Veertiende Les.
Reading edition
Korelativoj op iu en ie.
Korelativoj op iu kunnen zoowel voor personen als voor zaken gebruikt worden. In het eerste geval kunnen ze bijvoeglijk en zelfstandig gebruikt worden, en in het tweede geval alleen bijvoeglijk.
Iu = iemand, eenig, de een of andere persoon of zaak bijv.:
Iu estas en la ĉambro = Iemand is in de kamer.
Iu viro estas en la ĉambro = Een zekere man is in de kamer.
Mi vidis iun = Ik zag iemand.
Iu libro estas sur la tablo = Een zeker boek is op de tafel.
Kiu = wie of welk (vragend), bijv.:
Kiu kuras en la ĉambro? = Wie loopt in de kamer?
Kiu viro kuras en la ĉambro? = Welke man loopt in de kamer?
Kiun vi vidas? = Wien ziet gij?
Kiujn librojn li aĉetas? = Welke boeken koopt hij?
Kiu = die, welke, dat (betrekkelijk) bijv.:
La viro, kiu marŝas en la strato, estas maljuna = De man, die in de straat loopt, is oud.
La viro, kiun mi vidas, estas maljuna = De man, dien ik zie, is oud.
La libroj, kiujn mi legas, estas belaj = De boeken, welke ik lees, zijn mooi.
Tiu = die, dat, diegene, bijv.:
Tiu (viro) sidas sur la seĝo = Die (man) zit op de stoel.
Tiu libro kuŝas sur la seĝo = Dat boek ligt op de stoel.
Li legas tiujn librojn = Hij leest die boeken.
Tiu ĉi of Ĉi tiu = deze of dit (in de nabijheid) bijv.:
Tiu ĉi (virino) estas en la domo = Deze (vrouw) is in het huis.
Tiu ĉi krajono kuŝas sur la tablo = Dit potlood ligt op de tafel.
Mi aĉetas tiujn ĉi pomojn = Ik koop deze appelen.
Ĉiu = ieder, iedereen, elk een.
Ĉiu (infano) ludas = Elk (kind) speelt.
Ĉiun libron li havas = Elk boek heeft hij.
Mi vidis ĉiujn = Ik zag allen.
Neniu = niemand, geen, geen enkele, bijv.:
Neniu estas en la domo = Niemand is in het huis.
Li vidis neniun infanon = Hij zag geen enkel kind.
Vi legas neniun libron = Gij leest geen enkel boek.
Korelativoj op ie zijn plaats bepalende bijwoorden.
Ie = ergens, op de een of andere plaats, bijv.:
Li devas esti ie = Hij moet ergens zijn.
Ili marŝas ien = Zij loopen ergens heen.
Kie = waar, op welke plaats (vragend), bijv.:
Kie vi loĝas? = Waar woont gij?
Kien vi iras? = Waarheen gaat gij?
Kie = waar (betrekkelijk), bijv.:
Tie, kien ni iros, staras bela domo = Daar, waar wij heen gaan, staat een mooi huis.
Tie = daar, op die plaats, ginds, bijv.:
Tie staras ŝranko = Daar staat een kast.
Ĉu vi iras tien? = Gaat gij daarheen?
Tie ĉi of ĉi tie = hier, bijv.:
Ĉi tie kuŝas la libro = Hier ligt het boek.
Venu tien ĉi = Kom hier.
Ĉie = overal, op alle plaatsen, bijv.:
Ĉie mi aŭdis birdojn = Overal hoorde ik vogels.
Ni iras ĉien = Wij gaan overal heen.
Nenie = nergens, op geen enkele plaats, bijv.:
Nenie mi vidas seĝon = Nergens zie ik een stoel.
Ni iras nenien = Wij gaan nergens heen.
Achtervoegsel ind en voorvoegsel dis.
Ind(a) beteekent waardig van wat het grondwoord uitdrukt, bijv.:
kredi = gelooven, kredinda = geloofwaardig.
bedaŭri = beklagen, bedaŭrinda = beklagenswaardig.
Dis- beduidt verdeeling of verspreiding, bijv.:
semi = zaaien, dissemi = rondzaaien (naar alle kanten zaaien.)
kuri = loopen, diskuri = uiteenloopen.
Leer van buiten:
laboro werk
klaso klasse
kajero schrijfboek
papero papier
folio blad
plumo pen
inko inkt
krajono potlood
libro boek
paĝo bladzijde
leciono les
progreso vooruitgang
apatio onverschilligheid
fervoro ijver
piedpilko voetbal
muso muis
energio karaktersterkte
ordo orde
babili babbelen
lingvo taal
litero letter
letero brief
bileto briefje
adreso adres
justa oprecht, rechtvaardig, juist
partia partijdig
facila gemakkelijk
korekta nauwkeurig
atenta aandachtig
inteligenta vernuftig
severa streng
naĝi zwemmen
forveturi vertrekken (van treinen)
renkonti ontmoeten
koni kennen
lerni leeren
instrui onderwijzen
elparoli uitspreken
indulgi toegeven, ontzien, voorzichtig zijn met
memori zich herinneren
forgesi vergeten
pensi denken
opinii van meening zijn, denken
imagi zich inbeelden
ŝanceli wankelen
obei gehoorzamen
klopodi trachten
peni pogen
erari zich vergissen, missen
petoli stoeien
presi drukken
bindi binden
observi waarnemen
veturi rijden
taŭgi deugen
boji blaffen
depost sinds
Vertaling:
Vidinda, akceptebla, dezirinda, respektinda, respektebla, aĉetebla, aĉetema, preferinda, observebla, malfacila, malatenta, malobei, malfervoro, atenteco, skribaĵo, adresaro, bindisto, presilo, memorinda, disiri, disdoni, diskuri, dissendi, dissemi.
Vertaal in Esperanto:
Vergeetachtig, vergetenswaardig, onvergetelijk, denker, leugenachtig, wetenswaardig, adresseeren, werkman, penhouder, de onderwezen wordende, papiermand, inktkoker, gemakkelijkheid, iets gemakkelijks, uitstrooien.
Vertaling:
Ĉu iu el vi scias la vojon? Iu persono devas scii tion. Prenu iun libron kaj legu. Li vidis iun en la ĝardeno de nia najbaro. Kiu loĝas en Roterdamo? Kiu birdo ne povas kanti? Kiu estas tiu granda monumento? Glaso de vino estas glaso en kiu antaŭe sin trovis vino, aŭ kiun oni uzas por vino; glaso da vino estas glaso plena je vino. La domo en kiu ni troviĝas, estas konstruita en 1750. Ie en la arbaro loĝis maljunulo. Kie via frato loĝas? Antaŭe li loĝis tie sed nun li loĝas tie ĉi. Kien vi metis la ŝlosilon? Ŝi diris al mi kiu kaj kie li estas. Kiu estas la monto, kiun mi vidas tie? Tie, kie vi loĝas, mi ankaŭ volus loĝi. Kia estas la nomo de tiu, kiu vin sendis tien? Ĉiu homo povas erari. Ĉiu mezuras la aliajn per sia mezurilo. Ĉiu por si, Dio por ĉiuj. Ĉie kaj ĉiam esperantistoj estas amikoj. Dum la leciono ne estas permesate al vi rigardi ĉien. Neniu estis vidinta la infanon. Neniuj homoj estis ankoraŭ sur la strato. Nenie mi vidis mian plumingon. Ĉu vi memoras ke mi diris al vi: “iru nenien”?
Vertaal in Esperanto:
Heeft iemand mijn potlood gezien? Niemand zag het sinds gisteren. Vandaag ga ik nergens heen. Mijn hoed ligt ergens. Wie kent niet het schoone boek? Hij, die tevreden is, is gelukkig. Die jongens, welke deze appels stalen, gingen daarheen. Een blad papier uit dit schrijfboek. Vandaag ontmoet ik u overal. Kan iemand mij zeggen, hoe laat de laatste trein naar Z. vertrekt? Iedereen kan u dat zeggen. Daar ik niets van uw bezoek wist, zult gij u tevreden moeten stellen met ons eenvoudig middagmaal. Wat schoon is moet eenvoudig zijn. Daar het avond werd en mijne zuster nog niet thuis was, werden wij ongerust. De salon in het huis van mijn rijken buurman was prachtig versierd ter gelegenheid van (okaze de) het huwelijk van zijn dochter. De een zei dit, de andere zei dat. Waar woont hij? Waarheen brengt gij dat boek? Wij gaan daarheen. Wij gaan overal heen. Wij gaan nergens heen.