BIOGRAFIAJ NOTOJ PRI Dro STECHE KAJ RESUMO PRI LIAJ PORESPERANTAJ ARTIKOLOJ KAJ ALPAROLADOJ.
Reading edition
(Dro DIETTERLE)
Kiam la tempo de pli grandaj sukcesoj de nia ideo estos alveninta, oni verŝajne—kaj tiam eble ankaŭ tre ofte vane!—klopodos, kolekti ĉiujn notojn pri la vivo kaj laboro de niaj plej lertaj antaŭbatalintoj. Tial en ĉiuj landoj oni komencu jam nun kolektante ilin! Mi faras tion nun rilate al nia nuntempa Germana prezidanto.
Dro Karl Albert Steche naskiĝis la 9an de septembro 1862 en Leipzig-Plagwitz, kiel unua filo de la fabrikposedanto Otto Steche kaj lia edzino, Johanna nask. Habenicht. La patro estis la posedanto de la mondkonata firmo Heine & Co., fabriko de eteraj oleoj. Preparita en privata kurso, Albert Steche, dum la jaroj 1869–1883, vizitis unue la instituton Tischer, poste la "modernan gimnazion" kaj post ĝia disiĝo la humanistan Thomas-gimnazion. Li forlasis ĝin ricevinte la diplomon de poruniversitata matureco. Li studis dum la jaroj 1883–84 en la teĥnika universitato Dresden, 1884–85 en la sama universitato en Hannover, 1885–87 en la universitato Würzburg. Tie li promociis la 9an de majo 1887 kiel doktoro de la filozofio pri la temo: "Metilizo de la sudoloj".
La 1an de septembro 1887 li eniris kiel kunlaboranta ĥemiisto la firmon Heine & Co. kaj—fariĝinte ĉefo de la fabriko—restis tie ĝis la 1a de marto 1911. Tiam la firmo ŝanĝiĝis en akcian societon. En ĝia kontrola konsilantaro li ankoraŭ nun estas kiel prezidanto. Kiel ĉefo de la firmo li instalis i. a. la grandajn fabrikaranĝojn en Gröba apud Riesa kaj distilaranĝon por floraj oleoj en Grasse (Suda Francujo).
Depost la jaro 1905-1920 li apartenis al la unuiĝo de Saksaj industriistoj kiel vicprezidanto, kaj dum la jaroj 1908-20 li estis la unua prezidanto de la loka ligo de la nomita unuiĝo. Krome li ankaŭ estis vicprezidanto de la "Hansa" ligo por komerco, metio kaj industrio.
Kiel deputito de unu el la Leipzig-aj elektdistriktoj li apartenis al la dua ĉambro de la Saksa parlamento dum la jaroj 1909-1918.
La 7an de septembro 1891 li edziĝis kun Else nask. Zinkeisen.[39]
Li tre ofte vojaĝis. Krom multaj liaj vojaĝoj al Svisujo kaj Tirol ktp. kaj aliaj, kiujn li faris partoprenante la kongresojn de la "Unuiĝo por la protekto de la ĥemi-industriaj interesoj Germanaj" okazintajn en la plej diversaj urboj germanaj, mi citas la jenajn:
1896: Kopenhagen, Malmö
1897: Anglujo
1898: Italujo
1899: Norvegujo, Spitzbergen
1900: Paris (mondekspozicio)
1901: Riviera, Suda Francujo
1902: Dauphinée
1903: Norvegujo, Svedujo, Rusujo, Danujo
1904: Madeira, Teneriffa, Kanaraj insuloj, Hispanujo, Alĝerio, Tuniso, Italujo
1905: Malta, Egiptujo, Palestino, Turkujo eŭropa, Grekujo, Sicilio
1907: Aŭstrujo, Kroatujo, Dalmatio
1907 (aŭtune): Orient-Afriko
1908: Belgujo, Holando
1909: Anglujo
1911: Nord- kaj Sudameriko, Okcident-Hindujo
1912: Nordaj landoj
1913: "ĉirkaŭ la mondo" tra Nord-Ameriko, Honolulu, Japanujo, Tsingtaŭ, Ĉinio, Hindujo k. a.
Nu! ni povas diri, ke nia samideano Dro Steche, "vidis la mondon". Do li povas paroli pri mondaj aferoj kiel spertulo! Dum siaj vojaĝoj li konvinkiĝis pri la nepra neceseco de Esperanto kaj nun li agis kaj laboris laŭ tiu konvinko. Tion mi volas pruvi ankoraŭ pli detale, resumante pri liaj
PROPAGANDAJ ARTIKOLOJ:
"La kultura("Die kulturelle Bedeutung des Esperanto". Broŝuro 1913).
"Lernu kaj lernigu Esperanton!" Parlamenta Alparolado. ("Lernt und lehrt Esperanto". Broŝuro. Majo 1914).
"Esperanto kaj la mondmilito" ("Esperanto und der Weltkrieg". Dresdner Anzeiger 28. 10. 1914).
"La triumfa vojo de Esperanto" ("Der Siegeszug des Esperanto". Leipziger Tageblatt 1914. Aperis ankaŭ broŝure).
"Esperanto dum milito kaj paco" ("Esperanto im Krieg und Frieden". Kriegsjahrbuch des Verbandes deutscher Handlungsgehilfen 1915.)
"Ĉu la lernanto de supera lernejo plue lernu la francan kaj anglan lingvojn?" ("Soll der höhere Schüler weiter Französisch und Englisch lernen?" Deutscher Kurier Nr. 72. 1915.)
"La fortiĝo de la Esperanto-movado" ktp. ("Die Erstarkung der Esperanto-bewegung" usw. Zeitschrift für Deutschlands Buchdrucker 11. 6. 1915).
"La germana lingvo kaj Esperanto" ("Deutsch und Esperanto". [Kontraŭ A. Zimmermann, Hamburg.] Hamburger Nachrichten 14. 6. 1915).
"Esperanto." (Leipziger Zeitung 16. 9. 1915.)
"Industrio kaj Esperanto" ("Industrie und Esperanto". Sächs. Industrie, Sept. l915).
"Esperanto—ne malhelpaĵo" ktp. ("Esperanto kein Hindernis" usw. Hansabund Sept./Okt. 1915).
"La signifo de la mondhelplingvo Esperanto" ("Die Bedeutung der Welthilfssprache Esperanto." Broŝuro 1915).
"Esp. Manĝo-karto. Germane-Esperante" ("Speisekarte Deutsch-Esperanto." Herausgegeben im Auftrage des deutsch. Esp.-Bundes vom Ortsverband der Leipziger Esperantogruppen. 1915).
"Germana lingvo aŭ Esperanto?" ("Deutsch oder Esperanto?" [kontraŭ A. Zimmermann] Hansabund Okt. 1915).
"Lingvaj malfacilaĵoj post la milito" ("Sprachschwierigkeiten nach dem Kriege". Leipziger Tageblatt 12. 11. 1915, Frankfurter Nachrichten 5. 12. 1915, Dresdner Anzeiger 16. 1. 1916).
"Prilingvaj demandoj post la milito" ("Sprachenfragen nach dem Kriege". Handel und Industrie, München 18. 12. 1915).
"Novaj taskoj de la muzeoj" ("Neue Aufgaben der Museen." Esperanto-Spiegel Februar 1916).
"Novaj celoj—nova laboro" ("Neue Ziele—neue Arbeit". Heimatpost 5. 2. 1916).
"Lernejoj kaj Esperanto" ("Schulen u. Esperanto". Deutsche Schulpraxis Nr. 4. 1916).
"Pacaj dummilitaj venkoj" ("Friedliche Kriegserrungenschaften". Bergische Tageszeitung 18. 15. 1916, Leipziger Tageblatt 26. 5. 16, Königsberger Hartugsche Zeitung 11. 6. 1916, Volkserzieher Juni 1916).
"La lingvo kiel komerca perilo" ("Die Sprache als Handelsvermittler". Vossische Zeitung 30. 6. 1916).
"Novaj lingvo-problemoj" ("Neue Sprachprobleme". Der Vortrupp 1. Juli 1916).
"Esperanto en la eksterlando" ("Esperanto im Ausland". Essener General-Anzeiger Juli 1916).
"La negocisto kaj Esperanto" ("Der Geschäftsmann und das Esperanto". Esperanto-Spiegel Juli 1916).
"La lernado de lingvoj dum kaj post la milito" ("Das Sprachenlernen in und nach dem Kriege". [Kontraŭ artikolo de Walter Lambach]. Deutsche Warte 20. 10. 1916).
"Esperanto en nova kulturregno" ("Esperanto in einem neuen Kulturreich" [Frey-Bund], Esperanto-Spiegel Dezember 1916).
"Novaĵoj pri la mondhelplingvo" ("Neues von der Welthilfssprache. "Der Deutschmeister Januar 1917).
"Esperanto en la eksterlando" ("Esperanto im Auslande". Deutsche Warte 20. 4. 17).
"Ĉu Esperanto estas danĝero por la Germana lingvo?" ("Ist Esperanto eine Gefahr für die deutsche Sprache?" Esperanto-Spiegel. Mai 1917).
"Nova formado de lingvoj" ("Sprachen-Neuformung". Zeitschrift für Volksbildung November 1917. Kajero 11).
"Du lingvaj epokoj pasintaj kaj iliaj instruoj por la nuna tempo" ("Zwei Sprachepochen der Vergangenheit und ihre Lehren für die Gegenwart". Esperanto-Spiegel Januar 1918).
"Esperanto kiel ŝtata helplingvo en la Habsburg-a monarkio" ("Esperanto eine Staatshilfssprache in der Habsburger Monarchie". Esperanto-Spiegel Aug./Sept. 1918).
"Esperanto kaj la Germanaj lernejoj" ("Esperanto und die deutschen Schulen". Esperanto-Spiegel 1918).
"Ĉu Esperanto estas scienco?" ("Ist Esperanto eine Wissenschaft?". Esperanto-Spiegel 1918).
"Novaĵoj pri foiro kaj komerco" ("Neues von Messe und Handel". Leipziger Tageblatt 31. 8. 18).
"Alio pri interpopola ligo kaj prilingvaj demandoj" ("Anderes von Völkerbund- und Sprachenfrage". Germ. Esperantisto Aug./Sept. 1920).
"La popola bonstato de Germanujo postulas Esperanton" ("Deutschlands Volkswohl fordert Esperanto". Hanauer Anzeiger 19. 11. 1920).
"Interpopola ligo kaj Esperanto" ("Völkerbund und Esperanto". Germ. Esperantisto Jan. 1921).
"Tiraneco kaj la galerio" ("Herrschsucht und Tribüne". Leipziger Allgemeine Zeitung 13. 1. 1921).
GRAVAJ ALPAROLADOJ:
Oficiala festalparolado dum la germana Esp. Kongreso en Stuttgart 1913.
Parlamenta alparolado: "Lernu kaj lernigu Esperanton!" Majo 1914.
"Esperanto kiel komerc-ekonomia kaj politika batalilo". Alparolado en la "Unuiĝo de la Leipzig-aj instruistoj".
"La signifo de la mondhelplingvo Esperanto por la germana popolo dum milito kaj paco". Alparolado en la salonego de la teĥnika Universitato Dresden Marto 1915.
"Alparolado pri Esperanto en la ĝenerala kunsido de la porfremdul-unuiĝoj en la salonego de la malnova borso en Leipzig 1915."
"Parlamenta alparolado pri la signifo de Esperanto". 1. 2. 1916.
"Pri Esperanto kaj ĝia signifo por la germana komercisto" alparolado en la publika kunsido de la komerca ĉambro, Leipzig 29. 11. 1920.
Krom tiuj oficialaj alparoladoj li ankoraŭ faris multajn aliajn en la samideanaj rondoj k. a.
Presejo:
Günther, Kirstein & Wendler en Leipzig.
PIEDNOTOJ:
Lingva instruado [laŭ Thora Goldschmidt] sur la fundamento de bildotabuloj
THORA GOLDSCHMIDT
Bildotabuloj por la instruado de ESPERANTO
36 bildoj kun klariganta teksto, ekzercoj, ekzemploj kaj gravaj aldonoj (fundamenta gramatiko kaj ekzercaro de Dro Zamenhof, monsistemaj tabeloj kaj esperantaj dokumentoj)
prilaboritaj de PROF. Dro JOH. DIETTERLE direktoro de la ŝtata Saksa Esperanto-Instituto en Leipzig
2a, korektita eldono
Prezo: 6.50 Germ. Mark + 100% nuntempa (Majo 1921) alpago pro la plialtigitaj eldonej-elspezoj
La libro instruas Esperanton laŭ la tiel nomita rekta metodo. Tiu ĉi Goldschmidt-a metodo volas servigi la okulojn al la pensado tiamaniere, ke oni lernu novan lingvon nur per ĉi tiu lingvo mem, ne uzante la gepatran lingvon. La plej eminentaj lingvistoj kaj pedagogoj, volante plibonigi la fremdlingvan instruadon, aprobas la rektan metodon.
Ĝi taŭgas precipe por la Esperanto-instruado. Pro tio, la libro, aperinte antaŭ nelonge, trovis la aplaŭdon de niaj samideanoj en ĉiuj landoj. Ĝia unua eldono tre baldaŭ estis tute elĉerpita.
Sufiĉu tie, rememorigi kelkajn vortojn el la recenzo, kiun havis la libro en la "ESPERANTO", la oficiala organo de nia Universala Esperanto-Asocio:
......"la libro estas vera trezoro, el kiu eĉ lertaj samideanoj povas elĉerpi sciaĵojn; lernanto kiu zorge kaj pacience estos trastudinta la tuton fariĝos sperta Esperantisto."
......"unuanime oni admiros la lertecon de l' aŭtoro en la malfacila tasko traduki multajn fakajn vortojn".....—..."Nia majstro, kies portreto ornamas la unuan paĝon, estus alte taksinte la verkon de sia eminenta disciplo."
Eldonejo: Ferdinand Hirt & Sohn en Leipzig.
Noto de transskribinto:
Mi silente ĝustigis etajn interpunkciajn erarojn, kaj registris aliajn ŝanĝojn per html-aj komentoj. Ankaŭ originalajn paĝkomencojn mi simile registris.