adj. (Dem. de pobre, empregado por Camillo, Ôlho de Vidro, 15)
*Pobura*, f. O mesmo que angelim.
*Pôça*, f. (para alguns, *póça*) Cova natural e pouco funda, com água. * Prov. beir. Cova artificial e pouco funda, em que se represa a água nascente, com que se rega milho, hortas, etc., fazendo-a saír por um bueiro. * Interj. Irra! vai-te! (De pôço)
* *Pocachím*, m. Gír. O mesmo que bocanhim.
* *Pocaçu*, f. Bras. Espécie de pombo.
* *Poçada*, f. Porção de água, que uma poça póde conter.
* *Poçal*, m. Antiga medida castelhana e portuguesa, para líquidos, correspondente a 5 almudes. (Cast. pozal)
* *Pocamó*, m. Bras. Peixe de água doce.
* *Poçanangara*, m. Bras. de Minas. O mesmo que curandeiro.
*Poção*, f. Medicamento líquido, para se beber; bebida. (Lat. potio)
* *Poceca*, f. Prov. trasm. Poça pequena.
* *Poceira*, f. T. da Bairrada. Poça grande, com águas pluviaes. Charco.
*Poceiro*, m. Cesto, em que se lava lan. Grande cesto de vime; cabano. * Indivíduo, que faz poças. (De poço)
*Pocema*, f. Bras. Gritaria, algazarra.
* *Pócha*, f. Prov. minh. e trasm. Moínha ou pequenas escamas brancas, que adherem ao grão de milho, ainda depois de tirado do carolo.
* *Pôcha*,^1 f. Prov. minh. e trasm. Moínha ou pequenas escamas brancas, que adherem ao grão de milho, ainda depois de tirado do carolo.
* *Pôcha*,^2 f. Prov. Cadellinha, cachorra. (De pôcho)
* *Poche!*, (pô) interj. Prov. Voz, para chamar ou afagar cãesinhos. (Cp. pocho)
* *Pochetis*, m. pl. Tríbo de Índios tupinambás, entre o Araguaia e o Tocantins.
* *Pocho*, (pô) adj. Prov. trasm. Gordo, de gordura balofa e doentia. M. Prov. Cãozinho, cachorro. Interj. O mesmo que poche!
*Pocilga*, f. Curral de porcos. Casa immunda ou miserável. (Do lat. hyp. porcilica, de porcile)
* *Pocilgo*, m. Alojamento de porco ou de porcos. (Cp. pocilga)
* *Pocilhão*, m. Grande pocilga.
* *Pocima*, adv. Ant. Finalmente. Além de tudo; afinal de contas. (De por + cima)
* *Pocinheira*, f. Prov. trasm. Pau, com maçaneta numa extremidade, para represar água numa poça, tapando o bueiro ou ôlho. Pedra, que serve para o mesmo fim. (De poça)
*Poço*, (pô) m. Cavidade funda na terra, contendo água. Pégo. Clarabóia de mina. Altura de um navio, desde a aresta superior até o convés. Ext. Abysmo. Aquillo que é profundo. * T. de Serpa. Utensílio de barro, que se põe sôbre o fogareiro, para suster a panela. Cf. Rev. Tradição, II, 11. * Interj. Prov. O mesmo que poça! (Do lat. puteus)
* *Poculiforme*, adj. Hist. Nat. Que tem fórma de copo. (Do lat. poculum + forma)
* *Pôda*, f. Prov. minh. O mesmo que podôa.
* *Podada*, f. Prov. minh. Confissão geral, pela Semana Santa.
*Podadeira*, f. Foice, com que se poda. (De podar)
*Podador*, m. e adj. O que poda.
*Podadura*, f. O mesmo que poda.
* *Podagra*, f. Doença da gota, nos pés. (Gr. podagra)
* *Podagrária*, f. Planta medicinal, que se applicava contra a podagra.
* *Podágrico*, adj. Relativo á podagra.
* *Podal*, adj. Anat. Relativo ao pé. (Do gr. pous + podos)
* *Podalíria*, f. Gênero de plantas leguminosas. (De podalírio)
* *Podalírio*, adj. Diz-se especialmente da arte ou sciência, que procura nas plantas o meio de curar doenças. Cf. Camões, ode 8.^a; Latino, Camões, 39. (De Podalírio, n. p. de um médico myth., filho de Esculápio)
* *Podaliro*, m. Espécie de borboleta diurna. (Do gr. Podaluros, n. p.)
* *Podalyro*, m. Espécie de borboleta diurna. (Do gr. Podaluros, n. p.)
*Podão*, m. O mesmo que podadeira. Fig. Pessôa trôpega. Pessôa, que tem pouco desembaraço. (De podar)
*Podar*, v. t. Limpar ou cortar a rama ou os braços inúteis de videiras, árvores, etc. Fig. Desbastar, cortar. (Do lat. putare)
* *Podargo*, m. Gênero de aves nocturnas. (Do gr. pous, podos + argos)
* *Podarthro*, m. Zool. Articulação do pé das aves com o tarso. (Do gr. pous, podos + arthron)
* *Podartro*, m. Zool. Articulação do pé das aves com o tarso. (Do gr. pous, podos + arthron)
* *Podeira*, f. Prov. minh. Vara, que apparece na lenha chamada podas. (De poda)
* *Podencefalia*, f. Estado de podencéfalo.
* *Podencéfalo*, m. Monstro, cujo cérebro, situado fóra do crânio, se apoia num pedúnculo. (Do gr. pous, podos + enkephalon)
* *Podencephalia*, f. Estado de podencéphalo.
* *Podencéphalo*, m. Monstro, cujo cérebro, situado fóra do crânio, se apoia num pedúnculo. (Do gr. pous, podos + enkephalon)
*Podenga*, f. A fêmea do podengo.
*Podengo*, m. Cão, próprio para a caça de coêlhos. (Do b. lat. potencus)
*Poder*, v. t. Têr a faculdade de: poder condemnar um réu. Têr possibilidade ou autorização para: poder usar armas. Estar arriscado ou exposto a: olha que podes escorregar. Têr occasião de: não pude ontem falar-lhe. Têr fôrça para: posso erguer 30 quilos. V. i. Têr possibilidade. Dispor de fôrça ou autoridade. M. Faculdade, possibilidade. Potencia. Vigor do corpo ou da alma. Autoridade. Direito de mandar. Soberania. Influência. Domínio. Posse. Govêrno de um Estado. Fôrças militares. Efficácia. Procuração, mandato. Capacidade. Meios. Importância. Grande quantidade. * Loc. fam. O poder do mundo, muita gente. (Lat. hyp. potere)
* *Podere*, m. Comprida túnica sacerdotal, entre os antigos, a qual descia até os pés. Espécie de hábito talar. (Lat. poderis)
*Poderio*, m. Grande poder. Jurisdicção; autoridade. * Fig. Grande porção, chusma: «…um poderio de setadas». Filinto, D. Man., III, 260. (De poder)
*Poderosamente*, adv. De modo poderoso.
*Poderoso*, adj. Que tem poder. Que exerce poderio ou mando. Que produz grande effeito. Intenso; enérgico. Que demove, que influe. Influente. M. Pl. Indivíduos com poder ou influência, baseada na riqueza ou posição social.
* *Podestade*, f. Ant. Rico-homem, com autoridade suprema em certas comarcas ou provincias. (Do lat. protestas)
* *Pódice*, m. Poét. O poisadeiro, o ânus. Cf. C. Lobo, Sát. de Juv., I, 118. (Lat. podex, podicis)
* *Podicípede*, adj. Diz-se de algumas aves, que tem os pés junto ao ânus. (Do lat. podex + pes)
* *Pódio*, m. Tribuna ou varanda, em que os Imperadores Romanos e as grandes personagens assistiam aos espectáculos. (Lat. podium)
*Podôa*, f. O mesmo que podadeira.
* *Podobrânchio*, (qui) adj. Zool. Que tem as brânchias nos pés. (Do gr. pous, podos + brankhia)
* *Podobrânquio*, adj. Zool. Que tem as brânquias nos pés. (Do gr. pous, podos + brankhia)
* *Podocarpato*, m. Sal, resultante da combinação do ácido podocárpico com uma base.
* *Podocárpico*, adj. Diz-se de um ácido extrahido da resina do podocárpio.
* *Podocárpio*, m. Gênero de árvores coníferas, da tríbo das taxíneas. (Do gr. pous, podos + karpos)
* *Podocarpo*, m. O mesmo que podocárpio.
* *Podócero*, m. Gênero de crustáceos amphípodos. (Do gr. pous, podos + keras)
* *Pododigital*, adj. Relativo aos dedos do pé. (De pous, podos gr. + digital)
* *Podofalange*, f. Neol. Falange dos dedos do pé, por distincção de falange, que só se referirá aos dedos da mão. Cf. J. A. Serrano, Osteologia Humana. (Do gr. pous, podos + phalanx)
* *Podofalangeta*, (gê) f. Falangeta do pé. (Cp. podofalange)
* *Podofalanginha*, f. Falanginha do pé. (Cp. podofalange)
* *Podofiláceas*, f. pl. Família de plantas, que tem por tipo o podofilo.
* *Podofilina*, f. Substância medicinal, extraida do podofilo, e que se aplica como drástico contra a prisão habitual do ventre.
* *Podofilino*, m. Substância medicinal, extraida do podofilo, e que se aplica como drástico contra a prisão habitual do ventre.
*Podofilo*, m. Planta ranunculácea. (Do gr. pous, podos + phullon)
* *Podofiloso*, adj. Diz-se do tecido orgânico, que envolve o último osso do pé do cavalo. Cf. Leon, Arte de Ferrar, 32. (De podofilo)
* *Podogínico*, adj. Bot. Diz-se da inserção, quando se realiza com um disco hipógino. (Cp. podógino)
* *Podógino*, m. Bot. Pedículo, mais ou menos longo, do ovário de certos vegetaes. Adj. Diz-se do disco, quando formado por corpo carnudo, que é distinto do receptáculo e que eleva o ovário por cima do fruto da flôr. (Do gr. pous, podos + gune)
* *Podogýnico*, adj. Bot. Diz-se da inserção, quando se realiza com um disco hypógyno. (Cp. podógyno)
* *Podógyno*, m. Bot. Pedículo, mais ou menos longo, do ovário de certos vegetaes. Adj. Diz-se do disco, quando formado por corpo carnudo, que é distinto do receptáculo e que eleva o ovário por cima do fruto da flôr. (Do gr. pous, podos + gune)
* *Podologia*, f. Descripção do pé. (Do gr. pous, podos + logos)
* *Podológico*, adj. Relativo á podologia.
* *Podométrico*, adj. Relativo ao podómetro.
*Podómetro*, m. Instrumento, com que se mede o pé, especialmente o pé dos animaes, para se fazerem ferraduras adequadas á medida do respectivo pé. (Do gr. pous, podos + metron)
* *Podophalange*, f. Neol. Phalange dos dedos do pé, por distincção de phalange, que só se referirá aos dedos da mão. Cf. J. A. Serrano, Osteologia Humana. (Do gr. pous, podos + phalanx)
* *Podophalangeta*, (gê) f. Phalangeta do pé. (Cp. podophalange)
* *Podophalanginha*, f. Phalanginha do pé. (Cp. podophalange)
* *Podophylláceas*, f. pl. Família de plantas, que tem por typo o podophyllo.
* *Podophyllina*, f. Substância medicinal, extrahida do podophyllo, e que se applica como drástico contra a prisão habitual do ventre.
* *Podophyllino*, m. Substância medicinal, extrahida do podophyllo, e que se applica como drástico contra a prisão habitual do ventre.
*Podophyllo*, m. Planta ranunculácea. (Do gr. pous, podos + phullon)
* *Podophylloso*, adj. Diz-se do tecido orgânico, que envolve o último osso do pé do cavallo. Cf. Leon, Arte de Ferrar, 32. (De podophyllo)
* *Podóptero*, adj. Zool. Que tem os pés espalmados. (Do gr. pous, podos + pteron)
* *Podóscafo*, m. Certo aparelho fluctuante: «Fawler, sentado num podóscafo, composto de dois dentes de comprimento de 6 metros, reunidos por varões de ferro e cuja altura acima do nível das águas é de 30 centimetros, atravessou a Mancha em onze horas e chegou são e salvo a Sandgate.» (Do jornal Primeiro de Janeiro) (Do gr. pous, podos—skaphos)
* *Podóscapho*, m. Certo apparelho fluctuante: «Fawler, sentado num podóscapho, composto de dois dentes de comprimento de 6 metros, reunidos por varões de ferro e cuja altura acima do nível das águas é de 30 centimetros, atravessou a Mancha em onze horas e chegou são e salvo a Sandgate.» (Do jornal Primeiro de Janeiro) (Do gr. pous, podos—skaphos)
* *Podosperma*, m. Um dos filamentos molles do ovário vegetal. (Do gr. pous + perma)
* *Podospermo*, m. Gênero de plantas, da fam. das compostas. (Do gr. pous + sperma)
* *Podostemáceas*, f. pl. Família de plantas, que tem por typo o podostemo. (F. pl. de podostemáceo)
* *Podostemáceo*, adj. Relativo ou semelhante ao podostemo.
* *Podostemo*, m. Gênero de plantas herbáceas da América. (Do gr. pous, podos + stemon)
* *Podostigma*, m. Gênero de plantas asclepiadáceas.
* *Podoteca*, f. Zool. Pele, que reveste o pé dos mamíferos e das aves. (Do gr. pous, podos + theke)
* *Podotheca*, f. Zool. Pelle, que reveste o pé dos mammíferos e das aves. (Do gr. pous, podos + theke)
*Podre*, (pô) adj. Que está em decomposição. Corrupto. Putrefacto. Infecto. Deteriorado. Fig. Pervertido. M. Parte podre de alguma coisa. Fig. O lado fraco ou condemnável. Pl. Defeitos; vícios. (Do lat. putris)
* *Podrecer*, v. i. Ant. O mesmo que apodrecer. Cf. Rev. Lus., XVI, 10.
* *Podredoiro*, m. Lugar, onde apodrecem quaesquer substâncias. Lugar onde há muita podridão. Monturo. Cf. Camillo, Mar. da Fonte, 20. (De podre)
* *Podredouro*, m. Lugar, onde apodrecem quaesquer substâncias. Lugar onde há muita podridão. Monturo. Cf. Camillo, Mar. da Fonte, 20. (De podre)
* *Podricalho*, adj. Fam. ant. Mollangueiro. Que trabalha pouco; preguiçoso. (De podre)
*Podrida*, adj. Diz-se de uma ôlha ou caldo, feito de perdizes, gallinhas, carne de porco e legumes. * Aos inquisidores chamou Filinto, III, 23: «serpentes de mais podrida Lerna». (Cp. cast. olla podrida)
*Podridão*, f. Estado do que é podre. Fig. Desmoralização; devassidão; vício.
* *Podrido*, adj. Apodrecido; inútil: «…o candil…, a espirrar, estira os podridos morrões». Castilho, Geórgicas, 51. (De podre)
* *Podrura*, f. Des. O mesmo que podridão. Cf. Usque, 17.
* *Podura*, f. Gênero de insectos, que andam sôbre a cauda. (Fem. de poduro)
* *Podurelas*, f. pl. Família de insectos, que tem por typo a podura.
* *Poduro*, adj. Que anda sôbre a cauda, (falando-se de insectos). (Do gr. pous, podos + oura)
* *Põe-mesa*, f. Bras. do N. O mesmo que louva-a-deus.
*Poedeira*, (po-e) adj. Diz-se da gallinha, que já põe ovos ou que põe muitos ovos. (De poêr)
*Poedoiros*, (po-e) m. pl. Trapos ou fios, que se usavam no tinteiro, para conservarem a tinta embebida nelles. Trapos, embebidos em tintas, e de que se servem os pintores. (De poêr)
* *Poedouros*, (po-e) m. pl. Trapos ou fios, que se usavam no tinteiro, para conservarem a tinta embebida nelles. Trapos, embebidos em tintas, e de que se servem os pintores. (De poêr)
*Poeira*, f. Terra sêca, reduzida a pó. Pó. Ext. Chão, solo. * Fam. Presumpção, vaidade, jactância. * Fam. O mesmo que badanal: andavam todos numa poeira. * Ant. Vaso com areia, empregada em secar a tinta com que se escreve. Cf. Peregrinação, CIII. (De pó)
*Poeirada*, f. Grande porção de poeira; nuvem de pó.
*Poeirento*, adj. Que tem poeira; coberto de pó.
* *Poeirinha*, f. Casta de uva tinta da Bairrada e do Dão.
*Poeiro*, m. Parte da mesa, nas fábricas de telha, em que se põe o pó com que se tende o pedaço de barro para cada telha. * O mesmo que oídio. (De pó)
* *Poeiroso*, adj. Bras. Em que há poeira, que tem poeira.
*Poejo*,^1 (po-e) m. Planta labiada e medicinal. (Do lat. pulegium)
*Poejo*,^2 (po-e) m. Prov. beir. Farinha fina ou o pó mais fino da farinha. (De pó)
*Poema*, (po-ê) m. Obra em verso. Composição poética, mais ou menos extensa. Epopeia. * Ext. Obra em prosa, em que ha ficção e estilo poético. Assumpto ou coisa digna de sêr cantada em verso. (Lat. poema)
*Poemeto*, (mê) m. Poema curto.
*Poente*, m. O mesmo que Occidente. Adj. Des. Que põe. E diz-se do sol, quando está no occaso. (Lat. ponens)
*Poênto*, adj. O mesmo que poeirento.
*Poêr*, v. t. Ant. O mesmo que pôr.
*Poesia*, (po-e) f. Arte de escrever em verso. Poética. Conjunto dos differentes gêneros de poema. Qualidade que caracteriza os bons versos: amar a poesia. Composição poética pouco extensa: escrever poesias. Inspiração. Aquillo que desperta o sentimento do bello. O que há de elevado ou commovente em qualquer coisa ou pessôa. (Do lat. poesis)
*Poéta*, m. e adj. Aquelle que se dedica á poesia. O que tem faculdades poéticas. O que faz versos. O que tem inspiração poética. O que devaneia ou tem carácter idealista. * Bras. de Minas. Aquelle que tem loquacidade; que é pronóstico; que fala bem. (Lat. poeta)
*Poetaço*, (po-e) m. O que faz maus versos. (De poéta)
* *Poetagem*, (po-e) f. Bras. de Minas. Loquacidade. (Cp. poéta)
*Poetar*, (po-e) v. t. Cantar em verso. V. i. Fazer poesias. (De poéta)
*Poetastro*, (po-e) m. Mau poéta, poetaço. Cf. Filinto, VIII, 25 e 76.
*Poética*, f. Arte de fazer versos ou composições poéticas. (Fem. de poético)
*Poeticamente*, adv. De modo poético; á maneira de poétas.
*Poético*, adj. Relativo á poesia: arte poética. Em que há poesia. Que inspira. Digno de sêr cantado em verso. (Lat. poeticus)
* *Poetificar*, (po-e) v. t. Tornar poético. Inspirar poesia a. Cf. Castilho, Fastos, I, 178. (Do lat. poeta + facere)
*Poetisa*, (po-e) f. Mulhér, que faz composições poéticas. (De poéta)
*Poetismo*, (po-e) m. Os poetas. (De poéta)
*Poetizar*, (po-e) v. t. Tornar poético. V. i. Poetar. (De poéta)
* *Pogeia*, f. O mesmo que pogeja.
* *Pogeja*, f. Moéda antiga, o mesmo que mealha.
* *Pogónia*, f. Gênero de orchídeas. Gênero de peixes acanthopterýgios. (Do gr. pogon)
* *Pogoníase*, f. Desenvolvimento da barba em uma mulhér. (Do gr. pogon, barba)
* *Pogonóforas*, f. pl. Aves trepadoras, que apresentam pêlos em volta do bico. (De pogonóforo)
* *Pogonóforo*, adj. Zool. Diz-se do animal que no focinho tem pêlos á semelhança de barbas. (Do gr. pogon + phoros)
* *Pogonóphoras*, f. pl. Aves trepadoras, que apresentam pêlos em volta do bico. (De pogonóphoro)
* *Pogonóphoro*, adj. Zool. Diz-se do animal que no focinho tem pêlos á semelhança de barbas. (Do gr. pogon + phoros)
* *Pogonópode*, adj. Zool. Que tem os pés cobertos de pêlos. (Do gr. pogon + pous, podos)
* *Pogostemo*, m. Gênero de plantas labiadas da Índia, que comprehende muitas espécies, uma das quaes fornece o perfume, que os Franceses chamam patchouli. (Do gr. pogon + stemon)
* *Pogóstoma*, f. Gênero de plantas escrofularíneas.
* *Poh!*, interj. (designativa de espanto ou de repulsão) Cf. Garrett, Filippa, 91.
* *Poia*, f. Prov. Pão alto ou bôlo grande de trigo. Prov. trasm. e beir. Bôla ou pão chato, que o dono de uma fornada dá, como retribuição, ao dono do forno onde se coze o pão. * Prov. beir. Porção de azeite, que se dá ao dono do lagar, onde se mói azeitona, como retribuição pelo serviço da moagem. Pop. Acervo de dejectos. (Cp. poio)
*Poial*, m. Lugar, onde se assenta ou colloca alguma coisa. Banco fixo; assento de pedra. (De poio)
* *Poiar*, v. i. Ant. Apoiar-se nalguma coisa para subir. Subir a lugar elevado. V. t. Collocar, depôr: «Ganhada a peleja maritima, poiárão em terra os nossos capitães a sua gente…» Filinto, D. Man., I, 319. (De poio)
* *Poiarês*, m. Prov. trasm. Aquelle que é natural de Poiares, no concelho de Freixo-de-Espada-á-Cinta.
*Poideira*, (po-i) f. Substância, com que se fricciona um objecto, para o poir.
*Poidoiro*, (po-i) f. Trapo dobrado, por entre o qual passa o fio da meada que se doba. (De poir)
*Poidouro*, (po-i) f. Trapo dobrado, por entre o qual passa o fio da meada que se doba. (De poir)
* *Poilão*, m. Corpulenta árvore da Guiné, cujos frutos dão uma espécie de lan, que serve para encher cholchões; o mesmo que ocá ou mafumeira.
* *Poimento*, (po-i) m. Ant. Acto de pôr ou depositar. (De poêr)
* *Poinciana*, f. Nome de uma planta americana. Cf. Latino, Humboldt, 149.
* *Poio*, m. (outros l. póio) O mesmo que poial. Des. Oiteiro, monte. (Do lat. podium)
*Poir*, v. t. O mesmo que polir. Fig. Desgastar, desfazer a pouco e pouco, roçando ou friccionando. (Contr. de polir)
*Pois*, conj. (designativa de causa ou consequência, e, algumas vezes, partícula expletiva). Á vista disso. Portanto. Além disso. (Do lat. post)
* *Poisa*, f. Ant. Lugar ou habitação, onde o cobrador de foros reaes devia poisar e receber mantimentos. Prov. minh. A hora da meia noite nos trabalhos de lagareiros. Prov. trasm. Cada um dos períodos, em que se divide o tempo de pisar o mosto. Prov. dur. Acto de poisar. Prov. minh. Lugar, onde se poisa o carrêgo, para descansar. Prov. beir. Quatro ou cinco feixes de pão de pragana, (trigo, centeio, etc.). (De poisar)
*Poisada*, f. Acto ou effeito de poisar. Albergaria, albergue. Lugar ou casa, em que se poisa ou se é hospedado. Residência. Choupana. * Prov. trasm. Conjuncto de quatro feixes de pão ceifado, devendo produzir um alqueire depois da trilha; poisa. * Casta de uva da Bairrada. (Do lat. pausata)
* *Poisadeira*, f. O mesmo que nádegas. Cf. Castilho, D. Quixote, IX. (Também us. no pl., com o mesmo sentido). (Cp. poisadeiro^2)
* *Poisadeiro*,^1 m. Ant. O que dá ou prepara a poisada. Cf. Auto de S. Antonio.
*Poisadeiro*,^2 m. Pleb. Nádegas. Cf. G. Vicente, I, 50, (ed. de M. Remédios). (De poisar)
*Poisadoiro*, m. O mesmo que poisada. Pleb. Poisadeiro^2. (Do lat. pausatorius)
* *Poisafolles*, m. e f. Ant. Pessôa muito vagarosa ou indolente, que descansa ao menor trabalho. (De poisar + folle)
* *Poisamoira*, f. Prov. trasm. Designação vulgar da borboleta.
*Poisar*, v. t. Pôr; assentar: poisar o pé em falso. Depor: poisar um fardo. V. i. Estabelecer-se. Collocar-se. Hospedar-se, albergar-se. Empoleirar-se. Estar assente. Parar. Descansar. Residir. Acoitar-se. (Do lat. pausare)
* *Poiseiro*, m. Des. Nádegas, o mesmo que poisadeiro^2. Adj. Pacato: «séria, poiseira e sensaborona…» Camillo, Novellas, I, 216. Prov. minh. O mesmo que sedentário. Costumado a poisar; que vai poisar. (De poisar)
* *Poisentador*, m. Ant. O mesmo que aposentador.
* *Poisentar*, v. t. Ant. O mesmo que aposentar.
* *Poisinho*, m. Prov. trasm. Indivíduo, que anda pouco, que pára em qualquer parte; vagaroso. (De poisar)
*Poisio*, m. Interrupção da cultura de uma terra, por um ou mais annos. Terreno, cuja cultura se interrompeu, para que elle depois se torne mais pingue. Adj. Inculto: terras poisias. (De poiso)
*Poiso*, m. Lugar onde alguma pessôa ou coisa se poisa ou colloca. Ancoradoiro. Pedra, sôbre que gira a mó das azenhas. * Bras. Telheiro ou choça, á beira dos caminhos, para abrigo de viandantes. * Bras. Rancho. * O mesmo que pêso (do lagar). M. Pl. Travessa de madeira, em que assenta a quilha do navio no estaleiro. (De poisar)
* *Poita*, f. Pesc. Corpo pesado, que as pequenas embarcações de pesca usam, em vez de fateixa, para fundear.
* *Poitada*, f. Prov. minh. O mesmo que poita.
* *Poitão*, m. Poita grande.
*Poja*, f. Náut. Parte inferior da vela do navio; corda, com que se vira a vela. (De pojar)
* *Pojadoiro*, m. T. de açougue. Parte da coxa do boi, também conhecido por chan de dentro, e cuja carne é de primeira qualidade. (Por bojadoiro, de bojar?)
* *Pojadouro*, m. T. de açougue. Parte da coxa do boi, também conhecido por chan de dentro, e cuja carne é de primeira qualidade. (Por bojadoiro, de bojar?)
* *Pojadura*, f. O mesmo que apojadura.
* *Pojal*, m. Des. O mesmo que poial. Cf. Agostinheida, 31.
*Pojante*, adj. Que navega bem, ou com vento favorável. (De pojar)
*Pojar*, v. i. Aportar, abicar; desembarcar. * V. t. Elevar, entumecer: «…e um collete…, com atacadores, que pojavam os seios…» Camillo, Eus. Macário, 28. (Do lat. hyp. podiare)
* *Pojeira*, f. Prov. O mesmo que poeira: «algumas mulheres…, sujas da pojeira das estradas…» Camillo, Brasileira, 339. (Cp. espojar)
*Pojo*,^1 (pô) m. Lugar, onde se desembarca. * Poial ou lugar, onde se depõe alguma coisa; ou pequena elevação de terreno ou de pedra, para descanso ou para poisar qualquer fardo: «…ao umbral da gruta, pojo musgoso jaz.» Filinto, XV, 181. (De pojar)
* *Pojo*,^2 (pô) m. Prov. trasm. O mesmo que poejo^2.
*Pola*, (pula) Ant. (pula…, procliticamente) Contr. da prep. por e do art. la.
*Póla*,^1 f. Pancadaria, sova. (De polé)
* *Póla*,^2 f. Ant. Grandeza; aumento; sublimidade. (Cp. empôla)
* *Polábico*, m. O mesmo que polábio.
* *Polábio*, m. Língua morta da região do Elba.
*Polaca*,^1 f. Náut. Navio de três mastros e prôa longa e aguda. Vela, que se emprega como estai do traquete. (Holl. polaak)
* *Polaca*,^2 f. Espécie de dança e música correspondente, em movimento moderado e de carácter pomposo. (De polaco)
* *Polachênio*, (quê) m. Fruto sêco e indehiscente. (De polus gr. + achênio)
* *Polaciuria*, (ci-u) f. Med. Necessidade imperiosa e frequente de urinar. (Do gr. pollakis + ourein)
*Polaco*, adj. Relativo á Polónia. M. Habitante da Polónia. Língua, que se fala na Polónia. Gír. Pai.
* *Polacra*, f. O mesmo que polaca^1.
* *Polainado*, adj. Que tem polainas grandes.
*Polainas*, f. pl. Peça de vestuário, que protege a parte inferior da perna e a parte superior do pé, por fóra ou por dentro das calças e por cima do calçado. (Cp. fr. poulaines)
* *Polanísia*, f. Gênero de plantas capparídeas das regiões quentes. (Do gr. polus + anisos)
* *Polaquênio*, m. Fruto sêco e indeiscente. (De polus gr. + achênio)
*Polar*, adj. Relativo aos polos: gelos polares. Que está junto dos polos, ou que fica na direcção de um pólo: estrêlla polar.
* *Polarda*, f. Des. Franga crescida, quási gallinha: «venha a gorda polarda co'a omeleta…» Filinto, II, 4. (Fr. poularde, de poule = cast. polla)
*Polaridade*, f. Propriedade, que o íman ou a agulha magnética tem, de se voltar para um ponto fixo do horizonte. (De polar)
*Polarímetro*, m. Instrumento, para determinar o desvio, que certas substâncias exercem sôbre os raios luminosos polarizados. (De polar + gr. metron)
*Polariscópio*, m. O mesmo que polarímetro. (De polar + gr. skopein)
*Polarização*, f. Modificação especial dos raios luminosos, em virtude da qual, depois de reflectidos ou refractados, não pódem reflectir-se ou refractar-se novamente em certas direcções. (De polarizar)
*Polarizador*, adj. Que polariza.
*Polarizar*, v. t. Sujeitar á polarização. (De polar)
*Polarizável*, adj. Que se póde polarizar. (De polar)
* *Polatuco*, m. Gênero de mammíferos roedores, do Norte do antigo e do novo continente. (Do russo polatouka)
* *Polau*, m. T. de Moçambique. Espécie de môlho ou guisado, usado especialmente por Moiros. (Cp. pilau)
* *Polca*,^1 f. Bras. O mesmo que grippe.
*Polca*,^2 f. Espécie de dança a dois tempos, originária da Polónia ou da Bohêmia. (Fr. polka)
*Polcar*, v. i. Dançar a polca.
* *Poldíngua*, f. Pequena e antiga moéda moscovita.
* *Poldra-doirada*, f. Ave, o mesmo que doiradinha.
*Poldra*,^1 (pôl) f. Égua de pouca idade. (Cp. poldro)
*Poldra*,^2 (pôl) f. Pernada de árvore. (Corr. de pôla)
*Poldras*, (pôl) f. pl. (Corr. de alpondras)
*Poldril*, m. O mesmo que potril. (De poldro)
*Poldro*, (pôl) m. Cavallo de pouca idade; potro. (Do b. lat. poltrum)
*Polé*, f. Roldana. Antigo instrumento de supplício. (Do b. lat. polea)
*Poleá*, m. Homem plebeu, no Malabar; homem de raça ínfima. Cf. Lusíadas, VII, 37.
* *Poleadela*, f. T. de Gaia. Muita pancada; sova, tunda. (De polear)
*Poleame*, m. Náut. Conjunto de polés, cadenaes, bigotas, sapatas lisas ou dentadas, sapatilhas, patescas, andorinhas e caçoilas, que se empregam para retôrno dos cabos. (De polé)
*Polear*, v. t. Maltratar com polé; maltratar.
* *Polearia*, f. Arte de poleeiro. (De polé)
*Poleeiro*, m. Fabricante ou vendedor de polés.
*Polegada*, f. Medida, proximamente igual ao comprimento da segunda falange do polegar. (Do b. lat. pollicata, de pollex)
*Polegar*, m. e adj. O dedo mais curto e grosso da mão. O primeiro e mais grosso do pé. * Pequena vara de poda, só com um, dois ou três olhos. (Lat. pollicaris)
* *Poleia*, f. Prov. minh. Póla, tareia.
*Poleiro*, m. Vara em que as aves poisam, dentro das gaiolas ou capoeiras. Capoeira. Fig. Posição elevada, autoridade. (Do lat. pullarius)
* *Polela*, f. O mesmo que polilha. (Do lat. hyp. pullela, de pullus?)
* *Polemarcho*, m. Chefe superior do exército, entre os antigos Gregos. Em Athenas, era o funccionário que geria os negócios militares, espécie de ministro da guerra, cujas funcções eram exercidas pelo terceiro archonte. (Gr. polemarkhos)
* *Polemarco*, m. Chefe superior do exército, entre os antigos Gregos. Em Athenas, era o funccionário que geria os negócios militares, espécie de ministro da guerra, cujas funções eram exercidas pelo terceiro arconte. (Gr. polemarkhos)
*Polemica*, f. Discussão oral; questão, controvérsia. (Fem. de polemico)
* *Polemicar*, v. i. Fazer polemica: «polemicou virulentamente.» Camillo, Cav. em Ruínas, 250.
*Polemico*, adj. Relativo a polemica. (Gr. polemikos)
*Polemista*, m., f. e adj. Pessôa, que faz polemica; que gosta de questionar; que discute bem. (Do gr. polemistes)
* *Polemístico*, adj. Relativo a polemista: «talento polemístico.» Romero, M. Assis, 165.
* *Polemónia*, f. O mesmo ou melhor que polemónio. (Lat. polemonia)
* *Polemoniáceas*, f. pl. Família de plantas, que tem por typo o polemónio. (Fem. pl. de polemoniáceo)
* *Polemoniáceo*, adj. Relativo ou semelhante ao polemónio.
* *Polemónio*, m. Gênero de plantas herbáceas e vivazes. (Gr. polemonion)
*Pólen*, m. Substância fecundante dos vegetaes, contida na anthera. (Lat. pollen)
*Polenda*, f. O mesmo que polenta.
* *Polênia*, f. Gênero de insectos dípteros. (De pólen)
*Polenta*, f. Massa ou pasta de farinha de milho, com água e sal.—Parece que também se faz com farinha do castanhas, e com farinha de cevada. (Lat. polenta)
* *Pólex*, m. O mesmo que polegar. (Lat. pollex)
* *Polgamio*, m. Ant. O mesmo que pergaminho.
* *Polgar*, m. e adj. O mesmo que pollegar; (cp. empolgar). M. Prov. minh. Vara curta que, na poda, se deixa junto de uma vara grande, e que é destinada a dar varas no anno seguinte. (V. pollegar)
*Polha*, (pô) f. Franga. Ant. Gallinha. Fig. Rapariga. (Cast. polla)
*Polhastro*, m. Ant. Grande frango. Fig. Rapagão. Sujeito espertalhão. Cf. Eufrosina, 189. (Do lat. pullaster)
* *Polheira*, f. Ant. Saia de mulhér, que se vestia sôbre o guardinfante.
* *Polho*, (pô) m. Ant. Frango. Fig. Rapaz. Casta de uva. (Cast. pollo)
*Poli…*, pref. (designativo de número indefinido e elevado) (Do gr. polus)
* *Polia*,^1 f. Moléstia das plantas crucíferas, occasionada por um cogumelo, (cystopus candidus, Lev.).
* *Polia*,^2 f. Bras. Qualquer roda, para correia transmissoria de movimento. (Cp. polé)
* *Polia*,^3 f. Bras. do N. Insecto roedor de coiro cru. Polilha.
* *Poliacanto*, adj. Que tem muitos espinhos. (Do gr. polus + akantha)
* *Poliácido*, adj. Chím. Diz-se das bases, em que uma molécula satura muitas moléculas de um ácido. (De polus gr. + ácido)
* *Poliadelfia*, f. Bot. União dos estames da flôr, formando muitos feixes. (Do gr. polus + adelphos)
* *Poliadelfito*, m. Miner. Silicato múltiplo, que forma massas compostas de grãos arredondados e diversamente coloridos. (Cp. poliadelfia)
* *Poliadelfo*, adj. Bot. Diz-se dos estames, quando soldados pelos seus filetes em mais de dois fascículos. (Do gr. polus + adelphos)
* *Poliadênia*, f. Género de árvores lauráceas da Índia. (Do gr. polus + aden)
* *Polialito*, m. Sulfato natural de cálcio, magnésio e potássio. (Do gr. polus + halos)
* *Poliaminas*, f. pl. Chím. Aminas, derivadas de muitas moléculas de ammoníaco, condensadas. (De poli… + amínas)
* *Poliandra*, adj. Diz-se da mulhér, que tem mais de um marido ao mesmo tempo. (Do gr. polus + aner, andros)
* *Poliandría*, f. Estado ou qualidade de poliandro.
* *Poliândrico*, adj. Relativo á poliândria.
* *Poliândrio*, m. Túmulo comum de muitos guerreiros, entre os Gregos. (Gr. poluandrion)
* *Poliandro*, adj. Bot. Que tem mais de doze estames, ou muitos, todos livres entre si. (Do gr. polus + aner, andros)
* *Polianita*, f. Miner. Bióxido de manganés natural.
* *Poliantacarpia*, f. O mesmo que policladia.
* *Polianto*, adj. Que tem muitas flôres. (Do gr. polus + anthos)
* *Poliarino*, adj. (V. poliândrico)
*Poliarquia*, f. Govêrno exercido por muitos. (Do gr. polus + arkhe)
* *Poliarticular*, adj. Diz-se do reumatismo, que ataca muitas articulações. (De poli… + articular)
* *Poliates*, m. pl. Prov. trasm. Qualquer lugar muito esconso.
* *Poliatómico*, adj. Chím. Cujas combinações se realizam, na relação de muitos equivalentes dos corpos que se unem. (De poli… + atómico)
* *Polibásico*, adj. Diz-se dos ácidos, que contêm muitas moléculas de água básica. (De poli… + básico)
* *Polibasito*, m. Miner. Prata sulfurada, que contém certa porção de arsênico, antimónio, cobre, etc., e procedente do México.
* *Poliblenia*, f. Med. Excessivo corrimento de mucosidades. (Do gr. polus + blenna)
* *Polição*, f. Neol. Acto de polir. Cf. Ortigão, Holanda, 187.
* *Policárpico*, adj. Bot. Que dá flôres e frutos por mais de uma vez. (Cp. policarpo)
* *Policarpo*,^1 m. Gênero de arbustos intertropicaes, a que pertence o jaborandi. (Do gr. pilos + karpos)
* *Policarpo*,^2 adj. Que tem ou produz muitos frutos. (Do gr. polus + karpos)
* *Pólice*, f. Des. O dedo pollegar. Cf. Viriato Trág., XIV, 83. (Do lat. pollex)
* *Policelular*, adj. Composto de muitas células. (De poli… + celular)
* *Policêntrico*, adj. Diz-se da espiral com muitos centros. Constr. Diz-se do arco, que tem vários centros. (De poli… + centro)
*Polichinello*, m. Boneco, títere. Fam. Palhaço, bobo. (Do fr. polichinelle)
*Polichinelo*, m. Boneco, títere. Fam. Palhaço, bobo. (Do fr. polichinelle)
*Polícia*, f. Organização política. Segurança pública. Conjunto das leis que asseguram a ordem pública. Civilização: «…polícia da vossa Europa rica.» Lusíadas, VIII, 12. Corporação, encarregada de fazer observar as leis concernentes á ordem pública. Disciplina; ordem. M. Indivíduo, que faz parte de uma corporação policial. Cf. Castilho, Misanthropo, 77. (Lat. politia)
*Policial*, adj. Relativo á polícia; próprio da polícia.
* *Policiamento*, m. Acto ou effeito de policiar. Cf. Camillo, Doze Casam., 155.
*Policiar*, v. t. Vigiar, em cumprimento de regulamentos ou leis policiaes. Zelar. Civilizar. (De polícia)
*Policitação*, f. Oferecimento; proposta; promessa. (Lat. pollicitatio)
* *Policitemia*, f. Med. Aumento do número dos glóbulos sanguíneos. (Do gr. polus + kutos + haima)
* *Policladia*, f. Moléstia vegetal, em que a seiva, abandonando órgãos da fructificação, se dirige para os ramos, dando-lhes prodigioso desenvolvimento. (Do gr. polus + klados)
* *Policlado*, adj. Diz-se do vegetal, que dá muitos ramos. (Cp. policladía)
* *Policladodia*, f. (V. policladia)
* *Policlínica*,^1 f. Neol. Clínica, exercida nas cidades; clínica exercida fóra dos hospitaes. (Do gr. polis + klino)
* *Policlínica*,^2 f. Prática da Medicina, aplicada á generalidade das doenças. (De poli… + clínica)
* *Policlínico*, m. Clínico, que trata das doenças em geral, ou que se não dedica especialmente a uma. (Cp. policlínica^2)
* *Policolia*, f. Secreção biliosa, exagerada. (Do gr. polus + khole)
* *Polícomo*, adj. Que tem muitos cabelos. (Do gr. polus + kome)
* *Policónico*, adj. Que tem muitos cónes. (De poli… + cónico)
* *Policórdio*, m. Antigo instrumento, que se tocava com arco. (De poli… + corda)
* *Policoria*, f. Med. Pupila múltipla. (Do gr. polus + kore)
* *Policotiledónio*, adj. Que tem mais de dois cotilédones. (De póli… + cotiledónio)
* *Policótomo*, adj. Diz-se de um corpo, dividido em muitas articulações. (Do gr. polukhos + tome)
*Policresto*, adj. Que serve para muitos usos. (Gr. polukhrestos)
* *Policromático*, adj. O mesmo que policromo.
*Policromia*, f. Estado de um corpo, em que há diferentes côres. Conjunto de várias côres. (De policromo)
* *Policrómico*, adj. Que tem muitas côres. Em que se empregam muitas côres. (Do gr. polus + khroma)
*Policromo*, adj. Que tem muitas côres. Em que se empregam muitas côres. (Do gr. polus + khroma)
* *Polícrono*, adj. Neol. O mesmo que duradoiro. (Do gr. polus + khronos)
* *Policultura*, f. Agr. Cultura variada. (De poli… + cultura)
* *Polidáctilo*, adj. Que tem muitos dedos. (Do gr. polus + daktulos)
*Polidamente*, adv. De modo polido. Com cortesia.
*Polidez*, f. Qualidade do que é polido. Delicadeza, urbanidade.
* *Polídimo*, m. Geol. Macla, composta de quatro ou mais indivíduos. Cf. Gonç. Guimarães, Geol., 60. (Gr. poludumos)
* *Polidipsia*, f. Med. Sêde excessiva. (Do gr. polus + dipsa)
*Polido*, adj. Brilhante; luzidio. Culto; civilizado; cortês, delicado. * M. Veter. Mal de polido, doença dos animaes, que os faz encolerizar, deixando-os depois tristes.
*Polidor*, m. e adj. O que pule. (Do lat. politor)
*Polidura*, f. Acto ou effeito de polir.
* *Poliédrico*, adj. Que tem a fórma de poliedro.
* *Poliedro*, adj. Que tem muitas faces planas. M. Sólido poliedro. (Do gr. polus + edra)
* *Poliemia*, f. Med. Pletora sanguínea; excesso de sangue, nos vasos do corpo. Cf. Macedo Pinto, Comp. de Veter., I, 76. (Do gr. polus + haima)
* *Poliestesia*, f. Med. Perturbação da sensibilidade, durante a qual um excitante único produz uma sensação múltipla. (Do gr. polus + esthesis)
* *Polifagia*, f. Qualidade de polífago.
* *Polífago*, adj. Que come muito; que tem fome canina. (Do gr. polus + phagein)
*Polifarmácia*, f. Med. Prescripção de muitos medicamentos. (De poli… + farmácia)
* *Polifásico*, adj. Phýs. Diz-se das correntes, que espalham e distribuem a todas as distâncias as fôrças motrizes naturaes.
* *Polifemo*, m. Espécie de escaravelho. Nome de um crustáceo. (De Polifemo, n. p.)
* *Polifilo*, adj. Bot. Formado de muitos folíolos. (Do gr. polus + phullon)
* *Polifiodontes*, m. pl. Animaes que têm mais do que uma dentição. (Do gr. polus + phio + odous, odontos)
* *Polifisia*, f. Med. Abundância de gases ou flatuosidades. (Do gr. polus + phusa)
* *Polífito*, adj. Bot. Relativo a muitas plantas. Diz-se dos gêneros, que compreendem muitas plantas. (Do gr. polus + phuton)
* *Polifólia*, adj. f. Diz-se da charrua de mais de três aivecas. (Do gr. polus + lat. folium)
* *Polifonía*, f. Pluralidade de sons e de articulações, relativa a um sinal vocal, na escritura dos Assírios. (Cp. polífono)
* *Polifónico*, adj. Relativo á polifonia.
* *Polifono*, adj. Que repete os sons muitas vezes. (Do gr. polus + phone)
* *Polígala*, f. Gênero de plantas, de suco leitoso, das quaes há duas espécies, empregadas em Medicina. (Do gr. polus + gala)
* *Poligaláceas*, f. pl. O mesmo ou melhor que poligáleas.
* *Poligalactia*, f. Med. Superabundância de leite. (Do gr. polus + gala, galactos)
* *Poligáleas*, f. pl. Família de plantas, que tem por tipo a polígala. (Fem. pl. de poligáleo)
* *Poligáleo*, adj. Relativo ou semelhante á polígala.
* *Poligálico*, adj. Diz-se de um ácido, achado numa especie de polígala, e em outras plantas.
* *Poligalíneas*, f. pl. Ordem de plantas, que abrange as poligáleas e outras. (Cp. poligáleas)
*Poligamia*, f. Estado de quem é polígamo.
*Poligâmico*, adj. Relativo á poligamia.
*Polígamo*, m. e adj. Indivíduo, que tem mais de um cônjuge, ao mesmo tempo. * Diz-se também de certos animaes, em que um macho tem muitas fêmeas. * E diz-se das plantas, que têm ao mesmo tempo flôres hermafroditas e unisexuaes. (Gr. polugamos)
* *Poligastricidade*, f. Existencia de muitos estômagos, que se julgou terem-se descoberto nos infusórios. (De poligástrico)
* *Poligástrico*, adj. Que tem muitos estômagos. (Do gr. polus + gaster)
* *Poligastro*, adj. O mesmo ou melhor que poligástrico.
* *Poligenismo*, m. Sistema dos que atribuem as raças humanas a diferentes troncos primitivos. (De polígeno)
* *Polígeno*, adj. Que produz muito. (Do gr. polus + genos)
* *Poliginecia*, f. P. us. O mesmo que poligamia. Cf. Ferrer, Dir. Nat., 170. (Do gr. polus + gune)
* *Poliginia*, f. Estado ou qualidade de polígino.
*Poligínio*, adj. Bot. Que tem muitos pistilos em cada flôr. (Do gr. polus + gune)
* *Polígino*, adj. O mesmo ou melhor que poligínio.
*Poliglota*, adj. Que está escrito em muitas línguas. M. e f. Pessôa que sabe ou fala muitas línguas. (Gr. poluglottos)
* *Poliglótico*, adj. Escrito em muitas línguas. Relativo a poliglota.
*Poliglotismo*, m. Qualidade de quem é poliglota. Facilidade de falar muitas línguas.
* *Poligloto*, m. e adj. O mesmo ou melhor que poliglota. (Gr. polluglottos)
* *Polígnatos*, m. pl. Família de insectos, sem asas, e com muitos pares de queixos. (Do gr. polus + gnathos)
* *Poligonáceas*, f. pl. O mesmo ou melhor que poligóneas.
*Poligonal*, adj. Relativo ao polígono; que tem por base um polígono; que tem muitos ângulos.
*Poligóneas*, f. pl. Família de plantas, que tem por tipo o polígono ou sempre-noiva. (Fem. pl. de poligóneo)
* *Poligóneo*, adj. Bot. Relativo ou semelhante ao polígono, planta.
*Polígono*, m. Figura geométrica, que tem muitos ângulos e lados. Figura, que determina a fórma geral de uma praça de guerra. * Lugar, onde os artilheiros fazem exercício com bocas de fogo. Bot. Designação moderna da sempre-noiva, tipo das poligóneas. (Gr. polugonos)
* *Poligrafar*, v. t. Escrever com o maquinismo chamado polígrafo. Escrever sôbre matérias diversas.
*Poligrafia*, f. Colecção de obras diversas, literárias ou cientificas. Conjunto de conhecimentos vários. Qualidade de quem é polígrafo. Ant. Criptógrafia.
*Poligráfico*, adj. Relativo á poligrafia.
*Polígrafo*, m. Aquele que escreve sôbre matérias diversas. Maquinismo que, movendo muitas pennas, produz ao mesmo tempo muitas cópias do mesmo escrito. (Gr. polugraphos)
* *Poligrama*, f. Neol. Representação vária do mesmo som. O mesmo que homofonia. (Do gr. polus + grana)
* *Polilépido*, adj. Bot. Que tem muitas escamas. (Do gr. polus + lepis)
*Polilha*, f. Espécie de traça. (Cast. polilla)
* *Polilóbio*, m. Gênero de plantas leguminosas.
* *Polilóbulo*, m. Ornato arquitectónico, com muitos lóbos. (De poli… + lóbulo)
* *Polimastia*, f. Terat. Anomalia do indivíduo, que tem muitas mamas. (Do gr. polus + mastos)
* *Polímata*, m. O mesmo que polímato.
*Polimatia*, f. Instrução extensa e variada. (De polímato)
*Polimático*, adj. Relativo á polimatia.
*Polímato*, m. e adj. O que estudou ou sabe muitas ciências; polígrafo. (Gr. polumathos)
* *Polimelia*, f. Qualidade de polímelo.
* *Polimentar*, v. i. Neol. inútil. Dar polimento a; polir; illustrar. Cf. Alv. Mendes, Herculano, 38.
*Polimento*, m. Polidura; polidez. Coiro lustroso, de que se faz calçado. Verniz, lustre. (De polir)
*Polimeria*, f. Estado do que é polímero.
* *Polimerismo*, m. Estado do que é polímero.
*Polímero*, adj. Chím. Que contém os mesmos elementos na mesma quantidade relativa, mas não na mesma quantidade absoluta. (Do gr. polus + meros)
* *Polímnia*, f. Gênero de plantas, da fam. das compostas. (De Polímnia, n. p.)
* *Polímnico*, adj. Relativo á Retórica. (De Polímnia, n. p.)
*Polimorfia*, f. Propriedade do que é polimorfo.
*Polimorfismo*, m. Propriedade do que é polimorfo.
*Polimorfo*, adj. Que se apresenta sob diversas fórmas; que é sujeito a variar de fórma. (Do gr. polus + morphe)
* *Polina*, f. Prov. beir. Doença, que dá nos repolhos. (Colhido no Fundão)
* *Polinar*, adj. O mesmo que polinário.
* *Polinário*, adj. Que está coberto de um pó muito fino. (De pólen)
* *Polinctor*, m. Aquele que, entre os Romanos, embalsamava cadáveres ou os lavava e preparava para a sepultura. (Lat. pollinctor)
* *Polinervado*, adj. Bot. Que tem muitas nervuras. (De poli… + nervo)
* *Polinésios*, m. pl. Selvagens dos mares do Sul da Oceânia.
* *Polineurite*, f. Neurite periférica. (De poli… + neurite)
* *Polineurítico*, adj. Relativo á polineurite. (De poli… + neurítico)
* *Polinheira*, f. Prov. minh. O mesmo que tareia. (Cp. póla^1)
*Polínico*, adj. Relativo ao pólen; que contém pólen.
* *Polinífero*, adj. Bot. Que contém pólen.
* *Polinização*, f. Acto ou efeito de polinizar.
* *Polinizar*, v. t. Transportar o pólen, das anteras para (o estigma da planta).
*Polinómio*, m. Qualquer quantidade algébrica, composta de muitos termos, separados pelo sinal + ou -. (Do gr. polus + nomos)
* *Polinoso*, adj. Coberto de um pó amarelo, semelhante ao pólen.
* *Polinuclear*, adj. Que tem muitos núcleos. (De poli… + núcleo)
*Pólio*, m. Planta labiada, (teucrium polium, Lin.).
* *Polioencefalite*, f. Med. Lesão de certos núcleos no sistema nervoso. (Do gr. polios + enkephalon)
* *Polioencephalite*, f. Med. Lesão de certos núcleos no systema nervoso. (Do gr. polios + enkephalon)
* *Poliomielite*, f. Med. Mielite, que assenta principalmente na substância cinzenta. (Do gr. polios + muelos)
* *Poliomyelite*, f. Med. Myelite, que assenta principalmente na substância cinzenta. (Do gr. polios + muelos)
* *Poliónimo*, adj. Que tem muitos nomes; que póde nomear-se de várias fórmas. (Do gr. polus + onuma)
* *Poliope*, m. Aquele que sofre poliopia.
* *Poliopia*, f. Estado mórbido dos que vêem os objectos multiplicados. (Do gr. polus + ops)
* *Poliorama*, m. Espécie de panorama, em que os quadros móveis, penetrando-se reciprocamente, mudam de contornos e se transfiguram, aos olhos do observador. (Do gr. polus + orama)
*Poliorcética*, f. Ant. Arte de fazer cercos militares. (Fem. de poliorcético)
* *Poliorcético*, adj. Relativo á poliorcética. (Gr. poliorketikos)
* *Poliorquidia*, f. Anat. Existência de mais de dois testículos num homem. (Do gr. polus + orkhis)
* *Poliose*, f. Med. Descoramento mórbido dos pêlos. (Gr. poliosis)
* *Polípago*, m. Terat. Monstro monocéfalo, formado de dois corpos, de eixos paralelos. (Do gr. polus + phageis)
* *Polipedia*, f. Med. Presença de muitos fetos, na mesma gestação. (Do gr. polus + pais, paidos)
*Polipeiro*, m. Habitação de pólipos, que vivem agrupados. Grupo de pólipos.
*Polipétalo*, adj. Que tem muitas pétalas. (De poli… + pétala)
* *Polipiforme*, adj. Que tem fórma de pólipo. (De polipo + fórma)
* *Polipiose*, f. Med. O mesmo que obesidade. (Do gr. polus + pion)
* *Poliplectro*, m. Instrumento, destinado á prolongação de sons num teclado, imitando instrumentos de arco. (Do gr. polus + plektron)
* *Polipneia*, f. Med. Respiração rápida e superficial. (Do gr. polus + pneín)
* *Pólipo*, m. Excrescência carnosa, fibrosa, etc., que se póde desenvolver em qualquer membrana mucosa. Concreção sanguínea, que se fórma no coração ou nos grandes vasos. Pl. Animaes de corpo mole e contráctil, com a cabeça rodeada de tentáculos radiados. (Gr. polupous)
* *Polipodiáceas*, f. pl. Família de plantas, que têm por tipo o polipódio.
* *Polipódio*, adj. Que tem muitos pés. M. Gênero de plantas parasitas da fam. dos fêtos. (Gr. polupodion)
* *Políporo*, m. Gênero de cogumelos. (Do gr. polus + poros)
* *Poliposia*, f. Med. O mesmo que polidipsía.
*Poliposo*, adj. Que tem a natureza do pólipo.
* *Políptero*, m. Animal de cabeça alongada, espécie de lúcio, descoberto no Nilo. (Do gr. polus + pteron)
* *Poliptoto*, m. Gram. Acto de empregar, num período, uma palavra sob diversas fórmas gramaticaes. (Gr. poluptoton)
* *Poliquento*, adj. Prov. Diffícil de contentar em comidas; debiqueiro.
*Polir*, v. t. Tornar lustroso, friccionando. Brunir; envernizar. Alisar. Engomar a polimento. Fig. Tornar educado. Civilizar; aperfeiçoar. (Lat. polire)
* *Polirrítmico*, adj. Mús. Que se compõe de vários ritmos. Que tem o ritmo muito variado. (De poli… + rítmico)
* *Polirrizo*, adj. Bot. Que tem muitas raízes. (Do gr. polus + rhiza)
* *Poliscópio*, m. Óculo ou lente, que apresenta um objecto multiplicado. (Do gr. polus + skopein)
* *Polispermo*, adj. Que tem muitos grãos, (falando-se de frutos). (Do gr. polus + sperma)
* *Polísporo*, adj. Bot. Que contém muitos esporos. (Do gr. polus + spora)
* *Polissarcia*, f. Med. Aumento anormal dos músculos ou do tecido adiposo. (Do gr. polus + sarx, sarkhos)
* *Polissialia*, f. Med. Secreção abundante de saliva. (Do gr. polus + sialon)
*Polissilábico*, adj. Relativo ao polisílabo. Que tem mais de uma sílaba.
*Polissílabo*, adj. O mesmo que polissilábico. M. Palavra que tem mais de uma sílaba. (Gr. polusullabos)
* *Polissilogístico*, adj. Diz-se do raciocínio, composto de um encadeamento de silogismos. (De poli… + sulogismo)
*Polissíndeton*, m. Espécie de pleonasmo, que consiste em repetir uma conjunção mais vezes do que o exige a ordem gramatical: entendo que assim que está bem. (Gr. polusundetos)
* *Polissíntese*, f. Philol. Fenómeno morfológico, em que uma palavra apresenta a elisão de uma ou mais sílabas: cangosta, de canalagosta; quelha, de canalicula. O mesmo que haplologia. (De poli… + síntese)
* *Polissintético*, adj. Em que há polissíntese. O mesmo que holofrástico. (De poli… + sintético)
* *Polissintetismo*, m. Carácter de polissintético. Carácter, que uma língua tem, de que diferentes circunstancias são expressas, não por palavras separadas, mas por modificações de uma palavra. (Do gr. polusunthetos)
* *Polistêmone*, adj. Bot. Que tem muitos estames. (Do gr. polus + stemon)
* *Polistilo*, m. Edificio de muitas colunas; colunata. Adj. Que constitue colunata. (Do gr. polus + stulos)
* *Politeama*, m. Teatro, para vários gêneros de representação. (Do gr. polus + theama)
* *Politécnica*, f. Escola polyitécnica. (Fem. de politécnico)
*Politécnico*, adj. Que abrange muitas artes ou ciências. Diz-se especialmente de alguns estabelecimentos, em que se professam ciências várias: escola politécnica; academia politécnica. (Do gr. polus + tekne)
* *Politeico*, adj. Relativo á crença em muitos deuses. (Do gr. polus + theos)
*Politeísmo*, m. Sistema religioso, que admitte a pluralidade dos deuses. Paganismo. (Do gr. polus + theos)
*Politeísta*, m., f. e adj. Pessôa, que segue o politeismo: os Gregos eram politeístas. (De politeísmo)
* *Politeístico*, adj. Relativo ao politeísmo ou aos politeístas; politeico. Cf. Castilho, Fastos, I, p. XXXI. (De politeista)
* *Politelia*, f. Terat. Multiplicidade de mamilos numa só mama. (Do gr. polus + thele)
*Política*, f. Sciência do governo das nações. Arte de dirigir as relações de um Estado com outro. Princípios políticos. Astúcia, artifício. Civilidade, polidez. (Fem. de político)
* *Politicagem*, f. Deprec. O mesmo que politiquice.
*Politicamente*, adv. De modo político. Com polidez. Maliciosamente.
* *Politicante*, adj. Deprec. O mesmo que politiqueiro.
*Politicão*, m. Pop. Grande político.
*Politicar*, v. i. Tratar de política. Discorrer sôbre política.
*Político*, adj. Relativo aos negócios públicos. Que se occupa de política. Delicado, cortês. Fig. Astuto. Fam. Indisposto com alguém. M. O que trata de política. Estadista. (Lat. politicus)
* *Politicomania*, f. Mania de tratar só de política. (De política + mania)
* *Politicote*, m. Deprec. Político sem valor. Homem ordinário, que fala muito de assumptos políticos.
* *Polítipo*, adj. Bot. Diz-se dos gêneros, que contém muitas espécies. (Do gr. polus + tupos)
* *Politiqueiro*, m. Designação depreciativa do indivíduo que se occupa muito da política partidária, ou que, em política, emprega processos pouco correctos. Cf. O'Neill, Fabul., 965. (De política)
* *Politiquete*, (quê) m. Deprec. O mesmo que politiqueiro; político com pouca ou nenhuma importância.
* *Politiquice*, f. Deprec. Acto de politiqueiro; política ordinária, mesquinha. (De político)
* *Polito*, m. Planta da serra de Sintra.
*Polítrico*, m. Bot. Espécie de fêto, mais conhecido por avencão. (Do gr. polus + trix)
* *Politriquia*, f. Superabundância de cabelos. (Cp. polítrico)
* *Politrofia*, f. Med. Nutrição excessiva. (Do gr. polus + trophe)
* *Politropia*, f. Qualidade de polítropo.
* *Polítropo*, adj. Miner. Diz-se do cristal, cujas lâminas successivas têm as secções principaes inclinadas uma sôbre a outra, formando ângulos diferentes. (Do gr. polus + trepein)
* *Poliuria*, f. Secreção muito abundante de urina. Diabete não açucarada. (Do gr. polus + ouron)
* *Poliúrico*, adj. Relativo á poliuria.
* *Polixena*, (csê) f. O mesmo que polixeno.
* *Polixeno*, (csê) m. Miner. Platina natural ferrífera.
* *Polizoicidade*, f. Qualidade de polizóico.
* *Polizóico*, adj. Zool. Diz-se dos animaes, que vivem em bando. (Do gr. polus + zoon)
*Pôlla*, f. Ramo de árvore, pernada. Rebento. Estaca.
* *Pollaciuria*, (ci-u) f. Med. Necessidade imperiosa e frequente de urinar. (Do gr. pollakis + ourein)
* *Pollarda*, f. Des. Franga crescida, quási gallinha: «venha a gorda pollarda co'a omeleta…» Filinto, II, 4. (Fr. poularde, de poule = cast. polla)
*Pollegada*, f. Medida, proximamente igual ao comprimento da segunda phalange do pollegar. (Do b. lat. pollicata, de pollex)
*Pollegar*, m. e adj. O dedo mais curto e grosso da mão. O primeiro e mais grosso do pé. * Pequena vara de poda, só com um, dois ou três olhos. (Lat. pollicaris)
*Póllen*, m. Substância fecundante dos vegetaes, contida na anthera. (Lat. pollen)
* *Pollênia*, f. Gênero de insectos dípteros. (De póllen)
* *Póllex*, m. O mesmo que pollegar. (Lat. pollex)
* *Póllice*, f. Des. O dedo pollegar. Cf. Viriato Trág., XIV, 83. (Do lat. pollex)
*Pollicitação*, f. Offerecimento; proposta; promessa. (Lat. pollicitatio)
* *Pollinar*, adj. O mesmo que pollinário.
* *Pollinário*, adj. Que está coberto de um pó muito fino. (De póllen)
* *Pollinctor*, m. Aquelle que, entre os Romanos, embalsamava cadáveres ou os lavava e preparava para a sepultura. (Lat. pollinctor)
*Pollínico*, adj. Relativo ao póllen; que contém póllen.
* *Pollinífero*, adj. Bot. Que contém póllen.
* *Pollinização*, f. Acto ou effeito de pollinizar.
* *Pollinizar*, v. t. Transportar o póllen, das antheras para (o estigma da planta).
* *Pollinoso*, adj. Coberto de um pó amarelo, semelhante ao póllen.
* *Pôllo*, m. Falcão, açôr ou gavião, que ainda não tem um anno. Cf. Fernandes, Caça de Altan. Cp. pôlho. (Cast. pollo)
*Pollução*, f. Acto de polluir. Emissão involuntária de esperma. (Lat. pollutio)
* *Polluição*, (lu-i) f. Acto ou effeito de polluir. Cf. C. Lobo, Sát. de Juv., I, 217.
*Polluir*, v. t. Manchar; corromper; deslustrar. (Lat. polluere)
* *Polluível*, adj. Que se póde polluir.
*Polluto*, adj. Manchado. Corrompido. (Lat. pollutus)
* *Póllux*, m. Estrêlla de segunda grandeza. (De Pollux, n. p. myth.)
*Polmão*, m. Pop. Inchação; fleimão. (Lat. pulmo)
*Polme*, m. Massa, um pouco líquida. (Do rad. do lat. pulmentum)
* *Polmo*, m. Turvação, produzida num líquido pela presença de corpúsculos estranhos. Prov. trasm. O mesmo que oídio. (Alter. de polme)
*Polo*, (pulu) (pulu…, procliticamente) «Polo meo desta cidade vay ũa ribeira…» Tenreiro, Itiner., XV. Cf. Filodemo, II, 3; G. Vicente, Auto da Feira; etc.—Dizem os diccion. que se lê pôlo. É todavia uma fórma proclitica, (polo vêr, polos modos), podendo concluír-se que a verdadeira pronúncia, ainda hoje reflectida na linguagem popular, é pu-lu…
* *Polografia*, f. Descrição astronómica do céu. (Do gr. polos + graphein)
* *Polographia*, f. Descripção astronómica do céu. (Do gr. polos + graphein)
* *Polonesa*, f. Casaco largo e comprido, para senhora. Redingote. (Aportuguesamento do fr. polonaise)
* *Polónia*, f. Casta de uva de Azeitão. Cf. Rev. Agron., I, 18.
* *Polónico*, adj. Diz-se de uma espécie de trigo. (De Polónia, n. p.?)
* *Polónio*,^1 m. O mesmo que polaco. Cf. Lusíadas, III, 78.
* *Polónio*,^2 m. Espécie de crystal, que Curie chama bismutho activo, e que se extrai da pechurano.
*Polpa*, (pôl) f. Carne musculosa dos animaes, sem ossos nem gorduras. Substância carnuda dos frutos, raízes, etc. Fig. Importância, valimento pessoal. (Do lat. pulpa)
*Polpação*, f. Reducção de certas substâncias a polpa.
* *Polpão*, m. Ant. A parte mais carnuda das coxas. (De polpa)
* *Polpo*, (pôl) m. Ant. O mesmo que polvo: «…o contrafazer do bogio, as côres do polpo, as lágrimas do crocodilo…» Eufrosina, 69.
* *Pólpoda*, f. Gênero de plantas portuláceas.
*Polposo*, adj. Que tem muita polpa; carnudo. (Lat. pulposus)
*Polpudo*, adj. O mesmo que polposo.
* *Polquista*, m. e f. Pessôa, que dança a polca.
* *Poltranaz*, m. Fam. Grande poltrão.
*Poltrão*, adj. Que não tem coragem; cobarde. M. Homem cobarde ou tímido. (It. poltrone)
*Poltrona*, f. Grande cadeira de braços, geralmente estofada. Sella com arções baixos. (It. poltrona)
*Poltronaria*, f. Qualidade ou acto de poltrão.
*Poltronear*, v. i. Portar-se como poltrão; dar mostras de poltrão.
*Poltronear-se*, v. p. Recostar-se em poltrona; repimpar-se.
*Polução*, f. Acto de poluir. Emissão involuntária de esperma. (Lat. pollutio)
* *Poluição*, (lu-i) f. Acto ou efeito de poluir. Cf. C. Lobo, Sát. de Juv., I, 217.
*Poluir*, v. t. Manchar; corromper; deslustrar. (Lat. polluere)
* *Poluível*, adj. Que se póde poluir.
*Poluto*, adj. Manchado. Corrompido. (Lat. pollutus)
* *Polux*, m. Estrêla de segunda grandeza. (De Pollux, n. p. myth.)
*Polvadeira*, f. Bras. Poeirada. (Do cast. polvo = lat. pulvis)
*Polvarinho*, m. (Corr. de polvorinho)
*Polveroso*, adj. (Fórma, us. por Filinto, X, 21, em vez de pulveroso) (Cp. polvilho)
* *Polvilhação*, f. Acto ou effeito de polvilhar. Cf. Ortigão, Holanda, 79.
*Polvilhar*, v. t. Cobrir de pó, empoar; enfarinhar. (De polvilho)
*Polvilho*, m. Resíduo da lavagem da tapioca. Pl. Pós, com que se branqueava o cabello, especialmente o cabello das damas, em festas carnavalescas. Qualquer substância em pó, de applicação medicamentosa, culinária, etc. * Bras. Tapioca. (Cast. polvillo)
*Polvo*, (pôl) m. Mollusco cephalópode. (Do lat. polypus)
*Pólvora*, f. Substância explosiva, composta de salitre, carvão e enxôfre. * Bras. Mosquito, semelhante a um grão de pólvora. * Variedade de chá, o mesmo que pérola. (Do lat. pulvera)
* *Polvorada*, f. Explosão de pólvora; fumo de pólvora. Cf. V. de Seabra, Sát. e Ep., II, 58.
* *Polvoraria*, f. Fábrica de pólvora.
* *Polvoreda*, (vorê) f. O mesmo que polvorada. Cf. Arn. Gama, Segr. do Abb., 317.
*Polvorim*, m. Pólvora, de grão muito miúdo. Pó, que sái da pólvora.
*Polvorinho*, m. Utensílio, em que se leva pólvora para a caça.
*Polvorista*, m. e f. Pessôa, que trabalha no fabríco da pólvora.
* *Polvorós*, m. Prov. beir. O mesmo que polvorosa.
*Polvorosa*, f. Pop. Grande actividade; azáfama. Agitação. Des. Ruína, dissipação. (Fem. de polvoroso)
*Polvoroso*, adj. O mesmo que pulveroso.
*Poly…*, pref. (designativo de número indefinido e elevado) (Do gr. polus)
* *Polyacantho*, adj. Que tem muitos espinhos. (Do gr. polus + akantha)
* *Polyácido*, adj. Chím. Diz-se das bases, em que uma molécula satura muitas moléculas de um ácido. (De polus gr. + ácido)
* *Polyadelphia*, f. Bot. União dos estames da flôr, formando muitos feixes. (Do gr. polus + adelphos)
* *Polyadelphito*, m. Miner. Silicato múltiplo, que forma massas compostas de grãos arredondados e diversamente coloridos. (Cp. polyadelphia)
* *Polyadelpho*, adj. Bot. Diz-se dos estames, quando soldados pelos seus filetes em mais de dois fascículos. (Do gr. polus + adelphos)
* *Polyadênia*, f. Género de árvores lauráceas da Índia. (Do gr. polus + aden)
* *Polyaminas*, f. pl. Chím. Aminas, derivadas de muitas moléculas de ammoníaco, condensadas. (De poly… + amínas)
* *Polyandra*, adj. Diz-se da mulhér, que tem mais de um marido ao mesmo tempo. (Do gr. polus + aner, andros)
* *Polyandría*, f. Estado ou qualidade de polyandro.
* *Polyândrico*, adj. Relativo á polyândria.
* *Polyândrio*, m. Túmulo commum de muitos guerreiros, entre os Gregos. (Gr. poluandrion)
* *Polyandro*, adj. Bot. Que tem mais de doze estames, ou muitos, todos livres entre si. (Do gr. polus + aner, andros)
* *Polyanita*, f. Miner. Bióxydo de manganés natural.
* *Polyanthacarpia*, f. O mesmo que polycladia.
* *Polyantho*, adj. Que tem muitas flôres. (Do gr. polus + anthos)
*Polyarchia*, (qui) f. Govêrno exercido por muitos. (Do gr. polus + arkhe)
* *Polyarino*, adj. (V. polyândrico)
* *Polyarticular*, adj. Diz-se do rheumatismo, que ataca muitas articulações. (De poly… + articular)
* *Polyatómico*, adj. Chím. Cujas combinações se realizam, na relação de muitos equivalentes dos corpos que se unem. (De poly… + atómico)
* *Polybásico*, adj. Diz-se dos ácidos, que contêm muitas moléculas de água básica. (De poly… + básico)
* *Polybasito*, m. Miner. Prata sulfurada, que contém certa porção de arsênico, antimónio, cobre, etc., e procedente do México.
* *Polyblennia*, f. Med. Excessivo corrimento de mucosidades. (Do gr. polus + blenna)
* *Polycárpico*, adj. Bot. Que dá flôres e frutos por mais de uma vez. (Cp. polycarpo)
* *Polycarpo*, adj. Que tem ou produz muitos frutos. (Do gr. polus + karpos)
* *Polycellular*, adj. Composto de muitas céllulas. (De poly… + cellular)
* *Polycêntrico*, adj. Diz-se da espiral com muitos centros. Constr. Diz-se do arco, que tem vários centros. (De poly… + centro)
* *Polycholia*, (co) f. Secreção biliosa, exaggerada. (Do gr. polus + khole)
* *Polychótomo*, (có) adj. Diz-se de um corpo, dividido em muitas articulações. (Do gr. polukhos + tome)
*Polychresto*, adj. Que serve para muitos usos. (Gr. polukhrestos)
* *Polychromático*, adj. O mesmo que polychromo.
*Polychromia*, f. Estado de um corpo, em que há differentes côres. Conjunto de várias côres. (De polychromo)
* *Polychrómico*, adj. Que tem muitas côres. Em que se empregam muitas côres. (Do gr. polus + khroma)
*Polychromo*, adj. Que tem muitas côres. Em que se empregam muitas côres. (Do gr. polus + khroma)
* *Polýchrono*, adj. Neol. O mesmo que duradoiro. (Do gr. polus + khronos)
* *Polycladia*, f. Moléstia vegetal, em que a seiva, abandonando órgãos da fructificação, se dirige para os ramos, dando-lhes prodigioso desenvolvimento. (Do gr. polus + klados)
* *Polyclado*, adj. Diz-se do vegetal, que dá muitos ramos. (Cp. polycladía)
* *Polycladodia*, f. (V. polycladia)
* *Polyclínica*, f. Prática da Medicina, applicada á generalidade das doenças. (De poly… + clínica)
* *Polyclínico*, m. Clínico, que trata das doenças em geral, ou que se não dedica especialmente a uma. (Cp. polyclínica)
* *Polýcomo*, adj. Que tem muitos cabellos. (Do gr. polus + kome)
* *Polycónico*, adj. Que tem muitos cónes. (De poly… + cónico)
* *Polycórdio*, m. Antigo instrumento, que se tocava com arco. (De poly… + corda)
* *Polycoria*, f. Med. Pupilla múltipla. (Do gr. polus + kore)
*Polycotyledónio*, adj. Que tem mais de dois cotylédones. (De póly… + cotyledónio)
* *Polycultura*, f. Agr. Cultura variada. (De poly… + cultura)
* *Polycythemia*, f. Med. Aumento do número dos glóbulos sanguíneos. (Do gr. polus + kutos + haima)
* *Polydáctylo*, adj. Que tem muitos dedos. (Do gr. polus + daktulos)
* *Polydipsia*, f. Med. Sêde excessiva. (Do gr. polus + dipsa)
* *Polýdymo*, m. Geol. Macla, composta de quatro ou mais indivíduos. Cf. Gonç. Guimarães, Geol., 60. (Gr. poludumos)
*Polyédrico*, adj. Que tem a fórma de polyedro.
*Polyedro*, adj. Que tem muitas faces planas. M. Sólido polyedro. (Do gr. polus + edra)
* *Polyemia*, f. Med. Plethora sanguínea; excesso de sangue, nos vasos do corpo. Cf. Macedo Pinto, Comp. de Veter., I, 76. (Do gr. polus + haima)
* *Polyesthesia*, f. Med. Perturbação da sensibilidade, durante a qual um excitante único produz uma sensação múltipla. (Do gr. polus + esthesis)
* *Polyfólia*, adj. f. Diz-se da charrua de mais de três aivecas. (Do gr. polus + lat. folium)
*Polýgala*, f. Gênero de plantas, de suco leitoso, das quaes há duas espécies, empregadas em Medicina. (Do gr. polus + gala)
* *Polygaláceas*, f. pl. O mesmo ou melhor que polygáleas.
* *Polygalactia*, f. Med. Superabundância de leite. (Do gr. polus + gala, galactos)
*Polygáleas*, f. pl. Família de plantas, que tem por typo a polýgala. (Fem. pl. de polygáleo)
* *Polygáleo*, adj. Relativo ou semelhante á polýgala.
* *Polygálico*, adj. Diz-se de um ácido, achado numa especie de polýgala, e em outras plantas.
* *Polygalíneas*, f. pl. Ordem de plantas, que abrange as polygáleas e outras. (Cp. polygáleas)
*Polygamia*, f. Estado de quem é polýgamo.
*Polygâmico*, adj. Relativo á polygamia.
*Polýgamo*, m. e adj. Indivíduo, que tem mais de um cônjuge, ao mesmo tempo. * Diz-se também de certos animaes, em que um macho tem muitas fêmeas. * E diz-se das plantas, que têm ao mesmo tempo flôres hermaphroditas e unisexuaes. (Gr. polugamos)
* *Polygastricidade*, f. Existencia de muitos estômagos, que se julgou terem-se descoberto nos infusórios. (De polygástrico)
* *Polygástrico*, adj. Que tem muitos estômagos. (Do gr. polus + gaster)
* *Polygastro*, adj. O mesmo ou melhor que polygástrico.
* *Polygenismo*, m. Systema dos que attribuem as raças humanas a differentes troncos primitivos. (De polýgeno)
* *Polýgeno*, adj. Que produz muito. (Do gr. polus + genos)
*Polyglotta*, adj. Que está escrito em muitas línguas. M. e f. Pessôa que sabe ou fala muitas línguas. (Gr. poluglottos)
* *Polyglóttico*, adj. Escrito em muitas línguas. Relativo a polyglotta.
*Polyglottismo*, m. Qualidade de quem é polyglotta. Facilidade de falar muitas línguas.
* *Polyglotto*, m. e adj. O mesmo ou melhor que polliglota. (Gr. polluglottos)
* *Polygnathos*, m. pl. Família de insectos, sem asas, e com muitos pares de queixos. (Do gr. polus + gnathos)
* *Polygonáceas*, f. pl. O mesmo ou melhor que polygóneas.
*Polygonal*, adj. Relativo ao polýgono; que tem por base um polýgono; que tem muitos ângulos.
*Polygóneas*, f. pl. Família de plantas, que tem por typo o polýgono ou sempre-noiva. (Fem. pl. de polygóneo)
* *Polygóneo*, adj. Bot. Relativo ou semelhante ao polýgono, planta.
*Polýgono*, m. Figura geométrica, que tem muitos ângulos e lados. Figura, que determina a fórma geral de uma praça de guerra. * Lugar, onde os artilheiros fazem exercício com bocas de fogo. Bot. Designação moderna da sempre-noiva, typo das polygóneas. (Gr. polugonos)
* *Polygramma*, f. Neol. Representação vária do mesmo som. O mesmo que homophonia. (Do gr. polus + grana)
* *Polygraphar*, v. t. Escrever com o maquinismo chamado polýgrapho. Escrever sôbre matérias diversas.
*Polygraphia*, f. Collecção de obras diversas, litterárias ou scientificas. Conjunto de conhecimentos vários. Qualidade de quem é polýgrapho. Ant. Cryptógraphia.
*Polygráphico*, adj. Relativo á polygraphia.
*Polýgrapho*, m. Aquelle que escreve sôbre matérias diversas. Maquinismo que, movendo muitas pennas, produz ao mesmo tempo muitas cópias do mesmo escrito. (Gr. polugraphos)
* *Polygynecia*, f. P. us. O mesmo que polygamia. Cf. Ferrer, Dir. Nat., 170. (Do gr. polus + gune)
* *Polygynia*, f. Estado ou qualidade de polýgyno.
*Polygýnio*, adj. Bot. Que tem muitos pistillos em cada flôr. (Do gr. polus + gune)
* *Polýgyno*, adj. O mesmo ou melhor que polygýnio.
* *Polyhalito*, m. Sulfato natural de cálcio, magnésio e potássio. (Do gr. polus + halos)
* *Polylépido*, adj. Bot. Que tem muitas escamas. (Do gr. polus + lepis)
* *Polylóbio*, m. Gênero de plantas leguminosas.
* *Polylóbulo*, m. Ornato architectónico, com muitos lóbos. (De poly… + lóbulo)
* *Polymastia*, f. Terat. Anomalia do indivíduo, que tem muitas mamas. (Do gr. polus + mastos)
* *Polýmatha*, m. O mesmo que polýmatho.
*Polymathia*, f. Instrucção extensa e variada. (De polýmatho)
*Polymáthico*, adj. Relativo á polymathia.
*Polýmatho*, m. e adj. O que estudou ou sabe muitas sciências; polýgrapho. (Gr. polumathos)
* *Polymelia*, f. Qualidade de polýmelo.
* *Polýmelo*, adj. Diz-se do monstro, que tem membros accessórios. (Do gr. polus + melos)
*Polymeria*, f. Estado do que é polýmero.
* *Polymerismo*, m. Estado do que é polýmero.
*Polýmero*, adj. Chím. Que contém os mesmos elementos na mesma quantidade relativa, mas não na mesma quantidade absoluta. (Do gr. polus + meros)
* *Polýmnia*, f. Gênero de plantas, da fam. das compostas. (De Polýmnia, n. p.)
* *Polýmnico*, adj. Relativo á Rhetórica. (De Polýmnia, n. p.)
*Polymorphia*, f. Propriedade do que é polymorpho.
*Polymorphismo*, m. Propriedade do que é polymorpho.
*Polymorpho*, adj. Que se apresenta sob diversas fórmas; que é sujeito a variar de fórma. (Do gr. polus + morphe)
* *Polynervado*, adj. Bot. Que tem muitas nervuras. (De poly… + nervo)
* *Polynésios*, m. pl. Selvagens dos mares do Sul da Oceânia.
* *Polyneurite*, f. Neurite periphérica. (De poly… + neurite)
* *Polyneurítico*, adj. Relativo á polyneurite. (De poly… + neurítico)
*Polynómio*, m. Qualquer quantidade algébrica, composta de muitos termos, separados pelo sinal + ou -. (Do gr. polus + nomos)
* *Polynuclear*, adj. Que tem muitos núcleos. (De poly… + núcleo)
* *Polyónymo*, adj. Que tem muitos nomes; que póde nomear-se de várias fórmas. (Do gr. polus + onuma)
* *Polyope*, m. Aquelle que soffre polyopia.
* *Polyopia*, f. Estado mórbido dos que vêem os objectos multiplicados. (Do gr. polus + ops)
* *Polyorama*, m. Espécie de panorama, em que os quadros móveis, penetrando-se reciprocamente, mudam de contornos e se transfiguram, aos olhos do observador. (Do gr. polus + orama)
* *Polyorchidia*, (qui) f. Anat. Existência de mais de dois testículos num homem. (Do gr. polus + orkhis)
* *Polýpago*, m. Terat. Monstro monocéphalo, formado de dois corpos, de eixos parallelos. (Do gr. polus + phageis)
* *Polypedia*, f. Med. Presença de muitos fetos, na mesma gestação. (Do gr. polus + pais, paidos)
*Polypeiro*, m. Habitação de pólypos, que vivem agrupados. Grupo de pólypos.
*Polypétalo*, adj. Que tem muitas pétalas. (De poly… + pétala)
* *Polyphagia*, f. Qualidade de polýphago.
* *Polýphago*, adj. Que come muito; que tem fome canina. (Do gr. polus + phagein)
* *Polypharmácia*, f. Med. Prescripção de muitos medicamentos. (De poly… + pharmácia)
* *Polyphásico*, adj. Phýs. Diz-se das correntes, que espalham e distribuem a todas as distâncias as fôrças motrizes naturaes.
* *Polyphemo*, m. Espécie de escaravelho. Nome de um crustáceo. (De Polyphemo, n. p.)
* *Polyphonía*, f. Pluralidade de sons e de articulações, relativa a um sinal vocal, na escritura dos Assýrios. (Cp. polýphono)
* *Polyphónico*, adj. Relativo á polyphonia.
* *Polyphono*, adj. Que repete os sons muitas vezes. (Do gr. polus + phone)
* *Polyphyllo*, adj. Bot. Formado de muitos folíolos. (Do gr. polus + phullon)
* *Polyphyodontes*, m. pl. Animaes que têm mais do que uma dentição. (Do gr. polus + phio + odous, odontos)
* *Polyphysia*, f. Med. Abundância de gases ou flatuosidades. (Do gr. polus + phusa)
* *Polýphyto*, adj. Bot. Relativo a muitas plantas. Diz-se dos gêneros, que comprehendem muitas plantas. (Do gr. polus + phuton)
* *Polypiforme*, adj. Que tem fórma de pólypo. (De polypo + fórma)
* *Polypiose*, f. Med. O mesmo que obesidade. (Do gr. polus + pion)
* *Polyplectro*, m. Instrumento, destinado á prolongação de sons num teclado, imitando instrumentos de arco. (Do gr. polus + plektron)
* *Polypnéa*, f. Med. Respiração rápida e superficial. (Do gr. polus + pneín)
*Pólypo*, m. Excrescência carnosa, fibrosa, etc., que se póde desenvolver em qualquer membrana mucosa. Concreção sanguínea, que se fórma no coração ou nos grandes vasos. Pl. Animaes de corpo molle e contráctil, com a cabeça rodeada de tentáculos radiados. (Gr. polupous)
* *Pólypo-hydráceo*, m. Reunião de várias hydras, formando só uma entidade zoológica.
* *Polypodiáceas*, f. pl. Família de plantas, que têm por typo o polypódio.
*Polypódio*, adj. Que tem muitos pés. M. Gênero de plantas parasitas da fam. dos fêtos. (Gr. polupodion)
* *Polýporo*, m. Gênero de cogumelos. (Do gr. polus + poros)
* *Polyposia*, f. Med. O mesmo que polydipsía.
*Polyposo*, adj. Que tem a natureza do pólypo.
* *Polýptero*, m. Animal de cabeça alongada, espécie de lúcio, descoberto no Nilo. (Do gr. polus + pteron)
* *Polyptoto*, m. Gram. Acto de empregar, num período, uma palavra sob diversas fórmas grammaticaes. (Gr. poluptoton)
* *Polyrhizo*, adj. Bot. Que tem muitas raízes. (Do gr. polus + rhiza)
* *Polyrýthmico*, (ri) adj. Mús. Que se compõe de vários rythmos. Que tem o rythmo muito variado. (De poly… + rýthmico)
* *Polysarcia*, (sar) f. Med. Aumento anormal dos músculos ou do tecido adiposo. (Do gr. polus + sarx, sarkhos)
* *Polyscópio*, m. Óculo ou lente, que apresenta um objecto multiplicado. (Do gr. polus + skopein)
* *Polysialia*, (si) f. Med. Secreção abundante de saliva. (Do gr. polus + sialon)
* *Polyspermo*, adj. Que tem muitos grãos, (falando-se de frutos). (Do gr. polus + sperma)
* *Polýsporo*, adj. Bot. Que contém muitos esporos. (Do gr. polus + spora)
* *Polystêmone*, adj. Bot. Que tem muitos estames. (Do gr. polus + stemon)
* *Polystylo*, m. Edificio de muitas columnas; columnata. Adj. Que constitue columnata. (Do gr. polus + stulos)
*Polysyllábico*, (si) adj. Relativo ao polysýllabo. Que tem mais de uma sýllaba.
*Polysýllabo*, (si) adj. O mesmo que polysyllábico. M. Palavra que tem mais de uma sýllaba. (Gr. polusullabos)
* *Polysyllogístico*, (si) adj. Diz-se do raciocínio, composto de um encadeamento de syllogismos. (De poly… + sullogismo)
*Polysýndeto*, m. O mesmo ou melhor que polysýndeton.
*Polysýndeton*, (sin) m. Espécie de pleonasmo, que consiste em repetir uma conjuncção mais vezes do que o exige a ordem grammatical: entendo que assim que está bem. (Gr. polusundetos)
* *Polysýnthese*, (sin) f. Philol. Phenómeno morphológico, em que uma palavra apresenta a elisão de uma ou mais sýllabas: cangosta, de canalagosta; quelha, de canalicula. O mesmo que haplologia. (De poly… + sýnthese)
* *Polysynthético*, (sin) adj. Em que há polysýnthese. O mesmo que holophrástico. (De poly… + synthético)
* *Polysynthetismo*, (sin) m. Carácter de polysynthético. Carácter, que uma língua tem, de que differentes circunstancias são expressas, não por palavras separadas, mas por modificações de uma palavra. (Do gr. polusunthetos)
* *Polytéchnica*, f. Escola polytéchnica. (Fem. de polytéchnico)
*Polytéchnico*, adj. Que abrange muitas artes ou sciências. Diz-se especialmente de alguns estabelecimentos, em que se professam sciências várias: escola polytéchnica; academia polytéchnica. (Do gr. polus + tekne)
* *Polytheama*, m. Theatro, para vários gêneros de representação. (Do gr. polus + theama)
* *Polytheico*, adj. Relativo á crença em muitos deuses. (Do gr. polus + theos)
*Polytheísmo*, m. Systema religioso, que admitte a pluralidade dos deuses. Paganismo. (Do gr. polus + theos)
*Polytheísta*, m., f. e adj. Pessôa, que segue o polytheismo: os Gregos eram polytheístas. (De polytheísmo)
* *Polytheístico*, adj. Relativo ao polytheísmo ou aos polytheístas; polytheico. Cf. Castilho, Fastos, I, p. XXXI. (De polytheista)
* *Polythelia*, f. Terat. Multiplicidade de mamilos numa só mama. (Do gr. polus + thele)
* *Polytrichia*, (quia) f. Superabundância de cabellos. (Cp. polýtricho)
*Polýtricho*, (co) m. Bot. Espécie de fêto, mais conhecido por avencão. (Do gr. polus + trix)
* *Polytrophia*, f. Med. Nutrição excessiva. (Do gr. polus + trophe)
* *Polytropia*, f. Qualidade de polýtropo.
* *Polýtropo*, adj. Miner. Diz-se do crystal, cujas lâminas successivas têm as secções principaes inclinadas uma sôbre a outra, formando ângulos differentes. (Do gr. polus + trepein)
* *Polýtypo*, adj. Bot. Diz-se dos gêneros, que contém muitas espécies. (Do gr. polus + tupos)
* *Polyuria*, f. Secreção muito abundante de urina. Diabete não açucarada. (Do gr. polus + ouron)
* *Polyúrico*, adj. Relativo á polyuria.
* *Polyxena*, (csê) f. O mesmo que polyxeno.
* *Polyxeno*, (csê) m. Miner. Platina natural ferrífera.
* *Polyzoicidade*, f. Qualidade de polyzóico.
* *Polyzóico*, adj. Zool. Diz-se dos animaes, que vivem em bando. (Do gr. polus + zoon)
*Poma*, f. Seio da mulhér; mama. * Ant. Esphera terrestre, para estudo. (Us. por Pedro Núnez) * Qualquer esphera ou bóla: «…torres… Em todas estão liões dourados sôbre bollas ou pomas». Peregrinação, XCIII. (De pomo)
* *Poma-candil*, m. Ant. Candil, em fórma de pomo, e próprio para aquecer as mãos.
*Pomáceas*, f. pl. Tríbo de plantas rosáceas, que abrange os gêneros que produzem pomos, como a macieira, a pereira, etc. (Fem. pl. de pomáceo)
* *Pomáceo*, adj. Cujos frutos são pomos.
*Pomada*, f. Preparado de perfumistas ou pharmacêuticos, obtido pela mistura de uma gordura animal com uma ou muitas substâncias aromáticas ou medicinaes. * Bras. Presumpção, vaidade. * Bras. Mentira, pêta. (De pomo)
* *Pomadista*, m. Bras. Pedante; pessôa vaidosa. Indivíduo mentiroso. (De pomada)
* *Pomagem*, f. Des. O mesmo que fruta. Cf. Menina e Moça, 37. (De pomo)
*Pomar*, m. Arvoredo fructífero. Terreno, em que há muitas árvores de fruto. (Do lat. pomarium)
* *Pomarada*, f. Reunião de pomares.
*Pomareiro*, adj. Relativo a pomar. Acostumado a tratar de pomares: «…quando ajudadas de pomareiras mãos, ellas (árvores) produziam…» Menina e Moça. M. Cultivador ou guarda de um pomar.
* *Pomária*, f. Gênero de arbustos leguminosos da América tropical. (Do gr. poma)
*Pomba*, f. Fêmea do pombo. * Vasilha de cobre, para onde se passa o caldo limpo da cana, em os engenhos de açúcar. * Prov. minh. Peça do tear, espécie de pegadoiro, encaixado na queixa superior do pente. (Do lat. palumba)
* *Pomba-do-mar*, f. Mad. Ave, o mesmo que anjinho.
*Pombal*, m. Lugar, onde se recolhem ou se criam pombos. Variedade de uva branca.
* *Pombalesco*, (lês) adj. O mesmo que pombalino. Cf. Alv. Mendes, Discursos, 95.
* *Pombália*, f. Gênero de plantas violáceas. (De Pombal, n. p. de um estadista português)
* *Pombalino*, adj. Relativo ao primeiro Marquês de Pombal ou ao seu tempo. (De Pombal, n. p.)
* *Pombalista*, m. e adj. Affeiçoado ao primeiro Marquês de Pombal; que segue ou applaude o systema governativo daquelle estadista. Cf. Camillo, M. de Pombal, 104 e 195.
* *Pombe*,^1 m. Nome, com que os Angolenses designam o sertão.
* *Pombe*,^2 m. Espécie de cerveja, em Moçambique.
* *Pombear*, v. t. Ir no encalço de. Espionar. V. i. Exercer a profissão de pombeiro^2.
* *Pombeirar*, v. t. e i. O mesmo que pombear.
* *Pombeiro*,^1 m. Bras. Vendedor ambulante de gallinhas. Adj. Diz-se de uma variedade miúda de milho branco. Cf. Portugal Agricola, 9.^o anno, 367. (Do lat. palumbarius)
*Pombeiro*,^2 m. Negociante ou emissário, que atravessa os sertões, commerciando com indígenas. (De pombe^1)
*Pombinha*,^1 f. Carne das nádegas das reses. Parte superior do rabo do toiro, junto do ânus. Cf. Baganha, Hyg. Pec., 201. * Bras. Partes pudendas da mulhér.
* *Pombinha*,^2 f. O mesmo que pombo-da-rocha.
*Pombinho*, m. Pequeno pombo. A côr do pombo. * Mad. O mesmo que pombo-da-rocha. Adj. Chul. Um tanto ébrio. * Diz-se de uma variedade de trigo.
*Pombo*, m. Gênero de aves columbinas. * T. do Fundão. Mentira, pêta. (Do lat. palumbus)
* *Pombo-branco*, m. Mad. O mesmo que pombo-torcaz.
* *Pombo-claro*, m. Mad. O mesmo que pombo-branco.
* *Pombo-correio*, m. Variedade de pombo, (columbus livia tabellaria).
* *Pombo-da-rocha*, m. Mad. Espécie de pombo bravo, (columba livia, Lin.).
* *Pombo-de-leque*, m. Variedade de pombo, (columbus livia laticauda).
* *Pombo-escuro-da-serra*, m. Mad. O mesmo que pombo-preto.
* *Pombo-gravatinha*, m. Variedade de pombo, que tem encrespadas as pennas do pescoço.
* *Pombo-inglês*, m. O mesmo que pombo-preto.
* *Pombo-preto*, m. Mad. O mesmo que pombo-torcaz.
* *Pombo-torcaz*, m. Espécie de pombo, cujo pescoço tem várias côres, (columba palumbus, Lin.)
* *Pombo-trocal*, m. Mad. O mesmo que pombo-torcaz.
* *Pombo-volante*, m. O mesmo que pombo-correio.
* *Pomeiro*, m. Ant. O mesmo que pomar. (De pomo)
* *Pomério*, m. Des. Saliência, na base da parede, para refôrço da construcção. (De poma)
*Pomes*, adj. Diz-se de uma variedade de pedra muito porosa, que serve para polir ou limpar. (Do lat. pumex)
* *Pomfólige*, f. Med. O mesmo que pêmfigo. Chím. Óxido de zinco. (Do gr. pompholux)
* *Pómice*, f. Poét. Qualquer pedra porosa. Cf. Castilho, Geórgicas, 299; Fastos, I, 111. (Lat. pomex)
* *Pomicultura*, f. Cultura das árvores pomíferas. (De pomo + cultura)
*Pomífero*, adj. Que tem ou produz pomos. (Lat. pomiferus)
* *Pomítico*, adj. Relativo á pedra pomes.
*Pomo*, m. Fruto carnudo, mais ou menos esphérico ou ovóide. Poét. Seio de mulhér. (Lat. pomum)
* *Pomo-do-elephante*, m. Árvore rutácea da Índia, (feronia elephantum, Correia).
* *Pomologia*, f. Tratado á cêrca dos pomos ou das árvores pomíferas. (Cp. pomólogo)
* *Pomológico*, adj. Relativo á pomologia.
* *Pomologista*, m. Aquelle que se occupa de pomologia.
* *Pomólogo*, m. Aquelle que é versado em pomologia. (Do lat. pomum + gr. logos)
* *Pomoso*, adj. Em que há pomos; que tem pomos. Cf. Pato Moniz, Apparição, 41.
*Pompa*, f. Apparato sumptuoso e magnífico; ostentação. Grande luxo; gala. Bizarria. (Lat. pompa)
* *Pompeante*, adj. Que pompeia.
*Pompear*, v. t. Ostentar; expôr com vaidade: pompear riquezas. V. i. Exibir pompa. Ostentar riqueza; brilhar; garrir; pimpar.
* *Pompeiano*,^1 adj. Relativo a Pompeu. Partidário de Pompeu.
* *Pompeiano*,^2 adj. Relativo a Pompeios. M. Habitante de Pompeios. (É incorrecta a fórma mais usada, Pompeia)
* *Pomphólyge*, f. Med. O mesmo que pêmphigo. Chím. Óxydo de zinco. (Do gr. pompholux)
* *Pompílio*, m. Gênero de insectos hymenópteros. Gênero de peixes, que os Franceses chamam pulmage. Cf. Fil. Simões, Cartas da Beiramar, 237. (Do gr. pompilos)
* *Pompom*, m. Borla de fios, curtos e tosquiados em fórma esphérica. (Fr. pompon)
*Pomposamente*, adv. De modo pomposo.
* *Pomposidade*, f. Qualidade de pomposo. Cf. Castilho, D. Quixote, II, 350.
*Pomposo*, adj. Em que há pompa; que revela pompa. (Lat. pomposus)
*Pómulo*, m. Maçan do rosto. (Lat. pomulum)
* *Pona*, f. Prov. Nariz curto e achatado.
* *Ponaca*, f. Árvore fructífera da Índia portuguesa.
*Ponção*, m. (e der.) O mesmo que puncção, etc.
* *Poncategés*, m. pl. Tríbo de Índios das matas do Tocantins, no Brasil.
* *Ponchaci*, m. Ant. Homem nobre na China. Cf. Peregrinação, CVI.
* *Ponchada*, f. Bras. do S. Grande porção de coisas, que poderiam encher um poncho.
*Ponche*,^1 m. Mistura de chá e aguardente ou rum, com sumo do limão, açúcar, etc. (Ingl. punch)
*Ponche*,^2 m. Capa curta, com grande roda, usada há meio século entre nós, e correspondente á que os Franceses denominavam talma. O mesmo que poncho.
*Poncheira*, f. Vaso, em que se faz ou se serve o ponche^1.
*Poncho*, m. Bras. Capa de lan, de fórma quadrada, com uma abertura no meio, por onde se enfia a cabeça. * Guarda-pó, para jornadas. * Ferrar o poncho, fazer bom negócio. * Sacudir o poncho, offender sem reacção. * Prolóq. Poncho do pobre é o sol. (T. cast.)
* *Ponciana-régia*, f. Árvore brasileira.
* *Ponçó*, m. Ant. Côr de fogo, muito viva. (Do fr. ponceau)
* *Ponderabilidade*, f. Qualidade do ponderável. Cf. F. Lapa, Phýsica, 6 e 8.
*Ponderação*, f. Acto de ponderar; importância. Sisudez. (Lat. ponderatio)
*Ponderadamente*, adv. Com ponderação, com sisudez. (De ponderar)
* *Ponderado*, adj. Que tem ponderação ou gravidade; sisudo; prudente: o Henrique é muito ponderado. (De ponderar)
*Ponderador*, m. e adj. O que pondera. (Lat. ponderator)
* *Ponderal*, adj. Relativo a pêso. (Do lat. pondus, ponderis, pêso)
*Ponderar*, v. t. Pesar, apreciar, avaliar. Allegar, observar. Ter em consideração. V. i. Reflectir, pensar. (Lat. ponderare)
*Ponderativo*, adj. Que pondera.
*Ponderável*, adj. Que se póde pesar. Que se póde ponderar. Digno de ponderação. (Lat. ponderabilis)
*Ponderosamente*, adv. De modo ponderoso. De modo notável; com importância.
*Ponderoso*, adj. Que é pesado. Importante; notável; digno de attenção. Convincente. (Lat. ponderosus)
*Pondo*,^1 m. Meio arrátel de calaím em Moçambique. * Vara de embarcação, em Moçambique.
* *Pondo*,^2 m. Unidade do pêso, o mesmo que libra, entre os antigos Romanos. (Lat. pondo)
*Pondra*, f. (Corr. de alpondra)
* *Póne*, m. Antiga moéda da Índia portuguesa.
* *Pónei*, m. Espécie de cavalo, que cresce pouco, mas que é ágil e fino. Mosquete, cavalo-mosca. (Fr. poney)
*Ponente*, adj. Que se põe ou se esconde, (especialmente falando-se do Sol); poente. * M. Vento, que sopra do Occidente. * O mesmo que poente. Cf. Filinto, D. Man., II, 75. (Lat. ponens)
* *Ponentino*, m. Ant. Homem das regiões do Poente. Cf. Pant. de Aveiro, Itiner., 15, (2.^a ed.). (De ponente)
* *Ponera*, f. Gênero de orchídeas.
* *Póney*, m. Espécie de cavallo, que cresce pouco, mas que é ágil e fino. Mosquete, cavallo-mosca. (Fr. poney)
* *Ponga*,^1 f. Bras. Espécie de jôgo, que consiste num quadrilátero de madeira, cartão ou papel, em que se traçam duas diagonaes e duas perpendiculares que se cruzam, e em que se jogam dados.
* *Ponga*,^2 f. Acto de pongar.
* *Pongar*, v. i. Bras. do N. Subir para o bonde, sem que êste pare.
*Pongo*, m. O mesmo que chimpanzé.
* *Pongueró*, m. Planta leguminosa da Índia portuguesa, (erythrina indica, Lamk.).
* *Ponilha*, f. Prov. Pó, que se fórma sôbre os queijos, figos passados e outras frutas. O mesmo que polilha.
* *Ponis*, f. Gír. Mulhér.
*Ponta*, f. Extremidade aguçada: a ponta do punhal. Extremidade estreita ou delgada. Extremidade de um corpo oblongo: a ponta de uma vara. Fig. O princípio ou fim de uma série. Esquina. Pequena porção. Chifre. Extremidade: a ponta da unha. Resto de um cigarro ou charuto, depois de fumado. * Golpe com a ponta da espada ou da lança: «…na certeza das pontas e repontas.» Sous. Monteiro, Elog. de Lat. * Ant. O mesmo que pontaria. Cf. Usque, 46 v.^o. * Bras. Andar na ponta, têr grande nomeada; andar na berra. Sêr muito falado. Trazer de ponta, têr má vontade a. * Andar de ponta, andar desavindo, indisposto. Loc. adv. De ponta a ponta, de cabo a rabo, de uma extremidade á outra. * Loc. pop. Na ponta da unha, com rapidez, velozmente. * Navalha de ponta e mola, espécie de navalhas, cuja lâmina, de ponta aguda, é segurada, quando aberta, por uma mola. (Do lat. puncta)
* *Ponta-de-água*, f. Bras. da Baía. Grande correnteza na volta dos rios.
*Ponta-sêca*, f. Utensílio, em fórma de agulha, para desenhar sôbre verniz.
* *Pontaço*, m. Bras. do S. Pancada ou golpe com a ponta de qualquer arma ou instrumento.
* *Pontada*,^1 f. Ant. Acto de coser ou bordar. Cp. G. Vicente, Inês Pereira. (De ponto)
*Pontada*,^2 f. Dôr aguda e rápida. Ponta. * Pancada com ponta, pontuada.
*Pontal*, m. Altura da embarcação, entre a quilha e a primeira coberta. Ponta de terra ou de penedia, que entra um pouco no mar, acima do nível da agua. * Cada um dos pontaletes do lenho, que se serra longitudinalmente. * Prov. alent. Prolongamento de um oiteiro. Adj. Diz-se de uma espécie de pregos grandes. (De ponta)
* *Pontaletar*, v. t. Segurar com pontaletes.
*Pontalete*, (lê) m. Espécie de escora de madeira; espeque. * Forquilha, em que descansa o braço dos andores, nas procissões. * Açor. Pancada com a ponta de um objecto. (De pontal)
*Pontão*,^1 m. Espeque, escora. (De ponta)
*Pontão*,^2 m. Barca chata que, por si ou com outras, fórma passagem ou ponte. * T. da Bairrada. Pequena ponte; pequeno viaducto, em estradas. * Prov. trasm. Excepção odiosa; aquillo que indevidamente se passa em claro. (De ponte)
*Pontapé*, m. Pancada com a ponta do pé. Fig. Offensa. Desastre; sinistro. (De ponta + pé)
*Pontar*,^1 v. t. Guarnecer de pontes (uma embarcação).
* *Pontar*,^2 v. t. (e der.) O mesmo que apontar, etc.: «…alfanges pontão ao peito…» Filinto, VII, 115.
*Pontar*,^3 v. i. Servir de ponto em (peças theatraes); apontar.
*Pontarelo*, m. Ponto grande e mal feito, na costura.
*Pontaria*,^1 f. Acto de apontar. Acto de assestar (uma arma de fogo), na direcção da linha de mira. Ext. Alvo. * Ant. Ardil ou trapaça, usada em luta para fazer caír o adversário. (De ponto)
* *Pontaria*,^2 f. Prov. beir. Extensa linha de cales suspensas, por onde corre a água, de um poço ou de uma nora para um terreno que ella vai regar. (Colhido no Fundão) (De ponte)