IV. IN CEREREM.

1 Cererem crine-decoram, venerandam deam, ordior canere, ipsam, et filiam teretem-pedes, quam Pluto rapuit, dedit autem grave-sonans late-cernens Jupiter, seorsum a-Cerere aureo-solio-insidente, pulcrum-fructum præbente, 5 ludentem cum filiabus Oceani pepla-profundo-sinu-indutis, floresque legentem, rosas et crocum et violas pulcras, per molle partum, et gladiolos et hyacinthum, narcissumque, quem produxit fraudem roseæ puellæ Terra, Jovis voluntate, gratificans Orco, 10 mire lætum, quo-stupuerunt tunc omnes intuentes, tam dii immortales quam mortales homines: cujus adeo ex radice centum capita excreverant, et fragante odore omne cœlum latum superne terraque omnis ridebat et salsus æstus æquoris. 15 Illa vero admirata protendit manus simul ambas, pulcrum ludicrum ut-sumeret: sed hiavit terra vasta Nysiis in campis, qua prorupit rex Pluto equis immortalibus invectus, Saturni nobilis filius. Rapuit vero invitam et in aureo curru 20 abstulit ejulantem: clamavit autem intenta voce, invocans patrem Saturnium summum et potentissimum. Sed nec immortalium quisquam, nec mortalium hominum audivit vocem ejus, neque pulcris-manibus sociæ; nisi quod Persæi filia mitis animum 25 audivit ex antro, Hecate vitta-tenui-nitida, et Sol rex, Hyperionis illustris filius, puellam invocantem patrem Saturnium: hic vero seorsum sedebat procul a-diis precibus-expetito in templo, accipiens sacra pulcra a mortalibus hominibus. 30 Sed illam coactam abstulit, Jovis consilio, patruus, multis-imperans Pluto, equis immortalibus, Saturni nobilis filius. Quamdiu igitur terramque et cœlum stellatum videbat dea, et mare æstuans piscosum, 35 radiosque Solis, et adhuc sperabat matrem venerandam se-esse-visuram, et genera deorum æternorum: tamdiu ei spes mulcebat magnum animum, quamvis lugenti. Resonabant autem montium cacumina et profunda maris voce immortali: eamque percepit alma mater. 40 Acer vero ejus animum dolor invasit, et super comis ambrosiis vittam discidit manibus suis, cæruleumque velamen ambobus circumjecit humeris, seque-concitavit, instar volucris, per terram et mare quærens. Sed illi nemo vera dicere 45 voluit, neque deorum, neque mortalium hominum, neque volucrum quæquam illi vera nuntia venit. Novem deinceps dies per terram alma Ceres vagabatur, ardentes faces in manibus tenens; neque unquam ambrosia et nectare dulci 50 fruebatur mœrens, nec corpus suum immergebat lavacris. Sed postquam decima ei advenerat lucida aurora, occurrit ei Hecate, lumen in manibus gerens; et vero hanc nuntians allocuta-est, et dixit: Alma Ceres, tempestiva-adferens, splendida-donis, 55 quis deorum cœlestium aut mortalium hominum rapuit Proserpinam, et tuum afflixit animum? vocem enim audivi, sed non vidi oculis, quinam esset; at tibi celeriter dico vera omnia. Sic dixit Hecate; illi autem non respondit sermone 60 Rheæ crines-decoræ filia, sed subito cum illa proripuit-se, ardentes faces in manibus tenens. Solem vero adierunt, deorum speculatorem atque hominum, steteruntque ante equos; et rogavit sancta dearum: Sol, reverere me deam propter, si unquam tibi 65 vel verbo vel facto cor et animum hilaravi! filiam, quam peperi, dulce germen, forma egregiam: cujus anxiam vocem audivi per aera vacuum, tanquam violatæ, verum non vidi oculis: sed (tu enim omnem terram et pelagus 70 æthere ex sacro despectas radiis) vere mihi dicas: caram natam, sicubi vidisti, quisnam absente me rapuerit invitam vi aufugiens, vel deorum vel etiam mortalium hominum.[TR1] Sic dixit; illi autem Hyperionis-filius respondit sermone: 75 Rheæ crines-decoræ filia, Ceres regina, audies; certe enim magnopere te veneror, et misereor lugentis natam proceram: sed nemo alius causam-habet immortalium, nisi nimbos-ciens Jupiter, qui eam dedit Orco florentem conjugem, 80 fratri-suo: ille autem sub tenebras caligantes raptam equis duxit magna-voce clamantem. Verum, dea, comprime gravem luctum: minime te decet temere et frustra indomitam exercere iram; haud te indignus gener inter immortales multis-imperans Pluto, 85 frater-germanus et consanguineus; prætereaque honorem sorte-tulit, quum primum tripartita divisio fieret, ut cum iis habitet, quorum sortitus-est dominatum. Sic locutus, equos increpuit: illi vero territi minis raptim egerunt celerem currum, extentis-alis ut volucres. 90 Illi autem dolor gravior et crudelior invasit mentem. Irataque deinde atris-nubibus-cincto Saturnio, vitans deorum concilium et altum Olympum abiit ad hominum urbes et pinguia culta, formam tegens per-longum tempus: neque ullus virorum 95 conspiciens eam agnovit, aut profunde-succinctarum mulierum, ante quam Celei prudentis advenit domum, qui tum Eleusinis odoræ rex erat. Consedit autem prope viam, imo afflicta pectore, Parthenium ad-puteum, unde hauriebant cives, 100 sub umbra, quippe superne natus-erat frutex olivæ, anui grandævæ similis, quæ partu arcetur, donisque coronas-amantis Veneris: quales nutrices sunt jura-dantium regum filiorum, et promæ per ædes sonantes. 105 Illam autem viderunt Celei Eleusinidæ filiæ, venientes ad aquam haustu-facilem, ut ferrent situlis æneis caras ad ædes patris, quatuor, instar dearum, juventutis flore conspicuæ, Callidice, et Clisidice, Demoque venusta, 110 et Callithoe, quæ illarum natu-maxima erat omnium; neque cognoverunt: difficiles enim dii mortalibus aspectu sunt. Prope autem stantes dictis volantibus compellarunt: Quæ, unde es, anus, grandævorum hominum? quid autem ab urbe secessisti, neque domibus 115 propinquas? ubi mulieres per ædes umbrosas simili-ætate, qua tu fere, et juniores esse-solent, quæ te exciperent-amicis et verbis et factis. Sic dixerunt; at verbis respondit sancta dearum: filiæ dilectæ, quæcunque estis mulierum tenerarum, 120 salvete: ego vero vobis dicam; haud dedecet vobis rogantibus vera dicere. Deo mihi nomen est: hoc enim imposuit alma mater. Nunc autem ex-Creta supra lata dorsa maris veni haud cupiens; sed vi invitam cogentes 125 viri prædatores abduxerunt: hi postea navem celererm ad-Thoricum appulerunt, ubi mulieres in-continentem egressæ-sunt frequentes, atque etiam ipsi cœnam sibi-paraverunt juxta retinacula navis. Sed mihi non cœnæ dulcis cupidus-erat animus, 130 clam vero proripiens-me per continentem nigram effugi superbos dominos, ne forte, me nullo-emtam-pretio vendentes, mei fruantur pretio. Ita huc veni errans, neque scio, quæ tandem terra sit, et quinam incolant. 135 At vobis omnes Olympias domos tenentes dent juveniles maritos, et liberos parere, ut optant parentes: mei autem miseremini, puellæ, benevole, caræ filiæ, donec ad ædes venero viri atque mulieris, apud illos operatura 140 libenter, quæcumque mulieris vetulæ opera esse-solent. Et puerum recens-natum in ulnis habens bene nutricarem, et ædes custodirem, et lectum sternerem in-intimo penetralium firmorum herilem, et opera (artes texendi) docerem mulieres. 145 Dixit dea; ei autem continuo respondit virgo indomita, Callidice, Celei naturam formosissima:[TR2] Nutrix, deorum munera, quamvis gravate, necessario toleramus homines; namque multo potentiores sunt.[TR3] Hæc vero te plane edocebo, atque nominabo 150 viros, penes quos hic summum est imperium, et in-populo qui eminent, et mœnia urbis tuentur consiliis et justis judiciis: et Triptolemi sapientis, et Dioclis, et Polyxeni, et egregii Eumolpi, 155 et Dolichi, et patris strenui nostri, horum omnium uxores ædes curant. Quarum haud ulla te, vel primo aspectu, formam aspernata, a-domibus arceret, verum te excipient: nam sane deæ-similis es. 160 Sin mavis, mane, dum ad ædes patris eamus, et matri profunde-succinctæ Metaniræ dicamus hæc omnia ordine, si forte te jusserit nostram-domum venire, nec aliorum ædes quærere. In-senectute-genitus ei filius in conclavi solido 165 sero-natus nutritur, exoptatus et gratissimus. Si hunc enutrires, et pubertatis metam contingeret, facile aliqua te videns mulierum tenerarum tibi invideret: tanta tibi nutricia daret. Sic dixit; et hæc annuit capite: illæ vero splendentia 170 impleta aqua ferebant vasa exsultantes. Celeriter autem patris venerunt magnam domum, statimque matri nuntiarunt, quæ viderant atque audiverant. At illa confestim ire-eas jussit-et arcessere ingente mercede. Hæ vero, sicut aut cervæ aut vitulæ veris tempore 175 saliunt per pratum, saturatæ animum pastu, sic hæ, attollentes peplorum rugas decororum, properabant ad cavatam plaustris-viam; comæque circum humeros quassabantur, croceo flori similes. Invenerunt autem prope viam præclaram deam, ubi antea 180 reliquerant; et deinceps caras ad ædes patris duxerunt. Hæc vero pone, imo afflicta pectore, ibat capite velato, et peplum cæruleum circum-teneros deæ strepitabat pedes. Confestimque ad ædes pervenerunt Jovis-alumni Celei, 185 et perrexerunt per porticum eo, ubi illis veneranda mater sedebat juxta postem triclinii affabre structi, infantem sub sinu habens, recens germen: illæ autem ad eam currebant. At vero hæc limen conscendit pedibus, et ecce! trabem-tecti tetigit capite, implevitque fores splendore divino. 190 Sed illam pudorque et admiratio et pallidus horror cepit; cessitque ei sellâ, et sedere jussit. At Ceres, tempestiva-præbens, splendida-donis, noluit sedere in sella magnifica, sed tacita constitit, oculos pulcros dejecta: 195 usque dum ei posuit Iambe honesta compactum sedile, superque albam injecit pellem. Ibi considens prætendit-sibi manibus velamen-comarum. Diu vero vocem-comprimens dolore sedit in sella, neque ulli aut verbo se-adjunxit, aut facto, 200 sed sine-risu, non-gustans cibum neque potum, sedit, desiderio tabescens profunde-succinctæ filiæ: usque dum facetiis eam Iambe honesta multum cavillata, commovit dominam castam, ut-rideret-leniter, et hilarem haberet animum: 205 quæ quidem ei et postea placuit moribus. Illi autem poculum Metanira porrexit dulci vino impletum; sed renuit: nam fas sibi esse negavit, bibere vinum rubens: jussit vero farinam et aquam dare mixtam ad-bibendum pulegio contrito. 210 Illa autem misturam confectam deæ porrexit, ut jusserat: qua accepta, sacro-honore primum-potita-est alma Ceres. Colloquium vero exorsa-est pulcre-cincta Metanira: Salve, mulier! haud enim te ex vilibus opinor parentibus esse, sed nobilibus; quoniam tibi elucet in-oculis pudor 215 et gratia, qualis jura-dantium regum. Sed deorum munera, quamvis gravate, necessario toleramus homines; nam jugum cervici incumbit. Jam vero, quum venisti huc, tibi aderunt, quæcunque mihi, bona. At filium mihi nutri hunc, quem sero-genitum et insperatum 220 præbuerunt immortales; exoptatissimus autem mihi est. Si hunc enutrires; et pubertatis metam contingeret, facile aliqua te videns mulierum tenerarum tibi invideret: tanta tibi nutricia darem. Hanc vero rursus allocuta-est pulcre-coronata Ceres: 225 et tu, mulier, multum salve! dii autem tibi bona largiantur! filium vero tibi lubens suscipiam, sicut me jubes, et nutriam. Neque eum, spero, per-inscitiam nutricis aut incantatio lædet, aut hypotamnum [herba magica?]. Novi enim remedium multo efficacius hylotomo (herba); 230 novi etiam ad-incantationem[TR4] nocentissimam bonum remedium. Sic locuta, fragranti[TR5] eum excepit sinu, manibusque immortalibus; et lætata-est animo mater. Sic illa Celei prudentis illustrem filium, Demophoontem, quem peperit pulcre-cincta Metanira, 235 enutrivit in ædibus; at ille crevit deo similis, nec sane panem edens, nec sugens. Ceres eum[TR6] ungebat ambrosia, quasi dei progeniem dulce afflans, et in sinu gestans: 240 noctu vero occultabat ignis vi, tanquam torrem, clam caris parentibus. Illis autem magno miraculo fuit, quanto vigore exortus-sit, diis aspectu similis. Atque eum factura-erat senii-expertem et immortalem, nisi per-stultitiam pulcre-cincta Metanira, 245 nocte observans, fragranti ex thalamo inspexisset: ejulavit autem, et ambo sibi-percussit femora, timens suo filio, et magno furore-turbata est mentem, et lamentans dictis volantibus eum allocuta-est: Fili Demophoon, hospita te igne multo 250 occultat, mihi autem mœrorem et curas tristes efficit. Sic dixit ingemens; eamque audiit sancta dearum. Illi autem irata pulcre-coronata Ceres, filium carum, quem insperatum in ædibus pepererat, manibus immortalibus a se deposuit in-terram, 255 ereptum igni, animum incensa-iris sævissimis, et simul allocuta-est pulcre-cinctam Metaniram: Inscii homines et dementes, neque boni sortem venturi præsagientes, neque mali! et tu enim ex-stultitia tua ingens damnum-cepisti. 260 Testis enim sit deos obstringens, implacabile Stygis flumen! immortalem tibi et senectæ-expertem per-omne ævum filium carum factura-eram, et sempiternum largitura honorem: jam vero non licet ei mortem et sævas-Parcas effugere; honor autem immortalis semper aderit, quod genibus 265 nostris exceptus-est, et in ulnis dormivit. At vero in-progressu-temporum huic, circumvolutis annis, filii Eleusiniorum bellum et pugnam diram semper invicem concitabunt per-omne ævum. Sum autem Ceres honorata, quæ maximum 270 immortalibus mortalibusque emolumentum et gaudium est. Sed age, mihi templum magnum, et aram sub eo condant omnis populus, sub urbe altoque muro, super Callichorum, in prominente colle. Orgia autem ipsa ego docebo, ut in-posterum, 275 rite sacrificantes, meam mentem placetis. Sic locuta dea, staturamque et formam mutavit, senectute dejecta, et circumcirca venustas spirabat, odorque jucundus fragrantibus a peplis spargebatur, et procul lux a corpore immortali 280 effulgebat deæ, flavique capilli fluebant-per humeros, et splendore implebatur solidum cubiculum, tanquam fulguris: exiit autem ex ædibus. At illius subito genua soluta-sunt; et per-longum voce-caruit tempus, neque filium recordata-est sero-genitum de pavimento tollere. 285 Hujus autem sorores vocem audierunt miserabilem, et a bene-stratis lectis desiluerunt: quarum hæc deinde infantem manibus sublatum suo excepit sinu; illa ignem accendit; illa autem properavit pedibus teneris, matrem excitatura fragranti e thalamo. 290 Congregatæ autem illum circùm lavarunt palpitantem, amantissime-complectentes: sed ejus non delinitus-est animus; deteriores enim jam eum habebant altrices ac nutrices. Illæ quidem per-totam-noctem venerandam deam placabant, metu concussæ; at simul aurora illucescente 295 late-potenti Celeo vere narrabant, quæcunque jusserat dea, pulcre-coronata Ceres. Ille vero ad concionem vocans immensum populum, jussit comas-decoræ Cereri opimum templum condere et aram, in prominente colle. 300 Hi autem continuo paruerunt, et obedierunt dictis, et exstruxere templum, sicut jusserat: illud vero excrevit divino fato. Sed postquam absolverant, et destiterant a-labore, iverunt suam quisque domum. At flava Ceres ibi considens, cœlicolis seorsum[TR7] ab-omnibus, 305 permansit, desiderio tabescens alte-cinctæ filiæ. Gravissimum vero annum supra tellurem feracem effecit hominibus et crudelissimum; neque ullum terra semen emisit; abscondebat enim coronis-læta Ceres. Multaque curva aratra frustra boves traxerunt in arvis, 310 multumque hordeum albens irritum incidit terræ. Et sane universum periisset genus voces-articulantium hominum fame gravi, munerumque celebrato honore ac victimarum privasset Olympias domos tenentes: nisi Jupiter sensisset, et in-suo deliberasset animo. 315 Irin vero primum aureis-alis delabi-jussit ad-vocandam Cererem crine-decoram et egregia forma. Dixit; at illa Jovis atris-nubibus-cincto Saturnio paruit; et intervallum percurrit velociter pedibus. Adiit autem urbem Eleusinis odoræ, 320 invenitque in templo Cererem cæruleo-peplo-ornatam; et eam vocans dictis volantibus allocuta-est: Ceres, vocat te pater Jupiter haud-irrita decernens, ut-venias ad gentes deorum æternorum. Quare ito, neu caducum sit, quod nuntio, verbum Jovis. 325 Sic dixit obsecrans; at hujus non inflectebatur animus. Rursus deinceps deos felices Jupiter sempiternos omnes ad-eam-legavit; et alius-alium subsequentes vocabant, et multa dabant insignia dona, honoresque, quoscunque vellet habere inter immortales deos: 330 verum haud-quisquam flectere potuit mentem et sententiam toto-animo irascentis; sed obstinate renuit verbis. Negavit enim, unquam odorum Olympum prius se-esse-conscensuram, aut prius terræ fructum emissuram, quam vidisset oculis suam formosam filiam. 335 Quæ postquam audierat grave-sonans late-cernens Jupiter, in Erebum misit aurea-virga-ornatum Argicidam, qui, Plutonem mollibus hortatus dictis, castam Proserpinam ex tenebris caligantibus in lucem reduceret ad divos; ut, eam mater 340 oculis videns, poneret iram. Mercurius autem non renuit, sed continuo subter profunda terræ velox delapsus-est, relicta sede Olympi. Et invenit illum regem ædibus intus, sedentem in toro cum veneranda conjuge, 345 multa reluctante ob-matris desiderium: sed illa ob intolerabilia ausa rebus deorum felicium grave intendebat consilium. Prope vero accedens eum allocutus-est fortis Argicida: Pluto, cærulee-crines, Manibus imperans, Jupiter me pater jubet inclytam Proserpinam 350 reducere ex-Erebo ad ipsos; ut, eam mater oculis videns, iræ et ultionis sævæ in-immortales finem-faciat: nam grave molitur facinus, ut-perdat nationes imbecillas terrigenarum hominum, semen sub terra abscondens, minuensque honores 355 immortalium; horribilem vero exercet iram, neque diis se-immiscet, sed seorsum odoro in templo sedet, Eleusinis arduam-saxis urbem tenens. Sic dixit; subrisit autem rex inferorum Pluto superciliis, neque neglexit Jovis regis mandatum. 360 Confestimque hortatus-est prudentem Proserpinam: I, Proserpina, ad matrem cæruleo-peplo-ornatam, mitem in pectore animum atque ingenium gerens; neque mœreas graviter supra-modum præ-aliis. Haud tibi inter immortales indignus ero maritus, 365 frater-germanus patris Jovis: sed huc quum-veneris, domineris omnibus, quæcunque vivunt et moventur, honoribusque fruaris inter immortales maximis. Improborum vero pœna erit per-omne tempus, si qui non victimis tuum animum placant, 370 rite sacra facientes, justa munera persolventes. Sic dixit; at lætata-est prudens Proserpina, subitoque exsiluit gaudio. Verum ille ei mali-punici granum dedit edendum dulce clanculum, ad se tractæ, ne maneret dies omnes 375 illic apud venerandam Cererem cæruleo-peplo-ornatam. Equos autem ante currui aureo subjunxit immortales multis-imperans Pluto. Illa vero currum conscendit; juxtaque fortis Argicida, habenas et flagellum capiens manibus suis, 380 agitavit ex ædibus; illique haud segnes volabant. Raptimque longa itinera emensi-sunt: neque mare, neve unda fluminum, neve convalles herbosæ, equorum immortalium, neve juga, tardaverunt impetum; sed super illa profundam caliginem sciderunt euntes. 385 Sistebat vero currum agens, ubi morabatur pulcre-coronata Ceres, templum ante odorum. Sed illa ut vidit, prosiluit, sicut Baccha montis per umbrosam silvam. Proserpina vero ex-altera-parte.......... matri suæ obviam............... 390 desiluit ut-curreret............... illi autem.................... .......................... Nata, nihilne m................ cibi? Loque................... 395 sic enim rediens................ et mecum una et cum patre atris-nubibus-cincto Saturnio habites, omnibus honorata immortalibus. Quodsi vero gustasti, denuo profecta sub profunda terræ deges temporum tertiam ibi, partem, 400 duas vero apud me et ceteros immortales. Sed quando floribus terra bene-olentibus vernis omnigenis viret, tunc ex tenebris caligantibus rursum ascendes, ingens miraculum diis mortalibusque hominibus. Et quonam te decepit dolo fortis Pluto? 405 Huic contra Proserpina formosa respondit: equidem tibi, mater, dicam vera omnia. Quum mihi venisset Mercurius, utilitatum-auctor, nuntius celer, a patre Saturnio et ceteris cœlitibus, dicens ut-venirem ex Erebo, quo me oculis videns 410 finem-faceres in-immortales iræ et ultionis sævæ, subito ego exsilui gaudio. Ille vero clanculum injecit mihi mali-punici granum, dulcem escam, invitamque vi me coegit gustare. Quomodo autem me raptam, Saturnii arcanum per consultum 415 patris mei, abstulerit ferens sub profunda terræ, dicam, et omnia edisseram, ut rogas. Nos fere omnes per amœnum pratum, Leucippe, Phænoque, et Electra, et Ianthe, et Melite, Iacheque, Rhodiaque, Calliroeque, 420 Melibosisque, Tycheque, et Oycroe rosea, Chryseisque, Ianiraque, Acasteque, Admeteque, et Rhodope, Plutoque, et venusta Calypso, et Styx, Uraniaque, Galaxauraque amanda, [Pallasque pugnam-excitans, et Diana sagittis-gaudens,] 425 ludebamus, atque flores carpebamus manibus jucundos, mistim crocumque mollem, et gladiolos, atque hyacinthum, et roseos calyces, et lilia, mira visu, et narcissum, quem produxit, tanquam crocum, lata tellus. At ego carpebam-mihi gaudens: terra autem subter 430 hiavit; et inde prosiluit rex fortis Pluto, abstulitque me sub terram in curru aureo, multa detrectantem; clamavi autem intenta voce. Hæc tibi, quanquam tristis, vera omnia narro. Sic tum totum diem concordia junctæ animos, 435 plurimum sibi-vicissim mentem et animum hilarabant, amantissime-se-complectentes; et a-doloribus requievit animus, gaudiaque acceperunt invicem et dederunt. Has autem prope accessit Hecate tenui-vitta-nitida, multumque complexa-est puellam Cereris castam, 440 quod sibi ministra et comes fuerat regina. His vero nuntiam misit grave-sonans late-cernens Jupiter Rheam crine-decoram, quæ Cererem cæruleo-peplo ornatam duceret ad gentes deorum; et pollicutus-est honores se-daturum, quoscunque optaret inter immortales deos; 445 annuitque ei puellam anni circumvolventis tertiam partem fore sub tenebris caligantibus, duas vero apud matrem et ceteros immortales. Sic dixit; nec recusavit dea Jovis mandata. Sed repente delapsa Olympi jugis, 450 in Rarium venit, fertile uber agri ante, sed tunc minime fertile; verum tacite jacebat omni-folio-orbum, et abscondebat hordeum albicans, consilio Cereris pedis-venustæ; sed postea erat statim longis floriturum aristis, 455 vere crescente, soli autem pingues sulcos horrere spicis, illaque in manipulos ligatum-iri. Huc descendit primum ex æthere vasto; et libenter se conspexerunt invicem, et lætatæ-sunt animo. Illam vero sic allocuta-est Rhea tenui-vitta-nitida: 460 Veni, nata! vocat te grave-sonans late-cernens Jupiter, ut-venias ad gentes deorum; et pollicitus-est honores se-daturum, quoscunque optares inter immortales deos; annuitque tibi puellam anni circumvolventis tertiam partem fore sub tenebris caligantibus, 465 (duas vero apud te et ceteros) immortales. (Ita promisit futurum) esse, suoque annuit capite. Quare eas, nata mea, et pareas, neque nimis immodice irascaris nubibus-atris-cincto Saturnio; sed statim fructum augeas vitalem hominibus. 470 Sic dixit; neque recusavit pulcre-coronata Ceres; statimque fructum produxit arvorum glebosorum. Et omnis foliisque et floribus lata tellus inhorruit: sed illa abiens jura-dantibus regibus monstravit, Triptolemoque, et Diocli equûm-domitori, 475 Eumolpoque forti, Celeoque duci populorum, ministerium sacrorum, et instituit orgia omnibus, [Triptolemoque, Polyxenoque, super hosque Diocli,] sancta, quæ haud fas-est negligere, neque explorare, neque evulgare; magna enim deorum reverentia reprimit vocem. 480 Felix, qui illa vidit terrestrium hominum! qui autem non-initiatus sacris neque particeps est, nunquam simili sorte gaudet, mortuus quidem, sub caligine situ-horrida. Sed postquam omnia præceperat sancta dearum, perrexerunt ire in-Olympum, deorum ad cœtum ceterorum. 485 Ibi autem habitant apud Jovem fulmine-lætum sanctæ atque venerandæ. Beatissimus, quem illæ benigne amant terrestrium hominum! nam statim huic mittunt semper-præsentem in magnas ædes Plutum, qui hominibus divitias mortalibus largitur. 490 At tu, quæ Eleusinis odoræ civitatem tenes, et Parum circumfluam, Antronemque saxosam, alma, splendida-donis, tempestiva-adferens, Ceres regina, ipsa, et filia, pulcerrima Proserpina, propitia pro cantu vitam jucundam præbe! 495 verum ego et tui et alius memor-ero cantici. [J. H. VOSS.]