A VOLUPTATIBUS

a voluptatibus: Munus palatinum a Tiberio institutum.

"Novum denique officium instituit a voluptatibus, praeposito equite romano, T. Caesonio Prisco." Suet., Tib. 42.

"Dein revolutus ad vitia, seu vitiorum imitationem, inter paucos familiarium Neronis adsumptus est, elegantiae arbiter; dum nihil amoenum et molle affluentia putat, nisi quod Petronius approbavisset. Unde invidia Tigellini, quasi adversus aemulum, et scientia voluptatum potiorem." Tacit., Annal. XVI, XVIII, 3.

Jam antea praemium publicum ediderant reges Persarum, dandum ei qui novum genus voluptatis repertum a se probaret. (Dolet, de Praeposition., tom. II, col. 1707.)

abactivus: Abortivus.—Ab abigere. (L. IV, ff. de extr. crim. L. VIII, ff. de Sicariis. L. XXXIX, ff. de Poenis.)

abdicatio: Instrumentum publicum quo pater filium non tantum exhaeredem scribebat, sed e familia sua et etiam nomine suo rejiciebat. Summum jus patriae potestatis ex Graecorum legibus, Romae translatum. (V. l. VI. Cod. de Patria Potest.)

Patri licita erat abdicatio: 1° si filius frequenter foris noctui cubuisset; 2° si comessaretur (Vide COMESSARI); 3° si libidinibus foede incumberet (Lucian. in abdicato, p. 723); et etiam si patris imperium detrectaret. (Quintil. Declamat. 283.)

abdicare: Abdicationem inscribere.

"Augustus Agrippam, ob ingenium sordidum et ferox, abdicavit." Suet. Aug. 65.

"Mavult pater filium corrigere quam abdicare." Quintil., Inst. Orat. VII, 4.

abditivus: Abortivus. (Fest.) — Verbum antiquum et obsoletum pro abstracto et avulso.

abdomen: Viri pudenda. (Non. Marc.)

"Quin jamdudum gestit moecho hoc abdomen adimere, Ut faciam quasi puero in collo pendeant crepundia." Plaut. Mil. V, 5 sq.

"Cupidinem atque appetitus, postremam mentis portionem, infernas abdominis sedes tenere, ut popinas quasdam et latrinarum tenebras, diversoria nequitiae et luxuriae." Apul. de Dogmat. Plat.

Abeona, Adeona: Deae secundarii ordinis, puerorum interducae, quum primum gradi incipiebant.

"Juno selecta et regina, Jovisque soror et conjux; haec tamen interduca pueris; et opus facit cum Abeona et Adeona." Aug. Civ. Dei, VII, 3; ibid. IV, 21.

abire in semen: Quasi liquescere abundantia retenti seminis.

Poenas do quoque, quod satis superque est,

In semenque abeo, etc.

Priap. Carm. LXXVIII. 15 sq.

abluere: Accurate abluebant se Romani post rem veneream, et quasi religiose. Utebantur ad hunc usum solio cylindraceo, ex ligno aut aere confecto. Stabat loturus immersus aquis ad umbilici libellam.

Non vis in solio prius lavari

Quemquam, Cotile: caussa quae, nisi haec, est?

Undis ne fovearis irrumatis.

Primus te licet abluas, necesse est,

Ante hic mentula, quam caput, lavetur.

Mart. II, LXX, 1 sqq.

Vid. Domitius in Martialem, loco citato.

Abluebant se et mulieres, sive a geniali lecto surgerent, sive ab impuro. (Vid. Tertull. Apologet. 43; Lamprid. in vita Commodi, etc.)

"Ideo aquam duxi, ut ea tu inceste utare." Cic. pro Cael. 14.

"Draconem repente irrupisse ad eam (Attiam), pauloque post egressum, illamque expergefactam, quasi a concubitu mariti purificasse se." Suet. Aug. XCIV, 4.

Sic se abluisse dicitur Venus, postquam Vulcano concubuit (Athen. XV, 8); et Ceres, quum a Neptuno compressa fuit. (Pausan. Arcad.)

Solio argenteo utebantur matronae beatiores.

"Hujus meminit saepenumero in medicina Celsus. Tanto enim luxu factum est, ut esset argenteum quo mulieres lavabantur. Fastidiebant enim solia, nisi essent argentea." Domit. in Mart. II, XLII.

Os suum abluebant fellatrices.

Quod fellas, et aquam potas, nil, Lesbia, peccas;

Qua tibi parte opus est, Lesbia, sumis aquam.

Mart. II, L, 1 sq.

Abluebant se puerperae a partu patrato, et quidem continuo.

"D. Peperisse eam audivi. A. Ah! obsecro, tace, Dinarche. D. quid jam? A. Horresco misera, mentio quoties fit partionis. Ita paene tibi fuit Phrosenium: i intro jam, amabo, Vise illam, atque operire ibi: jam exibit, nam lavavit." Plaut. Truc. I, II, 92 sqq.

"Nunc primum fac isthaec ut lavet." Terent. Andr. III, II, 3.

abortio: Crimen mulierum quo partum abigebant. 1° ne rugis venter sulcaretur (Senec. ad Helvid.); 2° ut illico vacuae continuo subare possent (Plut. de Tumid.); 3° ad illegitimi coitus testimonium abolendum.

"Celabat (graviditatem), metuebatque te, ut ne sibi persuaderes, Ut abortioni operam daret, puerumque ut enecaret." Plaut. Truc. I, II, 99 sqq.

Venena abortiva dantes poenis mulctabantur.

"Qui abortionis poculum dant, etsi dolo non faciant, tamen, quia mali exempli res est, humiliores ad metallum, honestiores in insulam, amissa parte bonorum, relegantur. Quod si eo (poculo) mulier aut homo perierit, summo supplicio afficiuntur." Paull. Rec. sent. XXXVIII, §. 7.

Praecaventes foeminae spadonibus utebantur, et tunc abortivo non erat opus (Juv. VI, 367), aut se mixtionibus steriles reddebant. (Vid. EUNUCHI et STERILITAS.)

Inde et pro tempore graviditatis:

aborsus: Abortio paulo post conceptum. (Non. Marc.)

abortum: Non tempestive ortum. (Festus.)

abortus: Prope tempus pariendi: tunc enim moritur quod nascitur. (Non. Marc.)

abortivus: Pro nano et pumilione. V. Suet. Aug. 35.

...strabonem

Appellat paetum pater; et pullum, male parvus

Si cui filius est, ut abortivus fuit olim

Sisyphus...

Hor. Sat. I, III, 44 sqq.

Abronis vitam agere: Pathice vivere.—A quodam Argivo Abronis nomine, cujus mollissima vita in proverbium abiit. (Vid. Zenodoti Paroemia, et Proverbia Erasmi.)

absentes comae: Crines quorum fuco color naturalis adulteratus est.

Quum sis ipsa domi, mediaque ornere Suburra,

Fiunt absentes et tibi, Galla, comae.

Mart. IX, XXXVII, 1 sq.

Acca: Hujus nominis duo notatae sunt mulieres ab antiquariis: Acca Laurentia, uxor Faustuli, pastoris regii, altrix Romuli et Remi, celeberrima lupa, id est scortum famosissimum; nam Romani quascumque meretrices lupas nuncupabant, ob hujus generis duplicem et corporis et bonorum ingluviem. (V. LUPA)

Acca altera Tarutia dicebatur, ex marito suo Tarutio, nobili Tusco. Nonnullis eadem est ac Flora. (Vide FLORALIA.)

Festa Laurentiae celebrabantur mense decembri; Tarutiae vero, mense aprili. (Scaliger. Conject. in Varr.)

Inde:

Accalia: Festa Accae Laurentiae, melius Laurentalia.

"Accalia, feriae publicae Laurentinae; is dies, quem quidam scribendo Laurentalia appellant, ab Acca Laurentia nominatur, cui sacerdotes nostri publice parentant; et dicunt hunc diem Laurentini, Accas Laurentinas." Varr. L. L. V, 3.

Multa de Accaliis apud Gell. VI, 7.[TR1]

Acco: Nomen cujusdam mulieris quae, quum jam senescens faciem ad speculum explorasset, in insaniam cecidit dolore difformitatis suae. (Coel. Rhod. VI, 15.)

Acco: Nomen terriculamenti, cujus metu solebant matres puellulos in obsequo continere. (Plutarch.)

accumbere interior: Accumbere in sinu, in gremio coenantis, et interiori lecto.

In primum Romanos sedentes coenitasse indubitatum est.

"Sedes dictae, inquit Isidorus, quoniam apud veteres Romanos non erat usus accumbendi, unde et consedere dicebantur: sed postea viri discumbere coeperunt, mulieres vero sedebant."

"Quod genus severitatis, inquit Val. Maximus, aetas nostra diligentius in Capitolio (Jovis epulo) quam in domibus suis servat." Val. Max. l. II, c. 1.

Impudicitia enim notabantur mulieres si forte accubuerint, ut Cytheris illa in convivio Eutropoli, de quo Cic. epist. ad Papirium Paetum. Bacchides item sorores, apud Plautum, cum amasiis lecto coenitantes.

Sic et Cicero de Catilinae sociis. (Or. in Catil. II, V, 11.)

"Accubantes in conviviis, complexi mulieres impudicas, vino languidi, conferti cibo, etc."

Postea tamen ipsae accubuere foeminae, et eodem lecto quo dominus.

"Cum omnibus sororibus suis stupri consuetudinem fecit; plenoque convivio singulas infra se vicissim collocabat, uxore supra cubante." Sueton. in Caligul. 24.

"Tum illam (meretricem) infra eum accubantem negasse, unquam vidisse quemquam securi ferientem." Tit. Liv. XXXIX, XLIII, ubi de Flaminio.

Et eodem modo accumbebant pueri meritorii.

"Qui in conviviis, adolescentulus cum amatore, cum chiridota tunica interior." Scip. in orat. adv. Gall.

Sic apud Gell. lib. VII, Africanus de P. Sulpitio Gallo, qui in convivio adolescentulus cum amatore interior accubuerat.

accumbere: Etiam sensu venereo.

Gloria Romanis una es tu nata puellis,

Romana accumbens prima puella Jovi.

Propert. II, III, 29 sq.

"Prandi, potavi, scortum accubui, abstuli Hanc cujus haeres nunquam erit post hunc diem." Plaut. Menaech. III, II, 11 sq.

"Potavi atque accubui scortum; pallam et aurum hoc mihi dedit." Plaut. ibid. V, IX, 82.

acerba virgo: Cruda, immatura, nondum viripotens, translatione a frugibus ducta.

...Tolle cupidinem

Immitis uvae; jam tibi lividos

Distinguet autumnus racemos

Purpureo varius colore.

Hor. Od. II, V, 9, sqq.

Gravissimus auctor Plutarchus, libro de Praeceptis conjugalibus, scripsit, eos qui prima virginum dissidia non ferunt, nihil differre ab illis qui, quum in uvam acerbam incidunt, maturas quoque aliis relinquunt.

Achaemenian ardus: Ab Achaemenia, Persidis regione, arbusculis odoriferis olim celeberrima. Persicos enim odores commemorat Spartianus.

"Lectum imminentibus quatuor anacliteris fecerat, minuto reticulo undique inclusum, eumque foliis rosae queis demptum esset album replebat, jacensque cum concubinis, velamine de liliis facto se tegebat, unctus odoribus persicis." Spartian. in vit. L. Ael. Caes.

Nunc et Achaemenia

Perfundi nardo juvat, et fide Cyllenea

Levare diris pectora

Sollicitudinibus.

Hor. Epod. XIII, 12 sqq.

Acherius: Orator romanus, Horatii coaevus. Quum cuidam libertino reo objiciebatur sese patroni sui libidinibus indulsisse, ille, defendens, Impudicitia, inquit, in ingenuo crimen est; in servo, necessitas; in libero, officium. (Vid. Cael. Rhod. Antiq. lect, V, 11.)

Acidalia: Cognomen Veneris, tanquam cientis curas et aerumnas quas Graeci ἄκιδα dicunt; sed potius a fonte Acidalio, quo Gratiae lavabantur. Fluebat hic rivulus in Orchomeno, Beotiae civitate.

...at memor ille

Matris Acidaliae, paulatim abolere Sichaeum

Incipit...

Virg. Aen. I, 723 sqq.

Nomen Acidalia meruit quod arundine pingi,

Quod Cytherea sua scribere gaudet acu.

Mart. IX, XIII, 3 sq.

Inde:

Acidalius nodus: Pro balteo Veneris.

Ludit Acidalio, sed non manus aspera, nodo,

Quem rapuit collo, parve Cupido, tuo.

Ut Martis revocetur amor, summique Tonantis,

A te Juno petat ceston, et ipsa Venus.

Mart. VI, XIII, 5 sqq.

Acontius: Profectus ad sacra Dianae, quae in Delo virginum frequenti conventu celebrabantur, Cydippes amore captus, pulcherrimo in pomo hos versus scripsit:

Quale fuit malum, quot litera pinxit Aconti,

Qua lecta, cupido pacta puella viro est.

Priap. Carm. XV, 5 sq.

acosmus: Mere graecum. Incultus; Gallice négligé.

Nigra μελίχροος est; immunda et fetida, ἄχοσμος.

Lucret. IV, 1154, ubi vid. Faber.

acroama: Mere graecum. Ἀχρόαμα. Fabula jocosa, saepissimeque libidinosa.

"Nemo in convivio ejus aliud acroama audivit, quam anagnosten." Corn. Nep. Attic. 14.

"Ludis per quos scena Marcelliani theatri restituta dedicabatur, vetera quoque acroamata revocaverat." Suet. Aug. 74.

Et etiam acroamata pro ipsis fabulatoribus et nugivendis.

"Nanos et nanas, et moriones et vocales exoletos, et omnia acroamata, et pantomimos populo donavit." Lamprid. in Sever. 34.

Vid. Cic. pro Arch. poet. et in Verrem IV, 22.

Ergon' cachinnis venditus

Acroama festivum fui?

Prudentius, in Hymno Sti. Laurentii, 324.

De acroamatibus in coena adhibitis, vid. Plin. epist. VI, 31.

actari: Scortari. Ab acta, ἀκτὴ, maris litore, quo spatiari solebant meretrices; unde vox proverbialis: hodie actabimur.

"Tametsi in acta cum mulierculis jacebat ebrius, etc." Cic. Verrina ult. XXV, 63.

"Ipse tamen, quum vir esset Syracusis, uxorem ejus parum poterat animo soluto ac libero tot in acta dies secum habere; delectatio omnibus et actis voluptatibus anteponenda." Cic. ad Fam. IX, 6.

actorum libri: Tabulae quibus inscribebantur matrimonia, natales et obitus.

Tollis enim, et libris actorum spargere gaudes

Argumenta viri. Foribus suspende coronas,

Jam pater es...

Juv. IX, 84 sqq.

"Rumpi tabulas istas jube, Maxime: invenies filium haeredem; mihi vero tenue nescio quid honoris gratia legatum, ne si quid ei humanitus attigisset, nomen maritus in uxoris tabulis non haberem." Apul. Apologia.

...et ritu decies centena dabuntur

Antiquo, veniet cum signatoribus auspex.

Juv. X, 335 sq.

acus comatoriae: Ab officio sic nominatae; officium vero duplex:

1° Ad componendos crines.

"Acus sunt, quibus, in foeminis ornandorum crinium compago retinetur." Isidor. XIX, 31.

Amomo uncti crines in globum colligebantur. Decor enim deerat, si passi et vagantes essent capilli. Globus acu sustinebatur.

Taenia nec madidos violent bombycina crines:

Figat acus tortas sustineatque comas.

Mart. XIV, 22.

2° Et e contra, ad dividendos crines; tunc discriminalis dicebatur; matronis peculiaris: nam nuptis tantum mulieribus licitum erat a fronte capillos dividere, ut hoc discrimine a virginibus distinguerentur.

"Simul atque se mulieres intellexerunt, vertunt capillum, et acu lasciviore comam sibi inserunt, crinibus a fronte divisis, apertam professae mulieritatem." Tertull. de Virgin. veland. 12.

Acu saepe utebantur meretrices, in viros ad venerem incitandos.

"Volebamus miseri exclamare, sed nec in auxilio erat quisquam; et hinc Psyche, acu comatoria cupienti mihi invocare Quiritium fidem, malas pungebat; illinc puella penicillo, quod ipsum satyrio tinxerat, Ascylton opprimebat." Petron. Sat.

Adam: Universae hominum familiae communis appellatio.

"Primi parentis et commune hominum nomen. Porro dictus eo nomine Adam a terra unde formatus fuit; nam terra in lingua Hebraeorum ADAMA." Drusii Quaest. hebraic. III, LXVII, 3.

"Notandum etiam quod per totum librum ubicumque dicitur filii hominum, in Hebraeo habet bene Adam, hoc est filii Adam: et omnis paene Scriptura hoc idiomate plena est; universum genus hominum Adam filios vocat." Hieronym. in Ecclesiast. c. 9.

Deceptum miseratus Adam, quem capta venenis

Implicuit socium blandis erroribus Eva.

Auson. Eidyll. I, versus pascales.

Adamiani: Haeretici, sic dicti ex eo quod protoparentum nuditatem colerent. Credebant enim nusquam nuptias locum habituras, si nemo peccasset. Nudi itaque mares et foeminae conveniebant ad sacra. (Vid. Hist. eccles.)

adducere puellam: Officium lenonis. Mulierem alteri conciliare.

Haec mihi te adducit tenebris, multoque timore

Conjungit nostras clam taciturna manus.

Tibull. I, VII, 59 sq.

"Utique eam huc ornatam adducas matronarum modo; Capite compto, crines vittasque habeat, assimuletque se Tuam esse uxorem: ita praecipiendum est." Plaut. Mil. III, I, 196 sqq.

Inde adductrices pro conciliatricibus. (Vid. Annotatores Tibulli.)

adfectare: Rem cupide appetere, ardenter insequi.

"Quibus patrem, et me, teque, amicosque omnes adfectas tuos Ad probrum, damnum, flagitium, appellere una et perdere." Plaut. Bach. III, 1, 10 sq.

adfectari: Coeundi stimulum sentire.

"Si quis ad mulierem non poterit adfectari." Apul. de Herbis, 13.

adfectata mulier, adfecta:

"A. Ad vos venio.—S. Accipiam hospitio, si mox venis, Item ut adfectam." Plaut. Rud. II, IV, 4 sq.

a verbo adficere.

adjugare: Adjungere.

"Mater est terra, ea parit corpus, animam mater adjugat." Pacuvius, Chrise, apud Non. Marc.

"Blandam hortatricem adjugat voluntatem." Id. Iliona.

adloqui: Specialiter pro consolari. Proprie de foeminis.

"Hinc adlocutum mulieres ire aiunt, quum eunt ad aliquam locutum consolandi caussa." Varr. Ling. lat. 6.

Inde et eodem sensu peculiari:

adlocutio:

Quem tu, quod minimum facillimumque est,

Qua solatus es adlocutione?

Irascor tibi: sic meos amores?

Paulum quidlibet adlocutionis,

Maestius lacrymis Simonideis.

Catull. ad Cornific. XXXVI, 4 sqq.

adlubescere: Verbum venereum.

"At illa sumebat appetenter, et nonnunquam basiare volenti promptis suaviolis adlubescebat." Apul. Met. VII.

"Jamque aemula libidine, in amoris parilitatem congermanescenti mecum, jam patentis oris inhalatu cinnameo, et occursantis linguae illisu nectareo, prona cupidine adlubescente." Apul. Met. II.

admissarius: Concubitor.—Ab admittere, verbum technicum in re pecuaria, quum mas foeminae aut foemina mari adducebatur; peculiariter tamen dicebatur de genitore equabus misso.

Metonymice vero, et in malam partem, de viris illis qui foede quamcumque venerem venantur.

"Itaque admissarius iste, simul atque audivit voluptatem a philosopho tantopere laudari, nihil expiscatus[TR2] est; sic suos sensus omnes voluptarios incitavit, ... ut non magistrum virtutis, sed auctorem libidinis a se illum inventum arbitraretur." Cic. contra Pisonem, XXVIII, 69.

admonitrix: Verbum Plautinum de ancilla dominae conscia libidinibusque consiliaria.

"AST. (ancilla) Nunc tibi opus est, aegram ut tu te assimules. PHRON. Tace. Quid adhuc egeo tuî, malum admonitricis?" Plaut. Trucul. II, VI, 19 sq.

adnictare: Leviter oculis annuere. Inter notas amasiorum (Vid. NOTAE.)

"Aliis adnutat, aliis adnictat; alium amat, alium tenet." Naevius in Tarentilla apud Fest. Pomp.

adolescere: Crescere. (Nonn.)—Adolescunt qui crescunt et augent; et contra, obsolescunt qui decrescunt et inveterascunt.

"Qui natus sit, qui adoleverit, qui didicerit." Cic. de Nat. Deor. I.

Dumque adolescendi summum tetigere cacumen.

Lucret. II, 1114.

ab adolere, id est, augere.

Inde adolescens, et

adolescentiari: Luxuriari.

"Tum quidem ut faciat censeo, quoniam tu quoque adhuc adolescentiaris." Varr. apud Non. Marc.

adolescenturire: Inconsultus agere, more juvenum; juveniliter vivere. (Quint. Varr. etc.)

"Incipio adolescenturire, et nescio quid nugarum agere." Fabreius apud Nonn. Marc.

Adonis: Filius Cynarae, regis Cypriorum; matre vero Myrrha, propria Cynarae filia. Adonidem Venus in deliciis habuit. Hic, primo aetatis flore, dum in Idalio nemore venatur, apri dente sub inguine percussus moritur, et a Venere ipsa in florem Adonium, qui est sanguineo colore, transformatus est.

Dicunt alii in flumen cecidisse Adonidem, dum venustatem suam contemplaretur.

Inde:

Adonia: Festa Veneris Adonidem plangentis, apud Graecos celeberrima. (Ammian. hist. l. 22.) Vid. Hieronymus in Ezechielem his verbis:

"Ecce ibi mulieres sedebant plangentes Adonidem."

Celebrabantur Adonia mense Julio, quo Adonis in fluvium cecidisse dicebatur.

adorare: Deos adorandi ritum explicat Apuleius his verbis:

"Inaccessae formositatis admiratione stupidi, et admoventes oribus suis dexteram, primori digito in erectum pollicem residente, ut ipsam prorsus deam Venerem, religiosis adorationibus venerabantur." Apul. in Apologia.

Hac forma translative utebantur adulatores proceribus obvii; necnon amasii erga amicas; nunc adhuc basia digitis impressa ad amasiam jaciuntur.

adorare: Sensu venereo, vehementer amare.

"Imo, inquam ego, per formam tuam te rogo, ne fastidias hominem peregrinum inter cultores admittere. Invenies religiosum, si te adorari permiseris." Petron. Sat.

adsectari mulierem: Verbum juris.

"Aliud est appellare (matronam scilicet aut virginem), aliud adsectari. Appellare est, blanda oratione alterius pudicitiam attentare; adsectatur qui tacitus frequenter sequitur. Adsidua enim adsectatio quasi praebet nonnullam infamiam." Ulpian l. 15, de Injuriis et famosis libellis.

Idem sonat ac sectari; sed hic AD auget.

...quare, ne poeniteat te,

Desine matronas sectarier: unde laboris

Plus haurire mali est, quam ex re decerpere fructus.

Hor. Sat. I, II, 77 sqq.

adsestrix: Ancilla quae puerperae assidebat, subsidio obstetrici. Matulam portabat, fasciolas plicabat, calefaciebat lintea. (Cujac. ad leg. CCXXXVI, de Verborum significat.; Hieron. epist. XI, 9; Pignor. de Serv. etc.)

"Dimittit adsestricem, me adesse vocat." Afranius, apud Non. Marc.

adsucta labra: Humida voluptate aut cupidine.

Quae complexa viri corpus cum corpore junxit,

Et tenet adsuctis humectans oscula labris.

Lucret. IV, 1187 sq.

ab adsurgere.

adulter, adultera: Adulter et adultera dicuntur, tanquam ad alterum aut alteram se conferant. (Fest.)

Quod licet ingratum est; quod non licet acrius urit.

Ovid. Amor. II, XIX, 3.

Adulterorum graves aerumnas et imminentia damna describit Horatius:

Hic se praecipitem tecto dedit: ille flagellis

Ad mortem caesus: fugiens hic decidit acrem

Praedonum in turbam: dedit hic pro corpore nummos.

Hunc perminxerunt calones: quin etiam illud

Accidit, ut cuidam testes caudamque salacem

Demeteret ferrum.

Hor. Sat. I, II, 41 sqq.

......

Nec vereor ne, dum futuo, vir rure recurrat,

Janua frangatur, latret canis, undique magno

Pulsa domus strepitu resonet; vel pallida lecto

Desiliat mulier; miseram se conscia clamet;

Cruribus haec metuat, doti deprensa; egomet mî.

Discincta tunica fugiendum est ac pede nudo,

Ne nummi pereant, aut pyga, aut denique fama.

Deprendi miserum est...

Hor. Ibid. 127 sqq.

In adulteros poenae et vindictae:

...Fiet adulter

Publicus, et poenas metuet quascumque mariti

Irati debent: nec erit felicior astro

Martis, ut in laqueos nunquam incidat. Exigit autem

Interdum ille dolor plus quam lex ulla dolori

Concessit.

Juv. X, 311 sqq.

Lepriatae quos deprehendebant adulterantes, per triduum vinctos circa civitatem ducebant, mox in futurum contemptibiles. Mulieres vero adulteras diebus undecim in foro exponebant, itidem vinctas et veste perlucida circumvestitas.

Apud Aegyptios, virgis caedebatur adulter ad mille plagas; conscia vero mulier naribus demutilabatur.

Quibusdam antiquae Graeciae civitatibus, moechus deprehensus per civitatem producebatur lana coronatus. (Vid. Cael. Rhod. Lect. antiq.)

Saepissime plectebantur adulteri detruncatione membrorum, aut mutilatione praesertim aurium nariumque, ut deformitate corporis simul crimen et ultio denuntiarentur. Sic laceratus Deiphobus Helenae adulter:

Atque hic Priamidem laniatum corpore toto

Deiphobum vidit, lacerum crudeliter ora,

Ora manusque ambas, populataque tempora raptis

Auribus, et truncas inhonesto vulnere nares.

Virg. Aeneid. VI, 494 sqq.

Pauperibus in adulterio deprehensis Athenienses, antiquo more, nates cum cinere calido depilabant, deinde raphanos et mugiles in podicem immittebant. Ad hoc supplicium alludit Juvenalis:

...Necat hic ferro, secat ille cruentis

Verberibus; quosdam moechos et mugilis intrat.

Juv. X, 316 sq.

Vid. et Catull. XV, 19.

Nec minus acerbi in moechos mariti romani.

"Sempronius Musca C. Gallium, deprehensum in adulterio, flagellis cecidit.—C. Memmius L. Octavum, similiter deprehensum, nervis contudit.—Carbo Attienus a Bibieno, item M. Pontius a P. Cervio deprehensi, castrati sunt. Cn. etiam, Furium Brocchum qui deprehendit, familiae stuprandum objecit." Val. Max. VI, I.

Uxorem armati futuis, puer Hyelle, tribuni,

Supplicium tantum dum puerile times.

Vae tibi, dum ludis, castrabere ...

Mart. II, LX, 1 sqq.

Quis tibi persuasit nares abscindere moecho?

Non hac peccatum est parte, marite, tibi.

Stulte, quid egisti? Nihil hic tua perdidit uxor,

Quum sit salva sui mentula Deiphobi.

Mart. III, LXXXV, 1 sqq.

Hic alludit Martialis ad Helenae moechum, de quo Virgilius, Aen. VI, vid. supra.

In adulterum usus est Aurelianus imperator duarum arborum inflexis capitibus ad pedes moechi religatis; moxque dimissis, intervulsus utrinque propendebat. (Vid. Cael. Rhod. X, 5.)

Ante legem Juliam, apud Romanos, ut olim apud Graecos, licebat marito uxorem occidere; qua de re Gellius, l. X, c. 23. Licitum et erat in adulterum saevire. Lex Julia plus patri in filiam, quam marito in uxorem permisit. Pater enim quemlibet adulterum occidere poterat una cum filia; dum maritus, nonnisi viliores, uxorem vero minime.

Soluto matrimonio adulterii causa, marito retentio dotis competebat, si vere culpa mulieris stuprum accidisset. Hujus poenae exemplum insigne apud Val. Max. l. VIII, c. 2.

Prisco more, poenam adulterii vitabant matronae, modo aedili continuandae prostitutionis voluntatem denuntiarent. Tunc statim libro meretricum inscribebantur.

"Satis poenarum adversum impudicas in ipsa professione flagitii credebant veteres." Tacit. Annal. II, LXXXV.

Sed extra modum crescente hujus generis inscriptionum proluvie, novis scitis cautum fuit ne quaestum illa faceret, cujus avus, aut pater, aut maritus, eques romanus.

Matronis ob adulterium dimissis stola prohibebatur (Vid. MATRONAE); et in ignominiae signum toga induebantur (Vid. TOGA), sed albata, ut a pallulata plebecula secerni possint.

Coccina famosae donas et ianthina moechae.

Vis dare quae meruit munera? mitte togam.

Mart. II, XXXIX, 1 sq.

Thelin viderat in toga spadonem;

Damnatam Numa dixit esse moecham.

Mart. X, LIII, 1 sq.

Hic notandum frequentissimum hoc scelus quo, bellis civilibus, saepissime duces, quum alicujus secreta scire vellent, uxores ejus de adulterio compellabant; quod factitasse Augustum auctores nonnulli tradunt. (Loevin. Torrent. in Horat. Carm. III, VI, 17.)

Ex lege Julia, plectebatur ut famosus et reus lenocinii, maritus qui adulteram uxorem in matrimonio retinebat: qua de poena intelligendus est hic Ausonii locus:

Jurisconsulto, cui vivit adultera conjux,

Papia lex placuit, Julia displicuit.

Auson. Ep. LXXXVII, 1 sq.

adulterare foeminam: Corrumpere, vitiare.

"Adulterare matronas." Suet. Aug. 67.

adulterari: Torum alterius inire.

"Latrocinari, fraudare, adulterari, turpe est." Cic. de Off. I.

adulteratrix: (Gloss. vet.)

adulterinus: (Plin.) Ex adulterio natus.

adulterio: adulter (Non. Marc. Lubin. antiquar.)

adultus, adulta: Qui, aut quae plene adolevit. A verbo adolesco. Cognomen Jovis et Junonis: praecipue enim in connubiis, ethnici quinque deos invocabant, Venerem, Suadelam, Dianam, Jovem adultum et Junonem adultam. (Plut. in Problem.)

adventitius: Spurius fortuito coitu genitus, aut stupro transitorio. (Varr. Ling. lat. 9.) Gloriabatur Hector se adventitium esse, sed mero Trojano.

adventores: Hospites in cauponis stabulis, graneis, fornicibus.

"Ad fores auscultato, atque serva has aedes, Ne quis adventor gravior abeat quam adveniat." Plaut. Trucul. I, II, 1 sq.

adventores meretricum: Quasi hospites, qui eas adeunt ex consuetudine, et rei causa. Gallice des pratiques.

"Si aequum facias, adventores meos non incuses." Plaut. Trucul. II, VII, 55.

"Tunc exosculata pressule, non qualia in lupanari solent basia jactari, vel meretricum poscinummia, vel adventorum negotinummia." Apul. Met. 10.

Aedes Carmentae: Templum Romae a matronis aedificatum in proclivio montis Capitolini, et eodem loco ubi fuerat habitaculum Carmentae, matris Evandri.

Petentibus maritis, prohibuerat senatus quoddam genus vehiculi ad usum matronarum. Statim ut illae legem noverunt, inaudita conspiratione, statuerunt neque uterum gerere, neque parere, ideoque viros suos recusare, donec sententia mutaretur. Quo facto, paulo post mariti ipsi senatusconsulti abrogationem rogarunt. Tunc placatae matronae templum Carmentae voverunt et aedificaverunt. (Thesaur. Antiq. Rom. Gr. Morestell. de Feriis Romanorum, Dial. 5; Faun. de Antiq. urb.)

Vid. CARMENTALIA.

aedilis: Plebis aedilis officium erat tabernis, ganeis et lupanaribus advigilare.

"Virtutem in templo invenies, in foro, in curia, pro muris; voluptatem latitantem saepius ac tenebras captantem, circa balnea ac sudatoria, ac loca aedilem metuentia." Senec. de Vita beata, cap. 8.

Et etiam scortis et meretricibus: tabula enim apud aedilem erat, qua inscribebantur quae quaestum corporis profiteri cupiebant. Extra numerum vagantes, pecunia mulctabantur, et etiam exsilio. (Justin. X, 31.)

Jus dicebat aedilis de pretio concubitus, tanquam mercis annonariae. (Laur. Polymat. I, 5.)

Aedituus: Poeta eroticus, quem memorat Apuleius in Apologia, cum Porcio et Catulo, non Catullo.

Aegyptii: Insignes erant puellae Aegyptiae protervis salibus, necnon suavi cantu, mollissimaque saltatione.

Bellus homo est, flexos qui digerit ordine crines;

Balsama qui semper, cinnama semper olet;

Cantica qui Nili, qui Gaditana susurrat.

Mart. III, LXIII, 3 sqq.

"Et adduxit secum et fidicinas et tibicines ... et omnia mancipiorum genera, quorum Syria et Alexandria pascitur voluptate." Capitol. in Verr.

"Gaudemus si quid licentius dixerint. Verba ne Alexandrinis quidem permissa deliciis, risu et osculo excipimus." Quintil. Instit. Or. I, 2; Senec. Consolat. ad Albinum, cap. ult., et Herodianus de Alexandrinis, lib. IV.

Non ego mercatus Pharia de puppe loquaces

Delicias, doctumve sui convicia Nili

Infantem, linguaque simul salibusque protervum

Dilexi.

Stat. Sylv. lib. V, Carm. ultim. 66 sqq.

Pueri Aegyptii in deliciis.

"Ut ab avunculo rogetur Aethiops qui ad balneas veniat." Auctor ad Herenn. Vid. Athenaeus et Petron. Sat.

Si quis forte mihi posset praestare locanti,

Audi quem puerum, Flacce, locare velim.

Niliacis primum puer is nascatur in oris:

Nequitias tellus scit dare nulla magis.

Mart. IV, XLII, 1 sqq.

Hic nequitia pro blanditiis lascivioribus.

aequa Venus: Pro mutuo amore et ardore pari.

Candida perpetuo reside Concordia lecto;

Tamque pari semper sit Venus aequa jugo.

Diligat illa senem quondam; sed et ipsa marito,

Tunc quoque quum fuerit, non videatur anus.

Mart. IV, XIII, 7 sqq.

aequor ventris: Nitor ventris immaculati et sine rugis.

"Ne aequor illud ventris irrugetur, ac de gravitate oneris et labore partus fatiscat." Aul. Gell. I, 2.

Aequor enim ab aequo et plano. (Cic. Academic. 2, Non. Marc.)

Ad cutem aequandam nonnulla medicamina apud antiquos. Hic notabimus,

Urinam.

"Urina pueri impuberis, quae ventri illata mulierum, ne rugosus fiat praestare dicitur." Plin. I, XXII, 21 et 50.

Lomentum, id est farina fabae.

Lomento rugas uteri quod condere tentas,

Polla, tibi ventrem non mihi labra linis.

Simpliciter pateat vitium fortasse pusillum:

Quod tegitur, majus creditur esse malum.

Mart. III, XLII, 1 sqq.

Salem mixtum cum nigellae succo. (Plin. XXXI, 7.)

aetas: Appellatio communis omnibus vitae partibus. A Varrone dividitur aetas in infantiam, pueritiam, adolescentiam, juventam, senectam.

"Gradus senectutis sunt aetas ingravescens, provecta, decrepita." Cic. de Amicitia, 10; Idem, Tuscul. I, 39.

aetas ambigua: Puerorum qui modo adulti, nondum tamen sunt perfect viri. Sic Gellius de Euripde poeta:

"Ac prius tamen in certamen (Olympicum) per ambiguam aetatem receptus non est. Post, Eleusi et Theseo certante, pugnavit et coronatus est." Aul. Gell. Noct. Attic. 15-20.

aetas bona: Adolescentia.

"Bonam aetatem quoque dicimus adolescentiam, vel juventutem: nam prudentissime noster Maro diei partes primas, quasi ejus aetatem puberem meliorem dixit, nono libro." Non. Marc.

"Quod si istis ipsis voluptatibus bona aetas fruitur lubentius, primum parvulis fruitur rebus, etc." Cic. de Senectute.

aetas mala: Senectus.

"Miserum puto, si etiam istud ad malam aetatem accessit mali." Turpil. apud Non. Marc.

"Atque ut te dignam mala malam aetatem exigat." Plaut. Aulul. I, I, 4.

Si possent homines delinimentis capi,

Omnes haberent nunc amatores anus.

Aetas, et corpus tenerum, et morigeratio,

Haec sunt venena formosarum mulierum;

Mala aetas nulla delinimenta capit.

Afranius in Vopisco, apud Non. Marc.

aetas robusta: Sic dicta a jurisconsultis, quae XXV annorum est.

"Lex Julia de adulteriis specialiter quosdam adulterii accusare prohibet, ut minorem annis XXV; nec enim visus est idoneus accusator qui nondum robustae aetatis est." Ulpian. I. 15, de Adulteriis.

Horatius vero robustum puerum dicit, qui adolescentiae proximus sit, et militiae rudimentis aptus.

Angustam, amici, pauperiem pati

Robustus acri militia puer

Condiscat, ut Parthos feroces

Vexet eques metuendus hasta.

Hor. Od. III, II, 1 sqq.

Et etiam Cicero:

"Deinde jam robustus provinciae se ac rei militari dedit, atque ibi, piratarum contumelias perpessus, etc." Orat. de Aruspicum responsis.

Certe tamen aetas robusta pro jam pubere, et plene adolescentia vigente.

aetatula: Pro aetate tenuiore.

"Monuit ut aut parcius, aut cautius aetatulae indulgeret." Suet. Claud. 16.

aetatula: Vita ipsa.

"Vos quae immunditiis, mollitiis deliciisque aetatulam agitis." Plaut. Pseud. I, II, 40.

affluere: Saepe de voluptatibus.

"Nam si ea sola voluptas esset, quae quasi titillaret sensus, ut ita dicam, et ad eos cum suavitate afflueret et illaberetur, etc." Cic. de Fin. I, 39.

agagulus, agagula: Leno conciliator. (Vid. Petron. Sat. et Heinsii annotationes.)

Agathias: Cognomento Scholasticus, Smyrnaeus patria. Post Procopium, Justiniani ducumque ejus Belisarii et Narsetis res gestas scripsit; composuitque quae vocantur Daphnica, opus elegantissimum; diversaque epigrammata graeca in volumen coegit. (V. Suidas.)

Agatho: Tibicen cantilenarum suavitate majorem in modum celeberrimus. Nec mores ejus musicae suae dissimiles; laboravit enim infami mollitie. Inde proverbium Agathonicus cantus, id est dissolutus. (Vide Suidas.) Primus ille Agatho chori tragici cantum instituit, teste Aristotele in Poetica.

ager: Pro locis foemineis, et etiam podice, sensu vero obscenissimo.

Ficosa est uxor, ficosus et ipse maritus;

Filia ficosa est, et gener, atque nepos.

Nec dispensator, nec villicus ulcere turpi,

Nec rigidus fossor, sed nec arator eget.

Quum sint ficosi pariter juvenesque senesque,

Res mira est, ficos non habet unus ager!

Mart. VII, LXXI, 1 sqq.

Hic ludit Martialis ambiguitate verborum; nam ficus et fructum et morbum significat. (Vid. FODERE.)

agglutinare: Verbum suavissimum de complexu venereo.

"Nam hercle, jam ad me agglutinandam totam decretum est dare." Plaut. Cistell. III, 17.

agnata membra: Quae praeter naturam et integritatem animalis nata; exempli causa, homini sextus digitus, tertium femur. (Vid. Plin. XI, LII, 113.)

Agon (ἄγων): Frequentissime hoc nomine appellabantur certamina ludicra, quae apud Graecos Olympia, apud Romanos Neroniana, etc. Agonibus permiscebantur voluptaria, et etiam obscenissima. (V. Tertull. advers. gnost. 6; Sueton. in Dom. 4, et in Neron. 22.)

Agonodice: Puella Atheniensis, obstetricum princeps.

Ab antiquo, foeminae puerperio cubantes, medicis tantum, id est viris adjuvabantur, reluctante pudore. Sed ecce Agonodice, Junonis hoc officium sexui suo reddere volens, abscissa coma, se, habitu virili, cuidam Hierophilo in disciplinam tradidit; a quo probe edocta, parturientibus auxiliabatur, plaudente matronarum universitate.

Antiquissimum est proverbium, nullam esse invidiam super invidiam medicorum; iratum ergo totum id genus, se non amplius ad foeminas admitti, rivalem Agonodicem in judicium pertractavit, tanquam impudicum et mulierum corruptorem.

At illa tacens, coram Areopagitis, tunica allevata, se foeminam ostendit: quo facto, legem antiquam emendans populus, artem medicam mulieribus permisit. (Hygin.) Vid. MEDICAE.

Alcinoi juventus: Molles et voluptatibus perditi: ab Alcinoo, Phaeacum rege in Corcyra insula, populoque suo, per quaecumque foeda se diu noctuque volutantibus. Unde proverbium, Alcinoi mensa pro luxuriosa.

Nos numerus sumus, et fruges consumere nati,

Sponsi Penelopes, nebulones, Alcinoique

In cute curanda plus aequo operata juventus:

Cui pulchrum fuit in medios dormire dies, et

Ad strepitum citharae cessatum ducere curam.

Hor. Epist. I, II, 27 sqq.

alicariae: Humillima scorta, ante pistrina alicariorum solita vagari. (Fest.)

"Prosedas, pistorum amicas, reliquias alicarias." Plaut. Poenul. I, II, 54.

Per plateas et quadrivia, tabernas instruebant alicariorum mancipes, mercisque occasione, de semetipsis quaestum agebant. (Vid. Laurent. de Adult. et meretric.; Almelorol. Antiq. sacra. prof. p. 36.)

Aliger: Cognomen Cupidinis.

Ergo his aligerum dictis affatur Amorem.

Virgil. Aeneid. I, 667.

Sic πτέρως a Platone in Phaedro; et pennatus a Cicerone de Natura Deorum.

aliptes: Ab ἀλείφω. Unctor qui in gymnasio palaestritas ungebat.

...quemvis hominem secum attulit ad nos:

Grammaticus, rhetor, geometres, pictor, aliptes,

Augur, schoenobates, medicus, magus; omnia novit.

Juv. III, 75 sqq.

Et etiam in balneis, ubi alipti foeminae etiam pudenda detergenda tradebant.

Balnea nocte subit; conchas et castra moveri

Nocte jubet; magno gaudet sudare tumultu,

Quum lassata gravi ceciderunt brachia massa,

Callidus et cristae digitos impressit aliptes,

Ac summum dominae femur exclamare coegit.

Juv. VI, 419 sqq.

"Dolosus enim, ait Rigatius, versutusque unctor sciebat dominam suam hujusmodi titillatione et contrectatione gaudere, cujus moechus forsan erat." Variorum annotationes in Juven. loco citato.

Vid. CRISTA, SUMMUM FEMUR.

allex viri: Cinaedus, paedico, virum sibi subandum quaerens. Ab allicere.

"Tunc hic amor audes esse, allex viri?" Plaut. Poenul. V, V, 31.

alludere, alludiare: Veneri praeludere.

"Quando adbibero, alludiabo; tum sum ridiculissimus." Plaut. Stich. II, II, 58.

alter sexus: Foeminae.

...major tamen illa voluptas

Alterius sexus; magis ille extenditur, et mox

Auribus atque oculis concepta urina movetur.

Juv. XI, 166 sqq.

alticincti: Lascivientes, parati ad opus venereum.

"Et praecincti certe altius eramus: imo ego sic jam paria composueram ut, si depugnandum foret, ipse cum Quartilla consisterem, Ascyltos cum ancilla, Giton cum virgine." Petron. Sat.

"Ultimo cinaedus supervenit myrtea subornatus gausapila, cinguloque succinctus, modo extortis nos clunibus cecidit, modo basiis olidissimis inquinavit; donec Quartilla, ballenatiam tenens virgam, alteque succincta, jussit infelicibus dari missionem." Petron. Sat.

altiora tangere: Irrumare.

Quod si tam gravis et molesta poena

Non profecerit, altiora tangam.

Priap. Carm. XXVII, 4 sq.

aluta: Pellis flexilis, mollis: metaphorice vero, pro pene languido.

Ulcus habet, Priami quod tendere possit alutam,

Quodque senem Peliam non sinat esse senem.

Mart. XI, LXI, 3 sq.

alveus: Species labri quo pueri lavabantur, saepe testudineus.

"Nam quum Caesariana familia hoc speciale habuerit, ut parvuli domus ejus in testudineis alveis lavarentur, etc." Capitol. in Claud.

Prisce viri ipse, necnon matronae eodem puerili alveo lavabant. (Vid. Salm. in Capitolin. loco citato.)

alvus: Venter foeminae, ab alere; uterus.

"Ut quam frigidissimus alvus." Accius apud Non. Marc.

...infans genitricis ab alvo

Eripitur ...

Ovid. Met. III, 310 sq.

amare: Absolute pro amore captum esse; et etiam sensu venereo dicebatur. Sic Quintil. in Orat. Amare in matrimonium, id est ad legitimum connubium. Inter amare et diligere eleganter differentiam ponit Catullus.

Dilexi tum te, non tantum ut vulgus amicam,

Sed pater ut gnatos diligit, et generos.

Nunc te cognovi, quare, etsi impensius uror,

Multo ita nae mî tu vilior et levior.

Quî potis est, inquis? Quod amantem injuria talis

Cogit amare magis, sed bene velle minus.

Catull. LXVII, 3 sqq.

Inde:

amare passim: Id est promiscue, sine jure, sine invidia ulloque discrimine; more priscorum aetatis Saturniae.

...ne sint modo rure puellae:

Glans alat, et prisco more bibantur aquae.

Glas aluit veteres, et passim semper amarunt.

Quid nocuit, sulcos non habuisse satos?

Tum quibus adspirat amor, praebebat aperte

Mitis in umbrosa gaudia valle Venus.

Nullus erat custos, nulla exclusura dolentes

Janua; etc.

Tibull. II, III, 71 sqq.

amabilitas: Amor venereus.

"Si amabilitas tibi nostra placet." Plaut. Stich. V, IV, 58.

Sic, apud eumdem:

"...amabilitati animum adjiceret." Poenul. V, IV, 1.

amabo: Interjectio blandientis et amantis, frequentissima apud Plaut., Terent., etc.

amasii: Qui vaga libidine foeminas insectantur. Mulierum vagi proci.

"Audite ac discite nostros quoque antiquiores poetas amasios et venereos fuisse." Aul.-Gell. XIX, 9.

"Nunc ego istos mundulos, urbanos amasios Hoc ictu exponam, atque omnes ejiciam foras." Plaut. Trucul. III, I, 13 sq.

"Miserrimum hodie ego hunc habeo amasium." Plaut. Cas. III, III, 27.

Ab amasso aut amasco, id est amare incipio. (Vid. Diomed. de Qualitate verborum, et Munkerum ad Anton. Metamorphos. 34.)

amasiae, amasiunculae: Puellae Veneri deditae; virorum venatrices.

"Suadeo bonum tuum concoquas milva, et me non facies rigentem, amasiuncula; aliquando experieris cerebrum meum." Petron. Sat.

amasio: Idem ac amasius.

"Festivus hic amasio, mulierem ... gestiebat inscendere." Apul. Met. VII, ubi de asino.

amasiunculi: Contumeliose, amatores nulli ponderis. Gallice des galantinis.

"Videbis populi rixam inter zelotypos et amasiunculos." Petron. Sat.

Et Prudent. peri Stephan. Hymn. X, 182.

amatio: De quacumque venere.

"Tua cum hac amica, cumque amationibus." Plaut. Merc. IV, IV, 54.

"Nimis pene inepta atque odiosa ejus amatio est." Plaut. Rud. apud Non.

amator: Hanc dissimilitudinem constituere Latini inter amantem et amatorem, quod amator fingere possit, dum amans vere amat. (V. Donat. in Andr. Terentii.)

Amator saepissime foedo sensu. (Vid. Plaut., Horat., Terent., etc.)

"Adeo nullum sine amatore vitium est." Senec. Controv. I, 5.

amator sterilis: Qui nil dat pro venere, avarus, aut aere carens.

"Nam quando sterilis est amator a datis, improbus est. Si negat se habere quod det, soli pernoctandum est. Nec satis accipimus, satis quum quod det, non habet. Semper datores novos oportet quaerere." Plaut. Trucul. II, I, 30 sqq.

amatorum sacramenta: Tunc temporis, ut aevo nostro, omnino cassa, lubidrioque habitissima; unde et quasi speciali nomine perjuria dicebantur.

Nec vos aut capiant pendentia brachia collo,

Aut fallat blanda sordida lingua fide.

Et si perque suos fallax juravit ocellos,

Junonemque suam, perque suam Venerem;

Nulla fides inerit: perjuria ridet amantum

Juppiter, et ventos irrita ferre jubet.

Tibull. III, VII, 13 sqq.

Nec jurare time: Veneris perjuria venti

Irrita per terras et freta summa ferunt.

Gratia magna Jovi: vetuit pater ipse valere,

Jurasset cupide quidquid ineptus amor.

Tibull. I, IV, 21 sqq.

Tum jam nulla viro juranti foemina credat,

Nulla viri speret sermones esse fideles;

Qui, dum aliquid cupiens animus praegestit apisci,

Nil metuunt jurare, nihil promittere parcunt:

Sed simul ac cupidae mentis satiata libido est,

Dicta nihil metuere, nihil perjuria curant.

Catull. LIX, 149. sqq.

Juravi quoties rediturum ad limina nunquam,

Quum bene juravi, pes tamen ipse redit.

Tibull. II, VI, 13 sq.

Esse deos credamne? fidem jurata fefellit;

Et facies illi, quae fuit ante, manet.

Ovid. Amor. III, III, 1 sq.

Credebat tamen veterum superstitio, illos aut illas qui deos pejerando laedere ausi essent, aliqua corporis parte mutilari aut debilitari. Unde Horatius:

Ulla si juris tibi pejerati

Poena, Barine, nocuisset unquam;

Dente si nigro fieres, vel uno

Turpior ungui:

Crederem: sed tu simul obligasti

Perfidum votis caput, etc.

Hor. Od. II, VIII, 1 sqq.

amatorculi: Pene adulti; nec venere, nec pecunia fructuosi.

"Nam quum sedulo munditer nos habemus, Vix aegreque amatorculos invenimus." Plaut. Poenul. I, II, 26 sq.

amatrix: Saepissime in malam partem: quae virum appetit, quae venerem ardet et quaerit. Meretrix, scortum.

"Sed adire certum est hanc ad amatricem africam." Plaut. Poenul. V, V, 25.

Carmina fingentem Sappho laudabit amatrix:

Castior haec, et non doctior illa fuit.

Mart. de Theophila, VII, LXIX, 9 sq.

amatrices aquae: Quae ad venerem excitant.

Exutusve puer pennis labentibus? aut qui

Odit amatrices Hermaphroditus aquae.

Mart. X, IV, 5 sq.

Vide eumdem VII, XV.

amatus: Pro catamito.

"Eum Arionem rex Corinthi Periander amicum et amatum habuit." Gell. XVI, 19.

Amatha: Nomen commune novitiarum vestalium, a quadam hujus cognominis, quae prima ad Vestae mysteria capta fuit. (Vid. Carol. Steph. Dict. hist.)

Amathus: Insula maris Aegaei, Veneri sacra. (Plin. V, V, 12) Unde:

Amathuntia: Pro ipsa Venere.

Nam mihi quam dederit duplex Amathuntia curam

Scitis, et in quo me corruerit genere.

Catull. LXIX, 50 sq.

Hic Catullus duplicem dicit Amathuntiam, ex ritu veterum, qui duas statuebant Veneres, alteram ad honestos amores, alteram vero ad libidinem. (Vid. Apul. in Apolog. et verbum VENUS, quae etiam Amathusia dicta est eodem etymo.)

Amazones: Notissimae Scythiae mulieres; bellicosae et ipsae militantes, sed non sine viris degentes, ut nonnulli fabulantur: mares enim non trucidabant, sed tantum mutilabant aut cruribus aut brachiis; ut, si ad militiam invalidi, eo magis ad venerem apti essent, maxime propter otium.

Quum vero ad congressum Amazonas illas hortarentur Scythae, respondens regina Antianira: Optime, ait, optime claudus init. (Vid. Claud. Interpr.)

Inde proverbium de claudicantium salacitate.

ambigenae: De pecoribus.

Haec sunt ambigenae, quae nuptu dispare constant.

Burdonem sonipes generat commixtus asellae;

Mulus ab Arcadicis et equina matre creatus;

Tityrus ex ovibus oritur hircoque parente;

Musinonem capra ex vervegno semine gignit;

Apris atque sue setosus nascitur Ibris;

At lupus et catula formant coeundo lyciscam.

Petron. Pseudepigr. V, 1 sqq.

ambitus: In venere corporum amplexus tenacissimus.

"Jam pluribus osculis collisa labra crepitabant, jam implicitae manus omne genus amoris invenerant. Jam alligata mutuo ambitu corpora, animarumque mixturam fecerunt." Petron. Sat.

Inde:

ambitiosus: Eodem sensu.

Omnes in Damalim putres

Deponent oculos; nec Damalis novo

Divelletur adultero,

Lascivis hederis ambitiosior.

Hor. Od. I, XXXVI, 17 sqq.

ambrones: Turpes, luxuriosi. (Fest. Isidor. Gloss.) Ab Ambronibus, Galliae gentibus, qui, subita inundatione quum sedes suas amisissent, rapto vivere coeperunt errantes, brutarumque more sine lege inter se venerem commiscentes. Inde ambrones dicebantur vitae turpis et luxuriosae viri.

ambrosius: Epitheton rerum quacumque suavitate praeexcellentium, metaphora apud Latinos usitatissima. Sic: ambrosiae dapes (Mart. passim); ambrosiae comae (Virg. Aeneid. I, 43); color ambrosius (Apul. Met. X); ambrosii pedes (Id. ibid. XI); ambrosium corpus (Id. ibid. VIII).

"Ambrosioque sinu puerum complexa ferocem." Claud. de Nupt. Honor. 110.

Sic Galli nunc dicunt, un pied divin, une taille divine. Ab ambrosia, deorum cibo.

Ambrosium gemino potabit ab ubere rorem,

Et vere roseo fiet odore rosa.

Petron. Frag. IV, 3 sq.

ambubaiae: Vocabulum e Syria Romam prolatum. Foeminae tibicinae e grege mimarum et balatronum; et vero plerumque Syriae, bonaeque deae mysteria agentes.

Ambubaiarum collegia, pharmacopolae,

Mendici, mimae, balatrones, hoc genus omne

Moestum ac sollicitum est cantoris morte Tigelli.

Hor. Sat. I, II, 1 sqq.

Raro palam meretricium agebant, propter metum aedilis, cujus albo inscriptae non erant. (Vid. AEDILIS.) Sed inter doctas rerum impudicarum peritissimae ipsae, asotorum comessationibus vocabantur cum scortis et tibicinis.

"Coenitabatque nonnunquam...naumachia praeclusa, vel martio campo, vel circo maximo, inter scortorum totius urbis ambubaiarum ministeria." Suet. in Neron. 27.

ambulare in masculos: De paediconibus.

"Ambulat in masculos, adeo nullum sine amatore vitium est." Senec. Controv. I, 5.

ambulatrix: Mulier tecto suo instabilis, quotidieque vagans, loquelae, et saepe quidem comessationum, et etiam libidinis causa; genus mulierum rei domesticae pernicies.

"Ad coenam ne quod eat, neve ambulatrix fiat." Cat. de Re rustic. c. 143, de uxore villici.

amica: Verbum venereum; pudice tamen accipiebatur quum de foemina ad foeminam; sic et salsa catachresi tribadarum amicae dictabantur, quae sub illis patientes; quod, hac lesbiaca libidine, tribas agens virum simulat.

Ipsarum tribadum tribas, Philaeni,

Recte, quam futuis, vocas amicam.

Mart. VII, LXX, 1 sq.

Amica ergo, quae amata extra conjugium.

"Sive uxor, sive amica est, gravida est e Pamphilio." Terent. Andr. I, III, 10.

Ut nox longa quibus mentitur amica, diesque

Longa videtur opus debentibus, etc.

Hor. Ep. I, I, 20 sq.

Habere amicam nolo, Flacce, subtilem,

Cujus lacertos annuli mei cingant,

Quae clune nudo radat et genu pungat,

Cui serra lumbis, cuspis eminet culo:

Sed idem amicam nolo mille librarum.

Carnarius sum, pinguiarius non sum.

Mart. XI, CI, 1 sqq.

Militis in galea nidum fecere columbae.

Adparet Marti quam sit amica Venus.

Petron. Frag.

amica manus: Manus agens in solitaria venere.

Pontice, quod nunquam futuis, sed pellice laeva

Uteris, et veneri servit amica manus.

......

Ipsam crede tibi naturam dicere rerum:

Istud quod digitis, Pontice, perdis, homo est.

Mart. IX, XLI, 1 sqq.

Turpe quidem factu; sed ne tentigine rumpar,

Falce manu posita, fiet amica manus.

Priap. Carm. XXXIII, 5 sq.

amicarius: Qui amicam habet. (Diomed. Grammat.) Et etiam qui amicas amatoribus conciliat. (Petron. Sat.)

amicosus: Qui multas habet amicas (Diomed. Gram.)

amictorium: Pectoris indumentum muliebre.

Mammosam metuo; tenerae me trade puellae,

Ut possint niveo pectore lina frui.

Mart. XIV, CXLVII, 1 sq.

amicula: Diminutivus ab amica.

"Uxore haud contentus una, concubinis, pellicibus, amiculis delectatus." Arnob. 4 de Jove.

"Cum eo Terracinae de amicula rixatus." Cic. de Orat. 2.

amiculum: Meretricum pallium, ex lino confectum, quo,

"Apud veteres, matronae in adulterio deprehensae induebantur; ut in tali amiculo, potius quam in stola, polluerent pudicitiam." Isidor., Orig. XIX, 25.

Ammon: Deus generationis et fecunditatis apud Aegyptios. Colebatur Romae tanquam naturae conservator. (Vid. Pamphil. V, p. 494, et De la Chausse, de Manibus, tab. 13.)

amoenitas: Verbum venereum. Sic in blanditiis:

"Uxor mea, meaque amoenitas, quid tu agis?" Plaut. Cas. II, III, 13.

Et de corporis venustate:

"...profecto, Amoenitates omnium venerum atque venustatum affero." Plaut. Stich. II, I, 4 sq.

Vide eumdem, Menaech. II, III, 5.

amomum: Frutex odorifer, cujus succo unguentum conficiebatur. Pro quolibet odoramine a Latinis positum. Inter Romanorum mollitias.

Si sapis, assyrio semper tibi crinis amomo

Splendeat, et cingant florea serta caput.

Mart. VIII, LXXVII, 3 sq.

Vide eumdem, XII, XVII, 7.

Largiter et etiam mortuorum corpora unguentis lutabantur.

...tandemque beatulus alto

Compositus lecto, crassisque lutatus amomis

In portam rigidos calces extendit.

Pers. III, 103.

amor:

"Cupido et amor idem significare videntur, et est diversitas. Cupido enim inconsideratae est necessitatis: amor judicii." Non. Marc. ad Plaut. Curcul. I, I, 3.

"Cupido te conficit, anne amor?" Plaut. Fragm. Bacch. 13.

"Discrevit (Plautus) et vim ejusdem diversitatis expressit, dicens: Quo Venus Cupidoque imperat, suadetque amor." Non. Marc. Nonnull. dict. in significato differentiae.

amor confessus: Publicus, de illicita venere.

Idaeo qualis fudit de vertice flores

Terra parens, quum se confesso junxit amori

Juppiter, et toto concepit pectore flammas.

Petron. Sat.

Sin confessus amor noto te macerat igne.

Virg. Ciris, vers. 244.

amor ingenuus: Qui adolescentem bene natum decet. Talis est quem his verbis Phaedronio praecipit Palinurus servus in Plauti Curculione:

"Ita tuum conferto amorem semper, si sapis, Ne id quod ames, populus si sciat, tibi sit probro. Semper curato ne sis intestabilis: Quod amas, amato testibus praesentibus." Plaut. Curcul. I, II, 28 sqq.

Et paulo post:

"Dum tete abstineas nupta, vidua, virgine, Juventute, et pueris liberis, ama quid lubet."

...non alia bibam

Mercede: quae te cumque domat Venus,

Non erubescendis adurit

Ignibus, ingenuoque semper

Amore peccas.

Hor. Od. XXVII, 13 sqq.

amor peregrinus: Extraneus, in alium quam jam amatum; in novum adventorem.

"Imo, inquam, rogo ne fastidias hominem peregrinum inter cultores admittere; invenies religiosum, si te adorari permisseris." Petron. Sat.

"Diu vocem neuter invenit; nam puer etiam singultibus crebris amabile pectus quassaverat. O facinus, inquam, indignum! quod amo te quamvis relictus; et in hoc pectore quum vulnus ingens fuerit, cicatrix non est. Quid dicis peregrini amoris concessio? Dignus hac injuria fui?" Petron. Sat.

amori litare: Concubare.

"Commodum novis amplexibus amori rudi litabant; commodum prima stipendia Veneri militabant novi et nudi milites." Apul. Met. IX.

amores: Pro amica: frequentissimum in colloquiis eroticis.

"...ibo hinc intro nunc jam Ad amores meos: et sensi, hinc sonitum fecerunt fores." Plaut. Mil. IV, VIII, 66 sq.

Et etiam pro catamitis et pusionibus.

"Manumisit emptos suos amores Philolaches, Omnemque absente rem suo absumit patre." Plaut. Mostell. arg. 1 sq.

amores: De re ipsa, metonymia de causa ad effectum.

Sed castos docet et pios amores,

Lusus, delicias, facetiasque.

Mart. X, XXXV, 8 sq.

Haec primum juvenum lascivos lusit amores.

Idem, XIV, CLXXXV, 1.

Amores: Veneris alati filii. Vid. ANTEROS.

O blandos oculos et inficetos,

Et quadam propria nota loquaces:

Illic et Venus, et leves Amores,

Atque ipsa in medio sedet Voluptas.

Alcim. in Erron. vener.

Tres Amores totidemque Veneres enumerat Cicero. (Lib. III de Natura deorum.)

amorum bona omina: Amasiorum fatua auguria.

1° Ex foliis complosis; quum grandes eorum fragor et sonitus.

Neque telephium manu complosum fragorem reddidit;

Sed emarcuit ad tenerum cubitum,

Me experiente an tibi carus essem.

Theocrit. Eidyll. III, 29 sqq.

2° Ex crepitu lauri prunis positae. (Pollux. IV, 7.)

3° Ex pomorum seminibus; digitis primoribus velut ejaculatis, si triclinii lacunar aut cameram attigissent, bene, sin minus, male de suis amoribus augurabantur. Vid. Poll. IX, 8.

Quid? quum Picenis excerpens semina pomis,

Gaudes, si cameram percusti forte, etc.

Hor. Sat. II, III, 272 sq.

4° Ex foliis papaveris. (Porphyr. apud Euseb. Praep. evang. III, II.)

5° Ex rosarum petalis super aversam manum altera manu concussis. (Anacr. Od. LIII.)

6° Ex talorum jactu:

"AR. Jace, pater, talos, ut porro nos jaciamus. DE. Maxume. Te Philenium mihi, atque uxori mortem: hoc venerium est. Pueri plaudite, et mihi ob jactum cantharo mulsum date." Plaut. Asin. V, II. 54 sqq.

Jactus enim Veneris felix habebatur. Talis dicebatur, quum quatuor tali simul jacti, dissimiliter cecidissent.

amorabundus, amorabunda: Amoribus deditus, dedita.

"In lacu Averno mulierem amantem, verbo inusitatius facto amorabundam dixit." Gell. II, 5.

amplecti: Valde amare. (Dolet.) Unde:

amplexus (-us): De concubitu venereo.

"Ego adhuc servo nunquam succubui; nec hoc dii sinant, ut amplexus meos in crucem mittam. Viderint matronae, quae flagellorum vestigia osculantur." Petron. Sat.

"Sume ergo amplexum si placet." "Indormuit alienis amplexibus, oblitus juris humani. Idem. Ibid.

Primos passa toros, et adhuc placanda marito,

Merserat in nitidos se Cleopatra lacus,

Dum fugit amplexus; sed prodiditunda latentem:

Lucebat totis quum tegeretur aquis.

Mart. IV, XXII, 1 sqq.

Quam vario amplexu mutamus brachia, quantum

Oscula sunt labris nostra morata tuis.

Propert. II, XVI, 9 sq.

Inter gannitus, et subantis voculas,

Carpant papillas, atque amplexus intiment.

Apul. Ἀνεχόμενος, 14 sq.

Anadyomene: Mere graecum, emergens; inter Apellis opera. Pictura Veneris mari emergentis, quam moriens Apelles imperfectam reliquit, nullusque repertus est qui vellet absolvere. Hanc Augustus dicavit in delubro patris Caesaris. Consenuit tandem haec tabula carie; aliamque pro ea Nero principatu substituit suo. Dorothei manu. (Vide Artemidorum, lib. II; Plutarch. etc.; Plin. libro XXXV.)

Emersam pelagi nuper genitalibus undis

Cyprin, Apellei cerne laboris opus:

Ut complexa manu madidos salis aequore crines

Humidulis spumas stringit, utraque comis.

Auson. Epigr., CIV, 1 sqq.

Anaitis: Dea apud Lydos et Armenios culta, hoc more condito, ut vel nobilitate praestantes sacro numinis ministerio dedicent filias, quae inibi corporis pudicitia in vulgus data, et, velut inde augustiores factae, mox traduntur viris, nemine non conjugii id genus alacriter admittente. Sacra ejus, quotannis, solemniter festivissimeque celebrabantur. (V. Plin. XXXIII, 4; Hermod. in Plin.; Strab. V, 11 et 12.)

anaticula: Diminutivus ab anate: inter blanditias.

"Dic igitur me anaticulam, columbam vel catellum." Plaut. Asin. III, III, 203.

Anatis: Diana apud Persas. Ecbatanis fuit ejus templum, quo sacerdotes, procul a virili contagio, in perpetua virginitate degebant. (Alex. ab Alex. V, 12.) Antiquissima ergo a sacerdotibus virginitatis vota.

anciae: Cincinni dependentes prope auriculas. Isid.

ancilla: Mulier serva. Ancillae primum sic dictae ab Anco Martio, quarto Romanorum rege, quod is bello magnum foeminarum ceperit. (Festus.)

Sine nota posse ancillas adamari putabant antiqui.

Ne sit ancillae tibi amor pudori,

Xanthia Phoceu; prius insolentem

Serva Briseis niveo colore

Movit Achillem.

Hor. Od. II, IV, 1 sqq.

Ingenuam malo; sed si tamen illa negetur,

Libertina mihi proxima conditio est:

Extrema est ancilla loco; sed vincet utramque,

Si facie nobis haec erit ingenua.

Mart. III, XXXIII, 1 sqq.

Sed non in matrimonium ducere licitum erat, imprimis ingenuo et proceri; quod indubitate patet ex Suetonio:

"Acten[TR3] libertam paulum abfuit, quin justo matrimonio sibi conjungeret, submissis consularibus viris qui regio genere ortam pejerarent." Suet. in Neron. 38.

Saepe matronarum consciae ancillae, nec non libidinibus adjutrices.

"Procedentibus deinde longius logis, rogavi ancillam, ut in platanona produceret dominam. Placuit puellae consilium: itaque collegit altius tunicam, flexitque se in eum daphnona qui ambulationi haerebat; nec diu morata, dominam producit e latebris." Petron. Sat.

Tabellas furtim amasiis portabant.

Conscia quum possit scriptas portare tabellas,

Quas tegat in tepido fascia lata sinu.

Ovid. Art. Amat. III, 621 sq.

Sed quoniam, quamvis vittae careatis honore,

Est vobis vestros fallere cura viros:

Ancillae puerive manus ferat apta tabellas.

Ovid. Art. Amat., III, 483 sqq.

Lena vetat miserum Phryne, furtimque tabellas

Occulto portans itque reditque sinu.

Tibull. II, VII, 45 sq.

Ancillae, ut aevo nostro, persaepissime amasiis suis dominorum secreta provulgabant.

"Jam scies omnem domus nostrae statum; jam scies dominae meae miranda secreta." Apul. Met. III.

Tunc neque te prodet communi obnoxia culpae,

Factaque erant dominae dictaque nota tibi.

Ovid. Art. Amat. I, 395 sq. ubi de Ancilla.

Et etiam ancillae maritorum dictabantur uxores.

"Et nos quae majores sumus, maritis advenis ancillae deditae, extorres lare et patria degemus." Apul. Met. V.

"Primum enim nuptiarum ritus fuerat, quod se maritus et uxor invicem emebant, ne videretur ancilla uxor." Isidor. Orig. IV, 24.

"Ex quo illas tabulas quae matrimoniales vocantur, recitari audissent, tanquam instrumenta quibus ancillae factae essent." Augustin. Confess. III, 9.

ancillarum festum: Vid. Caprotina sacra.

ancilla: Convicium in viros servilis et effoeminati ingenii.

"Gallus Antipater ancilla; bonorum et historicorum dehonestamentum." Treb. Poll. in Claud. 5.

Vid. Fustid. apud Sallust. Frag. I, 131.

ancillari: Eodem sensu.

"Verum enim dotibus deliniti, ultro etiam uxoribus ancillantur." Titinnius, apud Non. Marc.

ancillariolus: Ancillarum amator. Sic et contemptim vocabant Romani eos qui id humilis et sordidae veneris genus sectabantur.

"Si quis nulla se amica fecit insignem, nec aliena uxori aemulum, hunc matronae humilem, et sordidae libidinis, et ancillariolum appellant." Senec. de Benef. I, 9.

Ancillariolum tua te vocat uxor, et ipsa

Lecticariola est; estis, Alauda, pares.

Mart. XII, LVIII, 1 sq.

ancillaris: Quod ad ancillas pertinet.

"Ancillari sordidoque artificio, regiae virgines, ut tonstriculae, tondebant barbam." Cic. Tusc. V, 58.

ancillula: Diminutive: ancilla parvula.

"Nonne ubi mihi dixisti cupere te ex Aethiopia ancillulam." Terent. Eunuch. I, II, 85.

ancuba: Pro SUCCUBA. (Isidor. gloss.) Adultera, concubina.

Anculi, Anculae: Dii deaeque mancipiorum. (Fest.) Quotannis, festo publico, supplicabantur ab ancillarum grege, solatium servitutis rogante, necnon dominarum rarissimam mansuetudinem. Vid. DOMINA; ORNATRIX. De his numinibus, vid. Ros. Ant. rom. 2.

ancunnuentae: Mulieres sic dictae tempore quo menstrua fluunt. A verbo cunire. (Fest.)

androgyni: Mere graecum: Graecis enim vir, ἀνὴρ, cujus nominis casus ἀνδρός; mulier vero, γυνή. Hermaphroditi.

"Gignuntur homines utriusque sexus, quos hermaphroditos vocamus, olim androgynas et in prodigiis habitos; nunc in deliciis." Gell. IX, 4.

"Quid ortus androgyni? nonne fatale quoddam monstrum?" Cic. de Divin. I, XCVIII, 43.

De androgynis fabulae innumerae apud antiquos; sic populos africos notarunt utriusque naturae et inter se vicibus coeuntes; dextra mamma viri, et laeva mulieres. (Plin. VII, II, 28.)

Re vera androgyni nil nisi phantasmata. Ab antiquissima doctrina, quatuor eorum species: in viris tres; mulieribus una tantum.

Si quidem in viris: 1° quum in perinaeo hirsuta ruga pudendi muliebris faciem praebet; 2° quum simili hirsuto sulculo intermedium coleorum afficitur; 3° tandem, ut ex vero meatu, quum urina e scroto profunditur, quod visum aevo nostro.

4° Mulieribus, quum ultra modum eminens murtum, et in balanum evadens, penem effingit; ut nuper vidimus Lutetiae Parisiorum.

Caeterum, ambigui illi uno sexu tantum ad generandum habiles; ad libidinem vero utroque potiuntur, praesertim tribades.

Maximu' si argenti sexcentum ac mille relinquit

Imberbi androgyni barbato maechocinaedo.

Lucil. Frag. XXX, 19.

Androgynum inter utrum, nec utrumque, et utrinque remotum.

Lucret. V, 836.

Vid. Annotatores in Lucret. et Ulpian. ad Sab. l. I.

"Sinuessae natum, ambiguo inter marem et foeminam sexu infantem. Quos androgynos, vulgus..." Tit.-Liv. VII, de Bell. punic.

androgyni: De illis qui muliebria patiebantur.

Nolo tamen veteris documenta arcessere famae:

Ecce ego sum factus foemina de puero.

Auson. Epigr. LXVIII, 15 sq.

anethum: Inter herbas veneficas ad usum incantatricum.

"Anethi modicum, cum lauri foliis mixtum, rore fontano datur lavacrum et poculum." Apul. Met. III.

Angerona: Dea silentii, cui sacrificabatur ad diem XII kalend. januarii. Simulachrum ejus in ara Volupiae collocatum erat, significando voluptatis angores patientia et silentio saepissime sublevari. Vid. Plin. III, 5; Macrob. Saturn. I, 10.

anguis: Pro pene languido.

Licebit aeger, angue lentior,

Tereris usque, donec, ah! miser, miser,

Triplexque, quadruplexque compleas specum.

Priap. Carm. LXXXIII, 33 sq.

Talis enim anguis gradiens. Jam Aristophanes in concionatricibus, ὄφιν posuerat pro pudendo remisso.

anilitas: (Catull.) Anilis aetas. (Columell. II, 1, 2.) Senectus, non foeminarum peculiariter, ut interpretantur multi, sed cujuscumque sexus, et etiam de rebus inanimatis. Eadem compositione virilitas (Mart.) et juvenilitas. (Varr. Eudaemon.)

Hujus aetatis tremulam vocem tremulis verbis lepide fingit Catullus.

Usque dum tremulum movens

Cana tempus anilitas

Omnia omnibus annuit.

Catull. LVI, 161 sqq.

anniversarium nuptiarum: Apud Romanos religiose celebrabatur, ausipce Mercurio.

Hunc semper Norbana diem cum conjuge Caro Laeta colat, primis quo coiere toris. Mart. VII, LXXIII, 7 sq.

annulus: Annulorum origo, teste Plinio, e Graecia fuit: sera tamen; nam iliacis temporibus nulla illorum mentio. Signandi causa dicuntur inventi, singuli vero, et ferrei. Sed, augescente luxu, aureos sumpserunt senatores et equites, nulli alio tamen permissos; unde jus annuli, legibus romanis.

Postea tamen, aureo donati sunt liberti; sed nunquam servi. Ancillis aureos possidere licebat, sed in peculio tantum, gestandi digitis manente interdicto. Inde, aureum promittere pro manumissionem polliceri.

"Si effexis, soleas tibi dabo, et annulum in digito aureum et bona plurima." Plaut. Casin. III. V, 63 sq.

Primo, unus tantum annulus ad sinistrae manus digitum minimo proximum. (Gell. X, 10.) Tres Horatius saeculo suo ponit.

Cum tribus annellis, modo laeva Priscus inani,

Vixit inaequalis, etc.

Hor. Sat. II, VII, 9 sq.

Sed, crescente hujus generis luxuria, dempto medio digito, reliquos omnes ostendit sua aetate Plinius onerari solere: ac privatim etiam articulos minoribus aliis, ita ut uni minimo tres saepe congererentur. Certe Lucianus, dialogo qui Gallus inscribitur, divitis cujusdam manum annulis sexdecim onustam depingit.

Per cujus digitos currit levis annulus omnes.

Mart. V, LXI, 5.

In luctu annulos deponebant Romani et Romanae. (Dio. l. XL; Xiphilinus in Epit. Commod.)

"Quid aliud in luctu quam purpuram atque aurum deponunt? quid quum eluxerunt, sumunt?" Tit.-Liv. XXIV

Sponsae, die nuptiarum, annulus a sponso mittebatur.

Conventum tamen et pactum, et sponsalia nostra

Tempestate paras, jamque a tonsore magistro

Pecteris, et digito pignus fortasse dedisti.

Juv. VI, 25 sq.

Erant autem et aestivi annuli, id est pondere leviores. Crispini, apud Juvenalem, carpitur illa tunc temporis adhuc inaudita mollities.

Quum pars Niliacae plebis, quum verna Canopi

Crispinus, Tyrias humero revocante lacernas,

Ventilet aestivum digitis sudantibus aurum,

Ne sufferre queat majoris pondera gemmae,

Difficile est satyram non scribere.

Juv. I, 26 sqq.

Dilectorum imagines annulis portabant antiqui, pala insertas loco lapilli.

"Nec tamen Epicurum licet oblivisci, si cupiam: cujus imaginem, non solum in tabulis nostri familiares, sed etiam in poculis et in annellis habebant." Tull. de Finib. bon. et mal. ex Non. Marc. de Honestis.

annulus pronubus: Quo sponsae digitum vir oppignerare consueverat. Vid. Cael. Rhod. VI, 12, et Gassendi in vita Peirescii.

annulus: Pro interfemineo muliebri. Vid. DIGITUS.

anser: Verecundus antiquis habebatur, teste Plinio, I. X, 20, quo loco pariter de pavone; sed postea in obscena verba conversus. Priapo enim sacri erant anseres; interiori templo diversabantur.

"Occidisti Priapi delicias, anserem omnibus matronis acceptissimum." Petron. Sat.

Anser: Poeta eroticus; de quo Ovidius:

Cinna quoque his comes est, Cinnaque procacior Anser.

Ovid. Trist. II, 435.

anser: Pro scorto. (Artemidorus, II, LXXIII, et IV, LXXXV.)

antecoenium: Praeludia rei venereae.

"Gladiatoriae veneris antecoenia." Apul. Met. I.

Vid. PROMULSIS.

Anteros: Filius Veneris et Martis, cujus meminit Cicero de Natura deorum, 3, et Pausan. I. Dicit Porphyrius Eroten et Anteroten eadem matre, sed non eodem partu natos. Nam, ait, quum priorem filium (Eroten) mater Venus parum crescere animadverteret, Themin consuluit, quae respondit priori illi Cupidini alterum esse necessarium; cui consilio adhaerens Venus, Anteroten genuit.

Sed, vix illo edito, primaevus Eros crescere coepit, et alas explicare, et quoties adesset Anteros, procerior etiam formosiorque videri. Qua venustissima fabula nos docent antiqui nullum esse felicem amorem, nisi mutuum.

anteventulae: Comae ante frontem dependentes.

"Et discerptae comae semicanae, sordentes inspersu cineris, plerumque ejus anteventulae contegebant faciem." Apul. Met. IX.

antiae: Capilli muliebres in frontem demissi. (Fest., Lubin.)

anus (ani): Podex; gallice le fondement.

"Profert Enothea scorteum fascinum, quod ut oleo et minuto pipere atque urticae trito circumdedit semine, paulatim coepit inserere ano meo." Petron. Sat.

anus (-us): Gallice une vieille. Plerumque magicae anus, de quibus insignis locus apud Laertium in Dione, ubi anus ejusmodi ministerio functa describitur.

Ipseque ter circum lustravi sulphure puro,

Carmine quum magico praecinuisset anus.

Tibull. I, V, 11 sq.

Num te carminibus, num te pallentibus herbis,

Devovit tacito tempore noctis anus.

Tibull. I, VIII, 17 sq.

Jam jam efficaci do manus scientiae

Supplex, et oro regna per Proserpinae,

Per et Dianae non movenda numina,

Per atque libros carminum valentium

Refixa coelo devocare sidera;

Canidia, parce vocibus tandem sacris,

Citumque retro solve, solve turbinem.

Hor. Epod. XVII, 1 sq.

Turbine intelligendum est speciale carmen, quo mens veluti in gyrum agi videatur; maleficii antiquissimi species, qua ad amorem incitabant illae anus. Antiq. interpret.

Magiae praeerat Diana, id est luna; unde magica sacra fere semper nocturna.

...O rebus meis

Non infideles arbitrae

Nox et Diana, quae silentium regis,

Arcana quum fiunt sacra,

Nunc, nunc, adeste.

Hor. Epod. V, 49 sqq.

anicula: Contemptim, de anu abjectissima.

"Aniculae minime suspiciosae purgat se." Cic. pro Flac. et Tusc. 2.

"Aniculae, quamvis solutae mero ac libidine essent, eamdem viam tentant, et per aliquot vicos secutae fugientem, etc." Petron. Sat.

apator: Sine patre. (Tertull. de Praescript. c. 53) Inde pro spurio, quum pater ejus sit ignotus. (Plut. in Problem. et Instit. de Nupt. §. 12.)

apella: Recutitus, circumcisus. Cujusdam Judaei nomen ab Horatio, suo more, fictum a pelle, aut tegumine balani.

Dum, flamma sine, thura liquescere limine sacro

Persuadere cupit; credat Judaeus Apella.

Hor. Sat. I, V, 99 sq.

Aphrodita, Ἀφροδίτη: Cognomen Veneris, ab ἀφρὸς, spuma, non maris tamen, sed mentulae, teste Aristotel. de Generat. animant.

"Nam genitura spuma est; spuma autem alba est; quod nec antiquos homines latuit; namque deam quae rei venereae praeest ab ea ipsa facultate Aphroditen nominarunt." Cael. Rhod. XVI, 15.

Aeneadum genitrix, vicino nomen aprili

Dat Venus: est Marti namque Aphrodita comes.

Auson. Distich. de mensib. 7 sq.

Aphrodisia: Festa Veneris, quae quotannis solemniter peragebantur.

"Die festo celebri nobilique, Aphrodisiis." Plaut. Poenul. III, V, 13.

"Ego in aedem Veneris eo, nisi quid vis, Milphio; Aphrodisia hodie sunt." Id. Ibid. I, I, 62 sq.

Cuilibet puellae, in templo monetam offerenti, reddebatur phallus cum mensura salis. (Arnob. V, Clem. Alex in Protreptico.).

Inde recentiorum

aphrodisiaca: Res quae ad venerem impellunt.

"Sensum vero excitant nepeta, thymum, satureia, hyssopum; praecipueque pulegium, ruta, cepa." Cels. Medicin. II, 52.

Nasturtium et abrotonum.

"Nasturtii succum cum abrotono miscet, perfusisque inguinibus meis, viridis urticae fascem comprehendit." Petron. Sat.

Erucae, bulbi.

Stare, Luperce, tibi jampridem mentula desit:

Luctaris demens tu tamen arrigere.

Sed nihil erucae faciunt, bulbique salaces,

Improba nec prosunt jam satureia tibi.

Mart. III, LXXV, 1 sqq.

apocopus: Exsecutus, spado. Ab ἀπὸ et χόπτω. (Vid. Coel. Rhod. IV, 7.)

"In octavo ab horoscopo loco, Mercurius cum Venere, si vespertini ambo, inefficaces et apocopos reddent, et qui nil agere possint." Firm. XIII, 14.

apolaustus: Mere graecum. Voluptatibus inserviens.

"Habuit et Agrippam histrionem, quem apolaustum nominavit." Capitolin. in Vero.

"Juvenes omnino ad voluptatem propensiores pernoscuntur: suntque imprimis apolausti, id est, gaudentes, voluptuariique, quoniam eorum praecipue augescit corpus, etc." Cael. Rhod. IX, 14.

Vid. Lamprid. in Commod.

Apostrophia: Cognomen Veneris, a στρέφω, verto. Sic a Cadmo cognominata, ut ab omnibus spurcis artibus avocaretur, obscenaque libidine ac concupiscentiis averteretur. (Pausan. libb. I et IX.) Eadem est ac Venus pudica Romanorum.

appellare: Ad stuprum blanda oratione allicere.

"Aliud est appellare, aliud adsectari. Appellare est blanda oratione alterius pudicitiam attentare. Adsectatur, qui tacitus frequenter sequitur." Ulp. XV, de Injuriis et famosis libellis.

appetere: Valde petere, cupere. Inde

appetitus (-us):

"Libidinem et appetitum, vel aemulationem, etiam honestae rei possumus dicere, ut sit libido omne quod libuerit." Non. Marc. de Impropriis.

appetones: Qui valde appetunt. (Non. Marc. de Honest.)

"Alienum appetonibus, viae perditae diverticula sequi." Lab. de Virgine, ex Non. Marc.

applicior nexus: Intimus.

"Spinam prehendens meam, appliciore nexu inhaerebat." Apul. Met. X.

apricus: Proprie soli expositus; unde aprici dicti erant senes qui, ut nunc, ad apricationem ire solebant diebus hibernis, et illic acta tempora laudare, consequens aevum distringentes.

Corporis exigui, praecanum, solibus aptum.

Hor. Epist. I, XX, 24.

...Vigila, et cicer ingere large

Rixanti populo, nostra ut floralia possint

Aprici meminisse senes.

Pers. V, 177 sqq.

Sed erat altera insolatio mollium et effoeminatorum, qui, nudi ad solem, dropacistis levandum et unguentariis unguendum corpus propudiosi tradebant.

I, precor, et totos avida cute combibe soles:

Quam formosus eris...!

Mart. X, XII, 7 sq.

At si unctus cesses, et figas in cute solem,

Est prope te ignotus cubito qui tangat, et acre

Despuat in mores; penemque, arcanaque lumbi

Runcantem, populo marcentes pandere vulvas.

Pers. IV, 33 sqq.

Vid. eumdem, ibid. 17 sq.

Aprilis: Romanorum secundus mensis, Veneri dedicatus, tanquam Aeneae matri. Verisimiliter quasi aphrilis, ab Aphrodita.

Non ergo saltem dici potuit aprilis ab aperiendo, ut notant Macrobius et alii, et eo quod tunc arbores se in germen aperire incipiant. Nam, fine februarii, jam Romae virent et arva segetibus, et prata herbis, et foliis arbores pleraeque.

aptare: Specialiter de cultu et ornatu. Sic Virgil. Danaumque insignia nobis Aptemus, etc. Aeneid. II, 339 sq.

Ista haec persuadet facies, auroque lacertos

Vinciat, et tyrio prodeat apta sinu.

Tibull. I, IX, 69 sq.

aquae fons, puteus: Saepissime de re venerea in Sacris Literis.

"Ex eodem puteo, ex eadem matre." Isai. LII.

"Bibe aquam de cisterna tua, et fluenta putei tui." Salom. Proverb. V, 15.

aquam petere, sumere: Pro vesicam exonerare, mingere; nam Romani, ut jam diximus verbo ABLUERE, solutis hujus generis naturae debitis, se accurate lavabant.

"Trimalchio, lautissimus homo, digitos concrepuit: ad quod signum matellam spado ludenti supposuit. Exonerata ille vesica, aquam poposcit ad manus, digitosque paululum adspersos in capite pueri tersit." Petron. Sat.

Scilicet obstabit custos ne scribere possis,

Sumendae detur quum tibi tempus aquae.

Ovid. Art. Am. III, 619 sq.

Simili, sed obscenissimo sensu, aquam sumere pro irrumari, ob oris usitatam lotionem, post hanc foeditatem.

Vade per has vites; quarum si carpseris uvas,

Quam sumas aliter, hospes, habebis aquam.

Priap. Carm. XXX, 1 sq.

aquarii: Lixae. (Porteurs d'eau.) Geruli domibus aquam gestantes pretio constituto, virosarum annuum admissarii.

Illa jubet sumpto juvenem properare cucullo.

Si nihil est, servis incurritur; abstuleris spem

Servorum, veniet conductus aquarius.

Juv. VI, 330 sq.

"Aggerundaque aqua sunt viri duo defessi." Plaut. Poenul. I, II, 14.

aquarioli: Aquam ministrantes in lupanaribus.

"Mulierum impudicarum sordidi asseclae." Fest.

Lenonum officio fungebantur, conditionesque meretricibus conciliabant.

"Hisce auditis, exercebatur aquariolus iste uxoris suae; ita ira extumuit, ita exarsit furore, ut in foeminam sanctissimam et pudicissimam, praesente filio ejus, digna cubiculo suo diceret." Tertull. Apolog. 43.

Vide Dacerium in Festo.

Aquariolos etiam suos habebant et vaga scorta meretriculaeque, qui vilissimis foeminis et in publicum prodeuntibus aquam sine ullo pudore circumferebant. De hoc officio sic Frontinus:

"Martiam (aquam) splendore et rigore gratissimam balneis ac fullonicis, et relatu quoque foedis ministeriis deprehendi servientem." Front. de Aquaeductu.

Ab aquariorum et aquariolorum lenocinio, factum est verbum nuptum:

aquaculare: Lenocinari, conciliare. (Lexic. vet.; Turneb. I, XIV, 2.)

Arabia: Celeberrima apud Romanos, unguentis et fruticibus aromaticis.

Urantur pia thura focis; urantur odores

Quos tener e terra divite mittit Arabs.

Tibull. II, II, 3 sq.

Non arabo noster rore capillus olet.

Ovid. epist. Saph. ad Phaon. 76.

Vid. Virg. Georg.; Plaut. passim, etc.

"Vel nunc guttis arabicis obunctus, et pectinis arguti dente tenui discriminatus." Apul. Met. I.

araneosus: Neglectus, sordidus, ad similitudinem barathri araneis obsessi. Frequentissima cavillatio apud poetas:

Rugosiorem quum geras stola frontem,

Et aranearum cassibus pares mammas.

Mart. III, XCIII, 4 sq.

...inter atra cujus inguina,

Vagaque pelle, tectus inguinam gelu

Araneosus obsidet fores situs.

Priap. Carm. LXXXIV, 28 sqq.

arare: Frequentissima rei rusticae vocabulorum ad rem veneream translatio. Sic in Sacris Literis.

"Si non arassetis in vitula mea, etc." Jud. XIV, 18.

"Ille opere foris faciendo lassus noctu advenit: Fundum alienum arat, incultum familiarem deserit." Plaut. Asin. V, II, 23 sq.

Arentque sulcos molli in arvo venerio.

Apul. Ἀνεχόμενος, 16.

arbilla: Foeda pinguedo corporis. (Fest.)

arcum tendere: Arrigere.

"Ubi primam sagittam saevi Cupidinis in ima praecordia mea delapsam excepi, arcum meum et ipse vigore tetendi." Apul. Met. II.

Astra igitur mea mens arcum dum tendit in illa,

Ex imo ad summam viva sagitta volat.

Petron. Epigr. III, ubi de mentula.

ardere, ardescere: Peculiariter de venere.

Nec simili venere ardescunt, nec moribus unis

Conveniunt, nec sunt eadem jucunda per artus.

Lucret. V, 897.

Donec non aliam magis

Arsisti, neque erat Lydia post Chloen.

Horat. Od. III, IX, 5 sq.

Formosum pastor Corydon ardebat Alexim.

Virg. Eclog. II, 1.

aretalogus: Mere graecum, ἀρεταλογὸς: e familia scurrarum et acroamatum. Genus philosophorum fere cynicorum, qui convivia beatorum frequentabant, saturosque Romanos, disputationibus de virtute et visio oblectabant.

"Nam et ad communionem sermonis tacentes provocabat, et aut acroamata, aut etiam triviales e circo ludios interponebat, ac frequentissime aretalogos." Suet. Aug. 74.

...bilem aut risum fortasse quibusdam

Moverat et mendax aretalogus.

Juv. XV, 16 sq.

argumenta viri: Liberi; eo sensu quod pueri patrum virilitatem testantur.

Nullum ergo meritum est, ingrate aut perfide, nullum,

Quod tibi filiolus, vel filia nascitur ex me?

Tollis enim, et libris actorum spargere gaudes

Argumenta viri.

Juv. IX, 82 sqq.

argutatio lecti: Clangor lecti, concubantium succussibus leviter crepantis, et quasi ingemiscentis. Nam proprio sensu argutatio est tenuis sonus. Sic Virgilius argutam ilicem dicit, et argutum nemus.

Sertisque atque syrio fragrans olivo

Pulvinusque, peraeque et hic et illic,

Attritus, tremulique quassa lecti

Argutatio; inambulatioque.

Catull. IV, 8 sqq.

Arimphaei: Populi Scythiae, prope Riphaeos montes, insignes moribus pudicis et placidissimis. Detonsos capillos gestabant et mares et foeminae; unde:

"Arimphaeus capillus juxta foeminis virisque in probo existimatur." Plin. VI, 13.

Aristides: Poeta milesius, qui scripsit de luxuria deliciisque patriae suae. Unde Libri milesii, quorum Plutarch. in Crass. et Lucian. in Amm. Politian. Miscellan. 16. Vid. MILESIUS SERMO.

Junxit Aristides milesia crimina secum.

Ovid. Trist. II, 413.

Aristippus: Cyrenaeus, Socratis auditor, qui primus quaestu philosophatus est. Idem est quem Diogenes canem regium appellabat, quod Dionysio adularetur ventris gratia. Dicebat enim lautiorem victum nulli impedimento esse ad bene vivendum. Voluptate sapientiam metiebatur, opposite Stoicis. Quod lepide redarguit Horatius.

Nunc agilis fio, et mersor civilibus undis,

Virtutis vero custos, rigidusque satelles:

Nunc in Aristippi furtim praecepta relabor,

Et mihi res, non me rebus, subjungere conor.

Hor. Ep. I, I 16 sqq.

Inde Cyrenaici dicebantur azoti et voluptuosi.

arma (-orum): Pro hasta virili.

Et, quamvis duplici correptum ardore juberent,

Hac Amor, hac Liber, durus uterque deus,

Subjecto leviter positam tentare lacerto,

Osculaque admota sumere, et arma manu;

Nec tamen ausus eram dominae turbare quietem...

Propert. I, III, 13 sqq.

"Paratus miles, arma non habui." Petron. Sat.

Frequentissime enim Romani militiae vocabula ad venerem transferebant.

Armata Venus: A Lacedaemoniis culta. Quam memorant Lactantius, Pausanias et Quintil. Obsessi a Lacedaemoniis Messenii, deceptis obsessoribus, furtim egressi sunt ad diripiendam Lacedaemonem; sed a Spartanis mulieribus fusi fugatique turbate recesserunt.

Interea, cognitis Messeniorum insidiis, hostem insequentes Lacedaemonii, armatas mulieres obvias invenerunt, quae, quum Messenios esse putarent, ad pugnam corpora sua nudarunt. At illi, uxoribus recognitis, venereum praelium commissere. Cujus ad memoriam congressus, Veneri armatae aedem et simulacrum posuerunt.

Armatam Venerem vidit Lacedaemone Pallas:

Nunc certemus, ait, judice vel Paride.

Cui Venus: Armatam tu me temeraria temnis,

Quae, quo te vici, tempore, nuda fui?

Auson. Epigr. XLI, 1 sqq.

armata virgo: Sacerdotissa, victimas sacrificans.

"Tunc togae laciniam rejiciebat armo, id est humero." Fest.

Quod annotandum pictoribus et statuariis.

armillae: Sequiori sexui antiquitus in usu tantum; sed, et mox gliscente luxuria, ad virorum ornamenta traductae sunt. Vid. Plin. XXXIII, 3, et Suet. in Calig.

"Et ne has tantum ostenderet divitias, dextrum nudavit lacertum, armilla aurea cultum, et eboreo circulo lamina splendente connexum." Petron. Sat.

arrhae sponsalium: Plerumque monilibus consistebant. Vide Cod. Justin. sub hoc titulo, et verbum SPONSALIA.

arrigere: Adstare pene.

Arrigis ad vetulas, fastidis, Basse, puellas;

Nec formosa tibi, sed moritura placet.

Hic, rogo, non furor est? non est haec mentula demens?

Quum possis Hecubam, non potes Andromachen.

Mart. III, LXXVI, 1 sqq.

Et inquietus inguina arrigat tumor.

Priap. Carm. LXXXIV, 42.

Virgo virgulam amat, rigens, rigentem;

Mentem explere suam nequit puella;

Arrecta est juveni flagrans cupido.

Petron. ex Vigiliocentonibus, 29.

arvum: Mulierum pudenda.

Atque in eo est Venus, ut muliebria conserat arva.

Lucret. IV, 1101.

"Iisdem etiam pudicitiam ejus aggressus est...conciliante gratiam ancilla, ac subinde dicente:

...Placitone etiam pugnabis amori?

Nec venit in mentem, quorum consederis arvis?"

Petron. Sat.

Inter gannitus, et subantis voculas, Carpant papillas, atque amplexus intiment, Arentque sulcos molli in arvo venerio. L. Apul. Ἀνεχόμ. 14, sqq.

asiatica luxuria:

"Deinde tunc primum per Cneium Manilium proconsulem de Gallograecis triumphantem, asiatica luxuria Romam, hosti omni pejor, irrepsit. Tunc enim primum, lecti aerati et pretiosa stragula visa perhibentur; tunc, inductae in convivia psalteriae et aliae licentiosae nequitiae." Aug. de Civ. Dei. III, 21.

Vid. Tit.-Liv. XXXIX.

asinus: Symbolum salacitatis apud antiquos.

"Et insanivit libidine super concubitum eorum, quorum carnes sunt sicut carnes asinorum." Ezech. XXIII, 20.

"Insanivit quondam in concubitu Aegyptiorum, quorum carnes sunt ad similitudinem asinorum, et tam largus seminum fluxus, ut equorum superent difformitatem." Hieronym. Hom. I.

...contra tamen ille quid adfert?

Negligit, atque alium bipedem sibi quaerit asellum.

Juv. Sat. IX, 91 sq.

Sic Paullin. Carm. XIII, asinum dicit ad libidines pronum. Eam ob causam Lampsaceni asellum Priapo immolabant. Vid. Lamprid. in Commod. 10.

Illa calens veniet, dorsum dabit iste calenti,

Cogeturque suo suras submittere asello,

Concubitu turpi monstrum paritura biforme.

Petron. Fragm. de electione conjugii.

asinarum lac: Inter fucos celeberrimum, Poppaeae, ut nemo nescit, quotidiana lotio.

"Mulas habebat aureis funibus subligatas; et quinquaginta asinas quae proxime peperissent, quotidie mulgebat, ut ipsarum lacte lavaretur." Xiphilin. in Epitome Dion.

Interea foeda adspectu, ridendaque multo

Pane tumet facies, aut pinguia Poppaeana

Spirat, et hinc miseri viscantur labra mariti.

Juv. VI, 461 sqq.

asotus (ἄσωτος): Luxu foedisque voluptatibus perditus.

"Noli eni mihi fingere asotos,...qui in mensam vomant, et de conviviis auferantur crudi; postridieque se rursus ingurgitent; qui solem, ut aiunt, nec occidentem unquam viderint, nec orientem; qui consumptis patrimoniis egeant. Nemo nostrum istius generis asotos jucunde putat vivere." Cic. de Fin. II.

Inde:

asotia: Nequitia, luxuries.

"Cedere equidem vobis debui, ut in tali asotia atque nequitia artium vinceretis." Gell. XIX, 9.

assae: Nutrices, quod assent eis quos nutriunt. (Non. Marc.) Assa voce cantare dicebantur qui canebant sola voce, nullo concinente instrumento musico, (Varr. Cat.) ut solent nutrices.

assilire: Foeminas inire. De brutis tantum dicebatur.

"Nam nisi prius ea marem cognovit, assilientem admissarium calcibus proturbat. Columell. I, 6.

astra: In blanditiis.

...Spectabam in fronte Coletae

Sidera quae esse alti mens putat astra poli;

Astra igitur mea mens arcum dum tendit in illa,

Ex imo ad summum viva sagitta volat.

Petron. Epigr. III.

atellanae: Comoediae mimicae, sic dictae ab Atella, Oscorum oppido, in quo primum coeptae. Ab ortu joculares ac scurriles, resque serias in risum vertentes, ut apud Gallos quod vocant des parodies.

Sed, gradatim obscenae, in foedissima tandem abierunt. Memorat Suetonius quoddam exodium atellanicum, quo palam et in theatro hircus vetulus repraesentabatur caprarum naturam liguriens. (Vid. Sueton. in Tiber. 45.)

"Atellanae poetam, ob ambigui joci versiculum, media amphitheatri arena cremavit." Suet. Caligul. 27.

attalicae conditiones: Luxuriosae. Ab Attalo, Pergami rege, pecunia ditissimo, eodem qui populum romanum haeredem scripsit. Unde proverbium attalicae vestes, attalica supellex.

Nec sit in attalico mors mea nixa toro.

Propert. II, XIV, 22.

...Attalicis conditionibus

Nunquam dimoveas, ut trabe cypria

Myrtoum pavidus nauta secet mare.

Hor. Od. I, I, 12 sqq.

attaminare: Temerare: gallice violer.

"Omnibus ante juratis viris ne ullam quis attaminet." Just. Hist. I, 21.

attingere: Sensu venereo.

Primum igitur virgo quod fertur tradita nobis,

Falsum est: non illam vir prior attigerat,

Languidior tenera cui pendens sicula beta

Nunquam se mediam sustulit ad tunicam.

Catull. LXII, 19 sqq.

attrectare: Femora, mammas manu libidinosa tractare.

"In conviviis exoletos maxime juxta se ponebat, eorumque attrectatione et tactu praecipue gaudebat. Lamprid. in Heliogabal.

"Est enim dictum ab illis fore, qui dicerent uxores suas e coena redeuntes, attrectatas esse a Caelio." Cic. pro Caelio.

auctorari: De questu corporis.

"Nec a genuina levitate descivit mulier, sed execrando metallo pudicitiam suam auctorata est." Apul. Met. IX.

aura genitabilis: Favonius; ventus ab occasu aequinoctiali vernum inchoans. Sic dictus tanquam ferens vitam novam.

Nam simul ac species patefacta est verna diei,

Et reserata viget genitabilis aura Favoni, etc.

Lucret. I, 10 sq.

aures: De ornamentis aurium. Vid. INAURES.

auriculis prendere: Amasiorum osculi genus, quo mutuo apprehensis auribus se pares collabellabant.

"...sine te prendam auriculis, sine dem savium." Plaut. Poenul. I, II, 163.

aurum: Ab omni memoria omnipotens aurum in amore.

In custodes:

Inclusam Danaen turris ahenea

Robustaeque fores, et vigilum canum

Tristes excubiae munierant satis

Nocturnis ab adulteris;

Si non Acrisium, virginis abditae

Custodem pavidum, Jupiter et Venus

Risissent; fore enim tutum iter et patens

Converso in pretium deo.

Hor. Od. III, XVI, 1 sqq.

Et quidem in puellas:

Discite formosas aurum superare puellas.

Petron. Frag. de electione conjugii, 9.

Auri captandi peritissimae praesertim meretrices.

...invenit artem

Foemina, qua cupidi carpat amantis opes.

Institor ad dominam veniet discinctus emacem,

Expediet merces teque sedente suas.

Quas illa, inspicias, sapere ut videare rogabit;

Oscula deinde dabit; deinde rogabit, emas.

Quid? quasi natali quum poscit munera libo,

Et, quoties opus est, nascitur ipsa sibi?

Multa rogant utenda dari; data reddere nolunt.

......

......

Non mihi, sacrilegas meretricum ut prosequar artes,

Cum totidem linguis, sint satis ora decem.

—Ovid. Art. Am. I, 420.

"Aut aurum periit (inauris), aut conscissa pallula est, Aut empta ancilla, etc." Plaut. Trucul. I, I, 32 sq.

Nota refert meretricis acumina, saepe catellam,

Saepe periscelidem raptam sibi flentis; uti mox

Nulla fides damnis, verisque doloribus adsit.

Hor. Ep. I, XVII, 55 sqq.

aurum in genis: Inaures aureae.

"Aurum in genis et in tunicis, ibi inflexum, hic intextum, matronam profecto confitebatur." Apul. Met. I.

auspicium: Nullae nuptiae, praesertim legitimae, sine auspicio.

"...nedum consulem designatum, cum uxore principis, praedicta die, adhibitis, qui obsignarent, velut suscipiendorum liberorum caussa, convenisse; atque illam audisse auspicum verba, subiisse, sacrificasse apud deos." Tacit. Annal. XI, XXVII.

...Tyriusque palam genialis in hortis

Sternitur, et ritu decies centena dabuntur

Antiquo: veniet cum signatoribus auspex.

Juv. Sat. X, 334 sqq.

automata (αὐτόματα): Motus puellae crissantis, annominatione machinarum, quae sponte moveri videntur.

"Itaque ego quoque, ne desidia consuetudinem perderem, dum frater sororis suae automata per clostellum miratur, accessi, tentaturus an pateretur injuriam." Petron. Sat.

avere: Ardenter cupere. (Cic., Horat.)

avere virum: Virum venari.

"Satis scitum filum mulieris; virum hercle avet." Plaut. Merc. IV, IV, 15.

Vid. Gronov. in Plaut.

aversus jacere: Concubanti tergum vertere, ut accidit tardis aut neglegentibus maritis.

Est pretium curae penitus cognoscere,toto

Quid faciant agitentque die. Si nocte maritus

Aversus jacuit, periit libraria; ponunt

Cosmetae tunicas... etc.

Juv. VI, 474 sqq.

Hic arguit Juvenalis mulierum morositatem post noctem viduam.

aversa Venus: Paedicatio, cujus duo genera, in foeminas et in mares.

Primum genus a voluptate naturali fere quasi non immutatum, si pathicis creditur, quum mulieres sint, et totae, et qualibet parte cunnus.

Incurvabat Hylam posito Tirynthius arcu:

Tu Megaram credis non habuisse nates?

Torquebat Phoebum Daphne fugitiva; sed illas

Oebalius flammas jussit abire puer.

Briseis multum quamvis aversa jaceret,

Aeacidae propior levis amicus erat.

Parce tuis igitur dare mascula nomina rebus,

Teque puta cunnos, uxor, habere duos.

Mart. X, XLIV, 5 sqq.

Frequens enim erat a maritis posterae veneris usus in uxores.

"Novimus istam maritorum abstinentiam qui, etiam si virginibus timidis remisere noctem, vicinis tamen locis ludunt." Senec. Controv. I, II.

Sic etiam, purioribus nuptiis, saepe primum sponsus nuptae aversam virginitatem delibabat.

Paedicare semel cupido dabit illa marito,

Dum metuit teli vulnera prima novi.

Saepius hoc fieri nutrix materque vetabunt,

Et dicent: Uxor, non puer, ista tibi est

Heu! quantos aestus, quatnos patiere labores,

Si fuerit cunnus res peregrina tibi!

Ergo Suburranae tironem trade magistrae.

Illa virum faciet; non bene virgo docet.

Mart. XI, LXXIX, 5 sqq.

Alterum vero genus in pueros: cum spondis puerisque certe licita paedicatio, sed viris innuptis tantum.

Diceris male te a tuis

Unguentate glabris marite

Abstinere: sed abstine.

......

Scimus haec tibi quae licent

Sola cognita; sed marito

Ista non eadem licent.

Catull. LVI, 141 sqq.

Nulla enim lege prohibebatur puerorum amor, ante legem Scantiniam, eamdem quae postea Julia nuncupata est.

Masculam venerem primus edocuisse fertur Orpheus.

Ille etiam Thracum populis fuit auctor, amorem

In teneros transferre mares.

Ovid. Met. X, 83 sq.

Idcirco erant pervigilia orphica, quae memorant Herodotus et Cic. de Natura Deorum, lib. 3.

Quum paedicationem significare vellent Aegyptii, geminas pingebant perdices masculas, sese invicem ineuntes. (Interpret. in Priap. Carm. XXVII, ex musaeo Simonis abbes.) Ejusdem foeditatis hoc signum erat apud Romanos: digitum medium arrigebant, alteris flexis; qua forma manus Priapi specimen praebebat coleis muniti. Sic hodie, et praesimili modo, Hispani, nec-non Gallo-provinciales inter medium digitum et indicem rectum pollicem inserunt, contractis vero reliquis digitis.

"Nec unquam verbis pepercit infamiam, quum digitis infamiam ostentaret." Lamprid. in Heliogabal.

"Osculandam manum offerre, formatam commotamque in obscenum modum." Sueton. in Calig. 56.

Erant autem lupanaria puerorum, patientiumque exoletorum. (Vid. Cod. Theodos. IX, VII, 6.)

Ut internosci possint, tunicas gestabant meritorii, sed cum manicis, more mulierum. Inde:

"Manuleatam tunicam habere hominem decet." Plaut. Pseudol. II, IV; 48.

Praeduris et exoletis pusionibus inguina levabantur.

"Ferebant in Hispania Icelum e veteribus concubinis, non modo arctissimis osculis palam exceptum, sed, ut sine mora velleretur, oratum, atque seductum." Suet. in Galb. 22.

Obscenissima connexi catena in lupanariis faciebant et patiebantur catamiti, ut ait Senec. Quaest. nat. in extremo libro.

Tres uno in lectu; stuprum duo perpetiuntur;

Et duo committunt: quatuor esse reor.

Falleris; extremis da singula crimina, et illum

Bis numeres medium qui facit et patitur.

Auson. de Trib. Incest. Epigr. CXIX, 1 sqq.

avus, atavus, etc.: Inter parentes enumerant jurisconsulti romani avum, proavum, atavum et tritavum. Inter vero liberos, filium, nepotem, pronepotem, abnepotem, adnepotem et trinepotem. Caeteri quidem omnes qui supra tritavum, generali nomine, majores nuncupantur; dum minores, qui infra trinepotem.

"Avi et atavi nostri, quum allium et cepe eorum verba olerent, tamen optime animati erant." Varr. apud Non. Marc.