Kasteelen.

Tegelen bezit twee oud adelyke goederen waarvan het eene de Holtmühle, en het ander de Munt zich noemen.

De Holtmühle was in de 18^e euw den eigendom van den edelen graef von Hunt.

De graaf was van de gereformeerden godsdienst en daar hy alle zondagen de protestanten kerk in Kaldekerken bezocht, liet hy regt over het kasteel, door het broek aan de pileers eenen dyk aanleggen, en den berg doorsteken, om zo regtstreeks door de heyde op Kaldekerken te komen. Op de heide liet hy berkenboomen planten tot allee, en den dyk in het broek gaf hy den naam van Huntsleich, zoo als hy heeden nog verkeerd Hondsdyk genoemd wordt.

Op eenen zondug dat de graaf met zyne eenige dochter, die in huwelyk gezocht wierd door eenen Pruisischen hoezaren officier, namens baron von Glasenhap, gekantonneerd te Bruggen, met zyn rytuig boven op den berg verscheen, stond baron von Glasenhap de Vreulen met eenige hoezaren aftewachten. Deze sprong uit haar vaders rytuig, en wierd door von Glasenhap met zyne hoezaren geenleveerd. Dezen baron, eenen Pommerschen edelman, kwam by erfenis in bezit van de Holtmühle, en daar hy meer neiging had voor het soldaten, als het eenvoudig landleeven, zo rigte hy op de Holtmühle, een escadron hoezaren op die hy voedde en kleede op zyne kosten.

Hy verkreeg echter van Beyeren oorlof om geld te slaan, en van daar de zogenaamde Glasenhepkes, waarvan er nog veele voorhanden zyn. Von Glasenhap heeft het kasteel verlaten, en kwam alsdan in bezit van baron von Holthausen, die hetzelve verkogt aen den heer Vos de Wael die te Venlo woonde aan de blauwe trappen, en van dezen die laater te Zwolle woonde, kwam de Holtmühle in handen van den heer De Ryck te Steyl, de tegenwoordigen bezitter, die veele verbeteringen aan het goed gedaan heeft, en byzonder aan de watermoolen die eertyds vervallen was. De Holtmühle is zeer oud, en een sterk gebouw omringd van gebouwen die onder von Glasenhap voor caserne en paardenstallen dienden.

In het begin dezer eeuw als hetzelve door de familie van Dinter bewoond wierd, had uit liefhebbery deszelfs zoon Petrus van Dinter op het Binnenveld naby de Pileers, eene kleine ryst pelmoolen gemaakt die zeer keurig was, en laater is afgebroken. Haander-hof behoorde vroeger, zo als thans wederom op nieuw by de Holtmühle, maar was reeds onder baron von Holthousen aan den heer de Ryck verkocht.

Den dyk tusschen de wyers van het kasteel en die van de moolen, was vroeger met eene allee groote beukeboomen beplant, die op den Bakenbos leide.

De Munt behoorde voortyds aen den heer baron van Wevelinghoven, waarvan de familie nog te Brussel bestaat. Hy had van hetzelve een zeer schoon buitengoed gemaakt waarover de inwoners van Tegelen zeer te vreden waaren, dan hy verspreide veel goeds onder de arbeidende klassen. Hy liet onder anderen eenen berg maaken in het park voor het kasteel, waaronder eenen yskelder wierd aangelegd. Het park en tuinen waren met vreemde arbusten beplant en de omstreken hetgeen men nog het Munterhout noemt, zindelyk onderhouden. By erfnis kwam het kasteel aan mevrouw de baronesse van Volden de Lombeek, die hetzelve verkocht in deze euw aan den heer notaris de Lom de Berg te Venlo, waarvan de zoon Auguste den tegenwoordigen bezitter hetzelve bewoond.

Als in de vorige euw den baron van Wevelinghoven de Munt bewoonde, had hy gaarne de landeryen de Steenoven genoemd, van de gemeente gehad, om die by den Beeten te trekken. Hy bood daarvoor aan eene gemeenteschool te bouwen en eene caplany met jaarwedde voor eenen vicarius, maar het hoofd der gemeente sloeg deze weldaden af. Den heer baron van Wevelinghoven, zeer gestoord over deze weigering daar hy reeds zo veel goeds aan de gemeente gedaan had, en nog dagelyks zyne weldaden onder de werkende klassen verspreide, verliet het kasteel de Munt om zich in Brussel te vestigen. Mevrouw van Volden de Lombeek die hetzelve in erfenis toekwam, heeft het zelfs nooit bewoond, en verhuurde het aen particulieren, waarvan er zelfs eenen eene wynherberg oprigte, die door velen van de omstreken bezogt wierd, omdat er zondags dans-partyen en andere vermaken gegeven wierden.

Eenen berg waaronder eenen yskelder zich bevond die door baron van Wevelinghoven was aangelegd, in het park voor het kasteel, wordt thans geslicht, en zal de wooning van de kant van de groote baan op Venlo meer ten voorschyn komen.

Kan men nog kasteeltje of spieker noemen den bouwhof Wambach die op de grenzen van Pruissen in de heyde gelegen is, zo zullen wy aanhalen, dezen spieker gebouwd is, door de protestantischen dominé van Kaldekerken Hambach, en kwam in erfenis toe aan Jan Giezen waarvan de erfgenamen hetzelve verkogten aan den heer H. Kauwertz van Kaldekerken, die het eenigen tyd bewoonde en thans aan eenen pachter verhuurd heeft.

Mevrouw Tieopold Moubis geboren Mina de Ryck, bouwt in dezen oogenblik een kasteel op het Steylerveld.