XVI.

Altera iam teritur bellis civilibus aetas, Suis et ipsa Roma viribus ruit. Quam neque finitimi valuerunt perdere Marsi Minacis aut Etrusca Porsenae manus Aemula nec virtus Capuae nec Spartacus acer 5 Novisque rebus infidelis Allobrox, Nec fera caerulea domuit Germania pube Parentibusque abominatus Hannibal, Impia perdemus devoti sanguinis aetas, Ferisque rursus occupabitur solum. 10 Barbarus heu cineres insistet victor et urbem Eques sonante verberabit ungula, Quaeque carent ventis et solibus ossa Quirini, Nefas videre! dissipabit insolens. Forte, quid expediat, communiter aut melior pars 15 Malis carere quaeritis laboribus. Nulla sit hac potior sententia: Phocaeorum Velut profugit exsecrata civitas Agros atque Laris patrios habitandaque fana Apris reliquit et rapacibus lupis, 20 Ire, pedes quocumque ferent, quocumque per undas Notus vocabit aut protervus Africus. Sic placet? an melius quis habet suadere? Secunda Ratem occupare quid moramur alite? Sed iuremus in haec: 'Simul imis saxa renarint 25 Vadis levata, ne redire sit nefas, Neu conversa domum pigeat dare lintea, quando Padus Matina laverit cacumina, In mare seu celsus procurrerit Appenninus, Novaque monstra iunxerit libidine 30 Mirus amor, iuvet ut tigris subsidere cervis, Adulteretur et columba miluo, Credula nec ravos timeant armenta leones, Ametque salsa levis hircus aequora.' Haec et quae poterunt reditus abscindere dulcis 35 Eamus omnis exsecrata civitas, Aut pars indocili melior grege; mollis et exspes Inominata perprimat cubilia. Vos, quibus est virtus, muliebrem tollite luctum, Etrusca praeter et volate litora. 40 Nos manet Oceanus circumvagus; arva beata Petamus, arva divites et insulas, Reddit ubi cererem tellus inarata quotannis Et imputata floret usque vinea, Germinat et numquam fallentis termes olivae, 45 Suamque pulla ficus ornat arborem, Mella cava manant ex ilice, montibus altis Levis crepante lympha desilit pede. Illic iniussae veniunt ad mulctra capellae, Refertque tenta grex amicus ubera, 50 Nec vespertinus circumgemit ursus ovile, Nec intumescit alta viperis humus. Pluraque felices mirabimur, ut neque largis Aquosus Eurus arva radat imbribus, Pinguia nec siccis urantur semina glaebis, 55 Utrumque rege temperante caelitum. Non huc Argoo contendit remige pinus, Neque impudica Colchis intulit pedem; Non huc Sidonii torserunt cornua nautae, Laboriosa nec cohors Ulixei. 60 Nulla nocent pecori contagia, nullius astri Gregem aestuosa torret impotentia. Iuppiter illa piae secrevit litora genti, Ut inquinavit aere tempus aureum; Aere, dehinc ferro duravit saecula, quorum 65 Piis secunda vate me datur fuga.