ER DAAGT EEN ONVERWACHTE BONDGENOOT OP.
M. P. (Mark Prager) Lindo translation
Dit verklaarde, in het voorbijgaan, vrij wel de oorzaak van den twist tusschen den Baron en zijn Hooglandschen gealliëerde. Maar hij ging voort met zoo vele opmerkelijke bijzonderheden omtrent de manieren, gewoonten en eigenaardigheden van dezen aartsvaderlijken volksstam mede te deelen, dat Eduard, wiens nieuwsgierigheid in de hoogste mate werd opgewekt, vroeg of het niet mogelijk was, zonder gevaar een uitstapje in de naburige Hooglanden te doen, welker donkere, bergachtige grenslijn reeds den wensch bij hem had doen geboren worden om die te overschrijden. De Baron verzekerde zijn gast, dat niets gemakkelijker wezen zou, mits deze twist maar eerst bijgelegd was, daar hij zelf hem brieven kon medegeven aan verscheidene aanzienlijke hoofden, die hem met de grootst mogelijke hoffelijkheid en gastvrijheid zouden ontvangen.
Terwijl ze hierover met elkander spraken, werd de deur eensklaps geopend, en leidde Saunders Saunderson een van top tot teen gewapenden Hooglander het vertrek binnen. Ware het niet geweest, dat Saunders de rol van ceremoniemeester bij deze krijgshaftige verschijning vervuld had, zonder in het minst iets van zijn gewone deftigheid te verliezen, en dat noch de heer Bradwardine noch Rose eenige ontroering te kennen gaven, dan zou Eduard zeker in den waan hebben verkeerd dat een vijandelijke inval plaats greep. Hoe het zij, hij ontstelde nu hij voor het eerst een bergbewoner in zijn volle nationale costuum aanschouwde. Deze Schot was een jong mensch van niet zeer groote gestalte, die met zijn donker gelaat er vrij sterk uitzag, terwijl de ruime plooien van zijn plaid niet weinig zijn krachtig voorkomen verhoogden. De korte kilt, of rok, liet zijn gespierde en welgevormde beenen ter helft ontbloot; de geitenvellen tas, aan weerszijden met de gewone wapens, dolk en met staal ingelegd pistool versierd, hingen voor hem; op zijn muts stak een korte veder, hetgeen zijn recht te kennen gaf, om als een „Duinhé-wassel” of soort van edelman behandeld te worden; een breed zwaard slingerde langs zijn lendenen; een schild was op zijn schouder vastgehecht, en hij droeg een lang Spaansch jachtroer in de eene hand. Met de andere nam hij zijn muts af; en de baron, die de gewoonte en de bijzondere wijze om de Hooglanders aan te spreken zeer goed kende, sprak hem onmiddellijk aan met een houding vol waardigheid, maar zonder van zijn zitplaats op te staan, en zoo als Eduard het er voor hield, op de wijze van een vorst die een afgezant ontvangt: „Welkom, Evan Dhu Maccombich; welk nieuws brengt ge mij van Fergus Mac-Ivor Vich Ian Vohr?”
„Fergus Mac-Ivor Vich Ian Vohr,” zeide de afgezant, in goed Engelsch, „laat u, Baron van Bradwardine en Tully-Veolan, groeten. Het spijt hem geweldig, dat zich een zware wolk tusschen u en hem heeft geplaatst, welke u belet heeft de vriendschap en het bondgenootschap te zien en ter harte te nemen, die er tusschen uwe huizen en aanhoorigheden van ouds bestaan hebben. Hij bidt dat de wolk moge wegdrijven, en dat de betrekkingen weer mogen aangeknoopt worden, gelijk ze te voren waren tusschen den clan van Ivor en het huis van Bradwardine, toen er een ei tusschen hen was, in plaats van een vuursteen, en een broodmes in plaats van een zwaard. En hij hoopt dat gij insgelijks zulk zeggen, dat u de wolk hindert, en dat niemand na dezen vragen zal of zij van den heuvel naar het dal afzakte, dan wel van het dal naar den heuvel opsteeg; want zij die nooit gedreigd hebben met de schede, hebben nooit slagen ontvangen met het zwaard, en wee hem die zijn vriend zou willen verliezen om de stormachtige wolk van een lentemorgen.”
Hierop gaf de baron van Bradwardine met gepaste waardigheid ten antwoord, dat hij het hoofd van den clan Ivor als een vriend van den koning kende, en dat het hem leed deed, dat er een wolk tusschen hem en een Heer van zulke deugdzame grondbeginselen was opgekomen; „want,” voegde hij er bij, „als de menschen zich onderling vereenigen, is hij wel zwak die geen broeder heeft.”
Daar dit zeer voldoende scheen, liet de Baron om den vrede tusschen deze twee doorluchtige personen plechtstatig te bevestigen, een flesch brandewijn binnen brengen, en na daarvan een glas gevuld te hebben, ledigde hij het op de gezondheid van Mac-Ivor van Glennaquoich; waarop de Keltische afgezant, om deze beleefdheid te beantwoorden, een geweldige teug van hetzelfde edele vocht naar binnen sloeg, gekruid met zijn goede wenschen voor het huis van Bradwardine.
Nadat op deze wijze de praeliménairen van het algemeene vredesverdrag vastgesteld waren, vertrok de ambassadeur, om met den heer Mackwheeble eenige ondergeschikte punten te regelen, waarmede men het niet noodig achtte den Baron lastig te vallen. Waarschijnlijk hadden deze betrekking op het uitblijven der subsidie, en denkelijk vond de rentmeester middelen, om hun bondgenoot te voldoen, zonder dat zijn meester beducht behoefde te wezen, dat zijn waardigheid in gevaar zou worden gebracht. Het is ten minste zeker, dat, nadat de plenipotentiarissen al gaandeweg een flesch brandewijn hadden geledigd, hetwelk op zulke daaraan gewoon geworden hoofden niet meer uitwerking had, dan of het geestrijke vocht was uitgegoten over de twee beeren, die aan den ingang der oprijlaan stonden. Evan Dhu Maccombich, die zich alle inlichtingen die er maar te verkrijgen waren, betrekkelijk den roof den vorigen nacht gepleegd, had laten geven, zijn voornemen te kennen gaf, om onmiddellijk het vee te gaan nazetten en opsporen, hetwelk, volgens zijn verzekering, „nog niet ver af was.” „Zij hebben het been gebroken,” voegde hij er bij, „maar geen tijd gehad om er het merg uit te zuigen.”
Onze held, die Evan Dhu zijn onderzoek in het werk hoorde stellen, was niet weinig getroffen door de schranderheid, welke hij aan den dag legde in het opzamelen van berichten, en de juiste gevolgtrekkingen, die hij daar uit wist te trekken. Evan Dhu, van zijn zijde, was blijkbaar gestreeld door de oplettendheid van Waverley, en het belang dat hij in zijn nasporingen scheen te stellen, alsmede door de weetgierigheid, die hij met betrekking tot de gewoonten en zeden der Hooglanders aan den dag legde. Zonder veel complimenten noodigde hij Eduard uit, om hem op een korte wandeling van tien of vijftien mijlen in het gebergte te vergezellen, en de plek te gaan zien, waarheen het vee was gebracht; terwijl hij er bijvoegde, „indien het zoo is als ik veronderstel, dan hebt gij nooit in uw leven zulk een plaats gezien, noch zult gij ze ooit zien, tenzij gij met mij of iemand der onzen gaat.”
„Met zijn sleep aan?” herhaalde Eduard op een toon van verwondering.
„En onderhoudt uw opperhoofd al deze lieden geregeld!” vroeg Waverley.
„Al deze,” hernam Evan, „en nog menigen knappen kerel daarenboven, die niet zou weten waar zich te bergen, zonder de groote schuren op Glennaquoich.”
Met dergelijke verhalen van het aanzien van zijn opperhoofd, zoowel in den oorlog als in vredestijd, verkortte Evan Dhu den weg voor Eduard, tot zij meer en meer die trotsche bergen naderden, welke hij tot hier toe slechts op een afstand had gezien. Het was tegen den avond, toen zij een dier schrikverwekkende bergpassen betraden, waardoor de gemeenschap tusschen het hooge en lage land onderhouden wordt. Het pad, dat geweldig steil en ruw was, slingerde tusschen twee ontzettende rotsen, en volgde den weg die een schuimende stroom, welke ver in de diepte bruischte, gedurende den loop der eeuwen zich scheen gebaand te hebben. Eenige flauwe stralen der zon, die juist onderging, beschenen het water in zijn donkere bedding, en maakten het ten deele zichtbaar, verontrust door een honderdtal rotsen, en talrijke watervallen. Het pad liep naar den stroom toe langs een zeer steile helling, en hier en daar zag men een uitstekend stuk graniet of een schrale boom, die zijn uiteengespreide wortelen in de scheuren van de rots had vastgehecht. Aan de rechterhand verhief de berg zich boven het pad, bijna ongenaakbaar; maar aan den overkant was de steile helling met dicht ineen gewassen kreupelhout begroeid, waartusschen hier en daar een enkele pijnboom opschoot.
„Dit,” zeide Evan, „is de pas van Bally-Brough, die in den ouden tijd door tien man van den clan Donnochie tegen een honderdtal Laaglandsche kerels verdedigd werd. De graven der verslagenen zijn nog in dien kleinen kloof aan de overzijde van de beek te zien, – zoo uwe oogen goed zijn, zult gij de groene plekken tusschen de heideplanten kunnen onderscheiden. – Zie, daar is een bruine arend – zulke vogels hebt gij in Engeland niet – hij gaat zijn avondeten van des Barons van Bradwardine’s landen halen, maar ik zal hem een kogel nazenden.”
Deze leidde tot een nauw dal, tusschen twee zeer hooge en met heestergewas begroeide bergen. Zij volgden de beek die altijd langs het pad slingerde, en staken die nu en dan over, bij welke gelegenheden Evan Dhu bestendig de dienst van zijn gevolg aanbood, om er Eduard over te dragen. Maar onze held, die altijd een vrij goed voetganger was geweest, wees die hulp telkens van de hand, en won blijkbaar in de achting van zijn gids, door te toonen dat hij niet bang was voor natte voeten. Hij wenschte inderdaad, zoo veel hij zonder pochen kon, Evan van het denkbeeld af te brengen dat hij van de verwijfdheid der Laaglanders en bijzonder van de Engelschen, scheen te koesteren.
Door de opening van dit dal bereikten ze een zwart moeras van verbazende uitgestrektheid, vol groote kuilen, die ze met vrij wat moeite en niet zonder gevaar overkwamen, langs sporen, welke slechts een Hooglander in staat was te volgen. Het pad zelf, of liever dat reepje meer vasten gronds, hetwelk de reizigers deels over liepen, deels doorwaadden, was ruw, hier en daar afgebrokkeld en op een aantal plaatsen moerassig en niet te vertrouwen. Soms was het zoo slecht, dat ze genoodzaakt waren van het eene heuveltje op het andere te springen, omdat de daartusschen liggende ruimte het gewicht van een mensch niet kon dragen. Dit was een gemakkelijk iets voor de Hooglanders, die dun gezoold voor het doel geschikt schoeisel droegen, en bijzonder vlug ter been waren; maar Eduard begon deze beweging, waaraan hij niet gewoon was, meer vermoeijend te vinden, dan hij verwacht had. De flauwe schemering hielp hen door dit moeras, maar begaf hen bijna geheel, toen zij den voet van een steilen en zeer steenachtigen heuvel hadden bereikt, die door hen moest beklommen worden. De nacht was echter aangenaam en niet donker; en Waverley, die al de veerkracht van zijn ziel te hulp riep, om zijn vermoeid lichaam te schragen, zette zijn marsch moedig voort, ofschoon hij in zijn hart zijn Hooglandsche medgezellen benijdde, die zonder het minste blijk van vermoeienis te geven, den snellen en springenden pas of liever draf volhielden, die hen, volgens zijn berekening, reeds een uur of vijf van hun tocht had doen afleggen.
Waverley was nu aan zijn eigene bespiegelingen overgelaten; want zijn nieuwe gids, die met den strijdbijl gewapend was, sprak zeer weinig Engelsch. Zij trokken een dicht, en naar het scheen eindeloos, pijnbosch door, zoodat het onmogelijk was het pad in de hem omringende, zwarte duisternis te onderscheiden. De Hooglander nogtans scheen het, uit instinct, zonder een oogenblik te aarzelen, te kunnen vinden, en Eduard volgde hem zoo dicht hij maar kon.
Na een geruimen tijd stilzwijgend te zijn voortgetogen, kon hij niet nalaten te vragen, „of het einde van hun tocht niet nabij was?”
„Het einde was nog drie, vier mijlen verder; maar als ligt Duinhé-wassel een weinig moede was, kon, dat is mocht, – wilde – Donald den curragh zenden.”
Dit maakte Eduard niet wijzer. De curragh, dien men hem beloofde, kon een man, een paard, een kar of een reiswagen zijn; en meer was uit den man met den strijdbijl niet te krijgen, dan het herhaalde „ja, ja, den curragh”
Terwijl hij zich dus in deze droomen zijner verbeelding verdiepte, werd hij door zijn medgezel zachtjes aangestooten, die hem in eene richting, bijna recht tegenover het meer heen wees, terwijl hij er bijvoegde: „Daar is de plaats!” Waverley zag een klein lichtje in de hem aangewezen richting flikkeren, en, terwijl het langzamerhand in omtrek en kracht toenam, scheen het als een luchtverschijnsel aan den gezichteinder te zweven. Intusschen liet zich in de verte het geplas van roeiriemen in het water hooren. Het regelmatig geluid kwam hoe langer zoo naderbij, en thans werd er een schel gefluit in dezelfde richting vernomen. Zijn vriend met den strijdbijl floot oogenblikkelijk helder en schel, in antwoord op het sein; en een boot, met vier of vijf Hooglanders bemand, stuurde naar een kleinen inham, dicht bij dien waar Eduard gezeten was. Hij ging hun met zijn reisgezel te gemoet, werd dadelijk in de boot geholpen door de gedienstige oplettendheid van twee kloeke bergbewoners, en was nauwelijks gezeten, of ze namen hunne riemen andermaal op en begonnen, met groote snelheid, het meer in een dwarsche richting over te steken.