Gemeente Gronden.
Reading edition
Er bestond in vroegere jaaren een verkeerd denkbeeld omtrent de gemeente eigendommen. Dezelve bleven alle renteloos liggen, terwyl de gemeentens verpligt wierden gelden optenemen om gewone en buitengewone kosten te bestryden. Heyden dienden voor stroyzel, en in de broeken en moerassen zond men eenige stuks vee, die er magerder uitkwamen als zy er ingiengen. Van daar eene voortdurende vraag van de inwooners, om deze gronden voor algemeen gebruik te laaten. Van daar intrest op intrest van opgenomene capitalen en den personelen omslag, om de gewone kosten te bestryden.
Nauwelyks vrede in 1815, of de Nederlandsche regering regelde de gemeente schulden, en onmiddelyk daarna begon Tegelen de verkoop der gemeentens heyden en moerassen, die sedert in land, weg, hout en schoone dennebosschen zyn verandert geworden. Niet alleen hebben de gelden daarvoor gemaakt, gedient tot aflossing der eischbare, maar ook oneischbare schulden, waarvan de geinteresseerden zedert jaaren geenen intrest meer ontvangen hadden, die ook by het capitaal gevoegd in 1820 zyn afgelegd worden.
Den eersten verkoop had plaats den 6 November 1820 en bragt op
fr. 11900-00
Den 2n in 1823 2190-00
Den 3n den 11 January 1827 5007-00
Den 4n in 1841 500-00
Den 5n in 1844 2502-50
Den 6n in 1847 421-00
Den 7n den 6 October 1859 1565-00
Zamen G. 24085-50
Door deze ontvreemdingen is de voorspoed in Tegelen zeer aangegroeid, dan, menigen geringen daghuurder die een stuk heyde of broekgrond kogt, heeft thans eene waarde in land of hout waarvan hy goede voordelen trekt.
Zo is by voorbeeld de Horsteren Oeles heyde geheel met dennen bosschen bezet, die zedert 1820 reeds voor de tweede reys heeft kunnen benut worden, en daar het hout voor de pannenfabrieken greeps is, zyn ze voor verkoop van schansen niet verlegen. Het Tegelschbroek, in 1827 getaxeerd op G. 901, wierd voor G. 5007 verkocht, en zyn er thans landeryen die eene groote waarde hebben.
Andere stukken broek en moerassen, langs de Pileers tot aan den berg op Kaldekerken, zyn destyds verkocht en tot land gemaakt, ook gedeeltelyk met hout en opgaande boomen beplant.
Tusschen den Horsterberg en den Hondsdyk, ontspringt in den berg een beekje, dat de Snellesprung genoemd wordt, en hetwelk het lekkerste en zuiverste water leverd dat maar kan gevonden worden. Dezen Sprung vestigde de aandagt van baron van Glazenhap als hy de Holtmeulen bewoonde. Hy liet eene breede gracht op de heyde maaken die van de Snellesprung tot in Wambacher Hout liep, en meende aldus het water berg-op naar eene moolen te brengen die tegen de meulebeek op de Oelesheyde gelegen was. Deze onderneming gelukte niet, en van daar de naam van Gekkegraaf, zo als deze drooge waterloop nog genoemd wordt en thans niet meer zichtbaar is, als op de helling van den berg, naby de Snellesprung; den overigen loop dezer gracht is door de dennenbosschen bedekt.
De Snellesprung is nooit droog, en loopt zo als de Zeven-bronnen van Stalberg op fyne witte kiezel, die door het water compleet geemailleerd worden.