De mensura cerae et metalli in operibus fusilibus.
Reading edition
In fundendis operibus cuius ponderis metallum quodlibet 10
ad certum cerae pondus respondere debeat.
Ad cerae unciam unam stagni unciae VII et denarii XVII,
aeris albi unciae VIII et denarii XVI, aeris cypri … unciae VIIII
et denarii III, argenti unciae X et denarii XII, plumbi unciae XII
et denarii VI, auri unciae XVIIII et denarii VIII. 15
Item si cerae fuerit libra, stagni VII librae et unciae X
et denarii IIII mittendi sunt, quia quot uncias cera habuerit,
tot VII uncias et XVII denarios stagni pondus habere debebit.
et ideo si cerae fuerit libra, id est XII unciae, duodecies VII
unciae stagni, quae faciunt VII libras, et duodecies XVII denarii 20
mittendi sunt, qui faciunt CCIIII denarios, id est uncias X et
denarios IIII.
si fuerit cerae libra, aeris albi librae VIII sumendae sunt
1 inclinabitur (iterum) M, inclinetur p.
3 solum V. | pondus p.
4 laevitatis L, lenitatis V.
5 est referendum: con(c̄)ferendum V.
7 XII denarios (dn̅r̅s̅ L): denar .XII. S. | libram: vicesimam partem libre solus l. | p. huius lectionis f. S.
8 fronte om. l. | premissum est l.
9-11 (De mensura—certum) in vacuo pro rubrica scribenda (2½ versuum) spatio om. S (qui incipit aerae pondus r. d.).
9 (etc.)caerae (-rę, -re) LMVSm semper.
11 deb& S.
13 XVI MVSm: XVII L. | post aeris cypri lacunam significavi quia statim subiecta auricalci (v. infra) mensura, aeris cypri (VIIII u. + I d.) excidit (iam in exemplari ex quo descripta est coll. Vaticana, unde pendent omnes).
14 unciae (un̅c̅) XII LMVm: ÷ I. S.
15 VI MVSm: V L. | VIII LMVm: VIIII S.
17 IIII: quattuor MV. | quot: quod L. | cae(ę)ra: cęrę L.
18 et XVII: et X et VIII S.
19 VII: XVII M.
20 duodecies: Duę decies L.
21 unciae M.
et duodecies XVI denarii, quod sunt CXCII denarii, qui faciunt
uncias VIIII et denarios XII.
in libram cerae aeris cypri librae VIIII et denarii XII
mittendi sunt.
sic in libram cerae auricalci librae VIIII et duodecies 5
tres denarii, qui faciunt unciam unam et denarios XVI.
contra libram cerae argenti librae X et duodecies XII
denarii.
simili modo in libram cerae plumbi librae XII et duodecies
VI denarii mittendi sunt. 10
in auri fusione contra libram cerae auri librae XVIIII et
duodecies octo denarii, quod sunt unciae IIII et denarii XVI.
2 VIIII: VIII V.
4 mittende L.
6 tres: III MS. | unam: I LS. | XVI: VI L.
7 Contra—(11) auri fusione om. M. | duodecies XII LSm: duodecim V.
11 contrā (sic) L.
12 octo: VIII S. quod (qđ L) sunt LMVm (ut supra): qui faciunt S (qui suus est et arbitrarius, ut in Vitruvio et in Faventino etc.). | unciae: ÷ S. | IIII ego: III. LMVSm. | XVI: XIII. S.
VITRUVII DE ARCHITECTURA LIBRI DECEM