Hiſtorie van een Spaenſe Geeſtelijcke Perſoon, die tot Argiert Slaef was.
Reading edition
Seker Spaingaert, die wy alhier Domingo ſullen noemen, hebbende tot Sivilien de Kleederen van een Religieus Perſoon, van een van de principaelſte ende eerlijckſte Orderen aengenomen: Na dat hy een Jaer langh ſijn proef daer van ghedaen hadde, verobligeerde ſich tot drie ghewoonelijcke beloften: ende eenighe jaren daer na wierde hy Prieſter geconſacreert inde ſelfde Ordre.
Maer dit leven behaegde Domingo gants niet, ſoo dat hy het Klooſter verliet, ende retireerde ſich inde Prieſters Kleedinghe in het Koninckrijck van Portugael in een kleyn Dorp, alwaer hy eenige maenden geweeſt ſijnde, wierde hy door ſijn behendigheydt in ’t Landt Pater van een Kerck ghemaeckt, maer dit leven behaeghde hem niet beter als van een Religieus, daerom veranderde hy ſijn Prieſters Kleedinghe in een Wereltſche, ende gingh tot Liſbon woonen, ſijnde de Hooft-Stadt van Portugael, alwaer hy een Vrouw troude, ende kreegh op ’t eynde van een jaer een Soon. Een tijdt daer na wierde ſijn Vrouw wederom bevrucht, Domingo ſiende dat ſijn huys-gheſin groot wierde, ende hebbende weynich om van te leven, nam dienſt aen om voor Soldaet te gaen woonen in een Landt ’t welck de Portugijſen, onlanghs op de Riviere van de Amuzonen in Indien gheconqueſteert hadden, alwaer hy Gagien ſoude trecken voor ſijn Vrouw, voor ſijn Soon, ende voor de Kinderen die hy in dat Landt ſoude krijgen.
Op die conditie gingh Domingo Scheep in het jaer 1636. ende na dat hy eenighe uyren op Zee gheweeſt was, quamen de Vrouw de pijnen aen, ende ſy verloſte in het Schip van een Soon, alwaermen het Kindt Doopte, ende de Capiteyn, die ick wel kenne, wierde Gevader. Eenige daghen daer na vernamen ſy eenighe Turckſe Zee-Roovers, ende na datſe haer een weynigh ghedefendeert hadden, vvierde het Schip ghenomen, ende tot Argiers ghebracht.
Men verkocht de Gevangens: Domingo om de Slavernye te ontgaen, gingh by de Joden, ende ſeyde dat hy een Jode vvas, ende badt haer, dat ſy hem, ſijn Vrouvv, ende Kinderen ſouden vvillen verloſſen. De Joden die gemeenelijck gierigher als liberael ſijn, begonnen hem te examineren. Hy antvvoorde haer flucks op haer vraghen inde Hebreeuſe ſpraecke, ſoo datſe ſijne vvoorden gheloofden: Eyndelijck ſeyden ſy, datſe hem ſouden af-loſſen, indien hy konde ſegghen ſijn Geſlachte, ende in vvat Regiſter de namen van ſijne Ouders geſchreven vvaren: Hy antvvoorde met een vvonderlijcke verſeeckertheydt, in het Regiſter van de Synagoge van Venetien, alvvaer ſodanigen Rabbi atteſtatie ſal gheven van alle het gene dat ick geſeydt hebbe. De Joden ſchreven terſtont na Venetien, alvvaer alle de Regiſters geexamineert ſijnde, vontmen gantſch niet van Domingo. De Joden van Argiers hebbende dat antvvoordt van Venetien verſtaen, vvaren vvel verbaeſt, ende hielen hem voor een bedrieger.
Domingo ſiende dat hy ontbloot vvas van de hoope om door die middel ſijn vrydom te krijghen, nam een andere vvegh, ſich addreſſerende aen tvvee Paters Af-loſſers, die van Valence in Spaignen ghekomen waren, ende wiſte ſoo veel te doen datſe ſijn Vrouw ende ſijne twee Kinderen af-loſten, ende die neffens andere af-gheloſte Slaven in vryheydt wech ſonden, ende hy bleef ondertuſſchen Slaef in het Huys van een ſeer eerlijck Man, Ghereformeerde Meeſter van ’t Velt, diemen noemt Saban Gallan Aga.
Na dat ſijn Vrouw ende ſijne twee Kinderen vertrocken waren, wierde Domingo amoureux van een ſeer ſchoone Engelſe Slavinne, die in ’t huys van ſijn Meeſter was: Maer alſo ſijn Meeſterſe haer wel bewaerde, konde hy tot ſijn voornemen niet komen: Dies niet tegenſtaende heeft ſijne liefde hem inde ſin doen vallen een middel om ſijn Meeſterſe te abuſeren, ende de Engelſe Slavinne te bedriegen. Hy ſeyde aen deſe, dat ſijn Vrouw doot was, ende indienſe hem wilde Trouwen, dat hy haer ſoude af-loſſen, ende datter inde Stadt ordre ghekomen was van drie duyſendt Ducaten voor hem, die ghenoegh ſijn om haer beyde te verloſſen. De Engelſe Slavinne apparentelijck daer over amoureux wordende van Domingo, neemt de conditie aen, ende Domingo om ſijn voornemen wel te doen ghelucken, gingh by een Oude Moorſe Vrouwe, die rijck ende gierigh was, ende ſeyde haer, Ioffrouw, de hoope van een goede recompenſe doet my hier komen, om u te kennen te gheven ſekere Coopmanſchap, waer by ghy ten minſten twee duyſent Ducaten ſult winnen. Deſe gierighe Vrouwe vraegde terſtont, wat voor Coopmanſchap dat het was, beloovende een goede recompenſe te geven. Hy ſeyde haer: Daer is in ’t Huys van mijn Meeſter een Engelſe Slavinne van goeden Huyſe, ’t welck mijn Meeſter niet en weet: Ende daerenboven iſſer inde Stadt ſecrete ordre om haer af te loſſen, alwaert dat het drie duyſendt Ducaten ſoude koſten.
Deſen raet behaechde de gierige Vrouwe ſoo wel, datſe ſonder uytſtel ende ſonder haer verder te informeren, gingh by de Vrouw van Saban Galan, ende vraeghde haer oftſe haer Engelſe Slavinne ſoude willen verkoopen. Maer de Vrouw van Saban Galan antwoorde, dat ſe geen Gelt van doen hadde. De Oude gierighe Vrouwe repliceerde: Eſtimeertſe ſoo veel als ghy wilt, ick ſoudeſe wel willen hebben: Eyndelijck na een kleyne conteſtatie wierde de koop ghemaeckt op 500. Ducaten. Men leverde de Engelſche Slavinne aen de Oude Vrouwe, die haer met groote contentement ontfingh: Deſe ongeluckighe Slavinne ſiende datſe verkocht ende gelevert was, ende het Gelt betaelt, meende dat dit alles gheſchiede met het Gelt van Domingo, gheloovende vaſtelijck datſe haer liberteyt ſoude krijgen, ende hiel haer ſelven gheluckigh, datſe na het haer dochte, een ſoo goede Fortuyne ghereſcontreert hadde, maer ſy was wel verre buyten haer rekeninghe. Domingo hiel ondertuſſchen niet op van haer te importuneren; Tot beveſtinghe van ſijn ware ende oprechte liefde, nemende Godt ende den Hemel tot ghetuyghe, ende doende met Eede duyſent beloften: Waer mede hy haer wiſte ſoo blint te maecken, datſe haer ſelve hem tot ſijn wille over gaf, hopende met inpatientie van daer na het Chriſten Rijck te vertrecken, ende de Oude Vrouwe aen d’andre ſijde met geen minder inpatientie verwachtende de drie duyſent Ducaten.
Domingo hiel haer beyde op met ſijne bedriegerien, ſoo dat d’eene van d’andere niet en wiſte, continuerende ondertuſſchen alle daeghs het ſpel. De Engelſche Slavinne bevonde eyndelijck haer ſelven bevrucht, ende verloſte op haer tijdt van twee Kinderen: Een ſchoone buyt voor de gierighe Vrouwe in plaets van haer drie duyſent Ducaten. Doen wierde de bedriegerie van Domingo ontdeckt, ende dat het arghſte is, ſijn Meeſter de ſaecke verſtaende, wilde hem op de Galeye ſetten, als een bedrieger, want hy hadde ſijn Meeſter goet rantſoen belooft. Domingo om het quaet te ontgaen daer ſijn Meeſter hem mede dreygde, vonde een andere practijck: Hy quam in een van de Bains, alwaer de Catholijcke Kercken ſijn, willende Miſſe ſeggen, om van de aelmoeſſen te leven ghelijck de Slaven Prieſters doen. De Spaignaerts ende Portugijſen die Domingo ende ſijn Vrouw kenden, ſtelden haer daer tegen, ſeggende dat hy een Schelm was, ende dat hy getrouwt was. Het is waer, ſeyde hy, dat ick ghetrout ben, maer ſoodanighen Huwelijck is nul, om dat ick ben ende geweeſt ſy een Religieus Perſoon ende Prieſter voor aleer ick troude: Suſtinerende dat niet teghenſtaende het ghepaſſeerde, hy noch een Prieſter bleef. De Meeſters van het Autaer van de Kerck vonden goet daer over te ſchrijven aende Biſſchop van Ceuta, want Argiers is begrepen in ſijn Parochie. Den Biſſchop hebbende dit verſtaen, verbode Domingo Miſſe te ſeggen, op pene van geexcommuniceert te ſijn: Waer op Domingo antwoorde: Ick ben een Religieus Perſoon, ende onder mijn Provinciael, ende daerom heeft den Biſſchop gheen macht over my.