De Vrouwen ende de Wijn, bedrieghen de looste dieder zijn.

Een Ridder van een vande voonaemſte Familien van Portugael, dien wy alhier ſullen noemen Don Oenofilo, hadde menichmael ſijne verſchillen met het Rappier inde Handt gedecideert. Maer alſoo yder een blindt is in zijn eygen paſſie, moſte hy eenighe merckelijcke fauten begaen hebben: Want niet teghenſtaende zijne groote qualiteyt, was hy tweemael ter doot verweſen, ende door interceſſie vanden wel ſpreeckenden Avocaer Argent, die de Wetten doet uytleggen, ende de rigeur van het recht verſoeten ſoo als het hem belieft, ende door aſſiſtentie van zijne Vrienden, hadde Don Oenofilo tot twee mael toe pardon verkreghen. In het Iaer 1637. wierde hy noch eenmael beſchuldight van een Doodt-ſlagh begaen te hebben, ende om de rigeur van Juſtitie te ontgaen, gingh hy op ſeeckere nacht Scheep met zijn Vrouw, om na Indien te gaen, zijnde een toevlucht van alle quaet-doenders van Portugael. Na dat hy eenige dagen in Zee geweeſt was, wierde het Schip genomen vande Turckſe Zee-Roovers. Don Oenofilo met zijn Vrouw wierden verkocht aen een Moor Parino ghenaemt om Slaven te zijn. Deſen nieuwen Slaef maeckte zijn accoort van rantſoen voor zijn Vrouwe, met conditie dat hy aldaer ſoude blijven tot borge, ende dat ſijn Vrouw in vryheydt ſoude wederom keeren om het rantſoen te ſenden. Sijn Vrouw wierde wegh geſonden ende vervvachte het Gelt van zijn rantſoen met goede devotie, ende alſoo hy niet en moſte vvercken gelijck andere ſlaven, liet de ledigheydt niet af hem vverck te gheven: Want hy vvierde verlieft op zijn Patroneſſe, ende alſoo hy het terſtont niet dorſte openbaren, vervvachte hy de tijdt ende uyre daer toe. Het ghebeurde dat hy kenniſſe maeckte met tvvee Ridders van Maltha, ſijnde Franſen, ende oock ſlaven, de vvelcke Don Oenofilo hielen voor een Man van goede verſtandt, vvel opghebrocht, ende naturelijck vvelſprekende. Deſe goede qualiteyt vermeerderden haer Vrientſchap, ſoo dat de tvvee Franſe Ridders Don Oenofilo noodighden, ende na de maniere vande ſlaven obligeerden ſy hem beſcheyt te doen vvanneerſe hem toe droncken, het vvelcke Don Oenofilo in Portugael niet ghevvoon vvas. Met de Wijn in ’t Hooft, ende de liefde in ſijn Herte, gingh hy na Huys, ende begon zijne Patroneſſe te careſſeren. De Patroon quam op ’t ſlagh, die het ſelfde ſiende, viel terſtont op hem, ende gaf hem tvvee ofte drie luſtighe Vuyſt-ſlagen: Don Oenofilo die niet vvijſer vvas in zijn ſlavernye als hy in zijn vryheydt gevveeſt vvas, ende verſet zijnde vande liefde ende de Wijn, betaelde de vuyſt-ſlagen met de ſelfde Munt, ſonder den intereſt te vergeten. Zijn Patroon vergramt ſijnde ſoo vveghen de ſlagen die hy ontfangen hadde, als vvegen het gene met zijn Vrouvv ghepaſſeert vvas, dol zijnde om die tvvee affronten te regeneren, liep recht na het Paleys vande Baſſa, ende dede zijne klachten, verſoeckende datmen hem volghens de Turckſe Wetten ſoude levendigh verbranden. Men commandeerde de Sauſen (zynde Officiers vande Juſtitie) den miſdadigen voor de Vierſchare te brengen om zijn ſaecke te verantvvoorden. De ordre vvierde gheexecuteert, ende Oenofilo voor de Baſſa ghebracht, die hem ſeyde: Gy wordt beſchuldigt dat ghy een Turck geſlagen hebt, ende dat arger is, uwen Patroon, ende volgens de wetten van dit Landt, moet ghy ofte het Chriſten Geloof verſaecken, ofte levendigh verbrandt worden. Don Oenofilo ontkende de feyt, ſeggende, dat hy ſich alleen ghedefendeert hadde tegens de ſlaghen, ende brocht een Turck tot ghetuyghe, die in zijn faveur ſprack: Maer de Baſſa wilde deſe excuſen niet aennemen, achtende de beſchuldinghe vande Patroon voor ghenoeghſaem bewijs. Hy gaf vonniſſe ſonder andere ſolemniteyt, dat Oenofilo ſoude kieſen ofte ſijn Geloof te verſaecken, ofte verbrandt te worden. Deſen ongeluckighen vindende ſijn ſelven dus aengeperſt, antwoorde als een goede Chriſten, ende een wel gereſolveerde Ridder, dat hy ſijn Geloof niet wilde verſaecken: Waer op ſententie uyt-geſproocken wierde, dat Don Oenofilo levendigh verbrandt ſoude worden: Men maeckte preparatien, ende de Sauſen brachten den miſdadigen tot de ſtraffe: Maer de Baſſa commandeerde datmen de executie ſoude uytſtellen tot nader ordre. De Baſſa gierigh zijnde, ende ten hooghſten gaeuw, vondt middel om met deſe miſdaet ſijn profijt te doen, ende proponeerde deſe reden aen die vanden Raet welcke haer ſtemme tot de ſententie ghegheven hadden. Indien deſen miſdadighen, ſeyde hy, een andere Slaef gedoot hadde, zijn Patroon ſoude verobligeert zijn geweeſt voor den dooden Slaef te betalen of den miſdadigen over te geven tot profijt vande Patroon vande doode Slaef. Deſen miſdadigen heeft een Turck geſlagen, ’t welck een grooter miſdaedt is als een Chriſten gedoodt te hebben. Ende op het verſoeck van de Patroon ſelfs, hebben wy hem ter doode verweſen, door welcke verwijſinge heeft ſijn Patroon verloren de eygenſchap die hy over hem hadde, ende ick hebſe verkregen, als repreſenterende de perſoon van den Grooten Heere. Daerom hebbende de macht om pardon te gheven aende gecondemneerden, geve ick het leven aan deſe Slaef, waer door volght dat hy my toe-komt. Deſe reden wierde geapprobeert van alle de Agas de welcke het Officie van Raets-Heeren doen. Men verklaerde Don Oenofilo Slaef vande Baſſa door den raedt vande Agas: Ende de Patroon hebbende verloren de eygenſchap van zijn Slaef ende Vuyſt-ſlaghen ontfangen, wierde daerenboven verklaert een Hoorendrager van zijn Slaef. Men ſonde Don Oenofilo by de Slaven vande Baſſa, maer men dede hem een Yſere Keten van 80. Ponden aen ſijne Beenen. Wanneer ick tot Argiers quam, woonde hy inde Stal van de Baſſa, alwaer ick particuliere kenniſſe met hem ghehadt hadde; Ende hem gevonden te zijn een Man vol van morale deughden: Ende in deſe miſerable Gevangeniſſe wiſte hy yeder een door zijne Wijſheyt ende opvoedinge ſoo te obligeeren, dat hy geſtadigh viſiten kreegh, ende zijne Lants-Luyden hem verſagen van alles dat hy van doen hadde. Wanneer ick van Argiers vertrock in ’t Iaer 1642. liet ick hem inde ſelfde ſtaet, geladen met Yſer ſonder te weten wat van hem ’t ſedert bekomen is.