Van de grouwelijcke ende Barbariſche Iuſtitien, die aldaer ſijn gedaen in mijnen tijdt dat ick aldaer ben gheweeſt.

Naer dat ick wederom van Tunis tot Argiers was ghekomen, inde Maent van October 1621. ſoo worden in Argiers gevangen gebracht twee Spaenſe Prieſters, die van Majorc meynden over te ſchepen op de Kuſt van Barbaryen wierden onderwegen genomen, ende beſchuldight dat het Spionnen waren, die vanden Koning van Spaignen met Brieven over ende weder geſonden worden, aen den Coningh Kock, die daer in ’t Gebergte woont, ende een groote Vyandt van die van Argiers is: Deſe twee Papas ofte Prieſters worden den derden dag naer dat ſy in Argiers waren gebracht, buyten de Poort van Bablewet gebracht, ende aldaer half doot geworght, ende doen het Vel af-getrocken, de Vellen met ſtroo opgevult, ende de Lichamen tot Aſſchen verbrant; ende de opgevulde Vellen wierden op den Rugge van een Chriſten Slaef gebonden, ende wierden alſoo met Pijpen ende Trommelen door alle de Straten vande Stadt gebracht, ende daer naer op-gehangen aen de Poort van Babaſon.

Anno 1622. heeft de Duwan een Iode doen branden, om dat hy op ſijn Broot dat ſy maken tegens Paeſſchen, eenige Caracters ofte Letters hadde geſet, dat ſoo wat vremt ſtont inde oogen vande Turcken; ende het ſcheen dat het Kooren of den Tarwe wat meer golde als ordinaris; ſoo wierde de Iode beklaeght, ende met het Broot voor de Duane gebracht, ende doen wierde geſeyt dat ſy met duyren tijdt ſouden geſtraft worden, ſoo wanneer dat over ſulcken ſuperſtitie, die men met het Broot dede, niet geſtraft en wierde: Daer met ſoo wierde den armen Iode na ’t Vuyr gebracht, ende levendigh verbrant.

Oock in den ſelven tijdt wierdender twee Renegaden in den Haeck gheſmeten, om dat ſy hadden willen wegh loopen na Chriſten-lant; den eenen vvas in 3. a 4. uyren doot, ende den anderen leefden ontrent 4. dagen.

Ick hebbe oock gheſien in mijnen tijdt, datter een Tagerin, dat ſijn van die Mooriſques, die in ’t Iaer van 1608. ende negen uyt Spaignen worden geſeyt, deſen ſelven was een Koopman van Zy-Laecken in Argiers, ende hadde verſuymt ’s avonts ſijnen Winckel te ſluyten; De wacht gelijckmen hier ſoude mogen ſeggen de Klapper-Luyden die beſtalen den Winckel; Den Koopman gingh klagen dat hy beſtolen was; Men onderſocht wie daer de wacht hadde ghehadt, ende naer examinatie ſoo worde bevonden, dat den Koopman ſijnen Winckel niet en hadde gheſlooten, ende dat hy oorſaeck hadde gegeven tot de Dievery: Ende alſoo de Dievery daer ſeer wordt geſtraft, want het ſijn ſelver al-te-mael Dieven, ofte altijdt Dieven aen-houders, ſoo worden deſe twee Dieven ghecondemneert gekruyſt te worden, ende de Koopman tuſſchen haer beyden opgehangen, om dat hy oorſaeck was vande Dievery.

Anno 1624. worde den Conſul van haer Ho: Mo: Wynant de Keyſer, van een Engelſche Renegado, die Capiteyn was, met een Vuyſt inden Rugge geſtoten, dat hy ter neder viel; Hy opſtaende ſtiet den Renegado vvederom dat ſijnen Tulbant van ’t Hooft viel, waer over een groote rumoer in de Duaen ontſtondt, ende den Conſul vvorde ghecondemneert met Stocken doot geſlagen te vvorden, ende vvorde ſoo dadelijcken ter neder geſmeten, ende gaven hem 180. ſlagen met Eſſche ſtocken inde volle Duaen op ſijn Billen: Doen vvilden ſy hem omkeeren, om hem op den Buyck te ſlaen tot dat hy doot vvas: Maer den Baſſa ſiende datter noch leven in vvas, heeft voor hem ghebeden, ende gheſeyt ick ſal hem voort ſtraffen in zijn Beurs, ende vvierde doen van de aerde opgenomen, ende in een gat geleyt daer men hier geen Hondt en ſoude leggen, ende daer lagh hy drie dagen: Ondertuſſchen vvierdet met den Baſſa afgemaeckt, met 5000. Realen van achten, ende dat Gelt moſter vveſen aleer hy uyt de Gevangeniſſe koſt komen: Ende het Gelt betaelt vveſende, vvorde hy t’ Huys ghebracht in een Mat, ende omcingelt met 8 a 10 Sehoſſen; Ende ten vvaer dat hy ſulcken Guarde gehadt hadde, ſoude noch vvel perikul geloopen hebbe, om doot geſmeten te vvorden van ’t gheboeft ofte canalie, ende lagh daer over te Bedt meer als 4. Maenden, aleer hy vvas gheneſen; In fin den Conſul hadde de ſmart, ende verloor meeſt alle zijne middelen. Dit was noch het grootſte quaet dat daer uyt volghde, dat de Roovers van Argiers in Zee liepen, ende namen den eenen Hollander voor, ende den anderen naer, ſoo dat het was al ofte de vrede gebroocken was gheweeſt, want watter opgebracht wierde dat bleef’er: Want den Conſul en dorſt qualijck meer ſpreecken, want ſijn credijt was hem benomen; Ende dat te meer doen de Turcken ſagen, dat haer Ho: Mo: het gene dat aen haren Conſul was gedaen, haer niet aen en trocken, ſoo ſijn ſy van tijdt tot tijdt ſtouter geworden, ſoo dat wy op het leſt by haer niet meer geacht en wierden als van te vooren.

Anno 1625. wierter een Turckſe Vrouw beſchuldigt, dat ſy met een Chriſten te doen hadde gehadt; Den Chriſten koſt ſijn ſelven vryen met te Renegeren, ghelijck hy oock dede, maer de Vrouw wierde in eenen Leeren Sack gheſteken, ende inde Zee geworpen: Dit ſijn de Wetten daer.

Op den ſelven tijdt ſoo vergaf den Baſſa ſijn ſelven, uyt vreeſe dat hy ſoude moeten vallen inde Handen vande Militie; alſoo hy de betalingh niet konde doen: Dit was eenen Reſſep Baſſa, ende was den gene die den Conſul, nevens de Duaen, ſoo hadde doen ſtaen, ende de 5000. Realen van achten hadde doen geven.

In ’t ſelve Iaer wierde een Spaignaert geanpalleert, om dat hy het Dochterken van ſijn Patroon, dat ontrent 8. Iaren out was, met ſijn Vinger geforceert hadde, dat het bloede: De Moeder dat ghewaer wordende, heeft het aen haer Man geſeyt, die het ſijn Slaef den Spaignaert opſtreede, die in ’t eerſte niet wilde bekennen, maer viel daer naer door de Mande, ende bekende: Doen heeft ſijn Patroon hem geſeyt, wilt ghy nu Renegeren, ende mijn Dochter trouwen ſoo wanneer dat ſy bequaem is, ick ſalder 10000. ſtucken van achten met geven, ende en ſal over u niet klagen, want ſoo wanneer dat ick ging klagen, ſoo ſult gy moeten ſterven? Waer op den Slaef antwoorden, liever te ſterven als te Renegeren: Den Patroon heeft hem tot 3 a 4 malen die preſentatie ghedaen, maer den conſtanten Don Iohan heeft vaſt op ſijn Chriſten Geloof blijven ſtaen. Doen heeft den Patroon gaen klaghen, over het gene dat ſijn Slaef Don Iohan aen ſijn Dochterken hadde gedaen: Doen wierde de voornoemden Don Iohan de Slaef inde Duaen by ſijn Patroon ontboden, ende hem worde ghevraeght ofte hy ſulcks hadde gedaen aen het Dochterken van ſijn Patroon? Heeft bekent ja ſoo wierde hem ghevraeght ofte hy wilde Renegeren, ende het Dochterken Trouwen, ofte te ſterven? Heeft geſeyt liever ſterven als Renegeren: Daer op wierde hy geſententieert gheampaleert te worden, ende wierde naer buyten gebracht; ick heb hem ſien gaen met de Pael op zijn Schouder, met een groote couragie naer Babaſon, dat is de plaets daermen ordinaris Recht doet, gaende met een groote couragie daer naer toe, ende ſeyde een yegelijcken van zijn kenniſſe adieu, ende gaf’er de Handt: Siet wat een ſtantvaſtigheydt dat dit was voor een Spaenſchen Don, een Perſoon van ontrent 3 a 34 Iaren oudt; Hy hadde dickmael voor zijn rantſoen ghepreſenteert 15 a 16 hondert Realen van achten voor datem, maer den Patroon wilde hem niet minder laten gaen als 2000. Realen van achten. Daer naer hebbe ick verſtaen, dat de Vrouw van zijn Patroon, ende deſen Don Iohan malkanderen wel kenden, ende dat deſe Vrouw hadde verſtaen, dat Don Iohan noch ſomwijlen noch by een ander gingh, waer over deſe Vrouw met Ialouſie was ingenomen, ende ſy op ſulcken manier haer revenſie nam, deſe Vrouwen zijn ſeer vigoreus ſoo wanneer ſy jaloers worden; en ſoo extravagant om haer te revengieren, dat ſy niet aen en zien ofte ſy haer ſelven te kort doen ofte niet, maer het was een groote ſtantvaſtigheydt van Don Iohan in zijn Geloove.

In dat ſelve Iaer is wederom in Argiers ghekomen den Heer Cornelis Pinaker als Ambaſſadeur, met twee Schepen van Oorlogh, de Capiteynen waren Ioncker Cornelis Moens, ende Liedekercken: Deſe Ambaſſade geſchiede overmits datter ſoo veel klachten quamen, dat die van Algiers ende Tunis geen vrede en hielde, ende dat ſy al namen wat ſy bekomen koſten, ende den Ambaſſadeur ſtelde daer eenen anderen, met name Pieter Martenſz Koy, van Schiedam van daen, daer mede dat het ſcheen dat die van Argiers wel te vrede vvaren; ende beloofden beterſchap, ende de vrede vvel te onderhouden, ende dat vvierde ſoo vaſt geſtelt; Ende daer over vertrock den Ambaſſadeur naer Tunis, daer hy oock eenen Conſul bracht, een ſeer fray Man, die langh by den Heer Hage in Conſtantinopolen hadde ghevvoont, met name Lamberto Verhaer.

Anno 1626. iſſer een Moor, vveſende een Maneboet, dat zijn Heylige Prieſters onder haer, vvoonende in ’t Geberchte van Tremeſen, tuſſchen Fez ende Tremeſen, opgeſtaen tegens die van Argiers, ende kreeg terſtont eenen grooten aenhangh; alſoo hy het Volck vvijs maeckten, dat hy vvas den Fatan, die de heele Werelt ſoude brengen onder het Geloove van Mahomet, en hy dede onder zijn Volck groote miraculen, ſoo dat hy worde onder haer gehouden voor eenen grooten Sanct, ende zijnen aenhang was wel meer als 20. a 25. duyſendt ſterck, nam in het heel Koninckrijck van Tremeſen, met de Stadt, dat een heele fraye Stadt is, reſorterende onder Argiers: Daer leyt oock aen de Stadt een Caſteel, daer was alle het Garniſoen op ghevlucht, ſoo dat hy dat niet Meeſter konde worden; Hy plonderde de Stadt ende quam ſoo trecken naer Argiers: Daer noch van daen weſende drie dagh reyſen, liet de Stadt op eyſſchen; Die van Argiers ſtonden heel verſet ende verſlagen, wiſten qualijck watmen deſen H. Man tot antwoort geven ofte ſenden ſoude, ende de Poorten wierden geſloten gehouden, ende men reſolveerden hem met een Leger van 12000. Man in ’t ghemoet te trecken, gelijck oock geſchiede. Ondertuſſchen hadde hy zijn Volck wijs gemaeckt dat ſy couragie ſoude nemen, datter voor haer eenen goeden buyt ſoude weſen, ende niemant van ſijn Volck en ſoude doot blijven; gelijcker tot noch toe, in alle de Victorien die hy hadde gehadt, niet een gebleven en was. Op dit geloove gingen ſy als wilde Menſchen op haren Vyandt aen, ende dreven die van Argiers twee mael te rugh, en waren ten naeſten by haer Geſchut quijt: Ende alſoo die van Argiers eenig ſecours van Ruyterye kregen, hebben ſy de Bataille wederom aengevangen, ende kregen den Fatan aen het wijcken, ende daer wierden eenige van zijn Volck doot geſchooten: Doen ſy dat ſagen dat ſy bedroogen waren van den Fatan, zijn ſy op de vlucht gekomen, den Fatan met zijn Luytenant ghevangen, ende over de 3. a 4000. op de plaets doodt: Den Fatan wierde met zijn Luytenant het Vel afghetrocken, ende dat met Stroo opgevolt ende naer Argiers gebracht, nevens 7. a 8. hondert aſgeſlagen Koppen; Den Fatan met ſijn Luytenant wierde rontsom door alle de Straten van Argiers, op ſtocken met Pijpen ende Trommelen voor gedragen, ende 2. a 300. vande aſgeſlaghen Koppen, ſteeckende op Rietten, achter haer gedragen van principaelſte Officieren van den Fatans Leger, ende wierde gebracht buyten de Poort van Babaſon, ende aldaer opgehangen. Dit is het eynde geweeſt van deſe Fatan, die alles wilde bekeren tot het Geloove van Mahomet.

Anno 1627. begoſten die van Argiers al wederom de Hollanders te nemen, ende in Argiers op te brengen: Onder anderen ſoo wierter opgebracht eenen Iohan Corneliſz Knap van Medenblick, willende met Schip ende goet, dat toe quam Elias Trip, Coopman tot Amſterdam, naer Livorne: welck Schip ende goet genen prijs koſt weſen, volgens het accoort dat den Heer Ambaſſadeur Pinaker, ontrent twee Iaren geleden, met haer gemaeckt hadde; maer alſoo op het Schip van deſen Schipper Iohan Corneliſz Knap, een Renegado was, die hy in Engelandt hadde aenghenomen, voor een Boots-Geſel, alſooder een van zijn Volck was wegh geloopen, ſoo nam hy deſen Renegado inde plaets, niet wetende dat het een Renegado was: Den Schipper inde Straet komende ontrent Cabo de gaet, wierde genomen van een Roover van Argiers, niet tegenſtaende dat den Schipper ſeyde, ſiet vvat gy doet, ick ben een Hollander, ende Schip en goet komt in Hollandt thuys, ende ick proteſteer van ’t gene dat my geſchiet: Het mocht niet helpen, moſt met naer Argiers. In Argiers komende, vvat gaen de Reeders van den Roover doen? Die koopen deſen Renegado om, ende ſeggen dat hy ſoude ſeggen, dat het Schip onder meeſt vvas geladen met Metalen Geſchut, ende Amunitie van Oorlog voor den Hertoch van Florentie. Deſen Schelmſen Renegado neemt dat aen te doen om het gevvin van ’t Gelt; Want de Reeders vviſten vvel, ſoo vvanneer dat het aengenomen vvierde, ende ghelooſt, dat als dan Schip ende goet inden loop ſoude blijven, vvant daerom vvaſt haer te doen, ende hadden oock tot dien eynde veel Vrinden inde Duaen op haer Handt ſien te krijgen. Ondertuſſchen quam den Conſul vande Hollantſche Natie dit ter Ooren, die ſocht oock Vrienden inde Duaen te maken, ende ſeyde al datter geſeyt was, dat het geloogen ende verſiert was, ende dat ſulcx in ’t Schip niet ſoude gevonden werden: Echter ſo blijft dit werck ſoo 3. a 4. dagen ſtaen in de balance, Den Conſul dede zijn beſt aen d’ een zijde, ende de Reeders deden haer beſt aende andere zijde, ende picqueerden malkanderen, ende daer onder ſpeelde oock Chriſtenen ende Ioden, die ick niet ſal noemen om redenen. Op den dagh dat de Duaen vergaderde, wierde den Conſul met den Schipper Iohan Corneliſz Knap, voor Duaen ontboden, ende daer wierde den Schipper valſchelijck overtuygt van den Renegado, ende meer andere Schelmen: Den Conſul ſeyde dat het niet waer en was, in fin daer vielen groote diſpuyten, ende alſoo, ja ſoo groot, datter tot twee reyſen Arros quam inde Duaen: Arros is te ſeggen een Oploop, ſoo hart waren de twee partyen tegen malkander, te weten die vanden Conſul, ende die vande Reeders vanden Roover; Duerde meer als twee uyren. Ten is oock niet vremt datſe malkanderen qualijck konden verſtaen, want de groote Duaen beſtaet in 15. a 16. hondert Perſonen: In Somma met een groot rumoer ende geroep, wierde den Schipper gecondemneert inde Haeck geworpen te worden, ſijn Schrijver ghebrandt, ende den Stier-Man gerabraeckt: Den Conſul met den Schipper riepen, ſiet wat gy doet; Ick hebbe geen ſchult, ontloſt het Schip en laet my ſoo langh leven, ende ſoo het ſoo bevonden wort ſoo ſtraft my dan. Van gelijcken ſeyde den Conſul oock, ſoo wanneer dat het ſoo worde bevonden, worpt mijn nevens den Schipper inden Haeck: Maer alles mocht niet helpen; Den Schipper met ſijn twee Maets moſten de doot ſmaecken. Den Schipper was een ſwaer-Lijvigh Man, leefde van 12. uyren tot ’s avonts ontrent 9. uyren: Den anderen dagh daer aen ſoo begoſtmen het Schip te loſſen, ende alles geloſt weſende, ſoo en heeft men niet ter Wereldt ghevonden, waer mede men den Schipper hadde beſchuldight: Evenvvel ſoo bleef Schip ende goedt in de loop, ende men hadde groote moeyten dat men het Volck vry koft. Den Conſul hadde door de groote alteratie de doodt gheſet, ende en hadde daer naer noyt geſonden dagh, ende ſtierf ontrent 6. Maenden daer naer. Wat ſalmen ſeggen van ſulcken Volck, is daer vvel vrede mede te houden of te maecken?