INCIPIVNT NOMINA MVLTARVM RERVM ANGLICE.
Reading edition
NOMINA.
das glossar in CFHJOUW (doch vgl. zu 29613. 2987. 29911) 1—3 fehlt FJ 1 incipi(un)t O ‖ nomina] glos(ul)e U 3 momina H, exposite a quodam sapiente U
Deus omnipotens, þæt is god ælmihtig, sê wæs ǣfre 5 unbegunnen and ǣfre bið ungeendod. caelum heofen. angelus engel. archangelus hêahengel. stella steorra. sol sunne. luna môna. firmamentum roder. cursus ryne.
mundus ł cosmus middaneard. tellus ł terra eorðe. humus molde. mare ł aequor sǣ. pelagus wîdsǣ. oceanum 10 gârsecg. homo mann. mas ł masculus werhâdes mann. femina wîfhâdes mann. sexus werhâd oððe wîfhâd.
4 (god) C ‖ -mihti H 5 únb(e)gunnen C ‖ beoð U, f. H ‖ ungeændod H 5. 6 heofon F 6 æncgel H ‖ heahængel F 7 sunna J ‖ roder aus rodor oder umgekehrt H ‖ currus F
8 ff. ł] oððe immer O (doch vgl. 31212 u. 3213) ‖ cos:mus (u rad.) J ‖ middangeard U, mid(dan)geard C, þæt is m. O ‖ þæt is eorðe O 9 þæt is sǣ O ‖ (p. w.) O 10 garsegc J ‖ ma(s)culus F ‖ þæt is w. O
NOMINA MEMBRORVM.
12 überschrift f. CFJU
Membrum ân lim, membra mâ lima. caput hêafod, capita mâ. uertex hnoll. cerebrum brægen. ceruix hnecca. 15 collum swura. frons foreweard hêafod. nasus ł naris
1 nosu. capillus hǣr, capilli mâ. caessaries fex. coma locc.
13 kein absatz U ‖ mem::brum O ‖ capud FJOU ‖ copita J 14 ma heafda HO ‖ hnoll] noll aus holl unvollst. rad. H ‖ cerebrum br. f. W ‖ celebrum (an l rad.) J ‖ bragen CFHJU ‖ cer[uix] W 15 collum—2982 1. mâ f. W ‖ sweora H, swyra F, swyre J ‖ fore(weard) O, -wearde J 1 þæt is nosu O ‖ capilli mâ f. H ‖ ma hæra O ‖ cesaries JU
auris êare, aures mâ. timpus þunwenge, timpora mâ.
maxilla hlêor. facies ansŷn. supercilium oferbrûwa. palpebrae brǣwas. oculus êage, oculi mâ. pupilla sêo. os 5 mûð. os bân. medulla mearh. labium weler, labia mâ.
2 aures mâ f. H ‖ ma earena O ‖ -wencge J, -wange H ‖ timpora mâ f. H ‖ tympora U
3 s. o. f. W 4 bre[wes] W ‖ egælid ü. bræwas hd. 12. jhd. F ‖ o. ê. o. mâ f. W ‖ eage aus eagan O, eaga J ‖ oculi mâ f. H ‖ i in pupilla aus e. a. C ‖ lacrime teares h. seo H 4. 5 os m.—mearh f. W ‖ flegina oreþ h. muþ H 5 oss ban CFHOU ‖ medulla mearh f. H ‖ mærh J ‖ weler:: O ‖ labia mâ f. H
dens tôð, dentes mâ. lingua tunge. palatum gôma. guttur þrotu. mentum cinn. barba beard. pectus brêost. cor
heorte. pulmones lungena. iecur lifer. fel gealla. stomachus maga. splen milte. adeps rysel. aruina ungel. 10 uiscus innoð, uiscera mâ. exta þearmas. sanguis blôd.
6 dens—9 milte f. W ‖ dentes mâ f. H ‖ ma toða O 7 þrota J, dah. rumes wasend gula (h)race H ‖ mit beard endet U 8 pu(l)mones C ‖ liuer C ‖ geall:a H 9 ungel] smera u. davor am rande v. a. hd. ungel ł O 10 ui(s)cus O ‖ i[n]no[þ] W ‖ sanguis—12 mâ f. W
caro flǣsc. cutis hŷd. pellis fell. scapula sculdra. dorsum hrycg. uenter wamb. brachium earm, brachia mâ. ulna elboga. manus hand. digitus finger, digiti mâ. unguis nægel, ungues mâ. pollex ðûma. index scytefinger.
11 sculdru C, dah. (h)umera eaxla H 12 hryc J ‖ uenter aus uerter a. hd. H, :::ter (uen r.?) F ‖ brac(h)ium C 13 eleboga J, dah. oþþe elm H ‖ manus—18 uenae mâ f. W ‖ cubitus fæðm h. hand H 14 nægl CJ ‖ ungue:s (n r.) J ‖ mâ f. H ‖ scytelfinger J
15 medius middelfinger. medicus lǣcefinger. auricularis êarfinger. palma handbred. artus lið. latus sîde, latera mâ.
costa ribb, costae ł costas mâ. renes lendena. neruus sinu, nerui mâ. uena ǣddre, uenae mâ. femur þêoh, femora
1 mâ. coxa þêoh. clunis hype. poples hamm, poplites mâ.
15 læce fincer O ‖ auriculariis H, -larius (ü. getilg. medicus C) CJ 15. 16 eare finger J 16 oððe brad hand pugnus fyst h. handbred H ‖ medulla mærig h. lið H (vgl. zu 5) ‖ látera :: O
17 costa aus casta F ‖ c v. costas auf r. F ‖ mâ f. C, ma ribba O ‖ lændena H ‖ sina FO, syna C 18 ma sina O ‖ uenae mâ] uertellum hweorban H ‖ ma æddra O ‖ femur—2991 þêoh] femur ł coxa þih W ‖ oh in þeoh auf r. O 18. 2991 femora mâ] calamus teors dick durchstrichen H 1 ma ðeona O ‖ cuniade :::::: testicula hærþan hinter þeoh (rad. ausser testicula) H ‖ catacris hupeb. a. hd. am rande O ‖ poples—mâ f. W ‖ pobles CF ‖ poplites mâ f. H ‖ poblites CF
genu cnêow, genua mâ. pulpa lira. sura spærlira. crus sceanca, crura mâ. tibia scina oððe scinbân. talus anclêow.
pes fôt, pedes mâ. planta fôtwylm, plantae ł plantas 5 mâ. allox tâ, alloces mâ. ungula hôf oððe clawu.
2 genua mâ f. H ‖ [lira] W ‖ surra H ‖ sperlira FO 3 scanca H ‖ crura mâ f. HW ‖ scyne J ‖ o. sc. f. W 3. 4 angleow (aber g zu c und c noch einmal darüber) J
4 pes—mâ f. W ‖ pedes mâ f. H ‖ plantae—5 1. mâ f. HW 5 al[lox] W ‖ alloces mâ f. HW ‖ ma tana O ‖ clau W
Patriarcha hêahfæder. propheta wîtega. apostolus
apostol. archiepiscopus ercebisceop. episcopus lêodbisceop. diocesis ł parochia bisceoprîce. regnum rîce. abbas abbod oððe fæder. presbiter mæsseprêost. sacerdos sacerd. 10 clericus prêost oððe cleric. diaconus ł leuita diacon. subdiaconus underdiacon. archidiaconus ercediacon. monachus munuc oððe ân standende.
6 kein absatz ‖ patriarcha—7 lêodb. f. W 7 arce- C, a(r)ce- H; -biscop H, -ƀ C ‖ leodbiscop H 8 diocessis J ‖ parrochia CFHO ‖ biscop- H ‖ regnum—13 ancra f. W 9 (mæsse)preost O ‖ sacerdos—10 preost am rande von ds. hd. nachgetragen O 10 clercus O ‖ prêost oððe f. H 11 subd. underd. f. CO ‖ archidiaconus—3187 ceaster f. H
monacha ł monialis
mynecynu. anachorita ancra. eremita wêstensetla. nonna ârwyrþe wydewe oððe nunne. cantor sangere. cantrix 15 sangestre. lector rǣdere. lectrix rǣdestre. laicus lǣwede mann. coniunx gemæcca. coniuges ł coniugales gesinhîwan. coniugium ł matrimonium sinscipe. castus clǣne. incestus unclǣne. pulcher homo fæger mann. formosus wel gewlitegod. deformis hiwlêas. speciosus ł decorus 20 wlitig.
13 mynycenu C, mycenu J ‖ aeremita F, here- CW ‖ westense[tla] W ‖ nonna—16 mann f. W 14 arwurðe C, -wurþe J ‖ wuduwe C 15 sangystre J ‖ rædistre J 16 coniuncs CO, -uncx F ‖ gemecca J 17 coniungium J ‖ sins[cipe] W ‖ (c)læne O 18 inc.—mann f. W 19 speciosus ł f. W
Pater fæder. mater môdor. auus ealda fæder. abauus
1 ðridda fæder. proauus fêorða fæder. atauus fîfta fæder. filius sunu. filia dohtor. liberi mâ bearna. soboles bearn. familia hîwrǣden oððe hîrêd. frater brôðer. soror swyster.
21 kein absatz ‖ pater—3002 bearna f. W ‖ (pater) O ‖ moder J 1 ðridde J, þidda F ‖ próauu(s) O 2 sunu: (s rad.) O ‖ dohter J ‖ lib. mâ bearn hinter sob. bearn J ‖ bear(n)a O, bearn CJ ‖ sobole[s ł] liberi bearn W 3 familia—swyster f. W ‖ broðor F, -þor C 3. 4 swy:ster O, swuster CJ
uitricus stêopfæder. nouerca stêopmôdor. priuignus 5 stêopsunu. filiaster stêopdohtor. nepos neua, neptis 5 be wîmmen. altor ł nutritor fôsterfæder. altrix ł nutrix fôstermôder. alumnus fôstercild. patruus fædera. matertera môdrige. auunculus êam. amita faðu. osculum coss. propinquus mǣg. affinis ł consanguineus siblingc. amicus 10 frêond. progenies ł tribus mǣgð. generatio cynryn. gener âðum. socer swêor. socrus sweger. nurus snoru.
4 ui:tric:us (c und i rad.) F, ui:tricius O, uictricius W ‖ n. st. f. W ‖ -moder FJ ‖ priuiuignus W 5 -dohter FJ, stepd[oh]ter W 5. 6 neptis be w. f. W 7 -mo[der] W ‖ alum(n)us C, -mpnus J ‖ forster cild (s aus e. a.) O ‖ patruus—8 coss f. W 8 moddrige CFJ 9 afinis F, affínus C ‖ consanguín(e)us C, -neos J ‖ sibling FJ, sybling C 9. 10 am. fr. f. W 10 freo(n)d O ‖ [proge]nies W ‖ cynren J 11 so[crus] W
Rex kyning. sceptrum cynegyrd. regina cwên. imperator
ł caesar ł augustus câsere. imperatrix ł augusta ðæs câseres cwên. princeps ealdormann. dux heretoga 15 oððe lâttêow. comes ealdormann oððe gerêfa. clito æþeling. obses gŷsel. primas hêafodmann. satrapa þegen. iudex dêma. praepositus gerêfa oððe prâuost. miles ł athleta cempa. exercitus here. populus folc. procinctus fyrdingc. edictum geban.
12 kein absatz ‖ rex—14 cwên f. W ‖ cyning CJ ‖ regina cwên f. C 13 inperatrix C 14 þes J ‖ princeps—15 lâttêow f. C ‖ heoratoga J 15 lateow J ‖ gerêfa] gefera O 16 æþelingc J ‖ s:atrapa (t rad.) O ‖ þegn J 17 iudex dêma f. C ‖ pr.—pr. f. W ‖ gereua F ‖ prafost CJ 18 adleta JO, adtleta F und wol W ‖ e. h. p. f. f. W ‖ ü. ex. h. populus von einer späteren hd. (des 12. jhds.?) pubis cnihthad inpubis berdles F ‖ here ::: O ‖ pop(v)lus aus popolus J 19 fyrding CF
uulgus ceorlfolc. congregatio ł
20 contio gegaderung. conuentus ł conuentio gemêting. sinodus
1 sinoð. dominus ł herus hlâford. matrona forðwîf. domina hlǣfdige. cliens ł clientulus incniht. emticius geboht ðêowa. uernaculus inbyrdling. seruus ðêowa. ancilla ł serua ł abra wyln. custos ł pastor hyrde. puer
5 cnapa. puella mǣden oððe geong wîfmann. uirgo mǣdenmann.
ł] l C 20 contio aus contia O ‖ gemetingc J ‖ sín(o)dus C, aus sunodus oder simodus F 1 sinoþ ł imot W ‖ [for]þwif W 1. 2 d. hl. f. W 2 clientu(lu)s O ‖ [emticius—4 w]iln ł þinen W ‖ empticius J 3 inbyrdlingc J 4 puer—5. 6 mǣdenmann f. W ‖ ü. puer—5 mæden von ds. hd. wie 30018 mulio mulhyrde agaso horshyrdæ F 5 (c)napa C
procus wôgere. sponsus brŷdguma. sponsa brŷd. infans unsprecende cild. uir wer oððe wǣpmann. mulier wîf. maritus ceorl, ðe wîf hæfð. uxor wîf, þe wer hæfð. uidua wydewe. senex eald mann. anus eald wîf. adolescens 10 geong mann. iuuenis jungling. pater fæder. paterfamilias hîrêdes hlâford. materfamilias hîredes môdor oððe hlǣfdige.
6 wogege (2. g unvollst. zu r) F, wowawe? W ‖ sponsus—brŷd f. W ‖ bryd :::: O 7 infans fast ganz weg W ‖ unspecende F, unspe[ke]nde (unspe fast ganz weg) W ‖ uir—10 fæder f. W 8 itus in maritus auf r. O ‖ þe wer hæfð f. C 9 wuduwe C 10 iung J ‖ geongling C, -ngc J ‖ pater fæder f. JO 11 -fami(li)as O ‖ hlâford] ealdor C ‖ mater.—12 hl. f. W ‖ moder J 12 oððe] ł C
consiliarius rǣdbora. consilium rǣd. contionator
gemôtmann. operarius wyrhta. faber ł cudo smið. officina smiððe. ferrarius îsenwyrhta. lignarius trêowwyrhta. 15 aurifex goldsmið. argentarius seolforsmið. aerarius mæstlingsmið. rusticus æcerceorl. arator yrðling.
r(æ)d- aus red- O ‖ consilium rǣd f. W 12. 13 con[ci]onator W 14 oficina FO ‖ smiþ[þe] W, dahinter ü. d. z. v. ds. hd. wie 30018 incus onfilt F ‖ ferr.—15 seolf. f. W ‖ ferrar(i)us O ‖ lign. tr. f. C ‖ li:gnarius (n r.) F 15 argentar(i)us O ‖ seo(l)for- O, seolfer- C 15. 16 ae:rarius (r rad.) C 16 mæslingc- J ‖ r. æ. f. W ‖ yrðlingc J
ars cræft. artifex cræftca. opus weorc. opifex cræftca. architectus yldest wyrhtena. piscator fiscere. rete net.
hamus angel. uenator hunta. uenabulum bârspere. auceps
1 fuglere. laqueus grin. trapezeta ł numularius mynetere.
17 ars cr. f. W ‖ cræf J ‖ cræftica C ‖ wearc urspr. (aber a zu o?) C ‖ opi[fex] W ‖ cræftica C 18 wyr(h)tena C, wyrhta J ‖ piscator—net f. W ‖ pischator O ‖ nyt J
19 amus FJW, us auf r. O ‖ ue::nator (ne rad.?) O ‖ uena[bu]lum W ‖ borsper W ‖ s in auceps auf r. von etwa drei buchst. O 1 fugelere FJ ‖ l. gr. f. W ‖ nummularius JW ‖ myntere C
numisma mynet. sollers menigtŷwe. iners cræftlêas. potens mihtig. gigas ent. nanus dweorh. fidis streng. citharista ł citharoedus hearpere. plectrum hearpnægel. lira ł cithara 5 hearpe. tubicen bŷmere. tuba bŷme. tibicen pîpere. musa pîpe oððe hwistle. fidicen fiðelere. fidicina fiðelestre.
2 nummisma JO, num[mi]sma W ‖ mynyt C ‖ mænigtiwe J, menitywe O, męnitype C ‖ cræft vor cræftleas getilgt O ‖ potens—3 ent f. W 3 giga(s) aus gigans O ‖ t in ent auf r. O [str]eng W ‖ citharista—5 hearpe f. W 4 hearpere auch vor ł C ‖ ł cith. f. J ‖ citharedus CFO ‖ p. h. l. ł f. J ‖ -næg(e)l C 5 hearpe:: O, heappe F ‖ tuba b. f. W ‖ byma J ‖ pip von pipere auf r. O 6 hwisle F ‖ fiþela[re] W ‖ fidicina—7 horn f. W
cornicen hornblâwere. cornu horn. fistula hwistle. liticen trûð. lituus trûðhorn oððe sarga. poeta sceop oððe lêoðwyrhta. mimus ł scurra gligmann. saltator hlêapere.
7 -blæwere F ‖ cornu horn f. F ‖ wystle C ‖ lyticen FO 8 lithuus CFO ‖ o. s. f. W ‖ s(e)arga C ‖ sceop—9 scurra f. C 9 [mim]us W ‖ glimann O ‖ saltator—10 hleapestre f. W ‖ hlapere O
10 saltatrix hlêapestre. mercator ł negotiator mangere. merx
waru. pirata wîcing oððe flotman. classis sciphere. nauis scip. remus rôðor. remex ł nauta rêðra. gubernator ł nauclerus stêormann. proreta ancermann. prora þâr se ancerman sitt. puppis stêorsetl. anchora ancra. antemna 15 segelgyrd. uelum segel oððe wâhreft.
10 ü. saltatrix hl. v. ds. hd. wie 30018 histrio (o undeutlich, daher noch eines darüber) tumbere F ‖ h(l)eapestre C negatiator J ‖ merx—11 flotman f. W 11 u von waru auf r. C ‖ wigcyng C ‖ scip[her]e W 11. 12 n. sc. f. W 12 :scip O ‖ remus zu remis O ‖ roðer J ‖ nauca O 13 steor[mo]n W ‖ þar ausser O 14 steor[setl] W ‖ anchoro J ‖ ancer J ‖ antempna J, ant- aus aut- O 15 segl J
clauus stêorsceofol
oððe nægel. medicus lǣce. medicina lǣcedôm. arsura ł ustulatio bærnet. potio drenc. unguentum smyrels oððe sealf. malagma cliða. salinator sealtere. sutor sûtere.
1 sartor sêamere. sartrix sêamestre. dispensator dihtnere. diuisor dǣlere. pincerna byrle. caupo tæppere.
-sceofel (aber o ü. dem letzten e) O, -sceoful C, -scofle W 16 nægl J ‖ medicus—18 sealf f. W 17 un(g)uuentum (g von späterer hd.) F, ungentum (g a. hd. auf r.) O 18 sealfe J ‖ [mala]gma W ‖ sal.—sûtere f. W
1 erstes r in sartor v. späterer hd. F ‖ sa:trix (r rad.?) F ‖ sêamestre] heo W ‖ dispensat(o)r (o ü. einem getilgten buchst.) O 2 di[ui]sor W ‖ caupa O
Diues welig. locuples landspêdig. inops hafenlêas.
pauper þearfa. egenus wædla. fur þêof. latro sceaða. 5 profugus flŷma. exul ûtlaga. fidelis getrywe oððe gelêafful. infidelis ungetrêowe. felix gesǣlig. infelix ungesǣlig. contentiosus geflitful. iniuriosus têonful. piger sleac.
3 kein absatz ‖ lond[spe]di W 4 [scea]þa W, seaþa J, dahinter merx waræ concors iþwære W 5 fidelis—6. 7 ungesǣlig f. W ‖ getreowe J, -treowe aus -wa oder -wæ? F 6 ungetrywe C 7 conten[tios]us W, ein punct unter dem i wol zufällig O
inpiger unslâw. hebes dwǣs. parasitus lêas ôlæcere. augur wiglere. incantator galere. ueneficus unlybwyrhta. maleficus 10 yfeldǣda. magus drŷ. phitonissa wicce. centurio hundredes ealdor. persecutor êhtere. telonarius tollere.
8 ü. inpiger—parasitus von ds. hd. wie 30018 nugas abroþen deses asolcan reses aswundan F ‖ inp. un. f. W ‖ unsleaw J, ungleaw F ‖ leasa læcetere (i ü. æ) O ‖ [leas] W ‖ olecere J ‖ augus C 9 -wyrhta: (r aus w) O 9. 10 [ma]leficus W, maléficius O 10 punct unter æ von -dæda wol zufällig O ‖ phytonyssa J 11 2. d in hundredes auf r. J ‖ [ald]or W ‖ tel.—13 yfel f. W ‖ the:lon(e)arius (o auf r.) C, theolenarius FJO
bonus homo gôd mann. malus yfel. bonum gôd. malum yfel. dispendium ł damnum hŷnð. iactura lyre. commodum hŷð. res þing. anulus hring. armilla bêah. diadema 15 kynehelm. capitium hæt. monile myne oððe swurbêah.
spinther dalc oððe prêon. fibula oferfeng. uitta snôd. inauris êarprêon.
12 malus homo yfel mann C ‖ góód O, good F 13 dampnum J ‖ iactura aus la- O 14 res—hring f. W ‖ þingc J ‖ hringc J ‖ [arm]illa W 15 cyne- CJ; -healm J, e auf r. C ‖ capicium W ‖ monile aus -ille C ‖ sweor- F 16 [spi]nter W ‖ dolc J ‖ fibula aus fab- F ‖ oferfengc J
Indigena ł incola inlendisc. aduena ûtan cumen.
peregrinus ælþêodig. colonus tilja. agricola æcermann.
1 messor rîftere. messis gerîp. aceruus hrêac oððe hŷpe.
18 kein absatz ‖ incolo J ‖ ut C ‖ cuman J, acumen C 19 in vor peregrinus getilgt F ‖ per. æl. f. C ‖ c. t. a. æ. f. W 1 riptere J ‖ l an hype nachträglich gesetzt C, hupel W ‖ aratrum—2 geoc f. W
aratrum sulh. uomer scer. culter cultor. iugum geoc. stimulus gâd. aculeus sticels. circus ł circulus wiððe. funis ł funiculus râp. doctor lârêow. magister magister. 5 scriptor wrîtere. scriptura gewrit. epistola ǣrendgewrit.
2 sul CF ‖ scear CJ ‖ cultor culter JO 3 â in gâd aus o O ‖ sticel: C, sticcels F 4 funis—5 gewrit f. W ‖ râap C ‖ mægister das zweite mal J 5 ep. ǣ. f. J ‖ æren(d)- C
euangelium, ID EST bonum nuntium, godspel. quaternio cîne. planca spelt. diploma boga. enula pærl. pergamenum ł membranum bôcfel. sceda ł scedula ymele. penna feðer. graffium græf. pictor mêtere. pictura mêting.
6 eu.—godspel f. W ‖ euuang- CFJ 7 planta J ‖ diploma—8 1. ł f. C ‖ enula—8 bôcfel f. W ‖ n in énula auf r., a nachträglich v. ds. hd. O 7. 8 pergamentum J 8 scedla ł W 9 graphium C ‖ f in græf aus r J ‖ metingc J
10 minium têafor. gluten lîm. sculptor grafere. sculptura græft. imago ł agalma anlîcnys. scalprum ł scalpellum græfsex. scola scôl. scolasticus scôlman. paedagogus cildra hyrde. discipulus leorningcniht. disciplina lâr oððe stêor. doctrina lâr.
10 teapor W ‖ cementum lim to wealle hinter lîm J ‖ scul(p)tor C ‖ grafere zu græfere C, græfere O, dahinter grafium græf W ‖ sculpture J 11 t in græft sehr verblasst W ‖ imago ł f. W ‖ imaga J 12 -seax C, -se[x] W ‖ [scola—15 miser]? W ‖ scol zu scolu C ‖ peda(g)ogus (g v. späterer hd. ü. rad. l) F, pedagogas J 12. 13 cildre hyrda J
15 Miser earming. caecus blind. claudus healt. mutus
dumb. balbus stamur. blaessus wlips. surdus dêaf. debilis lama. luscus ł monoptalmus ânêgede. strabo scylêgede. lippus sûrêgede. mancus ânhynde. infirmus untrum.
15 kein absatz ‖ earmingc J, ærming? W 15. 16 caecus b. c. h. m. d. f. W 16 blesus C ‖ hinter wlips am rande von ds. hd. wie 30018 glabrio calu oðða nót F ‖ surdus—17 lama f. W ‖ deaf v. a. hd. aus dead F 17 luscus aus lurcus O ‖ oneiȝe[de strabo] W 17. 18 scyulegede C, scelgegede J 18 lyppus F ‖ erstes e in suregede aus c J ‖ anhende J
aeger ł aegrotus âdlig. paraclytus frôfergâst. paraliticus
1 bedreda oððe sê ðe PARALISIN hæfð. leprosus hrêoflig oððe lîcðrôwere. lunaticus mônaðsêoc. daemoniacus dêofolsêoc. energuminus gewitsêoc. morbus âdl. pestis cwyld. amens ł demens gemyndlêas. rabidus ł insanus 5 wôd. sanus hâl. rabies wôdnys. incolomis gesund. freneticus sê ðe ðurh slǣplêaste âwêt. frenesis sêo untrumnys.
19 eg[er ł egrotus] ł languidus W ‖ egrot(v)s aus -tos J ‖ paraclitus CFOW 19. 3051 parali(ti)cus C 1 bedrida C ‖ o.—hæfð f. W ‖ e von se auf r. O ‖ ðe f. C ‖ hæ. pa. J 1. 2 [hr. o. lic]þroware W ‖ hreoflic O 2 e in oððe nachträglich zugefügt O ‖ monoð- C, monð- F, monaþsic W; davor (fell seoc ł) v. a. hd. O ‖ acus von d. auf r. O 3 deofelsic W ‖ [iwits. mor]bus W ‖ morb. (so!) F 4. 5 ⁊ insanu[s wod rabies] W 5 sanus hâl f. W ‖ incolomis zu -lumis F, -lumis W 5. 6 frenetus W 6 þe þet W ‖ sleap- CJ ‖ awed C ‖ fr. s. u. f. CFW ‖ freneris O
lethargus ł letargicus ungelimplîce slâpol. lethargia ungelimplîc slâpolnys. uigil wacol. uigilia wæcce. peruigil
þurhwacol. pius ârfæst. impius ârlêas. iustus 10 rihtwîs. iniustus unrihtwîs. famosus hlîsful. fama hlîsa.
7 [leth. ł] W ‖ lethargus aus -ur O ‖ letar:icus (g rad.) O ‖ lethargia—8 wæcce f. W ‖ leth.—8 uigil auf r. F ‖ g in lethargia scheint aus r gemacht und hat hier fränkische form O; letharga F, letarga C 8 ungelimplice C uigila J 9 pius auf r. F ‖ ârfæst] ærest auf r. F ‖ [impius or]leas W ‖ iustus—10 unr. f. W 10 ł vor iniustus rad. F ‖ ü. famosus h. v. ds. hd. wie 30018 svavis wunsum oðða softa F
infamis unhlîsful. infamia unhlîsa. largus cystig. tenax fæsthafol oððe uncystig. frugi ł parcus spærhynde. auarus gîtsere. raptor rêafere. sagax ł gnarus glêaw. sapiens wîs. insipiens unwîs. prudens snotor. inprudens unsnotor.
11 infama F ‖ unhli[sa largus] W ‖ cysti FO 12 -haful C, -hafod J ‖ oððe] parcus W ‖ uncysti FO ‖ frui C ‖ -hende J ‖ au.—13 rêaf. f. W 13 s[agax ł gna]rus W ‖ sap.—14 unwîs f. W 14 snoter FJ 14. 15 unsnoter FJ
15 astutus pætig. stultus stunt. sottus sot. uerax sôðfæst. ueridicus sôðsagol. fallax ł mendax lêas. falsidicus unsôðsagol. testis gewita. testimonium gewitnys oððe gecŷðnys. sermo ł locutio sprǣc. cursor rynel. superbus môdig. superbia môdignys. humilis êadmôd. 20 humilitas êadmôdnys.
15 stultu[s stunt ue]rax W ‖ sottus sot f. W 17 uns[oþsawel testis] W 18 oððe g. f. F ‖ s. ł l. sp. f. W ‖ cu(r)sor C 19 [superbia mo]dinesse W ‖ modinys F 20 humilitus J
1 Vita lîf. anima sâwul. spiritus gâst. mors dêað.
yris ł arcus rênboga. tonitruum þunor. fulgor lîget. pluuia rên. nix snâw. grando hagol. gelu forst. glacies îs. aer lyft. uentus wind. aura hwiða oððe weder. 5 nimbus scûr. procella storm. nubes wolcn. lux lêoht. tenebrae þêostru. flamma lîg. seculum woruld. dies dæg. nox niht. mane merigen. uesperum ǣfen. hora tîd. ebdomada wucu. mensis mônað. uer lencten. aestas sumor. autumnus hærfest. hiems winter. uernum tempus lenctentîd.
1 kein absatz ‖ uita—4 îs f. W ‖ sawl C 2 yris CFJO ‖ leget J 4 u. w. f. W ‖ aura von späterer hd. aus auro F, auro W 4. 5 [weder nimbus] W 5 nimb. (so!) F ‖ wolcna C, weolcne W ‖ lux—8 mônað f. W ‖ mâne mergen hinter leoht C (vgl. 7) 6 world C, weorld J 7 m. m. f. hier C (les. zu 5) ‖ merien J 8 lengcten J ‖ ae. s. f. W 9 herfest J ‖ h. w. f. W ‖ hyemps J ‖ temp[us leintentid] W
10 uernalis dies lenctenlîc dæg. aestiuus dies sumorlîc dæg. autumnalis dies hærfestlîc dæg. hiemalis nox winterlîc niht. annus geâr. tempus tîma. hodie tô dæg. cras tô merigen. heri gyrstan dæg. nunc ł modo nû. sursum ûpp. deorsum nyðer. calor hǣte. frigus cŷle. 15 feruor micel hǣte. cauma swôloð. siccitas drugoð oþðe hǣð. humor wǣta. sterilitas unwæstmbǣrnys. fertilitas wæstmbǣrnys. color bleoh. albus hwît. niger blac. ruber rêad. fuluus ł flauus geolu. uiridis grêne. uarius fâh. unius coloris ânes blêos. discolor mislîces blêos. forma 20 hiw. fantasma gedwimor. umbra sceadu. creator scyppend. creatura gesceaft.
10 erstes n in lenctenlic aus e. a. F ‖ aestiuus—15 micel hǣte f. W, —11 2. dæg f. J ‖ aesti(u)us von sp. hd. aus -inus F 11 nox auf r. C 13 mergen C, merien F ‖ ł] oðð O ‖ mod(o) O 15 ferfor J ‖ swaloð J, sweoli W 15. 16 s. d. o. h. f. W ‖ drugað J 16 sterilitas aus sterelitas F, sterelitas JO ‖ un[wæstmbernes]se W 17 wæstbernys J ‖ albus—blac f. W ‖ rubor J 18 ȝ[eolu uarius] W ‖ g:eolu O ‖ uiridis grêne f. W ‖ fag F 19 unius—1. blêos f. W ‖ l in discolor aus b F ‖ mistlices O ‖ r in forma von sp. hd. F 20 umbra—3074 storc f. W 21 cr(e)atura C ‖ geseaft J
[300] neptis be wîmmen. anomalous gesperrt text in original
[301] hîrêdes hlâford. materfamilias hîredes môdor inconsistent spelling unchanged
NOMINA AVIVM.
1 überschrift f. (aber raum dafür mitten in der zeile gelassen) J
Auis ł uolatilis fugel. aquila earn. coruus hremn. miluus glida. accipiter hafoc. grus cran. ardea hrâhra. ciconia storc. merula þrostle. columba culfre. palumba wudeculfre. 5 aneta ened. alcedo mǣw. pauo pâwa. olor ł cignus ylfette. rostrum bile. mergus ł mergulus scealfra. hirundo swalewe. passer spearewa oððe lytel fugel. turdus stær.
2 kein absatz J ‖ auig F ‖ hrem CF, hræm J 3 erstes c in accipiter auf r. O ‖ hafuc CF, heafuc J, (gos)hafuc v. sp. hd. (fr. g) F ‖ hragra CFJ 4 storc aus steorc C ‖ merul[a þrostle alcedo] W ‖ þrosle C ‖ columba—5 ened f. W ‖ columbe J ‖ wudu- CJ 5 mawa ü. mæw ds. hd. wie 3 F, meaw W ‖ pauo—7 fugel f. W ‖ cignus mit fränkischem g O, cingnus J 6 scea(l)fra C ‖ hyrundo FJO 7 spearwa CJ ‖ tardus F, turduh J
ficus fina. auca gôs. anser gandra. gallus coc. gallina henn. coturnix erschenn. pullus cicen oððe brid oðþe 10 fola. ouum ǣg. nidus nest. uespertilio hrêremûs. noctua ł strix ûle. falco ł capum wealhhafoc. turtur turtle. graculus hrôc. alauda lâuerce. parrax wrǣnna. apis bêo.
8 ficus—9 henn f. W ‖ gos] ::: (aber am rande go(s). anster hwit von a. hd., dahinter gos von ds. hd. wie 30018, die auch die folgenden am rande stehenden glossen geschrieben hat: canta grei gos. cucu lapawinca. bicoca hæuerbleta. fusianus worhana. cornelia crawa. cornicula cheo. alietum sperhauac. scuricaricus musha(uac). robusca ruduc. turdus screc. beacita (stern). picus higera. gaus hedeshen. eine spätere hand hat zum teil sehr schwer lesbare frz. glossen beigefügt) F ‖ ganra J 9 co:turnix O, cont- J, [co]t[ur]nix (eingekl. unlesbar) W ‖ erschenn zu -hen C, ediscine W ‖ pullus auf r. O ‖ o.] ⁊ W beide mal 10 ou.—nest f. W ‖ uespertilia F ‖ re[remus noctua] W ‖ zweites re in hreremus v. a. hd. auf r. F 11 strinx J, dahinter ł bubo W ‖ falco—turtle f. W ‖ fulco J ‖ capū FJ ‖ wea(l)h- C, hweal- J; -hafuc F ‖ turle F 11. 12 craculus J 12 al. l. f. W ‖ læuerce C ‖ wrenne J ‖ a:pis C
fucus dræn. uespa wæps. bruchus ceafor. scabro hyrnette.
1 scarabeus scernwibba. musca flêoge. cinomia hundes lûs. culex stût. scinifes gnæt.
13 examen swerm oðð dom ü. f. d. u. ds. hd. wie 30018 F ‖ dro[n scabro hur]nette W ‖ dran aus dræn radiert C, dran F ‖ uespa—ceafor f. W ‖ wæ:p(s) O, weaps J ‖ hyrnete J 1 scearn- C, scærn- J, scearnbudda (letztes d zum teil abgerieben) W ‖ m. f. f. W ‖ lûs] fliæ W 2 stu(t) (t) über rad. nt O ‖ sc.—4 fisc f. W ‖ s(c)inifes O, scnifes C
NOMINA PISCIVM.
3 überschrift f. (doch raum dafür gelassen) J
Piscis fisc. cetus hwæl. delfinus mereswŷn. ysicius ł 5 salmo leax. mugilis ł mugil mêcefisc. taricus ł allec hærinc. mullus heardra. tructa truht. anguilla ǣl. fannus hreoche.
4 am rande v. ds. hd. wie 30018 platissa floc. focus sæl. castorius beuer. celasus martra F ‖ pisscis F, pisces (e durchstrichen) C ‖ [hwæl delfinus] W ‖ delfin aus -nus F ‖ ysi::|cius C, yricius O, yscius F 5 lex CFJW ‖ mugilis—mêc. f. W ‖ mæce- J ‖ tariscus C ‖ ł vor allec] oþþe hier auch C ‖ hæring CFW 6 mullus—ǣl f. W ‖ anguilla von späterer hd. aus anwilla F; anwilla (an w geändert O) CO ‖ fanus C ‖ ro[che cancer] W ‖ hreo(c)he O, reoh|che J, hreohe CF
rocea scealga. cancer crabba. polipos loppestre. ostrea ł ostreum ostre. muscula muxle. murena ł murenula merenæddre. luceus hacod. belua egeslîc nŷten on sǣ oððe 10 on lande. concha scyll.
7 rocea sc. f. W ‖ canger J ‖ polipes W ‖ ostrea—8 muxle f. W ‖ ost(r)ea C 8 mu(s)cula O, musculo F 8. 9 myre- J; -nædre F, -næddra J 9 [luceus h.] W ‖ luceus alle, aber e durchstrichen C ‖ oþer W 10 conchra J
3088. 9 myre- J invisible dot in 8 9
NOMINA FERARVM.
11 überschrift f. (aber raum dafür gelassen J) JW, incipiunt n. f. C
Fera wildêor. lupus wulf. leo lêo. linx gemenged hund and wulf. unicornis ânhyrne dêor (þæt dêor hæfð ǣnne horn bufan ðâm twâm êagum swâ strangne and swâ
1 scearpne, þæt hê fyht wið ðone mycclan ylp and hine oft gewundað on ðǣre wambe ôð dêað. hê hâtte êac rinoceron and monoceron). griffes fiðerfôte fugel lêone gelîc on wæstme and earne gelîc on hêafde and on 5 fiðerum: sê is swâ micel, þæt hê gewylt hors and menn.
12 wilde d[eor linx imenge]d hund W ‖ lupus w. l. l. f. W ‖ das zweite mal l:o (e rad.) F ‖ gemencged J, -ngod C 2 vnicornis ł rinoceron ł monoceron W ‖ anhyrned J ‖ deo[r taxo ł me]lus broc W ‖ þæt—3096 fox f. W ‖ anne C 14 bufan aus bafan O ‖ e(a)gum O 1 (he) O ‖ þonne C ‖ myclan J, miclan F 2 oft] of F ‖ :: on O ‖ ôð] of J 3 grif(f)es O, giffres C, griffus J 5 gewyld C
uulpes fox. taxo ł melus broc. equus hors. equa myre.
asinus ł asina assa. camelus olfend. onager wilde assa. mulus mûl. elefas ylp. ursus bera. ursa hêo. simia apa.
lutrius oter. fiber befor. feruncus mearð. mustela wesle. 10 talpa wandewurpe. cattus ł murilegulus aut muriceps catt. hyricius ł erinacius îl. glis sisemûs. mus ł sorex mûs.
6 uulpis J ‖ uox F ‖ ł mellus ł melleht brocc C ‖ equus—7 1. assa f. W 7 bilis gealla v. ds. hd. wie 30018 ü. asinus F ‖ asina] acina aus aqua F 8 m. m. f. W ‖ mu:::|lus (sus rad.?) O ‖ elefas aus -fans O; -fans CFJW ‖ ursus—apa f. W ‖ simia|lia (lia getilgt) C
9 [oter fiber] W ‖ beofer J ‖ feruncus—12 wyrm f. W ‖ mærð J 10 -worpe F ‖ m(u)ri- v. a. hd. aus meri- F; -legulus|:: (us nachträglich vor | u. rad. nach |) O, -legutus J ‖ aut] oððe O 11 yricius J ‖ eri:nacius O ‖ îl] hil F ‖ s(v)rex aus so- C
uermis wyrm. lumbricus angeltwicce. ceruus heort. cerua hind. damma ł dammula dâ. hinnulus hindcealf. capreolus râhdêor. caprea rǣge. caper ł hircus bucca. caprea ł 15 capella gât. haedus ticcen. lepus hara. porcus ł sus swŷn.
12 lubricus JW ‖ -twiccæ O, -twicca J, -cwycce F, -twæcche W ‖ ceruus—13 hindcealf f. W 13 damma—hindcealf f. F ‖ damma aus damna O ‖ capreoleus F 14 [c. ł h.] W ‖ hyrcus FO, yrcus C ‖ caprea zu capra F, capra J 15 capella aut egidiam gât C ‖ damma ł dammula do ceruus heort c[erua hind]kælf hinnulus hind zwischen got und hedus W ‖ lepus—swŷn f. W
scroffa sugu. aper ł uerres bâr. magalis bearh. porcellus fear. bos oxa. uacca ł bucula cû. uitulus cealf. iuuencus styrc. ouis sceâp. aries ramm. ueruex weðer. agnus lamb. pecus ł iumentum nŷten. animal ǣlc þing, ðe cucu
1 byð. canis hund. molosus ryþþa. catulus hwelp. draco draca. uipera ł serpens ł anguis næddre. coluber snaca.
16 suga J, suwa W ‖ b[or magalis] W ‖ porcellus—17 oxa f. W 17 fearr CF, fearh J ‖ am rande von späterer hd. armentum ryþer O ‖ uit. c. f. W 17. 18 iuuencncus steor W 18 ouis—3101 byð f. W ‖ scep (an p radiert) F 19 lam: F ‖ pec|:us J ‖ þingc J 1 molo[sus r. ru]beta W ‖ catulus—2 snaca f. W ‖ hwylp J ‖ (d)raco a. hd. F, dracus J 2 snaca aus s::anca O
rubeta tâdje. rana frogga. lacerta efete. stellio slâwyrm. locusta gærstapa. sanguissuga lǣce. limax snægel. testudo 5 sê þe hæfð hûs. formica ǣmette. eruca mǣlsceafa. peduculus lûs. pulex flêa. cimex maðu. tinea moððe.
3 tadde W ‖ ra. fr. f. W ‖ efeta J ‖ stellia O 4 gærsstapa J, gars. tapa F, greshoppe W ‖ sa. l. f. W ‖ san::::suga F, sanuuissuga O, dahinter ł hyrundo J ‖ li[max sn. testu]do W ‖ snæ:gel O, snegel J 5 ð in hæfð aus t C ‖ f. ǣ. f. W ‖ mæslesceafe W 5. 6 ped.—6 flêa f. W ‖ pedulus F 6 pulix CFO ‖ f:l(e)a (o rad.) O ‖ tine[a—10 felt]wurt W ‖ tinea] oðða ü. d. z. von ds. hd. wie 30018, die auch hinter moððe noch gvrgulio (e)mel (erstes e ü. getilgtem undeutlichem e) gesetzt hat F
[309] cattus ł murilegulus aut muriceps catt. text unchanged: expected form AUT
NOMINA HERBARVM.
7 überschr. f. (aber raum dafür gelassen) J, von neuerer hd. aufgefrischt C ‖ erbarum F
Herba gærs oððe wyrt. allium lêac. dilla docca. libestica lufestice. febrefugia feferfugje. simphoniaca hennebelle. 10 auadonia feltwyrt. aprotanum sûðerne wudu. sinitia grundeswelige. feniculum finol. anetum dile. electrum elehtre. malua hoclêaf. malua crispa simæringcwyrt. polipedium hremmes fôt. consolda dæges êage. solsequium solsece. slaregia slarege.
8 herba::: O ‖ wurt C ‖ algium CO, aligum F ‖ docca zu doccæ C 9 lufesstice F ‖ -fugia J, -fuge F ‖ simfoni(a)ca (a) ü. getilgtem o a. hd. O 10 feldwyrt C ‖ abrotanum W ‖ suþer wude W ‖ sin.—12 elehtre f. W 11 -swylige F ‖ fenol J, finel C 12 electre J, lehtre (punct unter h zufällig?) C ‖ das erste mal malfa J ‖ hoclêaf malua] tuber swam v. a. hd. auf rasur F ‖ hoc (ohne leaf) W ‖ symeringc- J, siniærring- F, -ng- C, [s-]rt W, dahinter simitia grundeswulie anetum dile W 12. 13 polipodium W 13 hrem(m)es (m) ü. getilgtem n O, hræ- F, refnes W ‖ [consolda d]eies eien W ‖ eaga O, ege CF 14 solsece—ruta f. W ‖ solsæce J
adriaca galluc. ruta rûde. betonica
15 sêo læsse bisceopwyrt. petrocilinum petersylige.
1 costa cost. epicurium halswyrt. millefolium gearewe. tanicetum helde. saxifriga sundcorn. citsana fana. calamus ł canna ł arundo hrêod. papauer papig. absinthium wermôd.
urtica netle. archangelica blindnetle. plantago wegbrǣde. 5 quinquefolium fîflêafe. uinca perfince. marubium hârhûne.
14. 15 bettonica F 15 petr.—3111 gearewe f. W ‖ petrocilium petersilium J 1 epicurrum F ‖ halstwyrt F ‖ gearwe J 1. 2 ta[nicetum hel]de W 2 saxifraga J, -fragia W ‖ suntcorn C ‖ citsôna C, gitsana W ‖ fana aus fanu O; fanu CF, fæarn W 3 [arundo hr]eod W ‖ arundo aus -da O ‖ hre(o)d O ‖ pap(a)uer aus papeuer O ‖ papi CFO, popig J, popi W ‖ absintium J ‖ -mot W
4 netele C, netel FJ ‖ archan[gelica bli]ndenetle W ‖ -netele C, -netel FJ ‖ wægbræde C, dahinter ein verweisungszeichen und am rande von a. hd. ostrago sticwyn| O 5 qu. f. f. W ‖ -um zu -am O ‖ perfi(n)ce O, f aus p CO, peruince J, peruenke W, perpince F ‖ hor[hune fraga] W
camicula argentille. fraga strêowberjan wisan. ciminum cymen. modera cicena mete. apium merce. lappa clâte oððe clifwyrt. helena horselene. sandix wâd. caula ł magudaris cawul. cresco cærse. menta minte. serpillum fille.
6 carnicula F, -lo J ‖ argentillæ aus -illa O; -illa CJ ‖ fragra C ‖ st.—7 cymen ü. d. z. v. a. hd.? C ‖ stræberie wise W ‖ streaw- J ‖ wise C 6. 7 c. c. f. W 6 cyminum C 7 m(o)dera (m auf r.) C ‖ appium J ‖ merc W ‖ (cl)ate (cl ü. r.) O 8 clif[wurt—helena] W ‖ horselne W 9 caul CFJW ‖ [m. mint]e W ‖ minte zu minta O ‖ s. f. f. W ‖ cerpillum auf r. C, serp- zu cerp- O; -pellim F
10 artemesia mugcwyrt. saluia saluje. fel terrae ł centauria eorðgealla. ambrosia hindheolað. pionia. mandragora. pollegia hylwyrt oððe dweorge dwesle. organum organe. cardus þistel. hermodactula ł tidolosa crâwan lêac. pastinaca wealmoru. lilium lilje. rosa rose. uiola clǣfre. agrimonia 15 gârclife. rafanum rædic. filex fearn. carex segc. iuncus ł scirpus risc.
10 artemessia J ‖ mugwyrt J ‖ s. s. f. W ‖ saluige J, salfie F ‖ centaurea W 11 eorðealla C, -gealle J ‖ [hindh.] W, -heoloð CF ‖ pi.—13 þistel f. W ‖ piôna C ‖ agene nama nach mandragora J 11. 12 pollegi F 12 dwyrge CJ, dwurge F ‖ dwysle CJ ‖ organum f. J ‖ agene naman hinter organe J 13 hermodoctula J ‖ ł f. W ‖ craw O 14 -mora J ‖ lilium—rose f. W ‖ lilige FJ 14. 15 [cl. agri]monia W 14 clæfre zu clafre F 15 gâr-] car- J, gor- W; -clifu FW, ü. e etwas (o?) wegradiert O ‖ rafanum aus raua- O; rafanu J ‖ millefolium gearwe hinter rædic F ‖ filex zu filix O, aus filix C ‖ secg CF 16 iuncus—risc f. W ‖ scyrpus J ‖ rixs C, resce J
3113 ... pap(a)uer aus papeuer O text unchanged: MS reading is pap(á)uer
3114 ... ostrago sticwyn| O text unchanged: MS reading is ostrágo
NOMINA ARBORVM.
1 überschrift f. (aber platz dafür gelassen J) JW
Arbor trêow. flos blôstm. cortex rind. folium lêaf. buxus box. fraxinus æsc. quercus ł ilex âc. taxus îw. corilus hæsel. fagus bôctrêow. alnus alr. laurus lawerbêam. malus 5 apeldre. pinus pîntrêow. fructus wæstm. baculus stæf. uirga gyrd. uirgultum telgra. ramus bôh. glans æceren.
2 kein absatz JW ‖ [treow querc]us W ‖ flos—3 æsc f. W ‖ c. r. vor f. b. J ‖ blostme (e nachträglich?) C, blosan J ‖ rinde J ‖ boxus F 3 taxu:x (s rad.) O 3. 4 c. h. f. W 4 alrr FO, olrr W ‖ l. l. f. W ‖ lauwerbeam J 5 æp[eldre uir]ga W ‖ apuldre C, æpeltre J ‖ pinus—stæf f. W ‖ wastm F 6 ramus—æceren f. W ‖ bog und darüber von F. Junius’ hd.? F ‖ æcern J
granum cyrnel. radix wyrtruma. pirus pyrige. prunus plûmtrêow. ficus fîctrêow. ulcia holen. populus byrc. palma palmtwîga. sabina sauene. genesta brôm. cedrus 10 cederbêam. cypressus næfð nǣnne engliscne naman. sentes þornas. frutex þŷfel. ramnus fyrs. spina þorn. uepres brêmelas. abies æps. olea ł oliua êlebêam. morus môrbêam.
7 cyrnel] corn mit verweisung auf das von a. hd. geschriebene nucleus cyrnel am rande O ‖ ü. wyrttruma p. p. von ds. hd. wie 30018 frons boh. stipes boh. fomes tender F ‖ radix—8 fîctrêow f. W ‖ wyrttruma (a v. a. hd. aus e?) C 8. 9 [byrc palma] W 9 ziemlich weit unter a in -twiga ein wol zufälliger punkt O, twaltiga J, -twig W, palmtreow C ‖ s. s. f. W ‖ b in sabina aus p O ‖ safene C, -uine J, sæuine F ‖ bromb F ‖ cedrus—10 naman f. W 10 cipressus FO ‖ englisce J 11 [furs uepres] W ‖ sp. þ. f. W ‖ uepres v. a. hd.? aus uipres C 12 olea—êl. f. W ‖ ł von a. hd. am rande O ‖ olina J ‖ m. m. f. C ‖ murus J
uitis wîntrêow. salix wîðig. silua wudu. lignum âhêawen trêow. ligna drige wudu. truncus stoc. stirps 15 styb. nemus ł saltus holt. desertum ł heremus wêsten. uia weg. semita pæð. inuium bûtan wege. iter sîðfæt.
13 salis F ‖ [silua wudu] W ‖ sylua F 14 iheawen W ‖ styrps FJ, sty(r)ps O 15 [styb nemus] W ‖ nemvs aus -mes v. a. hd.? C ‖ saleus F ‖ 2. ł f. F ‖ eremus FW 16 strues wudauin(a) v. ds. hd. wie 30018 ü. uia weg F ‖ weg f. C ‖ [inuium buto]n weie W ‖ buton CF ‖ siðfæ(t)t (das t in d. z. auf r.) O
1 patria êþel. prouincia ł paga scŷr. mons dûn. collis hyll oððe beorh. uallis dene. foenum hîg oþþe gærs. ager æcer. seges âsâwen æcer. campus feld. pascua læsa. pons brygc. uadum ford. pratum mǣd. aqua wæter. gutta ł 5 stilla dropa. stagnum mere. amnis êa. flumen ł fluuius flôd. ripa stæþ. litus sǣstrand. alueus strêam. torrens burna. riuus rið. fons wyll. arena sandceosol. gurges wǣl. uiuarium fiscpôl. puteus pytt. lacus sêað. latex burna oððe brôc.
1 æþel J ‖ paga zu pago von a. hd. C, pagus J ‖ [dûn collis] W 2 fenum CFOW 3 1. æcer aus acer O ‖ se[ges asowen] W 3. 4 p. l. p. b. f. W 3 læswe J 4 pratum mǣd f. W ‖ aqua—6 stæþ hinter 7 riþ W ‖ punct unter dem zweiten a in aqua wol zufällig O 5 stangnum FW ‖ [mere amni]s W ‖ ia C, eaa W ‖ flumen flod ł (oððe O) fluuius FOW 6. 7 [torrens burn]a W 6 tollens C 7 byrna aus burna (mit a. t.?) F ‖ fons—s. f. W ‖ harena CF ‖ -ceosel J ‖ gurgens J 8 u.—pytt f. W ‖ uiuarium aus -riaim O ‖ puteus aus puteum O ‖ putt O 8. 9 [seaþ latex b]roc ł burna vnda uþæ W 8 s:eað (c rad.?) O
NOMINA DOMORVM. 10
10 überschrift f. CJOW (doch raum dafür gelassen J)
Domus hûs. templum tempel. ecclesia cyrice oððe gelêafful gegæderung. angulus hyrne oððe heall. altare weofod. liber ł codex bôc ł uolumen bôc. littera stæf. folium lêaf. pagina tramet. arca scrîn. loculus cyst oþþe 15 mŷderce. calix calic. patena hûseldisc. crux ł staurus
rôd. candelabrum candelstæf. cathedra bisceopsetl. fundamentum
grundweall. pauimentum ł solum flôr. paries wâh.
11 kein absatz JOW ‖ t. t. f. W ‖ ecl- W ‖ cyrce CFJ 12 gegaderung F, gaderung J, gelaþung C, [igæderung] ł ilaþung W ‖ angulus—14 lêaf f. W ‖ oððe f. F ‖ altera J 13 d in codex aus t (v. a. hd.?) C ‖ das erste bôc f. J 14 das letzte t von tramet auf r. C ‖ archa W 14. 15 [ł m. cal]ix W 15 mederce J ‖ patina J 16 can. can. f. W ‖ ca(n)delstæf O ‖ a am ende v. cathedra verlöscht O ‖ [bisceopsetl f]und. W ‖ -setl] -stæf J 17 p. w. f. W ‖ parietes F
tectum þecen oððe hrôf. fenestra êhþyrl. hostium duru. hostiarius dureward. ianua ł ualua get. arcus ł fornix bîgels. columna swer. ianuarius getweard. clausura loc. clauis cǣg. clauus nægel. sera hæpse. chorus chor. gradus 5 stæpe. indicatorium æstel. scabellum scamul. thus stôr.
1 þæcen J ‖ [o. rof arcus] W ‖ rof JO ‖ fenestra—2 get f. W ‖ :eh- O, eah- C ‖ :ostium C 2 duru- C; -weard CFJ ‖ ianua aus lanua O ‖ ualla F ‖ geat J ‖ fo(r)nix C 3 punct unter e von b. wol zufällig O ‖ -mpna J, -m(p)na sp. hd. O ‖ ia. g. f. W ‖ geat- J 4 [clauus næi]l W 5 in::dic- F ‖ [æstel legul]a W ‖ scab.—6 stôrcylle f. W ‖ sceamul FJ
odor brǣð. thuribulum stôrcylle. legula sticca. regula regolsticca. lampas ł lucerna ł laterna lêohtfæt. lichinus blâcern. cereus tapor. cera wex. candela candel. munctorium îsentange. clocca belle. cloccarium ł lucar bellhûs.
6 t(h)uri- corr. v. a. hd. O, turi- CFJ ‖ -cyl(le) O, -cyl FJ ‖ zweites l in legula aus i J ‖ sticce J ‖ regola J 7 reogol- J ‖ lampal F ‖ later[na leohtf]et W ‖ later(n)a O, zu la(n)terna v. a. hd.? C ‖ lichimus W 8 ü. blacern von einer a. hd. des 12. jhds. als 30018 lihtstan F ‖ cereus—candel f. W ‖ weax J ‖ candel] caldel F 8. 9 muntorium F 9 irenetonge W, -tancge F, -tanga J, -tang C ‖ clo[cca—13. 14 cingu]lum W ‖ bellhus aus balchus O
10 tintinnabulum litel belle. campana micel belle. uestis ł uestimentum rêaf ł indumentum rêaf. alba albe. casula mæssehacele. stola stole. superhumerale sculdorhrægel.
10 camppana O, compâna J, cappana F, capana aus cappana C 11 1. rêaf f. JO ‖ þæt is reaf O 12 -hacele aus -hæc- C ‖ stola] sta F ‖ -hrægl J
planeta cæppe. manualis handlîn oðþe handbôc. cingulum ł zona ł cinctorium gyrdel. caliga ł ocrea hosa. fico 15 sceô. calciamentum gescŷ. suptularis swiftlere. tractorium tîgel. flagrum ł flagellum swipu. uirga gyrd. dormitorium slǣpern. lectum ł lectulum bedd. stramentum beddingc.
13 (canter) :cæppe O 14 das erste ł f. F ‖ cinctorium ł zona W ‖ bi(?) vor caliga (b durch untergesetzten punct getilgt) W 15 sc[eo calciamen]tum isco W ‖ suptalaris FJW, t auf r. und zweites u nachträglich O, -is zu es C ‖ swiftlæras C ‖ traccorium F 16 tigl J ‖ flag[ellum swipu] W ‖ scypu J ‖ u. g. f. W 17 lectum—bedd f. W ‖ bedding CF, -nge J
stragula wæstlingc. sagum hwîtel. puluinar pyle. sindo
1 scŷte. fulcra eall bedrêaf. femoralia brêc. perizomata ł campestria wǣdbrêc. filum þrǣd. fimbria fnæd. cappa cæppe. pellicia pylce. colobium ł interulum syric. manica slŷf. cuculla cugle. pedula mêo. commissura clût.
18 wæs[tling sagum] W ‖ wæstling CF ‖ p(u)luinar C, -i(n)ar O ‖ syndo J, darüb. v. ds. hd. wie 30018 ł lintheolus F 1 ü. fulcra von ds. hd. wie 30018 feðerbed F ‖ zweites l von eall auf r. O ‖ fe[moralia brec] W ‖ bræc J 2 capestria wædbsec(!) F ‖ f. þ. f. W ‖ f:îmbr(i)a C, fimbrium J 2. 3 c. c. p. p. f. W 3 pellicie pylece J ‖ colobi[um ł interulum] W ‖ interula J ‖ ma.—4 cugle f. W 4 cu:le (g rad.) O ‖ pedulos meon J ‖ commisûra C
toral
5 rocc. tela ł peplum web. linum flex. lana wull. globus cliwen. colus distæf. fusus spinl. textrinum opus tôwlîc weorc. latrina gang. trabes bêam. tignum ræfter. laquear fyrst. cleta hyrdel. cimbalum cimbal. refectorium bêoddern oððe gereordunghûs. tapeta sethrægel. matta meatte. 10 mensa bêod oððe mŷse. discus disc. discifer discðên.
tôrall C 5 2. c in rocc nachträglich zugefügt O, dahinter steht mastrûga crusene oððe deorfellen roc J (vgl. zu 9) ‖ pep[lum web globus] W ‖ li.—wull f. W ‖ ü. linum—7 weorc von ds. hd. wie 30018 licitorium webba (telere ⁊ tes)seranda radium risle cladica wefel conducta garnwinda (desuuidur?) stamen werp stæīm alibium reol (tͣul) apidiscus webhoc F ‖ fleax J ‖ glomus J 6 opum v. opus getilgt O 7 [weorc latrina] W ‖ tigilli ræfteras hinter ræfter C 8 cleata J ‖ hir[del refecto]rium W ‖ cim. cim. f. W ‖ cymbalum J, cinbalum F ‖ cinbal C 9 hinter -hus steht in O, was in J auf 5 rocc folgt (dabei fellen aus fellenne) ‖ setlrægl C, setrægl J ‖ ma. mea. f. W ‖ ü. matta von späterer hd. ł psiatiu und am rande ł psiathium O 10 [beod o. m.] W ‖ discus disc f. W ‖ discifer:: C ‖ -þegn J
minister þên. lardum spic. caseum cŷse. butyrum butere. ouum ǣg. sal sealt. panis hlâf. puls briw. olera wyrta. ceruisa ł celea ealu. uinum wîn. acetum eced. oleum êle. medo medu. ydromellum ł mulsum bêor. lac meolc. mustum 15 must. sicera ǣlces cynnes gewringc bûton wîne ânum.
11 caseum—12 hlâf f. W ‖ caseus J ‖ butirum O 12 puls briw f. J ‖ bri W ‖ olera—13 wîn f. W 13 eala FO, eale J ‖ uinum—êle f. J ‖ a[cetum eced me]do W ‖ oleum êle f. W 14 medu] meodu JW ‖ idromellum W ‖ lac—15 must f. W ‖ meoluc C 15 cicera W ‖ iw[ring buton] win one W ‖ gewring CF 16 mantela O, erstes e durchstrichen C ‖ sceat J
manuterium ł mantele scêt. cultellus sex. artauus cnîf. uas
1 fæt. poculum drencecuppe. anaphus hnæp. patera bledu. cibus mete ł esca. potus drenc. liquor wǣta. claustrum clauster. coquina cicene. cocus côc. ignis ł focus fŷr. flamma lîg. pruna glêd. andena brandîsen. titio brand.
16. 3161 artauus k[nif poculum] drunccuppe W 1 uas fæt f. W ‖ c in poculum auf r. O ‖ drenccuppe J, cuppe F ‖ potera F 2 cibus—4 glêd f. W ‖ ł esca vor mete J 4 undena F ‖ bron[disen titio] W ‖ t:iti:o F ‖ (fax blasa) hinter brand von ds. hd. wie 30018 F
5 olla crocca. caccabus cytel. lebes hwer. caro flǣsc. ius broð. iutilis canis broðhund. fascinula âwul. comedia racu. daps sand. ferculum bǣrdisc. ueru spitu. assura bǣrde. sartago îsenpanne. frixorium hyrsting. coctio gesod.
5 cacabus W, caccal F ‖ hwyr J 5. 6 [ius broþ iu]tilis W 6 apozimum broð hinter broð C ‖ fascinula zu f(v)sc- O, fuscinula W ‖ awel J, owul vncinus hoc W 6. 7 comm[edia racu daps] W 7 uæru J ‖ assura] dazu am rande ł assutura a. hd. O 8 bræd[e sartago] W ‖ sartano J ‖ irene ponne W ‖ -panna J ‖ hyrstyngc J, darüber v. ds. hd. wie 30018 iserne bacstan F ‖ coctio unlesbar F
coctus gesoden oððe gebacen. frustum sticce. offa snǣd. 10 mica cruma. uestiarium hrægelhûs. testamentum cwide. sigillum insegel. cellarium hêddern. cellerarius hordere.
molendinum myln. mola cwyrnstân. mel hunig. uictus
bîgleofa. pecunia feoh. nummus peningc. marsupium sêod.
9 isod[en ł ibaken] W ‖ tum sticce off unlesbar F ‖ frustrum J 10 m. cr. f. W ‖ ü. uestiarium von späterer hd. uestiarius regel þegen O ‖ hrægl- F, rægel- J ‖ t. cw. f. W ‖ testamentum unlesbar F 11 si:gillum (g rad.) O ‖ i[nseil cel]larium W ‖ insegl J ‖ hyddern J, heddyrn C ‖ cellarius CF, celerarius W
12 m. m. f. W ‖ molendenum J ‖ mel h. f. W 12. 13 vi[ctus bileo]ue W 13 biglyfa C ‖ peccunia C, dahinter ł nummus J ‖ n. p. f. JW ‖ erstes m in nummus aus ni O ‖ pening CF
pistrinum bæcern. fornax ł clibanus ouen. pistor bæcestre. 15 granum corn. farina melu. bratium mealt. acus syfeða. cribra ł cribellum syfe. furfures grytta. faex drosna.
14 for[nax ł cliba]nus W ‖ for:nax F ‖ ofen CJ ‖ piscor J 15 gr.—melu f. W ‖ bracium W ‖ punct unter a von mealt wol zufällig O 16 crib[ra ł cr.] sife W ‖ ü. f. gr. v. ds. hd. wie 30018 pollis smedema F ‖ gretta J ‖ faex F, faex zu fex CO, fex JW ‖ ł fêces hinter drosna C
anfora sester. laguena bûc. dolium cyf. cupa tunne. utensilia
1 andluman. suppellex yddisce. aula heall. triclinium bûr. solarium ûpflôr. turris stŷpel. cardo heorre. strigil ł strigilis horscamb. risus hlehter. laetus blîðe. tristis unrôt.
17 anfora aus aufora O ‖ sestyr C ‖ languena J, lagena W ‖ b[uc dolium] cuf W ‖ cyfe J ‖ cufa W 1 andluman aus -en C, anluman v. späterer hd. zu andloman und darüber v. einer hd. des 12. jhd. an fetles F, andloman W ‖ supplex J ‖ yddi[sce triclini]um W ‖ aula heall f. W 2 t. st. f. W ‖ hearre J ‖ strigil aus strigel O 3 [horscomb] W ‖ hleahter J ‖ l. bl. f. W ‖ liþe von bliþe auf r. F
maestus drêorig. famis hunger. abundantia ł copia 5 genihtsumnys. laetitia blîs. tristitia unrôtnys. ieiunium fæsten. ieiunus fæstende. pinguis fǣtt. pinguedo fǣttnys. corpulentus þiccol. macer ł macilentus hlǣne. macies hlǣnnyss.
4 ü. f. h. v. ds. hd. wie 30018 lugubris drorilic F, f. h. f. W ‖ habun- CO, -datio O ‖ [ł copia] W 5 laetitia—6 fǣttnys f. W ‖ ieiuni- aus leuini- O 6 ieiu- aus leui- O, auch nu aus e. a. (darüber a durchstr.) O; -nius J ‖ pi(n)guis C ‖ das erste t in fættnys auf r. O, fæ:tnys (s rad.) F 6. 7 corpulentur F, erstes u(v) ü. getilgtem o C 7 macer—9 strang f. W ‖ macilentur F ‖ lænnys J
grossus grêat. gracilis smæl. longus lang. breuis sceort. magnus mycel. paruus litel. fortis strang. inualidus unstrang. 10 sollicitus carful. securus orsorh. cura caru. securitas orsorhnys. causa intinga. accusator wrêgere. excusator belâdjend. accusatio wrêging. excusatio belâdung. magnum ł multum mycel. nihil nâht. aliquid sum þing.
8 ge(r)at O 10 solli[citus carful] amurca .i. fex olei dersten securus W ‖ sollitus J ‖ orseoruh tutus siker c[ura care] W ‖ c:ura F 10. 11 sec. or. f. W 11 [cau]sa W ‖ acc. wr.] occasio inca W ‖ accussator CF ‖ wr. exc. f. F ‖ excussator C 12 accus.—14 setl f. W ‖ accussatio F ‖ wreginc J ‖ excussatio F 13 nichil CJ ‖ aliquid aus -it C ‖ þingc J
Sella sadol oððe setl. mento felt. ulcea gâran. scansile
15 stîgerâp. corrigia ðwang. calcar spura. antela forðgyrd. postela æfterrǣp. falerae gerǣdu. frenum brîdel. capistrum hælftre. arma wǣpna. galea helm. lorica byrne. gladius ł machaera ł spata ł framea swurd. spatarius swurdbora. armiger wǣpnbora. bellum ł pugna gefeoht.
14 kein absatz ‖ [ulcea—20 signifer] W ‖ ulc:a C, e getilgt und, wie es scheint, i darüber O 15 stigrap J ‖ ðwangc J 15. 16 forðgy(r)d O 16 -ræpe C, -rap J ‖ falera aus falere C 17 carpistrum F 18 swyrd F, f. J 19 swyrd- F
20 signifer tâcnbora. lancea ł falarica spere. uictor sigefæst.
1 uictoria sige. acies ecg. capulum hiltan. mucro swurdes ord oððe ôðres wǣpnes. sica litel swurd oððe handsex. hasta ł quiris sceaft. uagina scǣð. manubrium hæft. sagitta ł telum flâ. fustis sâgel. uectis steng. arcus boga. 5 faretra cocer. scutum ł clipeus scyld. umbo randbêah.
20 tocnebora W 1 [sige a. e.] W ‖ egc J ‖ capu:lum (l rad.) F ‖ hiltan aus hilten O, hilta W 2 oððres F ‖ wæpnes aus -as C ‖ sica aus sicca C ‖ [sw. ł hond]sex W ‖ swyrd F 3 asta CFJW ‖ uagina—4 ł f. W ‖ sceð F, sceað J 4 sagol J ‖ stengc J ‖ a. b. f. W 5 [c. sc. ł] W ‖ clipens F ‖ umbro J
funda liðere. atrium cauertûn oððe inburh. fundibalum stæfliðere. ciuitas ceaster. porta portgeat. ciuis ceastergewara oððe portman. praeco bydel. oppidum fæsten. castellum wîc oððe litel port. urbs burh. urbanus burhwita. 10 suburbanus sê ðe sit bûtan ðǣre byrig. carcer cweartern. oppidanus sê ðe on fæstene sit. uilla tûn.
6 f. l. f. W (vielleicht weggeschnitten hinter inburh) ‖ f(v)nda (v ü. r.) O ‖ clisanus liþere hinter liþere C ‖ cafertun W ‖ [........ f]undibalum W 7 ü. u von ciuitas etwas rad. O ‖ p. p. f. W ‖ parta H, das hiermit wieder einsetzt ‖ portget H 7. 8 cestergewaru H 8 [po. prec]o W 9 bu[ruh urbanu]s W 10 sit :: |:::: b. O ‖ buton CJ ‖ byri O, berig J 10. 11 car[cer cw.] W 11 cwearten C, cweartrn J ‖ uilla tûn f. W
uillanus tûnmann. uillicus tûngerêfa. ortus orcerd. ortulanus orcerdwerd. pomerium æppeltûn. uiridiarium wyrtûn. horreum bern. saepes hege. fossa dîc. puteus pytt. 15 praedium worðig. ferramentum tôl. securis æx. ascia adesa.
12 [tunireua or]tus W ‖ hinter tungerefa in d. z. discoforus stiward H, ü. d. z. v. ds. hd. wie 30018 edilis boldweard F ‖ orcyrd J, orceard H, orchard W 12. 13 ortalanus F, orto- W 13 orceard- H, ordcyrd- C, orchard- W; -weard CFHJW ‖ [uir.] W 13. 14 wyrtum O, wyrttun H 14 ho.—pytt f. W ‖ beren H, bærn J ‖ sepe F 15 praeedium (e vor d getilgt) C, punct ü. r wol zufällig O ‖ wurþig H ‖ (tol) C ‖ ex J 15. 16 ade[sa terebrum na]uegar W
terebrum nauegâr. terebro ic borige. foramen þyrl. uanga ł fossorium spadu. ligo becca. bipennis stânæx. palus pâl. serra snîd. falx sicol. falcastrum sîðe. acus nǣdl. subula 1 ǣl. aurum gold. argentum seolfor.
15 adese H 16 tereb::rum J ‖ nafegar CH ‖ f. þ. f. W 17 fossorum C ‖ spædu J ‖ ligo aus liga O ‖ [bip. ston]æx W ‖ stanex J 18 fal(c)x H, x auf r. O ‖ sîðe f. W ‖ nelde W 18. 3191 [s. æl(?) a]uricalcum W 1 aur.—seol. f. W ‖ seolfer J, siolfor aus -fer H
auricalcum goldmæstlingc.
aes bræs. stagnum tin. plumbum lêad. uitrum glæs. ferrum îsen. electrum smylting. metallum ǣlces cynnes wecg. massa blôma oððe dâh. lapis ł petra stân. rima 5 ł fissura cinu. marmor marmstân. saxum weorcstân.
1. 2 glod- O; -mæslinc J, -ling CF, -linc H, -ligc O 2 st.—3 îsen f. W ‖ sta:gnum (n rad.) F, stangnum O 3 flectrum F ‖ smyltinc J, smeltinc H 3. 4 [æ. k. w]ecg W 4 wegc J 4. 5 rima ł f. W 4 prima F 5 or in marmor v. a. hd. auf r. u. dahinter stan rad. F ‖ marmstân f. F, [marmston] W ‖ saxsum F ‖ wurc- H
silex flint. gipsum spærstân. gemma gymstân. margarita meregrota. calx celcstân. aries ram. cimentum andweorc tô wealle. cimentarius wealwyrhta. rogus âd. iocus plega.
6 gipsum::: W 6. 7 [ma. me]regr. W 7 mergrota H ‖ calcx FHOW ‖ ceal(c)- C, cealc- FHJ ‖ cimentum zu cem- C ‖ andwearc C 8 cemen[tarius walwyr]hta W ‖ i in iocus aus l CO, ludus F
locus stôw. omnis ǣlc. omne eall. totum eal. profanus 10 mânful. exosus ł perosus andsǣte. callidus gêap. simulator hiwere. hipochrita lîccettere. adulator lyffetere. adulatio lyffetung. deceptor ł seductor bepǣcend. proditor ł traditor lǣwa. homicida manslaga. patricida fæderslaga. matricida môderslaga. fratricida brôðerslaga. parricida mǣgslaga.
9 locus—eal f. W ‖ ællc O ‖ (o. e. t. e.) O ‖ omnem F ‖ eall] æl J, ł H ‖ prophanus FJOW 10 and[sæte callidus] W ‖ gleaw W 11 ypochrita J, hipocrita W ‖ licetere H, licettere W, licitere C, liccetere FJ ‖ adulatur FH ‖ lufe[tere adula]tio W ‖ lyf(f)etere H ‖ adulatio—12 1. ł f. H 12 luffetung C ‖ decepto F 12. 13 proditor ł tra[ditor l. h]om. W 13 monsleia W ‖ fæderslaga auf r. H, f. W 14 modor- HJ, f. W ‖ broðor- J, -þor- CH, f. W ‖ patricida F ‖ m. f. W
15 uulnus wund. cicatrix dolhswaðu. corpus lîc ǣgþer gê cuces mannes gê dêades. truncus hêafodlêas bodig. funus lîc oððe hrêaw. cadauer lîc oððe hold. feretrum bǣr.
uiuus cucu. mortuus dêad. defunctus forðfaren. longaeuus
1 langlîf. nobilis æðelboren. ignobilis unæþelboren. pretiosus dêorwurðe. uilis wâclîc. carus lêof. odiosus lâð.
15 [uulnus wund c]icatrix W ‖ do(l)hswað: C, -swæð aus -swaðu mit a. t. H ‖ corpus lic hinter 16 bodi W ‖ ǣgþer—16 dêades f. W 16 cuces: (t rad.?) C ‖ mannes f. CJ ‖ deaðes CJ ‖ trunccus C ‖ bodi H 17 [l. o. hr. cad]auer W ‖ hrêaw] ræw H ‖ (oððe hold) ü. r. v. etwa 6 buchst. O, f. H ‖ hold später zu huld F
18 uiuus—dêad f. W ‖ mortu(v)s aus mortuis O 1 [longlif nobi]lis W ‖ langlife C, -liue H ‖ i. u. f. J 1. 2 p. d. f. HW 1 presiosius J 2 [o. l.] W
Limen oferslege oððe þrexwold. sciffus læfel. urceus
ceac. peluis wætermêle. plaustrum ł carrum wǣn. rota 5 hweowul. currus ł basterna ł heseda cræt. stabulum fald oððe hûs be wege. caula loc. tugurium hulc. cella cyte.
3 kein absatz ‖ oferslæge FJ ‖ sci:fus C ‖ usceus J 4 wætermele peluis H ‖ [w. p]laustrum W ‖ -mæle J ‖ hinter peluis folgt wængerefa captarius H 4. 5 r. hw. f. W 5 hweo::l (wu rad.) F, hweogol H, hweol J; dahinter radi spacen H ‖ carrus O ‖ ł vor b. f. C ‖ hesæda H, hesseda J, hereda W ‖ cræ:t (f rad.) F, cræft H, cert W 5. 6 stabu[lum f. ł hu]s W 6 o. h. be w. f. H ‖ caula] ul z. t. u. a gz. weg H ‖ t. h. c. c. f. H ‖ cyte] cot W
mausoleum ðrûh oððe ofergeweorc. monumentum ł sepulchrum byrigen. sarcofagum þrûh. elemosina ælmesse. donum ł datum gifu. munus lâc. uter bytt. flasco butruc.
7 mausaleum J, mansoleum ł sarcofagum H ‖ þurh H ‖ oððe—ł f. H ‖ [o. o.] W 7. 8 sepulcrum JW 8 byrgen (n z. t. weggerissen) H, buriles W ‖ s. þ. f. H (s. les. zu 7) ‖ þurh F, ðurh J ‖ el. æl. f. W ‖ ælmysse F 8. 9 donum—9 gifu f. H ‖ [datum giue] W ‖ buteruc CF u. wahrscheinlich (aber e fast gz. weg) H
10 tentorium ł tabernaculum geteld. pretium wurð. corbis ł cofinus wylige oððe meoxberewe. sportella tǣnel. cartallum windel. calathus wearpfæt. pila pîlstoc oððe ðoðer. loquela sprǣc. uox stefn. sonus swêg. uerbum word. pecten camb. sapo sâpe. perna flicce. sagena sǣnett.
10 tabern[aculum—16 nouacu]lum W ‖ corbis] s weg H 11 cophinus H ‖ meox v. a. hd. ü. getilgtem meorum H, -bearwe J, -bearuwe FH ‖ sportelle F 12 calathus—13 sprǣc f. H 13 stemn zu stefn O; stemn CFJ ‖ swæg J ‖ uerb:um C 14 sopo J, dahinter ł smigmata H ‖ slicce H ‖ sagene J
15 follis bylig. malleus slecg. lima fêole. scorium sinder. forceps tange. carbo col. forfex sceâra. nouacula nægelseax. cos hwetstân. apricus locus hlêowstede. apricitas hlêowð. aedificium getimbrung. palatium kynelîc botl.
1 basis syll. postis post. catena racentêah. compes ł cippus fôtcops. bogia juc oððe swurcops. manicae handcops. mâðmhûs.
15 slegc J, slecg wol urspr. (aber zu slaga von späterer hd.) F ‖ scorrium F 16 nouaculum F, [nouacu]lum W ‖ nægl- J 17 -sex CFHJ ‖ hweston W ‖ locus aus la- O 18 edific[ium] W ‖ cynelic CH, cyne J ‖ tl in botl auf r. C 1 ba:sis (s rad.) F, bassis CHOW ‖ postis] post. is J ‖ ca. r. f. W ‖ cippos H, cyppus C, darüber cep .i. stoccas a. hd. F 2 f[otcops] W ‖ o in bogia aus a und darüber etwas radiert O, boia W ‖ ioc W ‖ sweor- HW
complex gegada. poena ł supplicium wîte. uincula ł ligamen bend. pellis fel. cutis ł corium hŷd. nebris næsc oððe 5 herþa. mercenarius hŷrman. horologium dægmǣl. gnomon dægmǣles pîl. hospes cuma. hospitium gesthûs. hostis ł osor fêond. mansio wunung. thesaurus hord. gazofilacium mâðmhûs.
3 pena aus pana u. dahinter wite H ‖ ł f. FH ‖ supp[licium] W ‖ uinc.—4 hŷd f. W ‖ uinculum ł ligamen bend v. a. hd. am rande O 4 bænd H ‖ pellis—ne (v. nebris) f. O ‖ pellis fel]::: F ‖ ł] hyd H ‖ corrium F ‖ næst W 4. 5 o. h. f. CFHW 5 heorþa J ‖ m:erc- O, mercenna- CFHJW ‖ hor:o- (r. r.) C ‖ gooman FW, -on zu -en? C 6 d[æimæ]les W ‖ pîl] wil W, pinn C, pin H ‖ 1. s in hospes v. a. hd. F ‖ gæst- FJ, gest- zu gyst- v. sp. hd. C 7 m. w. f. W ‖ ma(n)sio J ‖ hor[d gazo]filacium W ‖ goldhord H ‖ gazafi- F, gazaphi- HJ, z auf r. O 8 madm- CHW
Edax ł glutto oferetol. ambro frec. gulosus gîfre.
10 procax gemâh. procacitas gemâgnys. obstinatus ânwille. obstinantia ânwilnys. uerecundus sceamfæst. impudens unsceamfæst. pudicus sideful. inpudicus unsideful. interpres wealhstôd. reus scyldig. damnatus ł condemnatus
fordêmed. peccator synful. peccatum synn.
sceleratus—15 gylt f. H 15 forscy(l)degod C ‖ g[ult] W 16 forliger HW, -ligir C, -ligr J; dah. ł æwbræche W ‖ gybb:erosus O, gybbe- FHJ, g:ybe- C 1 gi[bbus ł] W ‖ gybbus FHO, cibbus J ‖ ł struma f. H ‖ lena spenæstra ü. meretrix von ds. hd. wie 30018 F ‖ ł erst später F 2 p(e)lex F ‖ hinter cyfes ü. d. z. v. gz. hd. catarrus hwosta F
sceleratus ł facinorosus
15 forscyldegod. scelus scyld. facinus ł culpa gylt. adulter forlîr. periurus forsworen. gibberosus ł strumosus
1 hoferede. gibbus ł struma hofer. meretrix ł scorta myltestre. pelex cyfes.
sceleratus—15 gylt f. H 15 forscy(l)degod C ‖ g[ult] W 16 forliger HW, -ligir C, -ligr J; dah. ł æwbræche W ‖ gybb:erosus O, gybbe- FHJ, g:ybe- C 1 gi[bbus ł] W ‖ gybbus FHO, cibbus J ‖ ł struma f. H ‖ lena spenæstra ü. meretrix von ds. hd. wie 30018 F ‖ ł erst später F 2 p(e)lex F ‖ hinter cyfes ü. d. z. v. gz. hd. catarrus hwosta F
Wê ne magan swâ þêah ealle naman âwrîtan nê
furþon geþencan.
3 kein absatz ‖ wê—4 geþencan] et cetera W ‖ magon ausser O 4 for þon O, furþor J ‖ geþæncan H, dahinter deo gratias C
[316] cibus mete ł esca. text unchanged: MSS O, C have same word order
3192 st.—3 îsen f. W text has “isen”: corrected from body text
