De Kerk.
Reading edition
Wy willen gaarne aannemen, dat volgens den heer L. J. E. Keuller, den H. Plechelmus, bischop, te Tegelen, eene kapel in 720 zal gewyd hebben ter eere van St Martinus, en dat destyds de inwooners van Venlo den dienst er in kwamen bywoonen, tot dat de H. Geestkerk te Venlo is gebouwd geworden. Maar, voor alle die welke de H. Geestkerk kennen, zal het geenen twyffel onderleggen, dat Venlo destyds ook maar van eenige huizen bestond, die zo als bekend, op eenen broekkeuvel gelegen waaren, en dus, of Venlo’s huizen, een kirschspel van Tegelen, of wel Tegelen een kirschspel van Venlo geweest is, zo als wy reeds vroeger gezegd hebben. Het is dan ook wel te zien, dat de tegenwoordige kerk, niet die van 720 meer is, en zy of wel op dezelfde plaats, of ergend anders gelegen is geweest, en afgebroken. Den toren van de hedendaagsche kerk is gebouwd door denzelven meester die de torens van Bracht (deze is in 1828 ingestort) en Maesbree heeft voltrokken. Volgens allen aanschyn is de kerk gebouwd in het 14e jaarhondert, maar bewyzen zyn er niet voorhanden.
De kerk is in 1829 en 1830 gerepareerd, waartoe Z. M. Willem I, koning der Nederlanden, by besluit van den 28 july 1829 no 88, eene subsidie van 1000 Ned. guldens verleend heeft. By deze gelegenheid wierd ook eene nieuwe klok in den toren geplaatsd, die te Tongeren by Goulard is gegoten geworden.
Dezelve draagt tot opschrift:
“Deze klok verschuld de gemeente Tegelen aan de welmeenende gave van Z. M. Willem I, koning der Nederlanden.
“Burgemeester, W. Kamp; pastoor J. J. Orths, peeter, P. M. Canoy; meeter Mevrouw G. J. De Ryck, geb. Maria De Coninck.
“Dat zy roepe de geloovigen naar den tempel des Heeren.”
De ciborie-kast is een geschenk van den heer baron Van Wevelinghoven, die voortyds zynen eigendom de Munt bewoonde.
De doop, die men de vünk noemt, is eene oudheid in koper en van waarde.
Onder het koor is eenen grafkelder, die zedert jaaren niet meer geopend is.
De kerk is ovrigens zeer eenvoudig gemeubleerd, en is derzelver groote niet meer in verhouding met de bevolking. Het kerkhof is ook in 1829 en 30 vergroot door het bynemen van een stuk land van Mevrouw Van Volden de Lombeek aangekocht, en waarop in 1840 nog de Caplany gebouwd is geworden.
Op eenen zandsteen die in de kerkmuur gemetseld is, staat uitgesteken de figuur van twee slagen die zich met de staart doorkruissen, en zich in het gezicht zien. Men kan zich slegt een gedagt maaken, hoe dezen steen in de kerkmuur is gekomen. Eventwel zyn in 1500 nog dergelyke steenen op de zeekusten gevonden geworden, alwaar men ze genomen heeft voor het wapen van Nehalenia, godinne van den overzeëschen koophandel, en vrouw van Mercurius[1].
De eerste R. C. bischoppen leerden aen onze heydensche voorvaderen den Onzen Vader in volgende alhier gebruikelyke taal.
Feader, ure, thu, the, eart on beoefenum, si, thin Nama, gehalgod, to come thin Riçe, gewurthe thin willa, on eorthan, swa, swa on heofenum; urne deaghamlican blaf syle us to deag, und vergif us, ure giltas, swa, swa, we forgifath, vrum gyltendom: and negeleadde thu us on Costnunge, ac alysus of yste Sothliçe.
Vragen en antwoorden:
V. Gelobes tu, in Got, almechtigen Fader.
A. Ec gelobo, in Got almechtigen Fader.
V. Gelobes tu, in Cristus Godes Suno.
A. Ec gelobo, in Cristus Godes Suno.
V. Gelobes tu, in Got halogan Gaast.
A. Ec gelobo in Got halogan Gaast.