In den lustigen Spinnstuben

, den früher so berühmten Fundgruben alter Sagen und Volkslieder, sangen die Landleute ehemals gern ein Liedchen, in dessen Strophen sich zugleich die schalkhafte Sphinx verbarg, das so anfing:

Man de gooe aule Tiidt der Eenfalt in Waart un Sitte liggt al'n Stiige Hahnentrette achter us.

Hüütiges Daages häärt me dergliiken leider nich viel mehr, dann upstunds miötet et enkel[1] nigge aabele Lyrendregger Stückskes, gedruckt in diesem Jahre, »Schöne grüne Jungfernkränze;« »Jägersmänner;« »Deutsche Vaterländer;« »Weine, weine, weine nur nicht« un dergliiken sien un uäwer söcke Lifflafferiggen weeret alle de schäunen aulen Leeder as:

u. s. w. u. s. w. heel verleert un vergieten.

'T is de Welt! Wel kann't twingen. Sau de Wiise, sau de Sank.

Ann're Heerens settet annere Suulen un nierens geht't wunnerlicker to, as in der Welt, plegt me wual to seggen, dann de is rund un mot sick dreggen un wi alltohaupe miie. Man hüütiges Daages kümmt'r alldach baule allstoviel Nigges up't Tapeet, dat sick meestig alle up ismus und tismus endiget, waar se sick un annre Lüüe met elendiget un in der Meenunge staaet, dat se'r de längest verliienen[2] bietern Tiien met wier haalen kiönen. Unnerdessen kann't wual nin Minske läugnen un wööre he auck nau sau bliind un all' den Wirrwarr fiind, dat't'r all'nhand up Stiien dann dach aparte wat ruuserig hier geht un dat't düür un düür, van Ende bes to'r Wende sau'n wirrsk Unner-Männtken-buawen-Spell is, dat'r baule nin Minske mehr wiis uut weeren kann, waar se'r an'tleste na wual met na to willt.

»Waar de Tuun 'ne laage[3] Stiie heft, stiiget de Schwiine 'r uäwer.« — »Waar 'ne Kloppe[A] in'n Huuse is, daar sitt de Düüwel up'n Schattsteene;« un »Wo hilliger de Tiidt, wo gluursker de Düüwel,« siäen de Aulen un mogten'r vorwahr auck wual Recht anne hebben.

De Welt is nu eenmal vuller Haaken un Öösen. — Unverdrag, Tiänegniiperigge, Zank un Niidt un Striit find't me upstunds leider Gattes in allen Ständen un in allen Dingen; Verspackungen[4] sawual up'n Diälen, as up'n Hiilen un in'n häugesten Hahnenholte un Unfriäe in allen Hööken, daar me ichtens de Augen hendregget, un wat will't na wual alle giewen, ehr sick all' de verwoorenen Kraumstickeriggen wier glatt bi eene trecket!

Dat Spell liggt leider nu eenmal sau in der Natuur un is alle Creatuuren gemeen; man wann sick to'm Bispell 'n Paar inbellske, rohmsüchtige Hahnens, 'n Paar schalüünske[5] Kröpperaarende, of'n Paar misgünnige Rüüens, de sick de besten Knuacken een vor't annere geeren wegschnappen mogten, lange noog an e gneeset un beknurret un sick eerst man 'n Paarmal schamper[6] bieten hewwet, weeret se achternau insgemeen de dickesten Fründe un deelet sick al geeren eerlick in de Büüte. —

Giewe Gatt, dat'r an'tleste man nich auck 'n Deel Missmus manken loope, de se up Ööwelwiege vertocket[7], daar se heel uppe verdwaalet un dat se nich met'n Jiöcke in 't Bad gaaet un'r met'n Kleye wier uut kuomet. —

Je nu, laut't schlüüren! Wen't alle nich ansteht, wat sick upstunds gebüüret, de träuste sick met: Visito, visitas! Dat het up Düütsk:

Wat't'n auck hier un daar unnern Steerte jiöcken mag un wat se auck all'nhand vor Tolööpe niemen müüget, lautet se man bissen hott un haae[8], un gift't auck wual es'n Ruck un'n Riete, 't kümmt alldach met'r Tiidt Allens wier in de aulen Truaaen.

»Viele Köppe viele Sinne,« siä jener Knecht, as he 'n Föör Kumstköppe[9] ümmeschmieten harr un de Eene hier, un de Annre daar hen turrelde. Man afgliiks he'r siinen grauten Verdreet uäwer kreig un'r'n ganzen Haup resolute Donnerwiers bi flokde, gaf he sick dach an'tleste kristlick to un raakede se ganz gedüldig wier bi eene. Sau, rieke ick, schiöl't sick met de hüütigen Twasjahners uäwer kort of lank auck gebüüren ...

'N ault Jeddewaart seggt: De Jiwer heft as de Haasens, siewen Hüüe, man he leggt'r alle Daage eene van af. Dat is de Welt Loop van Anbeginn e wiesen un schall auck wual sau bliiwen, süß moste uuse Herrgatt an'tleste na wual't Regiment verloopen; man de sitt faste in den aulen Saadel un schall sick van däärlicke Minskenkinners vorwahr vor't Eerste na wual nich begäusken lauten. Is he dach na vor as nau de sülweste gooe aule Gatt des Friedens un der Liebe, de geeren'n Auge to drücket, sau lange et ichtens geht, de'r abers auck wual tüsken triäen un'n Insehn to doonen schall, wann't Tiidt is; dann sau as de Verloop nu is, kann't alldach up de Duur nich bestaunen. —

Wann de Apteekerbüssen klappert, is'r vull Leigheet un Süüke, un wann't Käären wuorpet werd, blift't Kaff vor to liegen. 'T mag wual Tiidt un auck wual goot sienen, dat Allens rägt un fiäget werd. — Dan schiölet de Saaken auck wual wenner 'n annern Drei[10] wier kriigen. De gedüldige, kneeseilde, uäwerto in Lankmoot un Löösigheet begrauede un begriisede düütske Michel werd alle Daage insichtiger un wo mehr em de langen, rööterigen aulen Zopphaare tostutzet un stüüwet weeret, wo heller't em in'n Koppe werd. Münnert sick de lögge Siewenschläuper man eerst recht uut'n riekeligen Dutte un Draume un wisket sick de blääen Augen met de Hiemdsmowwen ordentlick klaar, dann schall he sick auck wual met Andacht un Gemack to Sinne griipen, wo't ümme em to geht un dann schall he sick wual recken un räugen un in de elteriggen Füüste spiggen un up den düür un düür verralterden un vertalterden Kloddenprüük in tasten un tocken wat he tocken kann, dat he in glatte Töppe un Fissen reet werd, dat uuse leewe Herrgatt ginte buawen siine Lust un Frööde an siine nigges upfliggeden Kinnerkes hier up'r Eerden heft, de in Eenverstand un Friäe bi elkander un düür malkander liewet un wiewet ...

De siälige Asmus, — wann ick unner den Naamen nich riewele[11] — sünk je auck al vor langen Jahren: »Es kann schon nicht immer so bleiben etc.« Sint der Tiidt is'r wahrhaftig e noog vorgaunen, daar de gooe Mann sick wual Nicks van dräumen lauten harr un de Welt heft sint dessen Rücke un Stäute kriigen, dat se'r faarts 'n paar hunnert Jahre up ens van vuörwes triifelt is.

Wel in der Schlummertiidt vor der Revolution to'r Welt e kuomen un up e wuossen is un't sau advenant alle met düür e maaket heft, de weet'r van nau to seggen, wo't'r bi togaunen un de Welt in de hüütige Gestalt kuomen is; man'n junge Kiik in de Welt, de't eerst uut Böökern liäsen mot, wann he'r Aart van wieten will, kann't alldach sau vullstännig nich begriipen, as de De, de't met eegenen Augen an e sehn hebbet.

Uuse siälige Kanter, ('t was auck sau'n Stücke van'n Asmus,) konn af un an auck wual es sa'n Simmeleerschuur up't Liif kriigen, dat he geeren in de Feerne keik un uäwerliä, wo't na wual es kuomen kiöne un miöte, un dann plogde he achternau de Aarm's unner to schlaun as de graute Feerenkiiker un Twankmester Napoligum, wann he sick de nigge Inrichtunge der Welt düür'n Kopp gaunen lööt, un vor sick hen to miimern un to söchten: »'t is hart, wat Bieters ruuken un't nich schnappen kiönen. — Alle Wiisheet in Ehren, man wann me 'n augenverkäüchelsken[12] Kladderbaum met aller Mööte up e riepet is un iewen de Hand na der blanken Taskenuhr uutstrecken will, glisket me schnupps 'n eeslings[13] wier an de Grund un heft't bedrööwede Nausehn un Verhäununge un Uutschliipen in'n Kaup.«

Lautet us abers man nich verzaagen! Vellichte konn't sick dach gebüüren, dat se van den Patriotismus, Socialismus, Pietismus, Communismus un wat't na süß alle vor is- un cis- un dismus sienen mag, de der Minskheet upstunds in'n Köppen spockt un se rappelköppsk un schullahrig[14] maaket un uut'n eene ritt, as de Wahrwulf 'ne freedsaame Schaupedrift, auck bito na wual es wier up den aulen bidoonsken Westphalicismus verföllen.... Gatt giewe't! Dann Trühartigkeet, Verdriägsamkeet un Eenigheet, met eenen Waarde: de aule ehrlicke Bidoonskeet, sind heel uut'r Welt e wieken, un de miötet'r alldach tohaupe eerst wier in, süß blift't apartig met allen ismussen 'n tüdderiggen Kraum, daar se sick dann an'tleste na wual sau inne to vermusselt, dat't'r heel met belemmert un bedaun is. — — —

Dat is, ducht mi, 'n Satz un auck 'n Muß. —

Pauperismus wille de Herre in Gnaaden van us afwiiren, vor den Nihilismus abers de heele Minskheet bewaaren.

Un scholl't dann met'r Tiidt de Fall weeren, dat uut alle den Kriwwelkrawwel toleste wat Bieters gröonede un blöggede, dann wi-wi uusen Kinnern un Kindeskinnern wünsken, dat se't waaren müügen un'n dat Geneet 'r van uut Hartensgrunde günnet sien.

Wann us Aalen de Tiien auck wul es an lachet as Fierkenschnüütkes in'n Suurkaule, sau schall de Pott vor us alldach wual nich mehr gaar weeren; wi schiölet wual in der bedrööweden Musseligge vordan begriisen un'r uäwer wegstierwen, ehr dat nigge Festdaagesgericht up'n Disk kümmt. —

Nu Adjüüs! vor düsse Keer... Wann'k de Frööde na beliewen scholl, dat düt Bööksken, dat ick vor Nicks mehr un Nicks Bieteres uuttogiewen dacht hebbe, as vor'n lütken Bidrag to'r Kenntniß uuser unverfälskeden, gooen aulen Moorsprauke un to'n Gedenkbooke der Eenfalt in Waard un Sitte uuser rechtschaffenen Vorfahren, met Bifall up e nuamen werd, kuome ick vellichte na wual ens met allerhande Schnacken un Schnurren uut der gooen aulen Tiidt, as de Düüwel na'n lütk Fentken was un Himmännken hedde, wier vor'n Dag; dann ick heww'r, nett as miin Fründ Seling, na'n ganzen Haup unner in der Kiipen liggen. De Tiidt mot't nauwiisen. 'N ault Jeddewaart seggt: »De sick anbaut, dessen Laun was nich graut.« Scholl't'r mi auck sau met gaunen, dann mot'k'r mi met träusten, dat'k't'r to'm Minnsten dach goot met e ment hewwe.

Elk Vuugel singt, daarnau he becket is.

'T gaae Ju tohaupe wual![B]