A (continued 11)
Reading edition
*Arrependimento*, m. Acto de arrepender-se.
* *Arrepeso*, (pê) adj. Pop. O mesmo que arrependido.
*Arrepia*, f. Pop. Certa música de viola, para acompanhamento de dança desenvolta. (De arrepiar)
*Arrepiacabello*, (bê) adv. Em sentido contrário. M. Pessôa ríspida, intratável. (De arrepiar + cabello)
*Arrepiacabelo*, (bê) adv. Em sentido contrário. M. Pessôa ríspida, intratável. (De arrepiar + cabello)
* *Arrepiado*, adj. Diz-se da ave, a que o chumbo do caçador tirou algumas pennas, e que, depois de subir verticalmente, fecha as asas e cái morta. Que, por mêdo, sente arrepiarem-se-lhe as carnes e o cabello. (De arrepiar)
*Arrepiadura*, f. O mesmo que arrepiamento.
*Arrepiamento*, m. Acto ou effeito de arrepiar.
*Arrepiar*, v. t. Levantar, encrespar (o cabello). Causar horror a; fazer tremer. Enrugar. * Arrepiar caminho ou carreira, voltar para trás, desandar; desdizer-se. * Arrepiar peixe, golpeá-lo, salgá-lo e prepará-lo para o conservar. V. i. Causar arrepios. * Erguer-se ferida e cair morta, (falando-se da ave). (Lat. horripilare)
* *Arrepicar*, v. t. O mesmo que repicar. Cf. Pant. de Aveiro, Itiner., 295, (2.^a ed.).
*Arrepio*, m. Calefrio. Acto de arrepiar-se alguém. Direcção inversa da que costuma têr o cabello, o pêlo, etc. * T. da Bairrada. Acto de um jogador ter feito três jogos a fio, e depois o contrário fazer quatro seguidamente, ganhando a partida. * Ao arrepio, contra a maré, contra a corrente: «lançaram-se á corrente e foram ao arrepio, até…» Camillo, Retr. de Ricard., 132. (De arrepiar)
* *Arrepique*, m. O mesmo que arrebique. Cf. Camillo, Quéda de Um Anjo, 120; Aulegrafia, 1.
*Arrepolhado*, adj. Que tem aspecto de repolho.
*Arrepolhar*, v. t. Dar fórma de repolho a. Entufar.
*Arrepsia*, f. Incerteza; hesitação. (Gr. arrhepsia)
* *Arrequi*, m. Ant. Jôgo de cartas.
* *Arrequifar*, v. t. Ornar de requifes. Cf. Garrett, Viagens, I, 8.
*Arrequife*, m. Ponta de ferro na extremidade de um pau, para limpar o algodão. (Do ár. arricfe)
* *Arresinar-se*, v. i. Gír. Horrorizar-se. (Cp. resingar)
*Arrestante*, m. e f. Pessôa, que requere arresto. (De arrestar)
*Arrestar*, v. t. Fazer arresto em. (B. lat. arrestare)
*Arresto*, m. Aprehensão de objectos ou bens, por auctorização judicial. Penhóra; embargo. (De arrestar)
* *Arrestralar*, v. t. Prov. trasm. Rapar com a navalha (a cara). Assentar forte bofetada em (a cara de alguém).
*Arretar*, v. t. Fazer voltar para trás. Sustar a marcha de (animaes, rebanho, etc.). (De arrêto)
* *Arrêto*, m. Acto de arretar. Botaréu; pequeno muro que sustém a pressão de terreno declive.
* *Arreu*, adv. Ant. A fio; continuadamente.
* *Arreumático*, adj. Que não foi atacado de reumatismo. (De a priv. + reumático)
*Arrevém*, m. Ant. O mesmo que arrebém.
*Arrevesadamente*, adv. Ao revés.
*Arrevesado*, adj. Pôsto ás avessas. Intrincado; obscuro: estilo arrevesado. (De arrevesar)
*Arrevesar*, v. t. Pôr ao revés, ás avessas, do avesso. Tornar embaraçado, obscuro. Dar sentido contrário a. Revesar. Arrevessar. (Cp. arrevessar)
*Arrevessar*, v. t. Vomitar. É o mesmo que arrevesar. (Do lat. reversus)
*Arrevêsso*, adj. O mesmo que arrevesado. (Part. irr. de arrevessar)
*Arrhas*, f. pl. O mesmo que arras.
* *Arrhenal*, m. Medicamento, constituído por uma preparação arsenical. (Cp. lat. arrhenicum)
*Arrhepsia*, f. Incerteza; hesitação. (Gr. arrhepsia)
*Arrhizo*, adj. Que não tem raiz ou radícula. (Do gr. a priv. + rhiza)
* *Arriar*, v. t. Marn. Inutilizar (compartimentos destinados para a evaporação).
*Arriba*, f. O mesmo que riba. * Fraga á beira-mar. Adv. Acima. Adeante. (Do lat. ad + ripam)
*Arribação*, f. Acto de arribar.
*Arribada*, f. O mesmo que arribação. * Prov. dur. O mesmo que sapada. * Prov. minh. Borda de um campo sôbre um caminho público; orla do campo, em talude, sem parede.
* *Arribadeiro*, m. Pesc. Corda, que se ala, do mar para a terra, depois do lançamento da rede de arrastar. (De arribar)
* *Arribadiço*, adj. Diz-se das aves de arribação. Fig. Adventício; intruso. (De arribar)
*Arribana*, f. Choupana. Curral. Pequena casa, coberta de colmo.
*Arribar*, v. i. Chegar a um pôrto, por motivo de fôrça maior. Ancorar. Virar para sotavento. Melhorar; restabelecer-se: o meu doente arribou. Chegar. (Do b. lat. ad-ripare)
* *Arribe*, m. Bras. Acto de arribar. Chegada. Importação. (De arribar)
* *Arribozes*, m. pl. Prov. Fragas; ribas muito escarpadas. (De riba)
*Arriçar*, v. t. O mesmo que arrizar e eriçar. * Ant. V. i. Tornar-se rijo e robusto. Cf. Cancion. da Vaticana.
* *Arricaveiro*, m. Ant. Segundo Viterbo, chamava-se assim o soldado agricultor, que só em tempo de guerra era obrigado a prestar serviços de guarnição; mas, segundo Dozy, era o escudeiro ou aquelle que segurava o estribo. (Do ár. ar-ricabe)
* *Arridar*, v. t. Náut. Prender as arridas nos botões de. Segurar com as arridas.
*Arridas*, f. pl. Náut. Cordéis, que prendem os toldos ás bordas dos escaleres.
* *Arrieira*, f. Espécie de carbúnculo mortífero, que se desenvolve no intestino recto do gado bovino. Cf. Baganha, Vacas Leiteiras, 230. (Fr. arrière)
*Arrieiro*, m. (e der.) (V. arreeiro, etc.)
*Arriel*, m. Barra de prata. Pequena argola de oiro. Arrecada. (Cast. riel)
* *Arrifana*,^1 f. Prov. alent. Pano fino de linho. (De Arrifana, n. p.)
* *Arrifana*,^2 f. Açor. Série de arrifes.
* *Arrifar-se*, v. p. Ant. Jogar aos dados. Têr brio. (De rifa)
* *Arrife*, m. Desbaste de arvoredo em linha recta, formando uma aberta de alguns metros de largura; sesmo. Cf. Gaz. das Ald., n.^o 106. Açor. Tênue camada de terreno, em que apparecem, aqui e ali, cabeçotes de rocha subjacente. T. de Alcanena. Penedia, cortada a prumo. (Do ár.?)
* *Arrifeiro*, m. Açor. Homem rude, boçal. (De Arrifes, n. p. de uma freguesia suburbana de Ponta-Delgada)
* *Arrigar*, v. t. Prov. trasm. Tirar da terra (o linho), para o ripar e enriar.
*Arrijar*, v. t. e i. (V. enrijar)
* *Arrilhada*, f. Prov. Bico de ferro da aguilhada. Espécie de raspador, composto de um ferro triangular, com cabo de madeira, e que serve para arrancar da rocha a minhoca de água salgada, destinada a isco.
*Arrimadiço*, adj. Que se arrima ou costuma arrimar-se.
* *Arrimão*, m. Ant. Espécie de vela grande de embarcação.
*Arrimar*, v. t. Encostar. Pôr em rima. Deixar de lado. Arrumar. * Fam. Dar, bater. (De rima^3)
*Arrimo*, m. Encôsto. Amparo; auxílio. * Des. Haveres, fazenda. (De arrimar)
* *Arrinção*, m. Pop. (V. artesão)
*Arrincar*, v. t. (Corr. de arrancar)
*Arrincoar*, v. t. Recolher em rincão. Encurralar. V. p. Tornar-se misanthropo, desviar-se da convivência.
* *Arrinconar*, v. t. Bras. O mesmo que arrincoar.
*Arringa-iba*, f. Planta venenosa da Índia.
*Arringar*, v. t. (e der.) (V. arraigar, etc.)
* *Arrinho*, m. Ant. Enseada, onde é facil e copiosa a pesca dos sáveis e lampreias.
* *Arrió*, m. O mesmo que arriós.
* *Arriol*, m. (V. arriós)
*Arriós*, m. Pedrinha redonda, com que se jogava o alguergue. Peloiros de arcabuz. * Fava amargosa do Brasil, de casca grossa e cinzenta. (Talvez do vasc. Cp. Viana, Apostilas)
*Arriosca*, f. Lôgro; esparrela. Cilada, falcatrua.
* *Arripar*, v. i. (e der.) Surribar a terra das ostreiras, para apanhar pérolas. (Talvez do lat. ripa)
*Arripeiro*, m. Aquelle que arripa. (De aripar)
*Arripiar*, v. t. (e der.) O mesmo que arrepiar, etc.
*Arripo*, m. Acto de arripar.
*Arriscadamente*, adv. Com risco, com perigo.
*Arriscar*, v. t. Pôr em risco; aventurar; sujeitar á sorte: arriscar uma libra no jôgo.
* *Arrispidar-se*, v. p. Tornar-se ríspido, intratável.
* *Arritmia*, f. Med. Irregularidade e desigualdade das contracções do coração. (Do gr. a priv. + ruthmos)
* *Arrítmico*, adj. Que tem falta de ritmo. Med. Que tem pulsações irregulares. (De arythmo)
*Arritmo*, m. Falta de ritmo. Irregularidade nas pulsações. (Do gr. a priv. + ruthmos)
*Arrizar*,^1 v. t. Náut. Atar com os rizes. Meter nos rizes. Prender com cordas.
*Arrizar*,^2 v. i. O mesmo que arriçar.
*Arrizo*, adj. Que não tem raiz ou radícula. (Do gr. a priv. + rhiza)
* *Arrizotónico*, adj. Philol. Diz-se das fórmas verbaes, cuja sýllaba tónica está na terminação ou desinência, como em copiamos, copiarei. (De a priv. + rhizotónico)
* *Arro*, m. Ant. Lodo, lama.
* *Arroaz*, m. Peixe, o mesmo que roaz.
*Arroba*, (rô) f. Antigo pêso, igual a trinta e dois arráteis. (Do ár. ar-robe)
* *Arrobação*, f. Bras. do N. Acto de arrobar ou pesar por arroba. Rês de bôa arrobação, a rês que tem muito pêso ou muita carne.
*Arrobamento*, m. Acto de arrobar.
*Arrobar*, v. t. Pesar ou medir por arroba. Fig. Avaliar, á simples vista.
*Arrobe*, (ro) m. Xarope, produzido pelo mosto da uva, concentrado pela acção do fogo. Geleia ou conserva de frutas. (Do ár. ar-robe)
*Arrobo*, m. (V. arroubo)
*Arrobustar-se*, v. p. P. us. Tornar-se robusto.
* *Arrocado*, adj. Que tem fórma de roca. Cf. Rebello, Mocid. de D. João V, I, 176.
* *Arrocava*, f. O mesmo ou melhor que arrocova. Cf. Herculano, Hist. de Port., IV, 106.
*Arrochada*, f. Pancada com arrocho; cacetada.
*Arrochador*, m. Aquelle que arrocha.
*Arrochadura*, f. Acto de arrochar.
*Arrochar*, v. t. Atar, apertando com arrocho. Comprimir fortemente. * P. us. Bater com arrocho.
*Arrocheiro*, m. Arreeiro, almocreve. (De arrocho)
*Arrochelar*, v. t. Des. Fortificar. (De Rochella, n. p.)
*Arrochellar*, v. t. Des. Fortificar. (De Rochella, n. p.)
*Arrocho*, (rô) m. Acto de arrochar. Pau curto e torto, para apertar as cordas com que se ata um volume, cargas, etc. Cacete. Bordão, com que se espanca.
* *Arrociar*, v. t. e i. O mesmo que rociar.
* *Arrocova*, m. Ant. O mesmo que arricaveiro. Sentinela. (Do ár. ar-rocaba)
*Arrodelar*, v. t. Cobrir, armar, com rodela. Dar fórma de rodela a.
*Arrofo*, (rô) m. Buraco, no remate da tarrafa.
*Arrogação*, f. Acto de arrogar.
*Arrogador*, m. Aquelle que arroga.
*Arrogância*, f. Orgulho. Soberba. Insolência. Altivez. (Lat. arrogantia)
*Arrogante*, adj. Que tem arrogância. Intrépido. Majestoso. (Lat. arrogans)
*Arrogantemente*, adv. De modo arrogante; com arrogância.
*Arrogar*,^1 v. t. Tomar como próprio. Appropriar-se de. (Lat. arrogare)
* *Arrogar*,^2 v. i. T. da Bairrada. Dirigir-se ou localizar-se, (falando de qualquer soffrimento): a inflamação arrogou para o peito.
* *Arrogia*, f. Ant. Acto de apossar-se violentamente. (De arrojo?)
* *Arrôgo*, m. Des. O mesmo que arrogância.
*Arroiar*, v. i. Correr, brotar, como arroio.
*Arroio*, m. Ribeiro; regato, que não tem permanência. Pequena corrente de qualquer líquido. (Do lat. arrujium)
*Arroios*,^1 m. pl. Planta, talvez o mesmo que marroios.
* *Arrojada*, f. Ant. Namorada. (Cp. arrojado)
*Arrojadamente*, adv. Com arrojo.
*Arrojadiço*, adj. Que se póde arrojar. Ousado, temerário.
*Arrojado*, adj. Destemido; valente. Ousado; impetuoso. M. Ant. Namorado. Cf. Castilho, Misanthropo, 97 e 109.
*Arrojador*, m. Aquelle que arroja.
*Arrojamento*, m. Acto de arrojar.
*Arrojão*, m. (V. rojão^1)
*Arrojar*, v. t. Levar de rojo. Arremessar. Arrastar. V. p. Ousar, atrever-se. (De rojar)
*Arrojeitar*, v. i. Arremessar o arrojeito. (Por arrejeitar)
*Arrojeito*, m. Prov. Pau grosso, que se arremessa. (De arrojeitar)
*Arrojo*, m. Acto de arrojar. Audácia; afoiteza. * Pop. Tumor, nascida. * Prov. trasm. Forcado de lavoira. * Pl. Destroços de naufrágio, que vêm á praia.
*Arrolador*, m. Aquelle que arrola.
*Arrolamento*, m. Acto de arrolar^1.
*Arrolar*,^1 v. t. Inscrever em rol. Inventariar; relacionar.
*Arrolar*,^2 v. t. (V. enrolar)
*Arrolar*,^3 v. i. (V. arrulhar)
*Arrolhar*, v. t. Tapar com rôlha.
* *Arrôlo*, m. Canto monótono, com que se adormentam crianças. (Cp. arrolar^3)
* *Arromanar*, v. t. Prov. trasm. Pesar com a balança romana; arratelar.
*Arromançar*, v. t. (e der.) (V. romancear, etc.)
*Arromba*, f. Canção para viola. De arromba, diz-se de uma coisa excellente ou que espanta. (De arrombar)
*Arrombada*, f. Rombo. Acto de arrombar. Borda falsa do navio. * Gír. do Pôrto. Mulher que não é virgem.
*Arrombadela*, f. O mesmo que arrombamento.
*Arrombador*, m. Aquelle que arromba.
*Arrombamento*, m. Acto de arrombar.
*Arrombar*, v. t. Fazer rombo a. Romper. Despedaçar. Arruinar. Vencer.
* *Arromper*, v. t. Ant. O mesmo que arrotear. (De romper)
*Arrosetado*, adj. Que tem fórma de roseta.
*Arrostar*, v. t. e i. Fazer rosto a; resistir. Encarar de frente. * V. p. Encontrar-se de frente. Cf. Filinto. D. Man., I, 225; Sousa, Vida do Arceb., I, 49.
* *Arrôta*, f. T. da Bairrada. O mesmo que arroteia.
*Arrotador*, m. Aquelle que arrota. Fanfarrão.
* *Arrotadura*, f. Náut. Volta de um cabo, com que se liga um mastro a um madeiro, para o fortificar.
*Arrotar*, v. i. Dar arrotos. Vangloriar-se. V. t. Alardear: arrotar postas de pescada, vangloriar-se de rico, de homem que não precisa dos outros. (Do lat. ructare)
*Arrotéa*, f. (V. arroteia)
*Arroteado*, adj. Que se arroteou. Desbravado.
*Arroteador*, m. Aquelle que arroteia.
*Arroteamento*, m. Acto de arrotear.
*Arrotear*, v. t. Romper (terreno inculto). Desbravar, para cultivar. Educar. (De arroteia)
*Arroteia*, f. Terra, que se rompeu de novo, para começar a sêr cultivada. * Prov. alg. Queima do mato, em terra não lavrada, para esta se adubar com a cinza. (Do b. lat. arruptela, do lat. ruptus, roto)
*Arrôto*, m. Gases, que sáem do estômago com ruído. (De arrotar)
* *Arrotova*, m. Ant. O mesmo que arrocova. (Do ár. ar-rotabe)
*Arroubamento*, m. Acto de arroubar. Arrebatamento; êxtase, enlêvo.
*Arroubar*, v. t. Arrebatar; extasiar; enlevar. Assombrar. (Cp. roubar)
*Arroubo*, m. Enlêvo; êxtase; encanto. (De arroubar)
* *Arrouçar*, v. t. Prov. Arrastar.
*Arroupar*, v. t. (V. enroupar)
*Arroxar*, v. t. O mesmo que arroxear.
*Arroxeado*, adj. Que se arroxeou. Tirante a roxo.
*Arroxear*, v. t. Tornar roxo.
*Arroz*, (rôs) m. Planta gramínea. O grão dessa planta. Preparação culinária, em que entra o arroz, como parte principal. * Adj. Prov. trasm. Diz-se de uma variedade de feijão. (Do ár. ar-roze)
* *Arroz-do-mato*, m. Bras. O mesmo que arrózia.
* *Arroz-dos-telhados*, m. Bot. Planta crassulácea, o mesmo que pinhões-de-rato.
*Arrozal*, m. Lugar, onde se cultiva arroz.
* *Arrozalva*, f. Bras. Farinha de arroz.
*Arrozeira*, f. O mesmo que arrozal.
*Arrozeiro*, m. Aquelle que cultiva arroz. * Negociante de arroz. Adj. Que gosta muito de arroz.
* *Arrózia*, f. Gênero de plantas gramíneas, originárias do Brasil.
*Arruaça*, f. Motim nas ruas; alvorôto, tumulto popular. (De arruar)
* *Arruaçar*, v. i. Fazer arruaça.
* *Arruaceiro*, m. Aquelle que faz arruaça.
*Arruadeira*, f. Mulher, que anda muito na rua. Rameira. (De arruar)
*Arruador*, m. Vadio. Arruaceiro. Aquelle que arrua ou tem a seu cargo o alinhamento das construcções. (De arruar)
*Arruamento*, m. Série de edifícios ou estabelecimentos, dispostos ao longo ou aos lados de uma rua. Acto de arruar.
* *Arruante*, m. T. de Lanhoso. Aquelle que anda nas esfolhadas, disfarçado, a fazer galanteios. (De arruar)
*Arruar*,^1 v. t. Dividir em ruas. Distribuir pelas ruas. Alinhar (passeios e ruas). V. i. Passear ostentosamente. Vadiar.
*Arruar*,^2 v. i. O mesmo que grunhir. (T. onom.)
* *Arruçado*, adj. Que arruçou. Que encaneceu.
* *Arruçar*, v. i. Tornar-se ruço, encanecer.
*Arruda*, f. Gênero de plantas rutáceas, (ruta graveolens). (Do lat. ruta)
* *Arruda-dos-muros*, f. Planta medicinal do Brasil, (asplenium ruta-muraria, Lin.).
* *Arruda-gallega*, f. Planta, variedade de arruda. Cf. B. Pereira, Prosodia, vb. lopta.
*Arrudão*, m. Planta, do gênero arruda.
*Arrudia*, f. Planta clusiácea do Brasil.
*Arruela*, f. Círculo, em fórma de moéda, nos escudos heráldicos. * Heráld. Ornato, como o besante, mas de côr e não de metal. Pedaço de prata, vasado pelos ourives no tijolo. Chapa de ferro, na ponta da cavilha. * Prov. extrem. Poço, em que recolhem as águas dos terrenos mais altos, para dali se escoarem por sargetas. (Cp. rodela)
*Arruelado*, adj. Que tem arruelas.
*Arrufada*, f. Bolo fofo, de farinha, ovos e açúcar. (De arrufar)
*Arrufadamente*, adv. Com arrufo.
*Arrufadiço*, adj. Que facilmente se arrufa.
*Arrufanado*, adj. (V. arrufianado)
*Arrufar*, v. t. Irritar; tornar agastado. Rufar. V. p. Encrespar-se. Entufar-se. Desavir-se. Mostrar mau modo, calando o motivo. (Do al. rupfen)
*Arrufianado*, adj. Que tem modos de rufião. Próprio de rufião.
*Arrufo*, m. Acto de arrufar. Mau humor. Despeito. Agastamento passageiro, entre pessôas que se astimam; amuo.
*Arrugar*, v. t. (e der.) O mesmo que enrugar, etc.
*Arrúgia*, f. Canal, para escoamento de águas nas minas. (Lat. arrugia)
*Arruído*, m. Clamor, vozearia confusa. Desordem com gritos. Festa ostentosa. Ruído. (Cp. ruido)
*Arruinador*, (ru-i) m. Aquelle que arruína.
*Arruinamento*, (ru-i) m. Acto de arruinar.
*Arruinar*, (ru-i) v. t. Causar ruína a: o tempo arruinou o palácio. Demolir. Estragar. Tornar pobre: o jôgo arruína. Desacreditar. Fazer perder a saúde. * V. i. Cair em ruína, desmoronar-se: «este pagode arruinou e caiu». Ethiópia Or., II, 82.
* *Arruir*, v. i. O mesmo que ruir; desmoronar-se.
*Arruivado*, adj. Tirante a ruivo.
* *Arruivascado*, adj. Tirante a ruivo.
*Arrular*, v. i. O mesmo que arrulhar.
*Arrulhar*, v. i. Cantar como as rôlas e os pombos. Galantear alguém. Acalentar crianças. (Cast. arrollar)
*Arrulho*, m. Acto de arrulhar. * Canto ou toada, com que se adormentam crianças.
*Arrumação*, f. Acto de arrumar. * Náut. Conjunto dos sinaes atmosphéricos, pelos quaes o marítimo conhece no mar que, por determinado rumo, se encontra terra próxima.
* *Arrumadeira*, adj. f. Diz-se da mulher, cuidadosa na arrumação ou bôa disposição do mobiliário doméstico. F. Bras. Criada de quartos, criada para serviços domesticos, que não sejam cozinhar nem esfregar e limpar soalhos: «aluga-se uma bôa arrumadeira, de nacionalidade portuguesa…» Jorn. do Com., do Rio, de 12-V-912. (De arrumar)
* *Arrumadela*, f. (V. arrumação). Cf. Eça, P. Amaro, 466.
*Arrumador*, m. Aquelle que arruma. * Bras. Criado de quartos ou incumbido da disposição e limpeza do mobiliário: «Aluga-se um moço português para arrumador». Jorn. do Com., de 12-V-912.
* *Arrumamento*, m. O mesmo que arrumação.
*Arrumar*, v. t. Collocar convenientemente; pôr em ordem: arrumar livros. Pôr de lado, deixar. Dar: arrumar um pontapé. Empregar num offício ou indústria: arrumar um rapaz numa fábrica. Pop. Conseguir o casamento de: afinal, arrumou a filha. Dirigir em certo rumo. (Por arrimar)
*Arrumo*, m. O mesmo que arrumação.
* *Arrunhado*, adj. Prov. trasm. Que tem a saúde gasta; arruinado. (De arrunhar)
* *Arrunhar*, v. t. Prov. e ant. Arruinar. Rasgar, abrir: «a corrente fazia arrunhar enormes campas de areia». Museu Techn., 52. Cf. Barros, Déc. II, l. I, c. 5; Eufrosina, 271.
*Arsenal*, m. Estabelecimento, onde se fabricam e reparam navios. Depósito de petrechos de guerra. Archivo. (Do ár. dar-cenáa)
*Arseníaco*, adj. Diz-se de um ácido composto de arsênico e oxygênio.
*Arseniado*, adj. O mesmo que arsenicado.
* *Arseniatado*, adj. Em que há arseniato.
*Arseniato*, m. Sal, composto de ácido arsênico e uma base.
*Arsenicado*, adj. Combinado com arsênico.
*Arsenical*, adj. Que tem arsênico. Relativo a arsênico.
* *Arsenicíase*, f. Entoxicação arsenical chrónica.
* *Arsenicismo*, m. Neol. Doença, produzida pelo uso ou abuso do arsênico.
* *Arsenicita*, f. O mesmo ou melhor que arsenicite.
*Arsenicite*, f. Arseniato de cal. (De arsênico)
*Arsênico*, m. Arsênio. Ácido arsenioso. Adj. O mesmo que arseníaco. (Gr. arsenikon)
* *Arsenieto*, (ê) m. Chím. Combinação de arsênico com outro corpo simples.
*Arsenífero*, adj. (V. arseniado)
*Arsênio*, m. Metal pardo, luzidio, e muito friável. O mesmo que arsênico.
*Arsenioso*, adj. Diz-se do ácido, que resulta da combinação do arsênico e do oxygênio. (De arsênio)
* *Arsenito*, m. O mesmo que arseniato.
* *Arseniurado*, adj. Diz-se, indevidamente, de qualquer metal arsenicado. (Cp. arseniureto)
*Arseniureto*, m. (V. arsenieto)
* *Arsenizita*, f. (V. arsenicita)
* *Arsenoterapia*, f. Med. Tratamento médico por meio do arsênico.
* *Arsenoterápico*, adj. Relativo á arsenotherapia.
* *Arsenotherapia*, f. Med. Tratamento médico por meio do arsênico.
* *Arsenotherápico*, adj. Relativo á arsenotherapia.
*Arses*, m. Ave africana, da fam. dos dentirostros.
* *Arsonvalização*, f. Med. Applicação terapêutica das correntes eléctricas de alta frequência. (De Arsonval, n. p.)
* *Artabótris*, m. Bot. Gênero de anonáceas.
* *Artâmia*, f. Gênero de aves africanas.
*Artanita*, f. Planta medicinal, da fam. das primuláceas, (cyclamen europaeum, Lin.). (Do gr. artos)
* *Artão*, m. Gír. Pão.
*Arte*, f. Conjunto de preceitos, para bem dizer ou fazer qualquer coisa. Livro, tratado, que contém aquelles preceitos. Artifício. Habilidade. Ardil. Maldade. Offício. Modo. * Pesc. Arte de pesca, apparelho de rede de arrastar. (Lat. ars, artis)
* *Arte-mágica*, f. Pop. O mesmo que magia. Arte de feiticeiro; manigâncias.
* *Arte-maior*, f. Diz-se de arte-maior o verso castelhano e português de onze sýllabas.
* *Artecida*, m. Fig. Aquelle que maltrata a arte. Cf. Cortesão, Subs.
*Artefacto*, m. Producto de artes mechânicas. (De arte + facto)
*Arteiramente*, adv. De modo arteiro.
*Arteirice*, f. Manha; astúcia; ardil. (De arteiro)
*Arteiro*, adj. Que tem arte. Manhoso; astuto.
* *Arteiroso*, adj. Des. Destro; fino; manhoso. (De arteiro)
* *Artejano*, m. Des. O mesmo que artífice: «qualquer artejano de Roma». Vieira, Cartas. (Cast. artesano)
*Artelete*, (lê) m. Guisado, pastel ou torta, de pedaços de ave ou vitella. (Cast. artelete)
* *Artelharia*, f. Material de guerra, constituido por vários gêneros de bocas de fogo. Tropa, empregada no serviço da artilharia. Uma das classes do exército. Preparativo para uma aggressão verbal ou discussão. Qualquer meio poderoso de ataque ou defesa. O mesmo ou melhor que artilharia. Cf. Peregrinação, c. I, 3; Tenreiro, Itiner., c. XL; Inéd. da Hist. de Port., I, 547. * Pl. Ant. Trastes de casa, mobília. (De artilhar)
*Artelho*, (tê) m. Extremidade inferior, saliente e arredondada, dos ossos da perna, na sua articulação com o pé. Tornozelo. (Lat. articulus)
* *Artemágico*, m. Pop. Feiticeiro; nigromante: «os artemágicos e as bruxas e feiticeiras aproveitam-se de braços de defuntos». Bernardes, N. Floresta, II, 242.
*Artemão*, m. Vela mestra de navio. (Lat. artemon)
* *Artêmia*, f. Gênero de molluscos dos pântanos de água salgada.
* *Artemije*, f. Prov. beir. O mesmo que artemísia.
*Artemísia*, f. Gênero de plantas, da fam. das compostas. (Lat. artemisia)
* *Artemisila*, f. Planta silvestre, do gênero artemísia.
* *Artemisina*, f. Princípio amargo, que se extrái da artemísia.
* *Artena*,^1 f. Ave aquática palmípede.
* *Artena*,^2 f. Gênero de aranhas.
* *Artequim*, m. Fruta indiana, que se applica contra a lepra.
*Artéria*, f. Anat. Cada um dos vasos, que levam sangue a todas as partes do corpo. Grande via de communicação: o Chiado é uma das principaes artérias de Lisbôa. (Lat. arteria)
* *Arteríaco*, adj. Diz-se do medicamento, applicável ás doenças da tracheia e da larynge. (De artéria)
*Arterial*, adj. Relativo á artéria.
*Arterialização*, f. Acto de arterializar.
*Arterializar*, v. t. Transformar (o sangue venoso) em sangue arterial.
* *Arterioesclerose*, (té) f. Med. Esclerose das túnicas arteriaes.
*Arteriografia*, f. Parte da Anatomia, que descreve o systema arterial. (Do gr. arteria + graphein)
*Arteriographia*, f. Parte da Anatomia, que descreve o systema arterial. (Do gr. arteria + graphein)
*Arteríola*, f. Pequena artéria.
*Arteriologia*, f. Tratado do systema arterial. (Do gr. arteria + logos)
* *Arteriomérico*, adj. Relativo ao arteriómero.
* *Arteriómero*, m. Parte do systema arterial representada no metâmero. (Do gr. arteria + meros)
* *Arteriorisma*, m. Dilatação anormal de uma artéria. O mesmo que aneurisma.
*Arterioso*, adj. (V. arterial)
*Arteriotomia*, f. Sangria numa artéria. (Gr. arteriotomia)
*Arterite*, f. Inflammação nas artérias.
*Artesa*, f. Caixote de quatro faces iguaes, que vai estreitando para o fundo e serve para amassadoiro do pão.
*Artesano*, m. Ant. O mesmo que artesão^1.
*Artesão*,^1 m. Ant. O mesmo que artífice. Cf. Filinto, D. Man., III, 72 e 117. (Cast. artesano)
*Artesão*,^2 m. Lavor entre molduras, nas abóbadas, voltas de arcos e tectos. (De artesa)
*Artesiano*, adj. Diz-se dos poços, abertos por broca ou sonda, e donde repuxa a água acima do nível do solo. (B. lat. artesianus)
* *Artesoar*, v. t. Ornar com artesões.
* *Artesonar*, v. t. O mesmo que artesoar.
* *Arthanitha*, f. Planta medicinal, (cyclamen europaeum, Lin.)
* *Arthena*, f. Gênero de aranhas.
*Arthralgia*, f. Dôres nas articulações. (Do gr. arthron + algos)
*Arthrite*, f. Inflammação nas articulações. (Gr. arthritis)
*Arthrítico*, adj. Relativo á arthrite. Que padece arthrite. (Gr. arthritikos)
* *Arthritina*, f. Nome de um medicamento contra o arthritismo, a diáthese úrica, etc. (De arthrite)
* *Arthritismo*, m. Estado de arthrítico, arthrite; diáthese arthrítica.
* *Arthrocéphalo*, adj. Diz-se dos crustáceos, que têm a cabeça separada do thorax. (Do gr. arthron + kephale)
*Arthrodia*, f. Articulação, resultante do encaixe de uma pequena saliência óssea em uma pequena cavidade. (Gr. arthrodia)
*Arthrodial*, adj. Relativo á arthrodia.
* *Arthrographia*, f. Descripção das articulações do organismo animal. (Do gr. arthron + graphein)
* *Arthroídeas*, f. pl. Seres orgânicos, compostos de filamentos articulados. Fam. de plantas aquáticas, segundo Bory. (Do gr. arthron + eidos)
* *Arthrolóbio*, m. Gênero de plantas leguminosas. (Do gr. arthron, articulação, e lobos, vagem)
* *Arthrologia*, f. Tratado das articulações. (Do gr. arthron + logos)
* *Arthrológico*, adj. Relativo á arthrologia.
* *Arthromeral*, adj. Relativo ao arthrómero.
* *Arthromérico*, adj. Relativo ao arthrómero.
* *Arthrómero*, m. Parte ligamentosa do metâmero. (Do gr. arthron + meros)
* *Arthropathia*, f. Doença nas articulações. (Do gr. arthron + pathos)
* *Arthrópode*, m. Planta herbácea da Austrália. Typo zoológico, a que pertencem os bichos da seda. Pl. Grupo de animaes marínhos, em que se comprehendem os crustáceos. (Do gr. arthron + pous, podos)
* *Arthropódio*, m. O mesmo que arthrópode.
*Arthropyose*, f. Suppuração de uma articulação. (Do gr. arthron + puon)
* *Arthrozoário*, adj. O mesmo que articulado (animal). (Do gr. arthron + zoarion)
* *Artice*, f. Ant. O mesmo que arteirice. (De arte)
* *Articida*, m. Fig. Aquelle que maltrata a arte. Cf. Cortesão, Subs.
*Articulação*,^1 f. Juntura natural de ossos. União entre peças de um apparelho ou máquina. Reunião dos artículos dos animaes articulados. Som articulado da voz. Pronúncia das palavras. Exposição ou allegação, por meio de parágraphos separados e, geralmente, numerados. (Lat. articulatio)
* *Articulação*,^2 f. Prov. Discussão. Descompostura. (Talvez corr. de altercação)
*Articuladamente*, adv. Claramente. Por meio de artigos ou parágraphos separados. (De articulado)
*Articulado*, m. Exposição jurídica em parágraphos ou artigos. M. pl. Zool. Grande divisão do reino animal.
*Articulante*, m. Aquelle que articula. (Lat. articulans)
*Articular*,^1 adj. Relativo ás articulações. (Lat. articularis)
*Articular*,^2 v. t. Levar (os ossos articulares) á sua posição natural. Reunir pelas articulações. Jur. Expor em artículos ou em parágraphos separados: articular o libello. Juntar por meio de cadeias. Pronunciar: articular palavras.
* *Articular*,^3 v. i. Prov. O mesmo que discutir. (Alter. de altercar?)
* *Articulável*, adj. Que se póde articular.
* *Articulista*, m. Aquelle que escreve artigos em jornaes. (De artículo)
*Artículo*, m. Juntura dos ossos. Phalange dos dedos. Espaço entre os nós de um caule. Segmento dos appêndices dos animaes articulados. Artigo, divisão de um trabalho literário, scientífico ou forense. (Lat. articulus)
*Articuloso*, adj. Que tem artículos ou que é composto de artículos.
* *Artife*, m. Gír. ant. Pão.
*Artífice*, m. Aquelle que exerce uma arte mecânica. Operário. Autor de um artefacto. Inventor. (Lat. artifex)
*Artificial*, adj. Produzido por arte ou indústria. Dissimulado. * M. Ant. Artífice. (Lat. artificialis)
*Artificialidade*, f. Qualidade do que é artificial.
* *Artificialismo*, m. O mesmo que artificialidade. Cf. Camillo, Narcót., II, 229.
*Artificialmente*, adv. De modo artificial.
*Artificiar*, v. t. Fazer com artifício. Máquinar.
*Artifício*, m. Meios, com que se obtém um artefacto. Producto de arte. Habilidade. Astúcia. Fingimento. Trabalho pyrotéchnico. (Lat. artificium)
*Artificiosamente*, adv. De modo artificioso. Com artifício.
*Artificioso*, adj. Que tem artifício. Em que há artifício. (Lat. artificiosus)
* *Artigar*, v. t. Prov. dur. Allegar, deduzindo por artigos; articular.
*Artigo*, m. Palavra, que precede os substantivos ou palavras substantivadas, para lhes dar feição definida ou indefinida. Cada um dos assumptos, em que se divide um escrito. Cada um dos parágraphos, em que se dividem certas petições, contestações e outros escritos forenses. Conjunctura: em artigo de morte. Cada um dos escritos de uma fôlha periódica, mais extensos que uma simples notícia. Cada uma das divisões de um trabalho, numeradas. Objecto de mercadoria: estabelecimento com muitos artigos. Cada um dos pontos doutrinários do Credo. (Lat. articulus)
* *Artiguelho*, (guê) m. Deprec. Artigo insignificante; insignificante escrito, publicado em gazeta.
*Artilhado*, adj. Guarnecido de peças de artilharia: navio artilhado.
*Artilhamento*, m. Acto de artilhar.
*Artilhar*, v. t. Guarnecer com artilharia. Fig. Preparar com argumentos. (B. lat. artillare)
*Artilharia*, f. Material de guerra, constituido por vários gêneros de bocas de fogo. Tropa, empregada no serviço da artilharia. Uma das classes do exército. Preparativo para uma aggressão verbal ou discussão. Qualquer meio poderoso de ataque ou defesa. * Pl. Ant. Trastes de casa, mobília. (De artilhar)
*Artilheiro*, m. Soldado de artilharia.
*Artim-graxa*, m. Certo mineral, que se descobriu nas margens do Zézere.
*Artimanha*, f. Artifício. Ardil; astúcia. (De arte + manha)
*Artimão*, m. (V. artemão)
* *Artiodáctilos*, m. pl. Zool. Ordem de mamíferos, que comprehende os animaes, cujos dedos são em número par, como o boi, o veado, o javali. (Do gr. artios, par + daktulos, dedo)
* *Artiodáctylos*, m. pl. Zool. Ordem de mamíferos, que comprehende os animaes, cujos dedos são em número par, como o boi, o veado, o javali. (Do gr. artios, par + daktulos, dedo)
* *Artiozooário*, m. Zool. Animal de configuração symétrica, ou de fórma symétrica bilateral. (Do gr. artios + zoon)
*Artista*, m. Aquelle que cultiva artes liberaes. Aquelle que faz profissão de uma arte. Pop. Operário. Adj. Que tem gênio. Que ama as artes. Engenhoso. Manhoso. (B. lat. artista)
*Artisticamente*, adv. De modo artístico.
*Artístico*, adj. Que diz respeito ás artes. Feito com arte. (De artista)
* *Artocarpáceas*, f. pl. O mesmo ou melhor que artocárpeas. Cf. Latino, Humboldt, 180 e 198.
* *Artocárpeas*, f. pl. Família de plantas, que tem por typo o artocarpo.
*Artocarpo*, m. Gênero de plantas urticáceas. Árvore da Oceânia, mais conhecida por árvore-do-pão. (Do gr. artos + karpos)
* *Artócopo*, m. Escravo, que, entre os Romanos, partia o pão á mesa. (Lat. artocopus)
*Artódio*, m. Gênero de coleópteros. (Do gr. artos + eidos)
*Artófago*, adj. Que prefere o pão a outro alimento. (Do gr. arthos + phagein)
*Artóforo*, m. Ant. Cofre, em que se guardavam as hóstias consagradas. (Do gr. artos + phoros)
* *Artola*,^1 f. Bras.? Espécie de liteira? Cf. V. de Taunay, Ret. de Laguna, 14.
* *Artola*,^2 m. Prov. beir. Estroina; valdevinos. Janota com pouco juízo. (Cp. arlota)
* *Artolar*, v. i. Viver como artola; vadiar.
*Artólatra*, m. Adorador do pão. (Do gr. artos + latrenein)
* *Artolatria*, f. Adoração do pão. (Cp. artólatra)
* *Artolice*, f. Acto ou modos de artola.
*Artólitho*, m. Concreção pétrea, em fórma de pão, e privativa dos terrenos terciários. (Do gr. artos + lithos)
*Artólito*, m. Concreção pétrea, em fórma de pão, e privativa dos terrenos terciários. (Do gr. artos + lithos)
*Artomel*, m. Cataplasma de pão e mel. (Do gr. artos, e de mel)
* *Artoméli*, m. (V. artomel)
* *Artonomia*, f. Arte de fabricar pão. (Do gr. artos + nomos)
* *Artonómico*, adj. Relativo á artonomia.
*Artóphago*, adj. Que prefere o pão a outro alimento. (Do gr. arthos + phagein)
*Artóphoro*, m. Ant. Cofre, em que se guardavam as hóstias consagradas. (Do gr. artos + phoros)
* *Artopta*, m. O mesmo que artócopo. (Lat. artopta, que Freund julga substituição apócrypha de artocopus)
* *Artoso*, adj. Prov. Que tem arte; que é habilidoso. (Colhido em Turquel)
*Artralgia*, f. Dôres nas articulações. (Do gr. arthron + algos)
*Artrite*, f. Inflammação nas articulações. (Gr. arthritis)
*Artrítico*, adj. Relativo á arthrite. Que padece arthrite. (Gr. arthritikos)
* *Artritina*, f. Nome de um medicamento contra o artritismo, a diáthese úrica, etc. (De arthrite)
* *Artritismo*, m. Estado de artrítico, artrite; diáthese artrítica.
* *Artrocéfalo*, adj. Diz-se dos crustáceos, que têm a cabeça separada do thorax. (Do gr. arthron + kephale)
*Artrodia*, f. Articulação, resultante do encaixe de uma pequena saliência óssea em uma pequena cavidade. (Gr. arthrodia)
*Artrodial*, adj. Relativo á artrodia.
* *Artrografia*, f. Descripção das articulações do organismo animal. (Do gr. arthron + graphein)
* *Artroídeas*, f. pl. Seres orgânicos, compostos de filamentos articulados. Fam. de plantas aquáticas, segundo Bory. (Do gr. arthron + eidos)
* *Artrolóbio*, m. Gênero de plantas leguminosas. (Do gr. arthron, articulação, e lobos, vagem)
* *Artrologia*, f. Tratado das articulações. (Do gr. arthron + logos)
* *Artrológico*, adj. Relativo á artrologia.
* *Artromeral*, adj. Relativo ao artrómero.
* *Artromérico*, adj. Relativo ao artrómero.
* *Artrómero*, m. Parte ligamentosa do metâmero. (Do gr. arthron + meros)
* *Artropatia*, f. Doença nas articulações. (Do gr. arthron + pathos)
*Artropiose*, f. Suppuração de uma articulação. (Do gr. arthron + puon)
* *Artrópode*, m. Planta herbácea da Austrália. Typo zoológico, a que pertencem os bichos da seda. Pl. Grupo de animaes marínhos, em que se comprehendem os crustáceos. (Do gr. arthron + pous, podos)
* *Artropódio*, m. O mesmo que artrópode.
* *Artrozoário*, adj. O mesmo que articulado (animal). (Do gr. arthron + zoarion)
* *Aru*, m. Bras. Espécie de sapo das regiões do Amazonas.
* *Aruá*, adj. Bras. Desconfiado. Espantadiço. Pouco dócil. M. Pequeno mollusco brasileiro. (Do guarani?)
* *Aruanan*, m. Peixe do Purus, no Brasil.
* *Aruanás*, m. pl. Indígenas brasileiros das margens do Juruá.
*Aruans*, m. pl. Tribo indígena, que habitou no Pará.
*Aruaquis*, m. pl. Tribo de selvagens, que habitou no Pará.
*Aruba*, f. Arbusto da Guiana.
* *Arubé*, m. Bras. do Pará. Massa de mandioca, com sal, alho e pimenta, a qual se desfaz em môlho de peixe, para servir do tempêro á mesa.
* *Arucerrana*, f. Árvore silvestre do Brasil.
*Arujo*, m. Prov. Argueiro. Faúla. Pequena maravalha, que caiu na comida. (Cast. orujo)
* *Aruman*, m. Bras. Espécie do junco, com que se fazem paneiros, balaios, etc.
*Arunco*, m. Planta rosácea, mais conhecida por barba de cabra. Espécie de sapo. (Lat. arruncus)
* *Arunda*, f. Gramínea, que se emprega para fixar terra areenta. (Do lat. arundo)
* *Arundina*, f. Gênero de plantas orientaes, da fam. das orchídeas. (Do lat. arundo)
*Arundináceas*, f. pl. Tribo de plantas da fam. das gramíneas, e de caule fistuloso. (De arundináceo)
* *Arundináceo*, adj. Relativo ou semelhante á cana. (Lat. arundinaceus)
* *Arundinela*, f. Gênero de plantas gramíneas. (Do lat. arundo)
*Arundíneo*, adj. Feito de cana. (Lat. arundineus)
*Arundinoso*, adj. Que produz canas. Abundante de canas. (Lat. arundinosus)
* *Arurão*, m. Grande jacaré do Brasil.
* *Aruspicação*, f. Sciência dos arúspices.
* *Aruspicatório*, adj. Relativo aos arúspices.
*Arúspice*, m. Sacerdote romano, que fazia prognósticos, consultando as entranhas das víctimas. (Lat. aruspex)
*Aruspicina*, f. Sciência ou arte dos arúspices; o mesmo que aruspicação. (Lat. aruspicina)
* *Aruspicínia*, f. O mesmo que aruspicina. Cf. Castilho, Fastos, III, 314 e 315.
*Aruspicino*, adj. Relativo aos arúspices. (Lat. aruspicinus)
*Aruspício*, m. Prognóstico, feito pelos arúspices. (Lat. aruspicium)
* *Aruspicismo*, m. O mesmo que aruspicina.
*Arval*, adj. Relativo a terras cultivadas. Campesino. (Lat. arvalis)
* *Arvela*,^1 f. (Fórma pop. de alvéloa)
* *Arvela*,^2 f. Prov. Pessôa fraca.
*Arvelas*, f. pl. Argolas que os marinheiros metem nas cavilhas, para segurar melhor as chavetas.
* *Arveliça*, f. O mesmo que alvéloa.
* *Arvelicha*, f. Prov. Espécie de alvéola. (De arvela)
* *Arvelinha*, f. Espécie de alvéola, (motacilla sulphurea, Bechst.). (Cp. arvela)
*Arvéloa*, f. O mesmo que alvéloa.
*Arvense*, adj. Que cresce em terras semeadas. (Do lat. arvum)
* *Arvião*, m. O mesmo que gaivão.
*Arvícola*, m. Habitante do campo. Lavrador. Zool. Mammífero roedor, da fam. dos murídeos. (Do lat. arvum + colere)
* *Arvicultura*, f. Cultura de cereaes. Cultura dos campos. (Do lat. arvum + cultura)
* *Arvingel*, m. Espécie de embarcação do Tejo.
*Arvoamento*, m. Acto de arvoar.
*Arvoar*, v. t. e i. Entontecer. (Do lat. herbulare)
* *Arvoragem*, f. Acto de arvorar.
*Arvorar*, v. t. Arborizar. Erguer perpendicularmente; hastear. Desfraldar: arvorar uma bandeira. Elevar a um cargo. V. i. Fugir. (De árvore)
* *Arvore-do-pão*, f. (V. artocarpo)
*Arvorecente*, adj. (V. arborescente)
*Arvorecer*, v. i. Tomar as dimensões de árvore. (Lat. arborescere)
*Arvorecido*, adj. Que arvoreceu.
* *Arvoreda*, f. Ant. O mesmo que arvoredo. Cf. Usque, Tribulações, 10.
*Arvoredo*, (vorê) m. Lugar, onde vegetam árvores; conjunto de árvores; bosque. Mastreação do navio. (De árvore)
*Arvorejar-se*, v. p. Cobrir-se de árvores, nascidas sem cultura.
*Arvorescer*, v. t. (e der.) (V. arvorecer)
*Arvoreta*, (vorê) f. Pequena árvore; arvorezinha.
*Arvoriforme*, adj. O mesmo que arboriforme.
* *Arvorinho*, m. O mesmo que arboreto. (Us. por Brotero) (De árvore)
* *Arxar*, v. t. Redrar (a vinha).
*Arytenoide*, m. e adj. Anat. Diz-se das pequenas cartilagens, na parte póstero-superior da larynge. (Do gr. arutaina + eidos)
* *Arythmia*, (ri) f. Med. Irregularidade e desigualdade das contracções do coração. (Do gr. a priv. + ruthmos)
* *Arýthmico*, (ri) adj. Que tem falta de rythmo. Med. Que tem pulsações irregulares. (De arythmo)
*Arythmo*, (ri) m. Falta de rythmo. Irregularidade nas pulsações. (Do gr. a priv. + ruthmos)
*Arzanefe*, m. O mesmo que arzenefe.
* *Arzegaia*, f. Espécie de azagaia, com um ferro em cada extremo, usada pelos estradiotas, que a arremessavam, conservando-a presa por uma corda. (Cp. azagaia)
*Arzenefe*, m. Designação, que os alquimistas deram ao sulfureto amarelo de arsênico.
* *Arzila*,^1 f. Nome vulgar de uma espécie de arraia, (peixe).
*Arzola*, f. Planta annual, da fam. das compostas, (xanthium spinosum).
*As*, (âs) f. pl. (pron. e art. def.)
*Asa*, f. Appêndice, recurvado em fórma de argola, de certos utensílios domésticos. Membro, guarnecido de pennas, que serve ás aves para voarem. Appêndice membranoso de alguns insectos e peixes. * Constr. Peça de metal, applicada nos guarda-ventos, em que fazem o effeito de puxador. * Prov. dur. Ansa, occasião. Pl. Ligeireza. Partes lateraes, que guarnecem as ventas. Pétalas lateraes, na flôr das papilionáceas. (Do lat. ansa)
* *Asa-branca*, f. Bras. do N. Espécie de pomba brava.
* *Asa-de-corvo*, f. Variedade de trigo rijo.
* *Asa-negra*, f. Pop. Pessôa, que constantemente embaraça ou prejudica outra.
* *Asada*, f. Prov. alent. Vasilha com asas.
*Asado*,^1 m. Vaso com asa. Adj. Que tem asas.
*Asado*,^2 adj. Jeitoso; cômmodo. Bem feito: um cesto bem asado. (De aso)
* *Asador*, m. e adj. Des. O que dá aso. (De asar^2)
* *Asagres*, m. pl. Prov. trasm. Uvas verdes. (Metáth. de agrases, pl. de agrás)
* *Asal-azêdo*, m. Casta de uva minhota.
* *Asal-doce*, m. Casta de uva minhota.
*Asalveada*, (sal) adj. f. Diz-se da corolla, semelhante á da salva.
* *Asaprol*, m. Chím. Naphtylsulfato de cálcio.
*Asar*,^1 m. (v. azar^1)
*Asar*,^2 v. t. Dar aso ou ensejo a. V. p. Vir a propósito. Proporcionar-se. Tornar-se jeitoso. Accommodar-se.
* *Asarabácara*, f. O mesmo que ásaro. (Do lat. asarum + baccharis)
* *Asarca*, f. Gênero de orchídeas.
*Asareidas*, f. pl. Família de plantas, ás quaes o ásaro serve de typo. (Do gr. asaron + eidos)
*Asarina*, f. Princípio acre, contido no ásaro.
* *Asarona*, f. Substância crystallizável da raiz sêca do ásaro.
*Asbestino*, adj. Que diz respeito ao asbesto.
*Asbesto*, m. Substância mineral, composta principalmente de silicato de cal e magnésia. (Gr. asbestos)
*Asbolina*, f. Oleo, extrahído da fuligem das chaminés. (Do gr. asbole)
* *Ascá*, m. Prov. minh. Cabo, para suspender as redes da pescada.
* *Ascálafos*, m. pl. Insectos neurópteros. (Do gr. Askalaphos, n. p.)
* *Ascálaphos*, m. pl. Insectos neurópteros. (Do gr. Askalaphos, n. p.)
*Ascarento*, adj. (V. asqueroso)
* *Ascari*, m. Ant. Espécie de pano. Cf. Cancion. da Vaticana.
*Ascaricida*, f. Planta vermífuga, da fam. das compostas. (Do gr. askaris + lat. caedere)
*Ascáridas*, f. pl. O mesmo que ascárides.
*Ascárides*, m. Lombrigas, vermes intestinaes, de corpo arredondado, e aguçado nas duas extremidades. (Do gr. askaris)
* *Ascaridíase*, f. Med. Enterite verminosa, produzida por ascárides.
* *Ascaule*, m. Nome, que entre os Gregos se dava á gaita de folles.
*Ascendência*, f. Acção de elevar-se. Superioridade. Linha das gerações anteriores de um indivíduo ou de uma família. Antepassados. Raça. (De ascendente)
*Ascendente*, adj. Que ascende; que se eleva. Que aumenta; que cresce. * Em caminhos de ferro, diz-se de tudo que vem ou está do lado onde começa a linha férrea. M. Antepassado. Qualquer parente em linha recta ascendente. (Lat. ascendens)
*Ascender*, v. i. Subir: o sol ascende do Oriente. Elevar-se: ascender ás culminâncias do poder. (Lat. ascendere)
*Ascendimento*, m. Acto de ascender.
*Ascensão*, f. Acto de ascender, de subir. Festa ecclesiástica, que commemora a subida de Christo ao Céu. O dia dessa festa. * Astron. Ascensão recta ou obliqua de um astro, o ponto do equador celeste, que se eleva com êsse astro, na esphera recta ou obliqua. (Lat. ascensio)
*Ascensional*, adj. Relativo a ascensão. Que obriga a subir. Que se realiza, subindo. (Do lat. ascensio)
* *Ascensionário*, adj. Que ascende, que sobe. (Cp. ascensional)
* *Ascensionista*, m. e f. Bras. Pessôa, que faz ascensões em balão, ou de outra maneira, a pontos elevados.
*Ascenso*, m. (V. ascensão)
*Ascensor*, m. Aquelle que eleva. Apparelho mecânico, que transporta, elevando, fardos ou pessôas. (Lat. ascensor)
*Ascese*, f. Prática de devoção e meditação religiosa. (Gr. askesis)
*Asceta*, m. e f. Pessôa, que se dedica inteiramente a exercícios espirituaes, mortificando o corpo e insulando-se da sociedade. (Gr. asketes)
* *Ascetano*, m. Ant. O mesmo que ascetério.
*Ascetério*, m. Lugar, onde vivem ascetas; mosteiro. (Gr. asketeria)
*Ascética*, f. Doutrina dos ascetas. (De ascético)
*Ascético*, adj. Relativo ao ascetismo ou aos ascetas. Contemplativo, devoto.
*Ascetismo*, m. Ascese. Systema moral dos ascetas.
* *Ascidiado*, adj. Bot. Diz-se das fôlhas, que terminam em appêndice oco e dilatado. (Cp. ascídias)
*Ascídias*, f. pl. Mollúsculos tuniciários, da ordem dos acéphalos. (Gr. askidion)
* *Ascidoblásteo*, adj. Bot. Cujo embryão não é dividido. (Do gr. askidion + blassein)
*Asciro*, m. Arruda brava. (Gr. askuron)
*Ascite*, f. Hydropisia, resultante da accumulação de serosidade no peritonéu. (Gr. askites)
*Ascítico*, adj. Relativo á ascite. Que tem ascite.
* *Asclépia*, f. Planta, o mesmo que flôr-de-cera.
* *Asclepiáceas*, f. pl. (V. asclepiádeas)
*Asclepíadas*, f. pl. O mesmo que asclepiádeas.
* *Asclepíade*, f. Planta trepadeira, que serve de typo ás asclepiádeas.
*Asclepiádeas*, f. pl. Família de plantas dicotyledóneas, trepadeiras. (Do lat. Asclepias, n. p.)
*Asclepiadeu*, adj. Diz-se do verso grego e latino, composto de um espondeu, dois choriambos e um jambo. (De Asklepiades, n. p.)
* *Asclero*, m. Insecto coleóptero heterómero. (Do gr. a priv. + skleros)
* *…asco*, suf. (de significação deminutiva umas vezes, e outras explicativa)
*Ascóforos*, m. pl. Família de cogumelos, que tem utrículos. (Do gr. askos + phoros)
* *Ascoitar*, v. t. Pop. minh. O mesmo que escutar.
*Ascoma*, f. Pelle, que se põe nos remos, para se não gastarem muito, roçando na borda do barco.
*Ascomicetes*, m. pl. O mesmo que ascóforos.
*Ascomycetes*, m. pl. O mesmo que aschóforos.
*Ascóphoros*, m. pl. Família de cogumelos, que tem utrículos. (Do gr. askos + phoros)
*Ascorosamente*, adv. (V. asquerosamente)
*Ascoroso*, adj. (V. asqueroso)
* *Ascuma*, f. Pequena lança antiga, para arremêsso.
* *Ascumada*, f. Golpe de ascuma. Cf. R. Barbosa, Réplica, 157.
* *Ascuna*, f. O mesmo que ascunha.
* *Ascunha*, f. Ant. O mesmo que ascuma.
*Ascyro*, m. Arruda brava. (Gr. askuron)
*Aselha*, (zê) f. Pequena asa.
*Aselho*, (zê) f. Gênero de crustáceas isópodes, o mesmo que asello.
* *Asélidos*, m. pl. Classe de crustáceos isópodes. (De asello + gr. eidos)
* *Aséllidos*, m. pl. Classe de crustáceos isópodes. (De asello + gr. eidos)
* *Asello*, m. Pequeno crustáceo isópode, de água doce. (Lat. asellus)
*Asellos*, m. pl. Duas estrêllas do signo de Câncer. (Pl. de asello)
* *Aselo*, m. Pequeno crustáceo isópode, de água doce. (Lat. asellus)
*Aselos*, m. pl. Duas estrêllas do signo de Câncer. (Pl. de asello)
* *Asemia*, (se) f. Impossibilidade de utilizar os sinaes da linguagem falada ou mímica, quer para exprimir, quer para comprehender ideias. (Do gr. a priv. + semeion)
* *Asêmio*, (sê) m. e adj. O que padece de asemia.
* *Asépalo*, (sé) adj. Bot. Que não tem sépalas.
* *Asepsia*, (se) f. O mesmo que antisepsia. f. Med. Méthodo de afastar da economia humana todos os germes, capazes de produzir infecção. (Do gr. a priv. + sepein)
* *Aséptico*, (sé) adj. Relativo a asepsia.
* *Aséptulina*, (sé) f. Solução medicamentosa, que se emprega no tratamento da tuberculose.
*Asevia*, f. Espécie de peixe do mar.
* *Asexo*, (assé) adj. Que não tem sexo. (De a priv. + sexo)
* *Asexuado*, (sé) adj. O mesmo que asexual.
* *Asexual*, (sé) adj. (V. asexo)
*Asfaltado*, adj. Coberto de asfalto.
* *Asfaltador*, m. Operário que asfalta.
*Asfaltar*, v. t. Cobrir com asfalto.
* *Asfaltaria*, f. Fábrica de asfalto.
*Asfalto*, m. Betume escuro, lustroso e friável, que se encontra especialmente no lago Asfaltite. Mistura de diversos hydrocarbonetos, que fórma uma substância glutinosa, que endurece com o frio. Lugar, revestido por essa mistura, accrecida de areia. (Gr. asphaltos)
*Asfixia*, (csi) f. Suppressão da respiração. Estado de morte apparente ou imminente, por estrangulação, submersão na água, ou por immersão em atmosphera impregnada de gases impróprios para a vida. (Gr. asphuxia)
*Asfixiante*, (csi) adj. Que asfixia.
*Asfixiar*, (csi) v. t. Causar asfixia a; suffocar.
*Asfíxico*, (csi) adj. Que produz asfixia. Que tem o carácter da asfixia.
*Asfixioso*, (csi) adj. Que causa asfixia.
*Asfodelo*, m. Planta liliácea, de raiz tuberiforme. (Gr. asphodelos)
*Asialia*, (si) f. Falta de secreção salivar. (Do gr. a priv. + sialon)
* *Asiano*, adj. O mesmo que asiático. Cf. Pant. de Aveiro, Itiner., 15, (2.^a ed.). adj. (V. asiático)
* *Asiarca*, m. Grão-sacerdote e presidente dos espectáculos e combates na província romana da Ásia. (Gr. asiarkhes)
* *Asiarcha*, (ca) m. Grão-sacerdote e presidente dos espectáculos e combates na província romana da Ásia. (Gr. asiarkhes)
*Asiática*, f. Espécie de anêmona. (De asiático)
* *Asiaticamente*, adj. De módo asiático; á maneira dos Asiáticos. Magnificentemente.
* *Asiaticismo*, m. Vocábulo, procedente de língua asiatica.
*Asiático*, adj. Relativo á Ásia. Diffuso e pomposo, (falando-se do estilo). M. Aquelle que é natural da Ásia. (Lat. asiaticus)
* *Asiatismo*, m. Estílo pomposo e diffuso. (Cp. asiático)
* *Asictos*, m. Pedra preciosa, conhecida dos antigos.
* *Asidas*, f. pl. Prov. minh. Peguilhos, que há no fundo do rio Minho, e em que as redes se podem prender e rasgar. (De asir)
* *Asigmático*, (si) adj. Gram. Que perdeu o s; que não tem s. (De a priv. e sigmático)
*Asilado*, adj. Que vive recolhido num asilo. M. Indivíduo asilado.
*Asilar*, v. t. Dar asilo a. Albergar, abrigar.
*Asilo*,^1 m. Insecto díptero. Moscardo. (Gr. asilos)
*Asilo*,^2 m. Lugar inviolável, em que antigamente se buscava refúgio. Abrigo. Protecção. Retiro. Estabelecimento de caridade, para educar crianças pobres ou recolher vadios, inválidos, etc. (Lat. asylum)
* *Asimina*, f. Fruto das plantas anonáceas.
* *Asimineiro*, m. Gênero de plantas anonáceas. (De asimina)
*Asinário*, adj. Relativo a asno; próprio de asno. (Lat. asinarius)
* *Asini-auricular*, adj. Que tem orelhas, como as de burro. Cf. Herculano, Bobo, 30.
*Asinino*, adj. Relativo a asno; próprio de asno. Estúpido. (Lat. asininus)
*Asir*, v. t. P. us. Agarrar, empunhar. (De asa?)
*Asma*, f. Difficuldade de respirar, que se manifesta por accessos irregulares. (Gr. asthma)
*Asmático*, adj. Relativo á asma. Que tem asma. M. Aquelle que padece asma. (Gr. asthmatikos)
*Asmento*, m. e adj. (V. asmático)
*Asmo*, adj. O mesmo que ázimo.
*Asna*, f. Constr. Peça de madeira, que fórma um ângulo, em cuja ponta assenta a viga mestra, ou o pau de fileira. Heráld. Ângulo, formado por duas barras, que se afastam inferiormente. * Prov. trasm. Fêmea do asno, burra; mula. (Lat. asina)
*Asnada*, f. Manada de asnos. Asneira. Cf. Eufrosina, 335.
*Asnal*, adj. Próprio de asno; bestial. (Lat. asinalis)
*Asnalmente*, adv. De modo asnal. Asnaticamente.
* *Asnamente*, adj. Á maneira de asno; tolamente.
*Asnamento*, m. Conjunto de asnas, nas construcções. Vigamento do telhado. (De um hypoth. asnar, de asna)
*Asnaria*,^1 f. O mesmo que asnamento. (De asna)
*Asnaria*,^2 f. O mesmo que asnada. (De asno)
* *Asnas*, f. pl. Prov. Resguardo de madeira ou de pedra, para que as ribeiras não invadam os terrenos marginaes. (Pl. de asna?)
*Asnaticamente*, adv. De modo asnático.
*Asnático*, adj. O mesmo que asnal.
*Asnear*, v. i. Dizer ou fazer asneiras.
* *Asnega*, f. Ant. Talvez o mesmo que questão ou contenda. Cf. Anat. Joc., I, 435.
*Asneira*, f. Burrice. Tolice; inépcia; disparate. Acção ou palavra obscena. (De asno)
* *Asneirada*, f. Prov. alg. Grande asneira.
*Asneirão*, m. Grande asno. Toleirão.
* *Asneirista*, adj. Que se compraz em dizer asneiras. Em que há muitas asneiras. Cf. Filinto, I, 143.
*Asneiro*, m. Burriqueiro. Aquelle que trata de asnos. Adj. Asnal. Diz-se da bêsta, que procede de cavallo e burra. (De asno)
* *Asneirola*, f. Expressão indecente; obscenidade. (De asneira)
*Asnice*, f. O mesmo que asnidade.
*Asnidade*, f. (V. asneira)
* *Asnil*, adj. Des. O mesmo que asnal. M. Peixe das costas do Algarve, (pseudo-helotes Guntheri, Capello).
* *Asnilho*, m. Ant. Asno pequeno; burrinho. Fig. A substância material do homem, (por opposição á alma). Cf. Rev. Lus., XVI, 2.
* *Asnis*, m. pl. Ant. Arreios. (De asno)
*Asno*, m. Burro, jumento. Fig. Pessôa estúpida, imbecil, ignorante. (Lat. asinus)
* *Asnoga*, f. Ant. (Outra fórma de esnoga)
*Aso*, m. Ensejo; meio; occasião; pretexto. Jeito. * Causa. (Cp. asa)
* *Asor*, m. Instrumento músico, usado entre Hebreus e que, suppõe-se, teria dez cordas.—A Vulgata chama-lhe psaltério de dez cordas.
*Aspa*, f. Antigo instrumento de supplício, em fórma de X ou de cruz de Santo-André. Cruzamento de madeira, com aquella fórma, para construcções. Cruz de pano, que se punha nos sambenitos. Insígnia heráldica, em fórma de X. Pl. Asas de moinho de vento. Gram. Comas, traços curvos, que separam de um texto as citações ou palavras dignas de nota especial. (Do ant. al. haspa?)
*Aspado*, adj. Gram. Collocado entre aspas.
*Aspálatho*, m. Pequena árvore espinhosa, de raiz medicinal. (Lat. aspalathus)
*Aspálato*, m. Pequena árvore espinhosa, de raiz medicinal. (Lat. aspalathus)
*Aspar*,^1 v. t. Crucificar na aspa. Maltratar. Gram. Collocar entre aspas.
* *Aspar*,^2 v. t. Expungir, riscar, eliminar: «…a Polónia fôsse aspada de entre os potentados…» Camilo, Sc. da Foz, 22. (Relaciona-se com raspar?)
*Asparagina*, f. Substância neutra, extrahida do espargo. * Medicamento diurético. (Do lat. asparagus)
*Asparagíneas*, f. pl. Tribo de plantas liliáceas, que têm por typo o espargo commum. (Do lat. asparagus)
*Aspárago*, m. (V. espargo)
* *Aspartato*, m. Chím. Combinação do ácido aspártico com uma base. (De aspártico)
* *Aspártico*, adj. Chím. Diz-se de um ácido, produzido pela metamorphose da asparagina ou pela transformação de certos saes ammoniacaes. (De aspárago)
* *Aspásia*, f. Gênero do orchídeas. (Do gr. aspasomai, abraçar)
*Aspecto*, m. A parte exterior das coisas. Aquillo que se vê. Inspecção. Apparência. Semblante: homem de torvo aspecto. (Lat. aspectus)
* *Aspegrênia*, f. Gênero de orchídeas. Erva epíphyta do Peru.
*Aspeito*, m. O mesmo que aspecto: «viu de perto o aspeito doente e lívido do padre». Camillo, Caveira, 259.
*Asperamente*, adv. De modo áspero, severo, rude: respondeu-lhe asperamente.
*Aspereza*, f. Qualidade do que é áspero, escabroso: a aspereza da encosta. Amargor. Rudeza; severidade: tratou-me com aspereza. Dureza no estilo. Desigualdade nos toques de um quadro. Rispidez de sons.
*Asperger*, v. t. (V. aspergir)
*Asperges*, m. Aspersão com água benta. Momento, em que, nos offícios religiosos, se asperge água benta. * Antíphona, que se canta antes da Missa, durante a aspersão da água benta e que começa pelas palavras asperges me, Domine. * Capa de asperges, a capa que reveste o sacerdote, durante a aspersão da água benta. (Do lat. aspergere)
* *Aspergilário*, adj. O mesmo que aspergiliforme.
*Aspergiliforme*, adj. Que tem fórma de hyssope. (Do b. lat. aspergillum + lat. forma)
* *Aspergillário*, adj. O mesmo que aspergilliforme.
*Aspergilliforme*, adj. Que tem fórma de hyssope. (Do b. lat. aspergillum + lat. forma)
*Aspergillo*, m. Órgão vegetal, semelhante a um hyssope. * Gênero de cogumelos. * Borrifador de água lustral, em certas festas religiosas de Roma. (B. lat. aspergillum)
* *Aspergillose*, f. Doença, produzida pelos cogumelos, chamados aspergillos.
* *Aspergilo*, m. Órgão vegetal, semelhante a um hyssope. * Gênero de cogumelos. * Borrifador de água lustral, em certas festas religiosas de Roma. (B. lat. aspergillum)
* *Aspergilose*, f. Doença, produzida pelos cogumelos, chamados aspergillos.
*Aspergimento*, m. (V. aspersão)
*Aspergir*, v. t. Borrifar. Orvalhar. Espalhar líquido em fórma de chuva sôbre. (Lat. aspergere)
*Aspericorne*, adj. O mesmo que aspericórneo.
* *Aspericórneo*, adj. Diz-se das plantas, cujas antennas têm pêlos ásperos. (De áspero + córneo)
*Asperidade*, f. O mesmo que aspereza. (Lat. asperitas)
*Asperidão*, f. O mesmo que aspereza.
* *Asperifoliáceas*, f. pl. O mesmo que borragíneas.
* *Asperifólias*, f. pl. (Veja asperifoliáceas)
*Asperifólio*, adj. Que tem fôlhas ásperas. (Do lat. asper + folium)
* *Asperíssimo*, adj. O mesmo que aspérrimo. Cf. Sousa, Vida do Arceb., I, 118.
*Aspermado*, adj. O mesmo que aspermo.
*Aspermatismo*, m. Difficuldade ou impossibilidade de ejacular esperma. (De aspermo)
*Aspermia*, f. Estado de uma planta, que não dá sementes. Esterilidade no homem. (De aspermo)
*Aspermo*, adj. Que não produz grãos. Que não tem esperma. (Gr. aspermos)
* *Asperococco*, m. Gênero de algas.
* *Asperococo*, m. Gênero de algas.
*Aspérrimo*, adj. (sup. de áspero)
*Aspersão*, f. Acção de aspergir. (Lat. aspersio)
* *Aspersar*, v. t. Ant. O mesmo que aspergir. Cf. Cortesão, Subs.
* *Aspersório*, m. O mesmo que hyssope. (Do lat. aspersus)
* *Asperugo*, m. Gênero de plantas borragineas. (Lat. asperugo)
*Aspérula*, f. Planta medicinal, da fam. das rubiáceas. (Do lat. asper)
*Aspes*, m. pl. Bras. Raios da roda, no engenho de açúcar. (Por aspas)
*Asphaltado*, adj. Coberto de asphalto.
* *Asphaltador*, m. Operário que asphalta.
*Asphaltar*, v. t. Cobrir com asphalto.
* *Asphaltaria*, f. Fábrica de asphalto.
*Asphalto*, m. Betume escuro, lustroso e friável, que se encontra especialmente no lago Asphaltite. Mistura de diversos hydrocarbonetos, que fórma uma substância glutinosa, que endurece com o frio. Lugar, revestido por essa mistura, accrecida de areia. (Gr. asphaltos)
*Asphodelo*, m. Planta liliácea, de raiz tuberiforme. (Gr. asphodelos)
*Asphyxia*, f. Suppressão da respiração. Estado de morte apparente ou imminente, por estrangulação, submersão na água, ou por immersão em atmosphera impregnada de gases impróprios para a vida. (Gr. asphuxia)
*Asphyxiante*, adj. Que asphyxia.
*Asphyxiar*, v. t. Causar asphyxia a; suffocar.
*Asphýxico*, adj. Que produz asphyxia. Que tem o carácter da asphyxia.
*Asphyxioso*, adj. Que causa asphyxia.
* *Aspídia*, f. Insecto lepidóptero nocturno. Gênero de fêtos. (Gr. aspidion)
* *Aspidiáceo*, adj. O mesmo que aspidiado.
*Aspidiado*, adj. Semelhante á aspídia.
* *Aspídio*, m. (V. aspídia)
* *Aspidiota*, m. Gênero de crustáceos. (Do gr. aspidion)
* *Aspidisce*, f. Gênero de infusórios. Ant. Esphincter. (Gr. aspidiske)
* *Aspidiscina*, f. Família de infusórios, que abrange só o gênero aspidisce. (De aspidisce)
* *Aspidisco*, m. (V. aspidisce)
* *Aspidistra*, f. Gênero de plantas ornamentaes, de fôlha larga.
*Aspidocéfalo*, adj. Que tem a cabeça guarnecida de placas. (Do gr. aspis + kephale)
*Aspidocéphalo*, adj. Que tem a cabeça guarnecida de placas. (Do gr. aspis + kephale)
* *Aspidosperma*, m. Árvore do Brasil, de ramos chatos ou curvos e casca saborosa. (Do gr. aspidion + sperma)
* *Aspidospermina*, f. Medicamento contra a dispneia. (De aspidosperma)
* *Aspília*, f. Gênero de plantas tropicaes.
*Aspilota*, f. Pedra preciosa, da côr da prata.
*Aspiração*, f. Acção de aspirar. Desejo vehemente. Gram. Pronunciação guttural. (Lat. aspiratio)
*Aspirador*, m. Apparelho, para aspirar a água de um reservatório. Mecanismo, para estabelecer uma corrente de ar em espaço limitado. (De aspirar)
*Aspirante*, adj. Que aspira. Que absorve: bomba aspirante. M. Pequena graduação militar e burocrática: um aspirante de Fazenda. (De aspirar)
*Aspirar*, v. t. Attrahir (o ar) aos pulmões. Absorver; chupar. Gram. Pronunciar gutturalmente. V. i. Têr desejo vehemente. Têr pretensão: aspirar á mão da rapariga. (Lat. aspirare)
*Aspirativo*, adj. Que deve pronunciar-se com aspiração. (De aspirar)
* *Aspirina*, f. Medicamento antipyrético e analgésico.
* *Asplênia*, f. Gênero de fêtos. (Gr. asplenon)
* *Aspleniáceas*, f. pl. Gênero de fêtos, segundo Presl. (De asplênia)
* *Asplênio*, m. O mesmo que asplênia.
* *Asplenioide*, adj. Semelhante á asplênia.
* *Aspondílico*, adj. Que não tem natureza de vértebra. (De a priv. e espondýlico)
* *Aspondýlico*, adj. Que não tem natureza de vértebra. (De a priv. e espondýlico)
* *Aspre*, m. Antiga moéda de prata nos países muçulmanos.
*Aspredo*, (prê) m. Peixe de água dôce. (Por asperedo, de áspero?)
*Asquerosamente*, adv. De modo asqueroso.
*Asquerosidade*, f. Qualidade do que é asqueroso.
*Asqueroso*, adj. Que causa asco. Sujo; repelente: baiuca asquerosa. Tôrpe. Infame: procedimento asqueroso. (Cast. asqueroso)
*Assa*, f. Suco vegetal concreto.
*Assa-fétida*, f. Planta umbellífera. Goma resinosa, que se extrái dessa planta. (De assa + fétido)
*Assa-peixe*, f. Planta urticácea do Brasil.
* *Assabão*, m. Prov. O mesmo que sabão.
* *Assaborar*, v. t. Tornar saboroso, dar bom sabor a.
* *Assaborear*, v. t. (e der.) O mesmo que saborear, etc.
*Assacadilha*, f. Imputação aleivosa. (De assacar)
*Assacador*, m. e adj. O que assaca.
*Assacar*, v. t. Imputar aleivosamente; inventar (calúmnia). (Cp. sacar)
* *Assacate*, m. Sebo, extrahido do mesentério das reses.
*Assacu*, m. (V. açacu)
*Assadeira*, f. Mulher, que assa castanhas. Vaso de barro, em que se assam castanhas; assador. * Vaso, em que se assa carne ou peixe.
*Assadeiro*, m. O mesmo que assador. * T. do Fundão. Mulher velha, gorda e feia. Adj. Próprio para assar.
* *Assado*, adj. Pop. Que tem inflammacão nas virilhas, pelo calor, pela nutrição ou pelo andar. Que tem inflammação nos sovacos, na barbela ou em quaesquer refegos da pelle. M. Peça de carne assada. * Fam. Lance, difficuldade: não te queiras vêr em taes assados. Cf. Castilho, Misanthropo, 162. (De assar)
*Assador*, m. Aquelle que assa. Vaso, utensílio, em que se assam castanhas.
*Assadura*, f. Acção de assar. Pedaço de carne assada, ou que póde assar-se de uma vez. * Prov. Pedaço de carne de porco, que se dá de presente por occasião da matança. * Prov. trasm. Lombo de porco. (B. lat. assatura)
* *Assafiado*, adj. Prov. trasm. Opprimido com trabalho. (De safio?)
* *Assafio*, m. T. de Aveiro. O mesmo que safio.
* *Assalariação*, f. Acto de assalariar. Cf. Arn. Gama, Motim, 266.
*Assalariado*, adj. Que trabalha por salário.
*Assalariador*, m. Aquelle que assalaria.
* *Assalariamento*, m. Acção de assalariar.
*Assalariar*, v. t. Convencionar por salário os serviços de. Têr ao serviço por salário. Remunerar por serviço deshonroso.
* *Assalmoado*, adj. O mesmo que assalmonado.
* *Assalmonado*, adj. Semelhante ao salmão; que tem a côr do salmão.
*Assaloiado*, adj. Que tem modos de salôio. Rude.
*Assaltada*, f. Acto de assaltar.
*Assaltador*, m. Aquelle que assalta.
*Assaltar*, v. t. Atacar de súbito. Investir com ímpeto: assaltar uma fortaleza. Surprehender. Acommeter á traição: assaltar um viandante. Impressionar de repente; occorrer a: assaltou-me uma tentação. (Cp. saltar)
*Assaltear*, v. t. O mesmo que assaltar.
*Assalto*, m. O mesmo que assaltada. Ataque; investida; acommetimento inesperado. Instância. Tentação. Combate simulado, em esgrima. Espécie de jôgo de tabuleiro. (De assaltar)
*Assalveada*, adj. f. Diz-se da corolla, semelhante á da salva.
* *Assambarcador*, m. Aquelle que assambarca.
* *Assambarcamento*, m. Acto ou effeito de assambarcar.
*Assambarcar*, v. t. Chamar a si, privando outros da respectiva vantagem. Monopolizar. (De sambarca? De a + si + abarcar?)
* *Assami*, m. Língua, falada no Assão, ao Nordeste da Índia.
* *Assan*, f. Prov. Verme, o mesmo que san^3.
* *Assane*, m. Árvore indiana, (briedelia spinosa), de grandes dimensões, cuja madeira resistente é muito empregada em estacarias de poços e caes.
* *Assanha*, f. Prov. dur. Acto de assanhar-se; irritação. Altercação.
*Assanhadiço*, adj. Que facilmente se assanha. Irascível.
*Assanhado*, adj. Que tem sanha; irritado.
*Assanhamento*, m. Acção de assanhar.
*Assanhar*, v. t. Encher de sanha; irritar; enfurecer. Aggravar: assanhar uma ferida. Avermelhar.
*Assanho*, m. (V. assanhamento)
* *Assapado*, adj. O mesmo que acaçapado. (De assapar)
* *Assapar*, v. i. Prov. Alapar-se, esconder-se. Cair, desmoronar-se. (De sapo?)
* *Assaquia*, f. Prov. alent. O mesmo que saguão.
*Assar*, v. t. Submeter á acção directa do fogo em sêco. Queimar. Tornar muito quente. (Lat. assare)
* *Assaranzar-se*, v. p. Bras. O mesmo que zaranzar.
*Assarapantado*, adj. Espantado. Confundido.
*Assarapantar*, v. t. Pop. Espantar; assustar. Atrapalhar.
* *Assarapanto*, m. Grande espanto. (De assarapantar)
* *Assarapolhado*, adj. Pop. Atrapalhado, atarantado.
* *Assarapolhar*, v. t. Pop. Sobresaltar. Atordoar, confundir.
* *Assarasi*, m. Moéda de oiro indiana, do valor aproximado de 7$000 reis.
*Assaria*, f. Espécie de uva, o mesmo que assario.
*Assarilhado*, adj. Que tem fórma de sarilho.
*Assarina*, f. (V. anserina)
* *Assario*, m. O mesmo ou melhor que asserio. (Lat. assarius?)
*Assás*, adv. (V. assaz)
* *Assassi*, m. Peixe cartilaginoso do Mar-Vermelho.
*Assassinado*, adj. Morto por alguém. (De assassinar)
*Assassinador*, m. (V. assassino)
*Assassinamento*, m. (V. assassínio)
*Assassinar*, v. t. Matar traiçoeiramente, com premeditação. Matar (alguém). (De assassino)
*Assassinato*, m. (V. assassínio)
*Assassínio*, m. Acto de assassinar.
*Assassino*, m. Aquelle que mata traiçoeiramente ou com premeditação. Indivíduo, que mata alguém. Adj. Que assassina. (B. lat. assassini)
*Assativo*, adv. Próprio para assar.
*Assaz*, adv. Suficientemente. Quanto é preciso. (Do lat. ad + satien)
* *Assazoar*, v. t. O mesmo que assazonar.
*Assazonar*, v. t. (V. sazonar)
*Asse*, m. Antiga moéda romana de cobre. (Lat. as, assis)
*Asseadamente*, adv. De modo asseado. Com asseio.
*Asseado*, adj. Que tem asseio. Que traja com asseio. Limpo.
* *Asseamento*, m. Acção de assear.
*Assear*, v. t. Tornar limpo. Enfeitar. Vestir de bons fatos. (De asseio)
* *Assecuratório*, adj. Jur. bras. Que assegura; que garante.
*Assedadeira*, f. Mulher que asseda linho.
*Assedado*, adj. Que se limpou nos sedeiros. Macio como seda.
*Assedador*, m. Aquelle que asseda.
* *Assedagem*, f. Operação, que tem por fim endireitar e apurar os filamentos do linho, separando delles as arestas e outras substâncias estranhas, na indústria doméstica de fiação e tecelagem. (De assedar)
*Assedar*, v. t. Limpar nos sedeiros: assedar linho. Tornar macio como seda.
*Assedentado*, adj. Que tem sede. (De sedento)
*Assediador*, m. Aquelle que assedía.
*Assediante*, adj. Que assedía.
*Assediar*, v. t. Pôr assédio a: assediar uma praça. Importunar; molestar com pretensões insistentes: assediou-me com pedidos. (Lat. hyp. obsidiare)
* *Assedilhado*, adj. O mesmo que sequioso. (De sede)
*Assédio*, m. Operações militares, em frente ou á volta de uma praça, para a tomar. Cêrco; sitio. * Fig. Insistência impertinente junto de alguém. (B. lat. assedium)
* *Asseellar*, v. t. Ant. O mesmo que sellar.
* *Asseetar*, v. t. Ant. O mesmo que assetear.
*Asseguração*, f. Acto de assegurar.
*Asseguradamente*, adv. Com segurança.
*Assegurador*, m. Aquelle que assegura.
*Assegurar*, v. t. Certificar; affirmar com segurança: asseguro-lhe que o conheço. (Cp. segurar)
*Asseio*, m. Limpeza. Perfeição: escrever com asseio. Esmero no vestir. (Cast. aseo)
*Assejo*, m. Ant. Ensejo.
*Asselar*, v. t. Des. Sellar. Validar. Confirmar. (De sêllo)
*Assellar*, v. t. Des. Sellar. Validar. Confirmar. (De sêllo)
*Asselvajado*, adj. Que tem modos de selvagem.
*Asselvajar*, v. t. Tornar selvagem, brutal, grosseiro.
*Assembléa*, f. O mesmo que assembleia.
*Assembleia*, f. Reunião de pessôas. Sociedade; corporação. Lugar ou casa, onde se reúne gente para se divertir. Planta umbellífera, de flôres brancas ou avermelhadas. (Fr. assemblée)
*Assemelhação*, f. Acto de assemelhar.
*Assemelhar*, v. t. Tornar semelhante: aquella acção assemelha-o a um bandido. Imitar. Julgar semelhante. Parecer semelhante a: o estilo dêle semelha o de Camillo. (Cp. assimilar)
* *Assemia*, f. Impossibilidade de utilizar os sinaes da linguagem falada ou mímica, quer para exprimir, quer para comprehender ideias. (Do gr. a priv. + semeion)
* *Assêmio*, m. e adj. O que padece de asemia.
* *Assencar*, v. i. Prov. alent. Acertar, bater em cheio. (Corr. de assentar?)
*Assenhorado*, adj. Que tem modos de senhora; efeminado.
* *Assenhorar-se*, v. p. Prov. trasm. O mesmo que assenhorear-se.
*Assenhorear-se*, v. p. Tornar-se senhor. Tomar posse. Entrar no domínio. (Cp. senhorear)
*Assenso*, m. O mesmo que assentimento.
*Assentada*, f. Secção forense, para depoimento de testemunhas. Termo, que se lavra, do depoimento de testemunhas. Acto de assentar-se. * Tempo, em que se está sentado: li todo o livro de uma assentada. * Prov. Porção de terreno plano. * Prov. trasm. Assembleia de eleitores. (De assentado)
*Assentadamente*, adv. Determinadamente. Com prudência. (De assentar)
* *Assentadeira*, f. Um dos maquinismos das fábricas de tecidos. Cf. Inquér. Industr., II p., l. 3.^o, 208. (De assentar)
* *Assentador*, m. Operário, que se emprega exclusivamente na conservação de via e obras, em caminhos de ferro. (De assentar)
* *Assentadura*, f. Veter. Compressão, produzida pela cava superior da ferradura na face plantar do casco dos solípedes. (De assentar)
*Assentamento*, m. Acção ou effeito de assentar.
*Assentar*, v. t. Fazer sentar. Firmar. Registra: assentar uma dívida. Julgar; resolver. Collocar. * Combinar: assentar um negócio. Estabelecer: assentar residência. Tornar firme: assentar o atêrro. Assentar a mão, adquirir destreza com o exercicio. V. i. Sossegar. * Tornar-se bem comportado: o rapaz assentou. * Tomar a devida situação, por effeito do trânsito, (falando-se de terreno). * Tomar resolução: e assentámos nisto. V. p. Sentar-se. (Cp.sentar)
*Assente*, adj. Firme. Resolvido: opinião assente. (De assentar)
*Assentimento*, m. Acto de assentir.
*Assentir*, v. i. Consentir; concordar; annuir. (Lat. assentire)
*Assentista*, m. Ant. Fornecedor de mantimentos para as tropas, mediante quantia assentada. (De assentar)
*Assento*, m. Objecto em que a gente se senta; banco, cadeira, etc. Base. Nádegas. Lugar, em que alguma coisa está assente. Sítio. Residencia. Juizo; bom senso: é preciso que você tenha assento. Descanso: tenho trabalhado sem assento. Acôrdo. Registo; termo de qualquer acto official: lavrar um assento. (De assentar)
* *Assépalo*, adj. Bot. Que não tem sépalas.
* *Assepsia*, f. O mesmo que antissepsia. f. Med. Método de afastar da economia humana todos os germes, capazes de produzir infecção. (Do gr. a priv. + sepein)
* *Asséptico*, adj. Relativo a assepsia.
* *Asséptulina*, f. Solução medicamentosa, que se emprega no tratamento da tuberculose.
*Asserção*, f. Affirmação; allegação. (Lat. assertio)
*Asserenar*, v. t. (e der.) (V. serenar, etc.)
* *Asserio*, m. Uva branca da Extremadura, Alentejo e Algarve. Adj. Prov. alent. Diz-se de certos legumes, quando são de bôa qualidade. (Cp. assario)
*Assertivo*, adj. O mesmo que affirmativo.
*Asserto*, m. O mesmo que affirmação. (Lat. assertum)
*Assertoar*, v. t. Talhar, dispor (coletes, casacos, etc.), de fórma que uma banda se sobreponha a outra. (De sertum?)
*Assertor*, m. Des. Aquelle que assevera. (Lat. assertor)
*Assertório*, adj. (V. assertivo)
* *Assertuar*, v. t. O mesmo ou melhor que assertoar.
*Assessor*, m. Adjunto; auxiliar. Antigo funccionário, que acompanhava os embaixadores. Antigo magistrado, que auxiliava os juízes leigos. (Lat. assessor)
*Assessório*, adj. Relativo ao assessor. (Lat. assessorius)
*Assestar*, v. t. Apontar; dirigir contra alguma coisa: assestar o binóculo. (B. lat. assistare)
*Assesto*, m. Acção de assestar.
* *Assetar*, v. t. (e der.) O mesmo que assetear, etc. Cf. Eufrosina, 181; Usque, Tribulações, 17.
*Asseteador*, m. Aquelle que asseteia.
*Assetear*, v. t. Matar ou ferir com seta. Fig. Atacar; injuriar; molestar.
*Assetinação*, f. Acção de assetinar.
*Assetinado*, adj. Macio e lustroso como setim: papel assetinado. (De assetinar)
* *Assetinador*, m. Aquelle que assetina.
* *Assetinar*, v. t. Tornar macio e lustroso como setim. Amaciar. Calandrar.
*Asseveração*, f. Acto de asseverar. (Lat. asseveratio)
*Asseveradamente*, adv. Com asseveração.
*Asseverador*, m. Aquelle que assevera.
*Asseverante*, adj. Que assevera.
*Asseverar*, v. t. Affirmar. Certificar; assegurar. (Lat. asseverare)
*Asseverativo*, adj. Affirmativo. (De asseverar)
* *Assexo*, adj. Que não tem sexo. (De a priv. + sexo)
* *Assexuado*, adj. O mesmo que assexual.
* *Assexual*, adj. (V. assexo)
*Assi*, adv. Ant. O mesmo que assim.
* *Assialia*, f. Falta de secreção salivar. (Do gr. a priv. + sialon)
* *Assibilação*, f. Acto de assibilar.
* *Assibilar*, v. t. Gram. Tornar sibilante.
*Assiduamente*, adv. Com assiduidade; de modo assíduo.
*Assiduidade*, (du-i) f. Qualidade do que é assíduo.
*Assíduo*, adj. Que apparece com frequência onde tem a obrigação de apparecer: funccionário assíduo. Constante no trabalho. Pontual. Diligente. Incessante: trabalho assíduo. Frequente. (Lat. assiduus).
* *Assigmático*, adj. Gram. Que perdeu o s; que não tem s. (De a priv. e sigmático)
*Assignalar*, v. t. (e der.) (V. assinalar, etc.)
*Assignar*, v. t. e i. (e der.) (V. assinar, etc.)
*Assim*, adj. Dêste, dêsse, daquelle modo. Do mesmo modo. Conj. Logo: assim que o vi, levantei-me. (Do lat. ad + sic?)
*Assim-assim*, loc. adv. Soffrivelmente; nem bem nem mal.
* *Assim-como-assim*, loc. adv. Nesse caso; visto isso; já agora: «assim-como-assim, o melhor é diser tudo». Camillo, Retr. de Ricard., 15. Cf. Eufrosina, 124.
* *Assim-mesmo*, loc. adv. Des. Também; igualmente.
* *Assimbolia*, f. O mesmo que asemia.
*Assimetria*, f. Falta de simetria. (Do gr. a priv. + symetria)
*Assimétrico*, adj. Em que há assimetria.
*Assimilabilidade*, f. Qualidade do que é assimilável.
*Assimilação*, f. Acto de assimilar. Funcção orgânica, com que os seres vivos transformam os alimentos em substância própria. Apropriação (de ideias ou de fórmas). Gram. Identificação, por euphonia, de uma letra por outra, que a segue ou precede. Transformação ou confusão de palavras que se assemelham. (Lat. assimilatio)
*Assimilador*, adj. Que produz assimilação.
*Assimilar*, v. t. Produzir assimilação em. Apropriar; compenetrar-se de: assimilar o estilo de outrem. Tornar semelhante. (Lat. assimilare)
*Assimilativo*, adj. Relativo á assimilação. Assimilador. (De assimilar)
*Assimilável*, adj. Que póde sêr assimilado.
*Assimilhar*, v. t. (e der.) (V. assemelhar, etc.)
*Assimptota*, f. Geom. Linha recta, que se aproxima indefinidamente de uma curva, sem poder tocá-la. (Do gr. a priv. + symptotos)
*Assimptótico*, adj. Relativo á assimptota.
*Assinação*, f. Acto de assinar. Consignação de rendimentos.
*Assinado*, m. Documento, que tem assinatura. Adj. Em que há assinatura. (De assinar)
*Assinaladamente*, adv. De modo assinalado.
*Assinalado*, adj. Que se assinalou. Notável, célebre: varões assinalados. (De assinalar)
*Assinalador*, m. Aquelle que assinala.
*Assinalamento*, m. Acto de assinalar.
*Assinalar*, v. t. Pôr sinal em. Tomar nota de. Dar sinal de. Distinguir. Especificar.
* *Assinalável*, adj. Que se póde assinalar.
*Assinamento*, m. (V. assinação)
*Assinante*, m. Aquelle que assina. Subscritor: os assinantes de um jornal.
*Assinar*, v. t. Firmar com o seu nome ou sinal. Demarcar. Distinguir; assinalar. Indicar. Destinar. Aprazar. Ajustar. Subscrever o nome em favor de (uma publicação): assinar um jornal. * V. i. Escrever o próprio nome. Tornar-se subscritor ou destinatário de uma publicação: assinar para um jornal. (Lat. assignare)
*Assinatura*, f. Firma. Nome que se escreveu. Direito adquirido pela assinatura de um contrato. Preço dêsse direito: a assinatura são 2$000 reis. Acção de assinar.
*Assinável*, adj. Que se póde assinar.
* *Assindético*, adj. Que tem assíndeto, ou em que há assíndeto.
*Assíndeton*, m. Gram. Suppressão da conjuncção copulativa entre phrases, ou entre partes de uma phrase. (Gr. asundetos)
* *Assinergia*, f. Falta de energia.
* *Assingelar*, v. t. Tornar singelo, simplificar. Cf. Filinto, XI, 279.
* *Assipôndio*, m. Moéda romana, de cobre. (Lat. assipondium)
*Assiriano*, adj. O mesmo que assírico.
* *Assírico*, adj. Relativo á Assíria.
*Assírio*, m. Aquelle que é natural da Assíria. Dialecto da Assíria. Adj. Relativo á Assíria.
*Assiriologia*, f. Estudo da Archeologia e Philologia da Assíria.
* *Assiriológico*, adj. Relativo á assiriologia.
*Assiriólogo*, m. Aquelle que se dedica á assiriologia. (De Assýria, n. p. + gr. logos)
* *Assisadeira*, f. Prov. trasm. Mulher, que tem má lingua, que murmura de tudo. (De assisado)
*Assisado*, adj. Que tem siso; sensato; prudente.
* *Assísio*, m. Ant. Coadjutor de cónegos; beneficiado. (Do lat. ad + sessus)
* *Assistásia*, f. Gênero de plantas acantháceas.
*Assistência*, f. Acto de assistir. Presença. Auxílio; amparo. Assiduïdade. Moradia. * f. Conjunto de assistentes: a assistência applaudíu. (De assistente)
*Assistente*, adj. Que assiste. Diz-se do médico que trata de um doente, acompanhando a doença. M. Morador. Aquelle que está presente. Adjunto; assessor. * F. Bras. O mesmo que parteira.
* *Assistida*, adj. f. Bras. Diz-se da mulher que está no período do catamênio.
*Assistir*, v. i. Habitar. Estar presente. Fazer companhia. Prestar soccorro. V. t. Acompanhar. Patrocinar. (Lat. assistere)
* *Assistolia*, f. Med. Insufficiência ou falta da sýstole do coração. (Do gr. a priv. + sustole)
* *Assitiar*, v. t. O mesmo que sitiar. Cf. Filinto, XX, 208.
* *Asso*, adj. Bras. O mesmo que albino.
* *Assôa-queixos*, m. Prov. O mesmo que sopapo. (Colhido na Bairrada)
*Assoalhado*, adj. Que tem soalho.
*Assoalhador*, m. Aquelle que assoalha.
*Assoalhadura*, f. O mesmo que assoalhamento.
*Assoalhamento*, m. Acto ou effeito de assoalhar.
*Assoalhar*,^1 v. t. Divulgar: assoalhar um boato. Ostentar: assoalhar riquezas. (De som)
*Assoalhar*,^2 v. t. Fazer soalho em; solhar: assoalhar uma casa. (De soalho)
* *Assoalhar*,^3 v. t. Expor ao sol: assoalhar a roupa.
*Assoalho*, m. O mesmo que soalho.
*Assoante*, adj. Que tem assonância. (Lat. assonans)
*Assoar*, v. t. Limpar de mucosidades (o nariz); esmoncar. (Cp. soar)
* *Assobear*, v. t. Prov. trasm. Prender com o sobeu a cabeçalha do (carro) ao jugo.
*Assoberbado*, adj. Que tem modos de pessôa soberba.
*Assoberbar*, v. t. Tratar com soberba; humilhar. Dominar. Estar superior a. v. p. Tornar-se soberbo.
*Assobiada*, f. Assuada, apupada, com assobios. (De assobiar)
*Assobiadeira*, f. Ave de arribação. O mesmo que piadeira. (De assobiar)
* *Assobiado*, adj. Prov. trasm. Descòrado pelo frio; entanguido. (De assobio)
*Assobiador*, m. Aquelle que assobia.
* *Assobiante*, adj. Que assobia. Cf. Filinto, II, 10.
*Assobiar*, V. i. Soltar assobios. Sibilar: o vento assobia. V. t. Imitar, assobiando: assobiar a «Marselhesa». Escarnecer, dirigir vaias a. (Do lat. ad + sibilare)
*Assobio*, m. Pequeno instrumento, com que se assobia; apito. Silvo. Som agudo, expellido dos lábios. (De assobiar)
*Assobradar*, v. t. O mesmo que solhar. (De sobrado)
*Associação*, f. Acto de associar-se. Reunião de pessôas para um fim commum. Sociedade. Connexão. Agrupamento psychológico (de ideias).
*Associadamente*, adv. Em sociedade.
* *Associalização*, f. Acto ou effeito de assocializar.
* *Assocializar*, v. t. Tornar social. Tornar fraternal, irmanar.
*Associar*, v. t. Reunir em sociedade. Aggregar. Tomar como sócio. Alliar. (Lat. associare)
*Assoguilhar*, v. t. Ant. O mesmo que guarnecer.
*Assolação*, f. Acção de assolar.
*Assolador*, m. e adj. O que assola.
*Assolamento*, m. (V. assolação)
*Assolapar*, v. t. Formar lapa em. Escavar. Minar. Fig. Arruinar. Disfarçar; occultar. * v. t. (e der.) O mesmo que solapar, etc. (De solapa)
*Assolar*, v. t. Arrasar. Destruir. Reduzir a pó: assolar uma cidade. Devastar; talar: assolar os campos. * V. p. Prov. alent. Acachapar-se, coser-se com o solo ou com a terra. (Lat. assolare)
* *Assoldadadamente*, adv. Com sôldo, com salário.
*Assoldadar*, v. t. Assalariar. Ajustar para serviço, por soldada. Alistar no serviço militar, a sôldo. (De soldada)
* *Assolear*, v. i. Bras. Fatigar-se, por têr andado ao sol. (De sol)
* *Assoleimar*, v. t. Prov. Estiolar; queimar. (De sol)
* *Assòlhar*, v. t. Prov. Assoalhar, divulgar.
* *Assolto*, adj. O mesmo que absolto. Cf. Sousa, Vida do Arceb., II, 301.
* *Assolver*, v. t. (e der.) Fórma antiga de absolver, etc. Cf. G. Vicente, Inês Pereira.
*Assomada*, f. Acto de assomar. Cumeada; vértice do monte. (De assomar)
*Assomadamente*, adv. Com assomo, com ira.
*Assomado*, adj. Irritado, colérico. * Bras. Espantadiço; que se assusta facilmente.
*Assomar*, v. i. Subir á cumeada. Apparecer em ponto alto: assomava a Lua. Começar a mostrar-se. Chegar: assomou á janela. V. t. Causar irritação a. V. p. Irritar-se. Animar-se com o vinho. (Do lat. ad + summum)
* *Assombração*, f. Bras. Susto, causado pelo encontro ou apparição de coisas sobrenaturaes; terror, procedente de causa inexplicável. * Bras. de San-Paulo. Apparição fantástica, que produz terror. (De assombrar)
*Assombradiço*, adj. Que se assombra facilmente.
*Assombramento*, m. Acto de assombrar.
*Assombrar*, v. t. Dar sombra a; tornar sombrio. Causar assombro a. Atemorizar. Abalar com commoção eléctrica. V. i. Produzir admiração, espanto. (De sombra)
* *Assombreamento*, m. Acto de assombrear.
*Assombrear*, v. t. O mesmo que sombrear. v. t. Dar sombra a. Manchar. Desgostar. V. i. Dar sombreado a uma tela, a um desenho, etc.
*Assombro*, m. Admiração excessiva; espanto. Terror. Aquillo que produz espanto, terror, admiração. Aquillo que é raro, prodigioso. (De assombrar)
*Assombrosamente*, adv. De modo assombroso.
*Assombroso*, adj. Que causa assombro.
*Assomo*, m. Acto de assomar. Indício; presumpção. Irritação, agastamento. Cf. Filinto, XIII, 86.
*Assonância*, f. Conformidade ou aproximação euphónica entre as vogaes tónicas de duas palavras. (De assonante)
* *Assonante*, adj. (V. assoante)
* *Assonar-se*, v. p. Des. Reunir-se para fazer assuada. (Cp. lat. sonare)
* *Assonjo*, m. Ant. Catadupa. Cataracta.
* *Assono*, m. Planta indiana, o mesmo que mareta.
* *Assonsar*, v. i. Bras. do S. Abombar um pouco.
* *Assopeado*, adj. Prov. trasm. Acabrunhado. Afrontado. Perseguido por crèdores. (Cp. sopear)
* *Assopear*, v. t. O mesmo que sopear.
*Assopradela*, f. Acção de assoprar.
*Assoprador*, m. Aquelle que assopra.
*Assopradura*, f. (V. assopro)
*Assoprar*, v. t. e i. O mesmo que soprar. * Gír. Denunciar.
*Assopro*, m. O mesmo que sopro.
* *Assoreamento*, m. Acervo de terras ou de areias, occasionado por enchentes ou por obras de arte. (De assorear)
* *Assorear*, v. t. Produzir assoreamento em: as cheias assorearam o Mondego. V. i. Soffrer assoreamento: o Tejo tem assoreado nalguns pontos. (De so… + arear, de areia)
* *Assossegar*, v. t. O mesmo que sossegar.
*Assovelado*, adj. Que tem fórma de sovela.
*Assovelar*, v. t. Dar fórma de sovela a. Furar com sovela. Picar com sovela. Espicaçar. Irritar.
* *Assoviar*, v. t. O mesmo que assobiar.
*Assovinar*, v. t. Picar, furar, com sovina. Assovelar. Espicaçar; estimular. Irritar.
* *Assovinhar*, v. t. Prov. trasm. Coser mal, dando ponto aquém e ponto além, para apressar o trabalho. (Relaciona-se com assovinar?)
*Assuada*, f. Reunião de gente armada. Desordem; motim. Pessôas, que se agrupam, para a perpetração de um crime. Vozearia. Arruaça; gritaria insultuosa. (B. lat. assunata)
*Assuar*, v. t. Des. Insultar com vaias. Amotinar para desordem ou crime. (B. lat. assunare)
* *Assubir*, v. i. O mesmo que subir. Cf. Castilho, Outono, 249.
* *Assucceder*, v. i. Pop. e ant. O mesmo que succeder.
* *Assuceder*, v. i. Pop. e ant. O mesmo que suceder.
* *Assujeitar*, v. t. (e der.) (Fórma pop. de sujeitar, etc.)
*Assumir*, v. t. Tomar sôbre si. Tomar para si; avocar. Entrar no exercício de: assumir as suas funcções de juiz. (Lat. assumere)
*Assumpção*, f. Acto de assumir. Elevação a uma dignidade superior. Elevação de Nossa-Senhora aos Céus; festa, com que a Igreja celebra esta elevação. Acto, em que a Divindade encarnou em a natureza humana. (Lat. assumptio)
* *Assumpcionistas*, m. pl. Congregação religiosa, fundada em Nimes, em 1847, e chamada por Pio X a collaborar nas missões do Oriente. (De Assumpção, n. p.)
*Assumptível*, adj. Que póde sêr assumido. (De assumpto)
*Assumptivo*, adj. Que se assume. Que se adopta. (De assumpto)
*Assumpto*, m. Objecto; matéria, de que se trata: o assumpto de um discurso. Thema. (Lat. assumptus)
* *Assunado*, adj. Ant. Junto, reunido.
* *Assunamento*, m. Acto de assunar.
* *Assunar*, v. t. Ant. Juntar. Amotinar; assuar. (B. lat. assunare)
*Assunção*, f. Acto de assumir. Elevação a uma dignidade superior. Elevação de Nossa-Senhora aos Céus; festa, com que a Igreja celebra esta elevação. Acto, em que a Divindade encarnou em a natureza humana. (Lat. assumptio)
* *Assuncionistas*, m. pl. Congregação religiosa, fundada em Nimes, em 1847, e chamada por Pio X a collaborar nas missões do Oriente. (De Assumpção, n. p.)
* *Assuntar*, v. i. Bras. Dar attenção. (De assumpto?)
*Assuntível*, adj. Que póde sêr assumido. (De assumpto)
*Assuntivo*, adj. Que se assume. Que se adopta. (De assumpto)
*Assunto*, m. Objecto; matéria, de que se trata: o assumpto de um discurso. Thema. (Lat. assumptus)
* *Assupá*, m. Arbusto brasileiro da região amazónica.
* *Assurgir*, v. i. Des. O mesmo que surgir.
* *Assuso*, adv. Ant. Acima. (De suso)
* *Assustadamente*, adv. Com susto. De modo assustado.
*Assustadiço*, adj. Que se assusta facilmente.
*Assustado*, adj. Que se assustou. Intimidado.
*Assustador*, m. Aquelle que assusta. Adj. Que assusta.
*Assustar*, v. t. Causar susto a; intimidar.
*Assustoso*, adj. Que causa susto; que faz medo.
* *Assutilar*, v. t. Des. Tornar subtil, subtilizar. (Por assubtilar)
* *Assuxar*, v. t. O mesmo que suxar. Cf. Eufrosina, 109.
*Assyriano*, adj. O mesmo que assýrico.
* *Assýrico*, adj. Relativo á Assýria.
*Assýrio*, m. Aquelle que é natural da Assýria. Dialecto da Assýria. Adj. Relativo á Assýria.
*Assyriologia*, f. Estudo da Archeologia e Philologia da Assýria.
* *Assyriológico*, adj. Relativo á assyriologia.
*Assyriólogo*, m. Aquelle que se dedica á assyriologia. (De Assýria, n. p. + gr. logos)
* *Asta!*, interj. (para fazer recuar os bois jungidos)
*Astacites*, m. pl. Família de crustáceos, semelhantes aos caranguejos. (De astaco)
* *Astarteia*, f. Arbusto myrtáceo da Austrália. Gênero de molluscos acéphalos. (De Astarte, n. p.)
* *Astasia*, f. Med. Impossibilidade de se manter o corpo erecto. (Gr. astasia)
*Astático*, adj. Que não é estável. (Do gr. a + statikos)
*Asteísmo*, m. Expressão graciosa, levemente irónica. (Gr. asteisma)
*Astela*, f. Apparelho cirúrgico, que se applica a membros fracturados. (Do lat. hasta)
* *Astélia*, f. Planta herbácea, vivaz. (De Astele, n. p.)
* *Astema*, m. Planta dos Andes. (Do gr. a priv. + stemma)
* *Astemma*, m. Planta dos Andes. (Do gr. a priv. + stemma)
* *Astenia*, f. Fraqueza; debilidade. (Gr. astheneia)
*Astênico*, adj. Que padece astenia.
* *Astenopia*, f. Cansaço occasional da vista, determinado pela applicação della. (Do gr. a priv. + stenos + ops)
* *Astenopira*, f. Med. Febre, acompanhada de prostração de fôrças. (Do gr. asthenes + puros)
* *Asteracanta*, f. Planta acanthácea, de longas fôlhas, originária da Índia. (Do gr. aster + akantha)
* *Asteracantha*, f. Planta acanthácea, de longas fôlhas, originária da Índia. (Do gr. aster + akantha)
*Asterela*, f. Gênero de cogumelos. (Do gr. aster)
* *Astéria*,^1 f. Espécie de opala, que tem a qualidade do asterismo. (Do gr. aster)
*Astéria*,^2 f. Zoóphyto radiário, mais conhecido por estrêlla-do-mar. (Gr. asterios)
* *Astérico*, adj. Anat. Diz-se do ângulo póstero-inferior dos parietaes. (De astérion)
*Asterídeos*, m. pl. Família de radiários, a que serve de typo a astéria^2. (Do gr. asterios + eidos)
* *Asterino*, m. Bras. Planta annual.
* *Astérion*, m. Anat. Cruzamento das três suturas cranianas, a occípito-parietal, a mastoido-parietal e a mastoido-occipital. (Do gr. aster)
*Asterisco*, m. Sinal, que, em fórma de estrêlla, tem na escrita significação convencional, ou serve de remissão. (Gr. asteriskos)
*Asterismo*, m. Constellação. Qualidade, que alguns mineraes possuem, de apresentar a imagem de uma estrêlla de quatro ou seis raios. (Gr. asterismos)
*Asternal*, adj. Anat. Diz-se das costelas, que se não articulam com o esterno. (Do gr. a priv. + sternon)
* *Asterodermo*, m. Gênero de peixes, da fam. das raias. (Do gr. aster + derma)
*Asteroide*, m. Pequeno planeta. Pequeno corpo cósmico, que percorre o espaço, como as estrêllas cadentes e os aerólithos. Adj. Semelhante a uma estrêlla. (Do gr. aster + eidos)
* *Asteroma*, m. Gênero de cogumelos.
* *Asteróscopo*, m. Insecto lepidóptero nocturno. (Do gr. aster + skopein)
*Asthenia*, f. Fraqueza; debilidade. (Gr. astheneia)
*Asthênico*, adj. Que padece asthenia.
* *Asthenopyra*, f. Med. Febre, acompanhada de prostração de fôrças. (Do gr. asthenes + puros)
*Asthma*, f. (e der.) O mesmo que asma, etc.
* *Astidâmia*, f. Gênero de plantas umbellíferas.
* *Astigmação*, f. Phot. Aberração de posição da imagem nas matrizas. (Do gr. a priv. + stigma)
* *Astigmatismo*, m. Perturbação da vista, por defeito na curvatura do crystallino. (Do gr. a priv. + stigma)
* *Astil*, m. Ant. Medida agrária de 25 palmos de largo. Segundo outros, esta medida correspondia á aquilhada, e orçava por 5^{m},50. (Por hastil, de haste)
* *Astim*, m. (V. astil)
* *Astinomia*, f. Dignidade ou funcções de astínomo.
* *Astínomo*, m. Magistrado grego, que tinha a seu cargo a polícia das ruas.
*Astma*, f. (e der.) O mesmo que asma, etc.
* *Asto*, m. Ant. O mesmo que astúcia. Adj. O mesmo que astuto. (Lat. ant. astus)
* *Astomia*, f. Ausência congênita da bôca. (Do gr. a priv. + stoma)
*Astragalectomia*, f. Cir. Extracção do astrágalo.
* *Astragália*, f. Perfil de cornija ou contôrno de moldura, terminado em astrágalo.
* *Astragaliano*, adj. Relativo ao astrágalo.
*Astrágalo*, m. Anat. Um dos ossos do tarso. Constr. Moldura, que cerca a parte superior do fuste de uma columna. Artilh. Filete, em volta do canhão, junto á bôca. Bot. Planta leguminosa, papilionácea. * Constr. Tondinho de pequenas dimensões. (Gr. astrágalos)
* *Astragaloide*, adj. Que tem semelhança com o astrágalo. (Do gr. astragalos + eidos)
* *Astragalomancia*, f. Systema de adivinhação, praticado pelos antigos Gregos com dados, em que se marcavam as letras do alphabeto. (Do gr. astragalos + manteia)
*Astral*, adj. Relativo aos astros; sideral. * M. Região fantástica, povoada de miragens e sombras que, segundo os occultistas, são observadas por videntes, possessos e hypnóticos. (Lat. astralis)
* *Astralização*, f. Acto de astralizar-se.
* *Astralizar-se*, v. p. Neol. Viver no astral; sêr vidente.
* *Astrança*, f. O mesmo que astrância. Cf. Desengano da Med., 36.
*Astrância*, f. Planta umbellífera. (Do gr. astron)
* *Astrápea*, f. Gênero de plantas americanas, de flôres rosadas.
* *Astre*, m. Ant. Fortuna; bôa sorte; bôa estrêlla. (Gr. aster)
*Astréa*, f. Uma das constellações do Zodíaco, também chamada Virgem. Nome de um planeta telescópico, descoberto em 1845. Pólypo pétreo, de superfície estrellada. (Gr. Astraia, n. p.)
* *Astréfia*, f. Gênero de plantas valerianáceas.
* *Astrego*, (trê) m. Ant. Ligação de parentesco. Obrigação. Respeito. (Cp. adstricto)
*Astreia*, f. Uma das constellações do Zodíaco, também chamada Virgem. Nome de um planeta telescópico, descoberto em 1845. Pólypo pétreo, de superfície estrellada. (Gr. Astraia, n. p.)
* *Astreópora*, f. Gênero de polypeiros, vizinhos das madréporas.
* *Astréphia*, f. Gênero de plantas valerianáceas.
* *Astrever-se*, v. p. (Fórma pop. de atrever-se)
* *Astribordo*, m. Ant. O mesmo que estibordo. Cf. Peregrinação, XL.
* *Astricto*, adj. (V. adstricto)
*Astrífero*, adj. Que tem astros. (Do lat. astrum + ferre)
* *Astrígero*, adj. O mesmo que astrífero. (Do lat. astrum + gerere)
*Astringir*, v. t. (e der.) (V. adstringir, etc.)
* *Astriste*, f. Pedra preciosa, semelhante a crystal.
*Astro*, m. Qualquer corpo celeste, que tem marcha regular. Fig. Pessôa illustre. (Lat. astrum)
* *Astrobolismo*, m. Paralysia súbita, que se attribuia á influência dos astros.
* *Astróbolo*, m. Nome, que os antigos deram ao feldspatho nacarado, do que faziam uso em operações de magia.
*Astrocário*, m. Gênero de palmeiras, cujos frutos são comestíveis. (Do gr. astron + karuon)
* *Astrocárpeas*, f. pl. Tribo de plantas resedáceas. (De astrocarpo)
* *Astrocarpo*, m. Gênero de plantas, que serve de typo ás astrocárpeas. (Do gr. astron + karpos)
* *Astrocinologia*, f. Tratado dos dias caniculares. (Do gr. astron + kuon + logos)
* *Astrocinológico*, adj. Relativo á astrocinologia.
* *Astrocynologia*, f. Tratado dos dias caniculares. (Do gr. astron + kuon + logos)
* *Astrocynológico*, adj. Relativo á astrocynologia.
* *Astrodendro*, m. O mesmo que estercúlia.
* *Astroderme*, m. Gênero de peixes.
*Astrodinâmica*, f. Sciência das fôrças que movem os astros. (De astro + dynámica)
*Astrodynâmica*, f. Sciência das fôrças que movem os astros. (De astro + dynámica)
* *Astrofísica*, f. Física dos astros.
* *Astrofobia*, f. Medo mórbido dos relâmpagos e trovões. (Do gr. astron + phobein)
* *Astrófobo*, m. Aquelle que soffre astrofobia.
*Astroide*, m. e adj. (V. asteroide)
* *Astroites*, m. pl. Polypeiros com céllulas estrelladas.
* *Astrola*, m. Gênero de molluscos.
*Astrolábio*, m. Antigo instrumento, para observações astraes. (B. lat. astrolabium)
*Astrólatra*, m. Aquelle que pratica a astrolatria.
*Astrolatria*, f. Adoração dos astros. (Do gr. astron + latreia)
* *Astróloga*, f. Mulher, que cultivava a Astrologia. Cf. Viriato Trág., XIII, 82.
*Astrologia*, f. Supposta arte de lêr o futuro nos astros. (Gr. astrologia)
*Astrologicamente*, adv. De modo astrológico.
*Astrológico*, m. Relativo á Astrologia.
*Astrólogo*, m. Aquelle que se dedicava á Astrologia.
* *Astromancia*, f. Arte de adivinhar, por meio dos astros. (Do gr. astron + manteia)
*Astrometria*, f. Arte de medir o diâmetro apparente dos astros e a sua distância. (De astrómetro)
* *Astrometrico*, adj. Relativo á astrometria.
* *Astrómetro*, m. Instrumento, para medir os diâmetros apparentes e as distâncias dos astros. (Do gr. astron + metron)
* *Astrónia*, f. Gênero de plantas melastomáceas.
* *Astrónio*, m. Gênero de plantas terebinthaceas.
*Astronomia*, f. Sciência, que estuda a constituição e movimento dos astros. (Gr. astronomia)
*Astronomicamente*, adv. Segundo os princípios da Astronomia. (De astronómico)
*Astronómico*, adj. Que diz respeito, que pertence, á Astronomia. (Gr. astronomikos)
*Astrónomo*, m. Aquelle que conhece e pratica a Astronomia. (Gr. astronomos)
* *Astrophobia*, f. Medo mórbido dos relâmpagos e trovões. (Do gr. astron + phobein)
* *Astróphobo*, m. Aquelle que soffre astrophobia.
* *Astrophýsica*, f. Phýsica dos astros.
*Astroscopia*, f. Observação dos astros. (Do gr. astron + skopein)
*Astroscópio*, m. Antigo instrumento, para observação dos astros. (Cp. astroscopia)
* *Astrosia*, f. Ant. Superstição. Acontecimento, em que se suppunha influírem os astros. (De astro)
*Astroso*, adj. Que nasceu sob a influência de mau astro; infeliz. * Funesto; fúnebre. (Lat. astrosus)
*Astrostática*, f. Parte da Astronomia, que trata do volume e da respectiva distância dos astros. (De astro + estática)
*Astúcia*, f. Manha; habilidade para o mal. Sagacidade. Estratagema. (Lat. astutia)
*Astuciar*, v. t. Planear com astúcia. V. i. Servir-se de astúcia.
*Astuciosamente*, adv. De modo astucioso. Com astúcia.
*Astucioso*, adj. Que tem astúcia: homem astucioso. Em que há astúcia: procedimento astucioso.
*Asturiano*, m. Aquelle que é natural das Astúrias. Dialecto das Astúrias. Adj. Relativo ás Astúrias.
* *Asturina*, f. Gênero de ave de rapina.
*Astutamente*, adv. De modo astuto. Astuciosamente.
*Astuto*, adj. Que tem astúcia; em que há astúcia; astucioso. (Lat. astutus)
* *Astydâmia*, f. Gênero de plantas umbellíferas.
* *Astynomia*, f. Dignidade ou funcções de astýnomo.
* *Astýnomo*, m. Magistrado grego, que tinha a seu cargo a polícia das ruas.
* *Asyctos*, m. Pedra preciosa, conhecida dos antigos.
*Asylado*, adj. Que vive recolhido num asylo. M. Indivíduo asylado.
*Asylar*, v. t. Dar asylo a. Albergar, abrigar.
*Asylo*, m. Lugar inviolável, em que antigamente se buscava refúgio. Abrigo. Protecção. Retiro. Estabelecimento de caridade, para educar crianças pobres ou recolher vadios, inválidos, etc. (Lat. asylum)
* *Asymbolia*, (sim) f. O mesmo que asemia.
*Asymetria*, (si) f. Falta de symetria. (Do gr. a priv. + symetria)
*Asymétrico*, (si) adj. Em que há asymetria.
*Asymptota*, (sim) f. Geom. Linha recta, que se aproxima indefinidamente de uma curva, sem poder tocá-la. (Do gr. a priv. + symptotos)
*Asymptótico*, (sim) adj. Relativo á asymptota.
* *Asyndético*, (sin) adj. Que tem asýndeto, ou em que há asýndeto.
* *Asýndeto*, m. O mesmo ou melhor que asýndeton.
*Asýndeton*, (sin) m. Gram. Suppressão da conjuncção copulativa entre phrases, ou entre partes de uma phrase. (Gr. asundetos)
* *Asynergia*, (si) f. Falta de energia.
* *Asystásia*, (sis) f. Gênero de plantas acantháceas.
* *Asystolia*, (sis) f. Med. Insufficiência ou falta da sýstole do coração. (Do gr. a priv. + sustole)
* *Atá*, prep. e adv. Ant. O mesmo que até.
*Atabacado*, adj. Que é da côr do tabaco.
*Atabafadamente*, adv. Ás occultas. Com suffocação.
*Atabafador*, m. Aquelle que atabafa.
* *Atabafamento*, m. Acção de atabafar.
*Atabafar*, v. t. Abafar. Encobrir. * O mesmo que empalmar. Cf. Castilho, Fausto, 224. V. i. Respirar com difficuldade.
* *Atabafeia*, f. O mesmo ou melhor que tabafeia.
* *Atabal*, m. O mesmo que atabale.
* *Atabalaque*, m. O mesmo que atabale.
*Atabale*, m. O mesmo que timbale. (Cast. atabal)
*Atabaleiro*, m. O mesmo que timbaleiro.
*Atabalhoadamente*, adv. De modo atabalhoado.
*Atabalhoado*, adj. Despropositado. Precipitado. (De atabalhoar)
*Atabalhoamento*, m. Acção ou effeito de atabalhoar.
*Atabalhoar*, v. t. Fazer, dizer, sem ordem nem propósito; atrapalhar.
*Atabaque*,^1 m. Instrumento oriental. * Designação ant. do atabale.
* *Atabaque*,^2 m. Aio de príncipes, em algumas côrtes orientaes.
*Atabaqueiro*, m. Tangedor do atabaque^1.
* *Atabarda*, f. Certa vestidura antiga.
*Atabefe*, m. (V. tabefe)
* *Atabernadamente*, adv. Á maneira de taberna ou de taberneiro.
* *Atabernado*, adj. Que tem aspecto de taberna.
* *Atabernar*, v. t. Vender em taberna. Vender por miúdo. Converter em taberna. Tornar grosseiro.
* *Atabuar*, v. t. Prov. Empanzinar; empaturrar. (De tábua)
*Atabucar*, v. t. Ant. Alliciar. Enganar.
* *Atabular*, v. t. Bras. Estugar; apressar. V. i. Prov. Questionar em voz alta; falar á tôa, alanzoar.
* *Atacadas*, f. pl. Barrotes, que se pregam no costado do navio, para obrigar a madeira a ir ao seu lugar.
* *Atacadista*, m. Bras. Negociante que vende por atacado.
*Atacador*, m. Aquelle ou aquillo que ataca. Cordão ou correia, com que se ataca uma peça de vestuário.
* *Atacaniça*, f. O mesmo que tacaniça.
*Atacante*, adj. Que ataca.
* *Atação*, f. Acto de atar (mólhos, feixes, etc.). Cf. P. Moraes, Econ. Rur., 257.
*Atacar*, v. t. Prender com ataca; apertar: atacar umas botas. Offender: atacar a honra de alguém. Acometer; assaltar: atacar um regimento. Impugnar: atacar um systema. * Carregar (arma de fogo). * Arregaçar (as calças). (B. lat. attacare)
*Atacoar*, v. t. Pôr tacões em. Concertar mal. (De tacão)
*Atada*, f. Atacador; cordão ou correia, com que se ataca ou aperta uma peça do vestuário. (De atacar)
* *Atadeiro*, adj. Que serve para atar: vime atadeiro.
* *Atadilho*, m. Parte inferior da guitarra, onde estão os botões ou pregos, que seguram as cordas. (De atar)
*Atadinho*, adj. Fam. Acanhado, tímido. (De atado)
*Atado*, m. Feixe; mólho. Adj. Que não tem desembaraço. Tímido. (De atar)
*Atador*, m. Aquelle que ata.
*Atadura*, f. Aquillo com que se ata. Ligadura. Acção de atar.
* *Ataes*, prep. Ant. O mesmo que atá.
*Atafal*, m. Retranca da cavalgadura. (Do ár. at-tafar)
* *Atafegar*, v. t. Prov. Suffocar, abafar.
* *Atafêgo*, m. Acto de atafegar. Suffocação.
*Atafera*, f. Cordão de esparto, de que se fazem asas de seirões. (Do ár. tafaha)
* *Atafiinda*, f. Antigo artifício de trovadores, que consistia na feitura de cantigas ou estrophes encadeadas com auxílio de um estribilho. (De atar + findar, seg. Car. Michaëlis)
* *Atafina*, f. Prov. Espécie de gancho, que se abre e se fecha, como os que seguram o relógio.
*Atafona*, f. Moínho manual ou movido por bêstas. Azenha. (Do ár. at-tahona)
*Atafoneiro*, m. Aquelle que tem atafona; aquelle que a dirige.
* *Atafular-se*, v. p. Tornar-se taful.
*Atafulhado*, adj. Muito cheio. (De atafulhar)
*Atafulhamento*, m. Acção de atafulhar.
*Atafulhar*, v. t. Pop. Encher muito. (Corr. de atapulhar)
* *Ataganhar*, v. t. Prov. trasm. Afogar, apertando a garganta; estrangular. Tirar a respiração a, obstruindo a larynge.
*Atagantar*,^1 v. t. Maltratar com tagante. Opprimir.
* *Atagantar*,^2 v. t. Prov. O mesmo que atarantar.
* *Ataimado*, adj. Fino? ardiloso?: «estes muito ataimados caem em piores atoleiros». Aulegrafia, 63.
* *Atal*, adv. Ant. Sob condição; contanto que. (De a + tal)
*Atalaia*, f. Sentinela, vigia. Ponto elevado, donde se vigia. Observação; precaução: estar de atalaia. * M. Homem que vigia. (Do ár. at-talia)
*Atalaiar*, v. t. Pôr atalaias em. Observar, vigiar. Pôr de sôbre-aviso.
* *Atálamo*, adj. Bot. Diz-se dos lichens, que não têm conceptáculos. (Do gr. a priv. + thalamos)
* *Atalancar-se*, v. p. Prov. trasm. Endividar-se muito. (Cp. entalar)
* *Atalanta*, f. Espécie de borboleta. Pequeno planeta, descoberto há poucos annos, entre Marte e Júpiter. (De Atalanta, n. p. myth.)
* *Atalante*, m. Prov. trasm. Desejo intempestivo de possuir alguma coisa. (De talante)
* *Atalântia*, f. Gênero de plantas rutáceas.
*Atalhada*, f. Córte, que se faz nas matas, para evitar propagação de incêndio; aceiro; sesmo. (De atalhar)
*Atalhador*, m. Aquelle que atalha.
*Atalhamento*, m. Acção de atalhar.
*Atalhar*, v. t. Impedir. Interromper: atalhar um incêndio. Obviar a. Estreitar, resumir. * V. i. Des. Ficar confuso, embaraçado. Cf. Brito, Elogios dos Reis. (Cp. talhar)
*Atalho*, m. Caminho estreito, que, por fóra de estrada commum, encurta as distâncias. Embaraçoso, estôrvo. Obra de madeira, com que se reduz a área de uma praça, para concentrar a defesa. * Remate; córte. Cf. Filinto, VII, 251. (De atalhar)
* *Atalocha*, f. Prov. alent. Utensílio, com que os estucadores estendem a massa nas paredes.
* *Atamado*, adj. Ant. Dizia-se de certos panos. (Por atamarado?)
* *Atamanca*, f. Agr. Mergulhia de varas, deixando de pé a planta mãe. (De atamancar)
*Atamancador*, m. Aquelle que atamanca.
*Atamancar*, v. t. Concertar grosseiramente; realizar mal. (De tamanco)
* *Atamanta*, f. Gênero de plantas umbellíferas. (De Athamas, n. p.)
* *Atamantina*, f. Substância, encontrada na raiz das sementes quási maduras da atamanta.
*Atamarado*, adj. Que tem côr de tâmara.
* *Atambor*,^1 m. O mesmo que belle. Cf. Roteiro de V. da Gama. (Do ár. at-tambul)
* *Atambor*,^2 m. O mesmo que tambor.
*Atamento*, m. Fam. Acanhamento, timidez. Ant. Acção de atar.
* *Atamísquea*, f. Gênero de plantas capparidáceas.
*Atanado*, m. Casca de árvores, que, reduzida a pó, serve no curtimento dos coiros. Coiro atanado. (De atanar)
* *Atanajura*, f. Grande formiga, vulgar no Brasil.
*Atanar*, v. t. Curtir com casca de carvalho ou de algumas outras árvores. (Do al. tann)
*Atanazar*, v. t. O mesmo que atenazar. Cf. Peregrinação, XXIII.
* *Atanchar*, v. t. (e der.) O mesmo que tanchar, etc.
* *Atanger*, v. t. Ant. O mesmo que atingir.
* *Atanoado*, m. e adj. Prov. beir. O mesmo que atanado.
*Atapetar*, v. t. Cobrir com tapête. * Cobrir, á maneira de tapête: atapetar de flôres.
* *Atapu*, m. Bras. O mesmo que uatapu.
*Atapulhar*, v. t. Meter tapulho em. Tapar. Encher muito.
*Ataque*, m. Acçao de atacar. Investida; assalto. Injúria. Accusação. Discussão. Incómmodo súbito: deu-lhe um ataque.
* *Ataqueiras*, f. pl. Pop. Difficuldades, embaraços, talas. (De atacar)
*Ataqueiro*, m. Vendedor ou fabricante de atacas.
*Atar*, v. t. Ligar, cingir com cordão, fita, etc., apertando. Estreitar. Impedir: a compaixão atou-lhe os braços. Atrelar. Submeter. Expor com coherência e nexo. (Lat. aptare)
* *Atarabebê*, m. Bras. Ornato e borla de penas, na extremidade da tangapena. (Do tupi atar, ornato, e bebê, que vôa)
* *Atarahu*, m. Bras. Furor; cólera.
* *Ataranhado*, adj. Prov. beir. Atrapalhado, atarantado.
*Atarantação*, f. Acto de atarantar.
*Atarantar*, v. t. Pop. Estontear; confundir; atrapalhar. Perturbar. (Cast. atarantar)
*Ataranto*, m. (V. atarantação)
* *Ataraú*, m. Bras. Furor; cólera.
*Ataraxia*, (csi) f. Ausência de perturbação; tranquillidade de espírito. (Gr. ataraxia)
* *Atardar*, v. t. Demorar, atrasar. Cf. Filinto, X, 261. (De tarde)
*Atarefado*, adj. Occupado em tarefa. Azafamado.
*Atarefar*, v. t. Dar tarefa a. Sobrecarregar de trabalho.
* *Ataroucado*, adj. Adoidado, apalermado. (De ataroucar)
* *Ataroucar*, v. t. Tornar idiota. Fazer tolamente: «fez um soneto chapado! assim os ataroucava eu…» Filinto, VIII, 49.
*Atarracado*, adj. Baixo e grosso. Achaparrado.
*Atarracar*, v. t. Preparar (ferradura), apertando-a com martelo. Apertar. Confundir, perturbar. (Do ár. at-taraca)
*Atarrachador*, m. Instrumento, para atarrachar.
*Atarrachar*, v. t. Apertar com tarracha.
* *Atarrafado*, adj. Pop. Coberto com tarrafa. Que tem capa ou manta esburacada.
* *Atartarugado*, adj. Que tem côr de tartaruga.
*Atascadeiro*, m. Lamaçal, atoleiro. (Cast. atascadero)
* *Atascal*, m. Neol. bras. O mesmo que atoleiro. (Cp. atascar)
*Atascar*, v. t. Meter em atoleiro. (Cast. atascar)
*Atasqueiro*, m. (Contr. de atascadeiro)
*Atassalhador*, m. Aquelle que atassalha.