LIB. V. OSPREON
Reading edition
I. pultes. II. lenticula. III. pisa. IV. concicla. V. tisana et alica. VI. fabaciae virides et Baianae. VII. faenum Graecum. VIII. faseoli et cicer.
lib. V in tit. ospreo E, ostreo V, at in calce libri ospreo EV | cap. VI fabacia EV | balanae E | VII fenum V, feno (ũ s. o) E |
(186) I. PVLTES. 1. Pultes Iulianae sic coquuntur: alicam purgatam infundis, coques, facies ut ferveat. cum ferbuerit, oleum mittis, cum spissaverit, lias diligenter. adicies cerebella duo cocta et selibram pulpae quasi ad isicia liatae, cum cerebellis teres et in caccabum mittis. teres piper, ligusticum, feniculi semen, suffundis liquamen et vinum modice, mittis in caccabum supra cerebella et pulpam. ubi satis ferbuerit, cum iure misces. ex hoc paulatim alicam condies, et ad trullam permisces et lias. ut quasi sucus videatur. 5 1, 1 fere idem praeceptum redit 5 1, 4 | alica purgata EV | lias Sch, ligas EV | liate sic EV | ferbuerit Hum, fuerit EV cf. p. 36, 14 | lias sic EV |
(187) 2 Pultes cum iure oenococti: pultes oenococti iure condies, copadia, similam sive alicam coctam hoc iure condies, et cum copadiis porcinis apponis aenococti iure conditis. oenococti EV, oenogari cocti Tor | pultes bene (beno V) cocti EV, pultes oenogari bene (bene om. Hum) cocti | oeno cocti EV, oenogari cocti Hum; cf. 8 7, 11. 16 Exc. §21 Petron. 47, 10. 74, 4 |
(188) 3 Pultes tractogalatae: lactis sextarium et aquae modicum mittes in caccabo novo et lento igni ferveat. tres orbiculos tractae siccas et confringis et partibus in lac summittis. ne uratur, aquam miscendo agitabis. cum cocta fuerit, ut est, super agninam mittis. tractogalatae Hum, tractogalẹ EV, cf. 6 9, 13 | mittes V, -is E | sorbiculos EV | agitabis ς, sagittabis EV | agninam Gi, ignem EV, inguen Sch |
(189) ex melle et musteis cum lacte similiter facies, salem et oleum minus mittis. ex melle et Gi, melle ex EV |
(185) 4 Pultes: alicam purgatam infundis, coques. cum ferbuerit, oleum mittis. cum spissaverit, adicies cerebella duo cocta et selibram pulpae quasi ad isicia liatae, cum cerebellis teres et in caccabum mittes. teres piper, ligusticum, feniculi semen, suffundis liquamen et meri modicum, et mittis in caccabum supra cerebella et pulpam. ubi satis ferbuerit, cum iure misces. ex hoc paulatim alicam condies, et lias ut quasi sucus videatur. alicam E, alicã (virgula erasa) V | dum EV | liate sic EV | ferbuerit Hum, fuerit EV, cf. p. 35, 23 | misces V1 -is V2E | et lias p. 35, 24, sed us EV hic |
(190) 1 II. LENTICVLA. 1. Lenticula ex sfondylis [sive fondilis]: accipies caccabum mundum, <mittes, coques>. adicies in mortarium piper, cuminum, semen coriandri, mentae, rutae, puleium, fricabis, suffundis acetum, adicies mel, liquamen et defritum, aceto temperabis, reexinanies in caccabo. sfondylos elixatos teres et mittis ut ferveant. cum bene ferbuerint, obligas. adicies in boletari oleum viride. ex fondilos siue fondilis (post ex erasa s in E) EV | mittes coques add. Hum | inmortarium V, imor- E | menta EV | pulei EV, at cf. l. 27 et p. 37, 5 | spyondilos EV | ferbuerint V, -it E | uiridem EV |
(191) 2 Lenticulam de castaneis: accipies caccabum novum, et castaneas purgatas diligenter mittis. adicies aquam et nitrum modice, facies ut coquatur. cum coquitur, mittis in mortario piper, cuminum, semen coriandri, mentae, rutae, laseris radicem, puleium, fricabis. suffundis acetum, <adicies> mel, liquamen, aceto temperabis, et super castaneas coctas refundis. adicies oleum, facies ut ferveat. cum bene ferbuerit, tudiclabis [ut in mortario teres]. gustas: si quid deest, addes. cum in boletar miseris, addes oleum viride. de castaneis bis scriptum in EV | coquitur V, -atur E | mentae E, mentã V | adicies add. Gi | tudiclabis Hum (cf. Varro Men. 287 Cels. 4, 25, 6 Marcell. med. 14, 44 Plin. med. p. 104, 1. 6), tutunclabis EV, turundabis Sch; cf. p. 38, 26 | ut (sic EV)—teres ut glossema inclusit Vo | gustas V, guttas E | addes V, -is E |
(192) 3 Aliter lenticulam: coquis. cum despumaverit, porrum et coriandrum viride supermittis. <teres> coriandri semen, puleium, laseris radicem, semen mentae et rutae, suffundis acetum, adicies mel, liquamine, aceto, defrito temperabis, adicies oleum, agitabis. si quid opus fuerit, mittis. amulo obligas, insuper oleum viride mittis, piper aspargis et inferes. uiridem EV | despumaveris EV, at cf. l. 10. p. 38, 5. 39, 5. 22. 28 | teres add. Gi | mel P, melle EV | uiridem EV |
(193) 1 III. PISA. 1. Pisam coques. cum despumaverit, porrum, coriandrum et cuminum supra mittis. teres piper, ligusticum, [careum hoc est caravita] careum, anethum, ocimum viride, suffundis liquamen, vino et liquamine temperabis, facies ut ferveat cum ferbuerit, agitabis. si quid defuerit, mittis et inferes. Pisa. pisum EV | careum hoc est carauita (sic V, caruitam E) careum EV, glossema eiecit Sch | ocymum uiridem EV |
(194) 2 Pisam farsilem: <pisam> coques. cui oleum mittis. <accipies> abdomen, et mittis in caccabum liquamen et porrum capitatum, coriandrum viride. imponis ut coquatur. isicia minuta facies quadrata, et coques simul turdos vel aucellas vel de pullo concisa et cerebella prope cocta cum iuscello coques. Lucanicas assas, petasonem elixas, porros ex aqua coques, nucleorum heminam frigis. teres piper, ligusticum, origanum, zingiber, ius abdominis fundis, lias. angularem accipies, qui versari potest, et omentis tegis. oleo perfundis, deinde nucleos aspargis et supra pisam mittis ut tegas fundum angularis, et sic componis supra petasonis pulpas, porros, Lucanicas concisas. iterum pisam supermittis. item alternis aptabis obsonia, quousque impleatur angularis. novissime pisam mittis, ut intus omnia contineat. coques in furno vel lento igni imponis, ut ducat ad se deorsum. ova dura facies, vitella eicies, in mortario mittis cum pipere albo, nucleis, melle, vino candido et liquamine modico. teres et mittis in vas ut ferveat. cum ferbuerit, pisam mittis in lancem, et hoc iure perfundis. hoc ius candidum appellatur pisam add. Gi | accipies add. Vo | concisa Sch, conciso V, deconciso E | porros Hum, porro EV | gingiber E, geng- V | qui versari Baseggio, conuersari (cou- V) EV | perfundis Gi, prof- EV | et Hum, ut EV | pisadmittis EV | liquamines (s erasa) E | hoc ius E, ocius V |
(195) 3 Pisam Indicam: pisam coques. cum despumaverit, porrum et coriandrum concidis et mittis in caccabum ut ferveat et accipies sepias minutas, sic quomodo sunt cum atramento suo, ut simul coquantur. adicies oleum, liquamen et vinum, fasciculum porri et coriandri. facies ut coquantur. cum coctum fuerit, teres piper, ligusticum, origanum, carei modicum, suffundis ius de suo sibi, vino et passo temperabis sepias minutatim concidis et in pisam mittis. piper asparges <et inferes. Pisum (-am V) Indicum pisum EV | pisum EV | asparges V, -gis E | et inferes add. Gi |
(196) 4 Aliter:> pisam coques, agitabis et mittis in frigidam. cum refrigeraverit, denuo agitabis. concidis cepam minutatim et albamentum ovi, oleo et sale condies, aceti modicum adicies. in boletari vitellum ovi cocti colas, insuper oleum viride mittis et inferes. Aliter add. Gi | pisum V, ipsum E | denuo Vo, deinde EV; cf. p. 50, 24. 53, 13. 62, 10 | ouiṇoleo E | boletari Hum, boletam EV | uiridem EV |
(197) 5 Pisam Vitellianam sive fabam: pisam coques, lias. teres piper, ligusticum, zingiber, et super condimenta mittis vitella ovorum, quae dura coxeris, mellis unc. III, liquamen, vinum et acetum. haec omnia mittis in caccabum et condimenta quae trivisti. adiecto oleo ponis ut ferveat. condies pisam, lias, si aspera fuerit. mel mittis et inferes. uitellianam EV, uitellinam ς | gingiber E, geng- V | III E, III teres V | uinum ex uirium E | acetum E, aceta V condi///menta (erasae men; -ta corr. ex tum?) E, condimentum V | quae EV, quod ς | mel Tor, melle EV |
(198) 6 Aliter pisam sive fabam: ubi despumaverit, teres mel, liquamen, caroenum, cuminum, rutam, apii semen, oleum et vinum. tudiclabis. cum pipere trito et cum isiciis inferes. pisa siue faba EV | dispumauerit EV | tudiculabis Hum, tutunclabis EV, turundabis Sch; cf. p. 37, 1 |
(199) 7 Aliter pisam sive fabam: despumatam subtrito lasere Parthico, liquamine et caroeno condies. oleum modice superfundis et inferes. lasare EV | liquamine P, -men EV |
(200) 8 Pisam adulteram versatilem: coques pisam. cerebella vel aucellas vel turdos exossatos a pectore. Lucanicas, iecinera, gigeria pullorum in caccabum mittis, liquamen, oleum. fasciculos porri capitati, coriandrum viride concidis, et cum cerebellis coques. teres piper, ligusticum et liquamen. adulteram (d ex 1) E | cerebellam EV | pec///tore (erasae ca) E | gizeria EV | fascilos E | porri corr. in -o E |
(201) 9 Pisam sive fabam Vitellianam: pisam sive fabam coques. cum despumaverit, mittis porrum, coriandrum et flores malvarum. dum coquitur, teres piper, ligusticum, origanum, feniculi semen, suffundis liquamen et vinum, <mittis> in caccabum, adicies oleum. cum ferbuerit, agitas. oleum viride insuper mittis et inferes. f̣ẹfabam coques E | mittis add. Gi | uiridem EV |
(202) 1 IV. CONCHICLA. 1. <Conchiclam> cum faba: coques. teres piper, ligusticum, cuminum, coriandrum viride, suffundis liquamen, vino et liquamine temperabis, mittis in caccabum, adicies oleum. lento igni ferveat et inferes. Concicla EV, et semper conci- deinceps | <conchiclam> add. Vo | liquamine Hum, liquamen in ea EV |
(203) 2 Conchiclam Apicianam: accipies Cumanam mundam, ubi coques pisam, cui mittis Lucanicas concisas, isiciola porcina, pulpas, petasonem. teres piper, ligusticum, origanum, anethum, cepam siccam, coriandrum viride, suffundis liquamen, vino et liquamine temperabis. mittis in Cumanam, cui adicies oleum, pungis ubique, ut combibat oleum. igni lento coques ita ut ferveat et inferes. pisum EV | petasonem EV, -nis Sch ex p. 37, 26 | ut combibat Hum, et cum bibat EV cf. v. 30 |
(204) 3 Conchiclam de pisa simplici: pisam coques. cum despumaverit, fasciculum porri et coriandri mittis. dum coquitur teres piper, ligusticum, origanum, fasciculum, de suo sibi fricabis, suffundis <liquamen, vino et> liquamine temperabis, mittis <in Cumanam>. super adicies oleum, et lento igni ferveat, et inferes. dispumauerit E | coandri E | origani P, at cf. p. 29, 10 | liquamen vino et add. Hum ex v. 29; cf. add. | in cumanam Gi, in caccabum add. Hum; cf. p. 40, 1 |
(205) 4 Conchicla Commodiana: pisam coques. cum despumaverit, teres piper, ligusticum, anethum, cepam siccam, suffundis liquamen, vino et liquamine temperabis. mittis in caccabum ut combibat. deinde ova quattuor solves, in sextarium pisae mittis, agitas, mittis in Cumanam, ad ignem ponis, ut ducat, et inferes. dispumauerit (-rit in loco adraso) E | cum bibat V, bibat E, cf. v. 20 | Deinde E2V, Dein E1 | cumana EV |
(206) 5 Aliter conchiclam sic facies: concidis pullum minutatim, liquamine, oleo et vino ferveat. concidis cepam, coriandrum minutum, cerebella enervata, mittes in eundem pullum. cum coctus fuerit, levas et exossas. concides minutatim cepam et coriandrum, colas ibi pisam coctam non conditam. accipies conchiclarem, pro modo componis varie. deinde teres piper, cuminum, suffundis ius de suo sibi. item in mortario ova duo dissolves, temperas, ius de suo sibi suffundis pisae integre elixae, vel nucleis adornabis, et lento igni fervere facies et inferes. concidis E2V, condis E1 | cepa EV | eneruatas EV | levas Sch, lauas EV | mortario (-io ex -ia) E | nuncleis E |
(207) 6 Aliter conchiclatus pullus vel porcellus: exossas pullum a pectore, femora eius iungis in porrectum, surculo alligas, et impensam [concicla farsilis] paras. et farcies alternis pisam lotam, cerebella, Lucanicas et cetera. teres <piper>, ligusticum, origanum et zingiber, liquamen suffundis, passo et vino temperabis. facies ut ferveat, et, cum ferbuerit, mittis modice. et impensam cum condieris, alternis in pullo componis, omento tegis et in operculo deponis et in furnum mittis, ut coquantur paulatim, et inferes. concicla conciclatus EV, conchicla farsilis sive conchiclatus Hum cf. v. 14 | exossas Hum, exossatus EV | inpensam concicla farsilis paras EV; glossema eiecit Sch, titulo praefixerat Hum | piper add. V3, om. EV1 | gingiber EV | impensam Sch, ipsam EV, pisam Hum | cum condieris E2V, cum dieris E1 | coquantur sic EV |
(208) 1 V. TISANAM ET ALICAM. 1. Alicam vel sucum tisanae sic facies: tisanam vel alicam lavando fricas, quam ante diem infundis. Imponis supra ignem. cum bullierit, mittis olei satis et anethi modicum fasciculum, cepam siccam, satureiam et coloefium, ut ibi coquantur. propter sucum mittis coriandrum viride et salem simul tritum et facies ut ferveat. cum bene ferbuerit, tollis fasciculum et transferes in alterum caccabum tisanam, sic ne fundum tangat propter combusturam. lias bene et colas in caccabo super acronem coloefium. teres piper, ligusticum, pulei aridi modicum, cuminum silfi frictum, ut bene tegatur. suffundis mel, acetum, defritum, liquamen, refundis in caccabum super coloefium acronem. facies ut ferveat super ignem lentum. cf. 4 4, 1 p. 33, 5-17 | cum] ueldum cum EV (i. cum ss. uel dum); ex p. 33, 7 calidum. cum Hum | coloefium cf. p. 33, 9, coleuium E2V, coleuinum E1 | alterum E, -ro V | ligas bene et colas EV | acronem colouium (-inum E1) EV | silfi p. 33, 15, sil EV hic | super Gi, sed EV et hic et p. 33, 16 | coloefrim EV cf. p. 33, 17 |
(209) 2 Aliter tisanam: infundis cicer, lenticulam pisam, defricas tisanam et cum leguminibus elixas. ubi bene bullierit, olei satis mittis et super viridia concidis porrum, coriandrum, anethum, feniculum, <betam, malvam cauliculum> mollem. haec viridia minutatim concisa in caccabum mittis. cauliculos elixas et teres feniculi semen satis, origanum, silfi, ligusticum. postquam triveris, liquamine temperas et super legumina refundis. agitas. cauliculorum minutas super concidis. idem praeceptum p. 33, 18 seqq. | elix///as (erasai) E | betam maluam culiculum molle EV p. 33, 22, omiserunt hic | haec EV hic, et p. 33, 22 | uiridla E1 ut vid. | minutatim Hum utrubique, minuta EV p. 33, 22, mina hic | coliculos EV, item col- v. 11 | silfi EV et hic et p. 33, 24, silfi piper ς | agitas EV hic, iagites EV p. 33, 25 | minutas sic EV et hic et p. 33, 26 |
(210) VI. FABACIAE VIRIDES ET BAIANAE. 1. Fabaciae virides ex liquamine, oleo, coriandro viridi, cumino et porro conciso coctae inferuntur. baianae E, baganae V, cf. capitula | conciso V, concis E |
2 Aliter: fabaciae frictae ex liquamine inferuntur.
3 Aliter: fabaciae ex sinapi trito, melle, nucleis, ruta, cumino et aceto inferuntur. et Hum, ex EV |
4 Baianas elixas minutatim concidis. ruta, apio viridi, porro, aceto, oleo, liquamine, caroeno vel passo modico inferes. apio V, opio E |
(211) VII. FAENVM GRAECVM. Faenum graecum ex liquamine oleo et vino.
1 VIII. FASEOLI ET CICER. l. Faseoli virides et cicer ex sale, cumino, oleo et mero modico inferuntur. faseoli (-li ex -les) uirides E |
2 Aliter faseolus sive cicer: frictos ex oenogaro et pipere gustabis. et elixati, sumpto semine cum ovis, in patella feniculo viridi, pipere, liquamine et caroeno modico pro salso inferuntur, vel simpliciter, ut solet. fasiolus E | elixatis (eax- E1) EV ouis EV, lobis Hum (λοβοῖς) vocabulo apud Romanos inaudito | uiride EV | pipere et Hum, piper et EV | simpliciter V, simpliter E | ut Tor, et EV |