Apicii librorum X qui dicuntur De re coquinaria quae extant

LIB. IX. THALASSA

Reading edition

I. in lucusta. II. in torpedine. III. in lolligine. IV. in sepiis. V. in polypo. VI. in ostreis. VII. omne genus conchyliorum. VIII. in echino. IX. in mitulis. X. in sarda cordula. XI. embractum Baianum.

See note at beginning of Bk. I. XI. Ius in siluro, in palamyde et in thynno salsis. XII. Ius in mullo Taricho. XIII. Salsum sine salso. XIV. embractum Baianum.

(409) I. [IVS] IN LVCVSTA. 1. Ius in lucusta et capari: indura cepam pallachanam concisam. † eius piper, ligusticum, careum, cuminum, caryotam, mel, acetum, vinum, liquamen, oleum, defritum. hoc ius adicito sinapi in elixuris. IVS IN LOCVSTA EV cf. tit. ind. | pallacanam sic EV, cf. p. 28, 28 | eius EV, teres Gi; an facies ei ius? |

(410) 2 Lucustas assas sic facies: aperiuntur lucustae, ut adsolet, cum testa sua et infunditur eis piperatum, coriandratum, et sic in craticula assantur. cum siccaverint, adicies ius in craticula quotiens siccaverint quousque assantur bene, <et> inferes. {bis} graticula EV | ius Gi, eis EV | verba bene inferes in EV abierunt post 17 cuminato; suo loco restituit et et inseruit Hum |

(411) 3 Lucustam elixam cum cuminato: piper, ligusticum, petroselinum, mentam siccam, cuminum plusculum, mel, acetum, liquamen. si voles, folium et malabathrum addes. locusta elixa EV | malabratum EV |

(412) 4 Aliter lucustam: isicia de cauda eius sic facies: folium noci † uvam prius demes et elixas deinde pulpam, concides, cum liquamine, pipere et ovis isicia formabis. lucusta (loc- E) EV | esicia EV², om. V¹ | folium noci uuam prius EV, folliclum [nocivam uvam] prius Sch, an follem nocivum prius? |

(413) 5 In lucusta elixa: piper, cuminum, rutam, mel, acetum, liquamen et oleum. ruta V, oleum V, uinũ (del. et oleum ss. E²) E cf. v. 25 |

(414) 6 Aliter in lucusta: piper, ligusticum, cuminum, mentam, rutam, nucleos, mel, acetum, liquamen et vinum. uinum V, oleum (del. et uinum ss. E²) E cf. v. 23 |

(415) II. IN TORPEDINE. 1. In torpedine: teritur piper, ruta, cepula arida. <addes> mel, liquamen, passum, vinum modice, olei boni guttas. cum bullire coeperit, amulo obligas. IN V, om. E | addes add. Gi |

(416) 2 In torpedine elixa: piper, ligusticum, petroselinum, mentam, origanum, ovi medium, mel, liquamen, passum, vinum, oleum. si voles, addes sinape, acetum. si calidum volueris, uvam passam addes.

(417) III. IN LOLLIGINE. 1. In lolligine in patina: teres piper, rutam, mel modicum, liquamen, caroenum, olei guttas.

2 In lolligine farsili: piper, ligusticum, coriandrum, apii semen, ovi vitellum, mel, acetum, liquamen, vinum et oleum. obligabis. farsile EV, item 13 | coliandrum EV |

(418) IV. IN SEPIIS. 1. In sepia farsili: piper, ligusticum, apii semen, careum, mel, liquamen, vinum, condimenta coctiva. calefacies, et sic aperies sepiam et perfundes.

(419) 2 Sic farcies eam sepiam coctam: cerebella elixa enervata teres cum pipere, cui commisces ova cruda quod satis erit, piper integrum, isicia minuta, et sic consues et in bullientem ollam mittes ita ut coire impensa possit. farcies Tor, facies EV | lixa EV | enerulata EV | quod V, q̣ E | pipere EV | sic consues Hum, sicco sues EV |

(420) 3 Sepias elixas ab aheno: in frigidam missas cum pipere, lasere, liquamine, nucleis. ova <addes>, et condies ut voles. aeno P, alieno EV cf. p. 14, 12 | addes add. Gi |

(421) 4 Aliter sepias: piper, ligusticum, cuminum, coriandrum viride, mentam aridam, ovi vitellum, mel, liquamen, vinum, acetum et oleum modicum. et, ubi bullierit, amulo obligas.

(422) V. IN POLYPO. In polypo: pipere, liquamine, lasere. inferes.

(423) VI. IN OSTREIS. In ostreis: piper, ligusticum, ovi vitellum, acetum, liquamen, oleum et vinum. si volueris, et mel addes. et uinum om. E¹, add. in marg. E¹ an E² |

(424) VII. IN OMNE GENVS CONCHYLIORVM. In omne genus conchyliorum: piper, ligusticum, petroselinum, mentam siccam, cuminum plusculum, mel, liquamen. si voles, folium et malabathrum addes. {bis} conciliorum EV |

(425) VIII. IN ECHINO. 1. In echino: accipies pultarium novum, oleum modicum, liquamen, vinum dulce, piper minutum. facies ut ferveat. cum ferbuerit, in singulos echinos mittes, agitabis, ter bulliat. cum coxeris, piper asperges et inferes. echino bis E²V, enicho bis E¹ item 5. 7. 10. 11 | an coxerit? |

(426) 2 Aliter <in> echino: piper, cosium modice, mentam siccam, mulsum, liquamen, spicam Indicam et folium. in om. EV | mulsum V, -am E | liquamine EV |

(427) 3 Aliter <in> echino: lotum mittes in aqua calida, coques, levas, in patella compones, addes folium, piper, mel, liquamen, olei modice, ova, et sic obligas. in thermospodio coques, piper asperges et inferes. in P, om. EV | echino V, enichum corr. in echinum E | lotum Baseggio, colum EV, totum Hum, solum Tor | termospodio E²V, -spodi E¹ |

(428) 4 In echino salso: echinum salsum cum liquamine optimo, caroeno, pipere, temperabis et adpones. enicho et enichum E¹ | salso V, salsum E | liquamen optimum EV |

(429) 5 Aliter: echinis salsis liquamen optimum admisces, et quasi recentes apparebunt, ita ut a balneo sumi possint. eṇịchinis E | salsis Sch, salis EV | apparebunt E, aptabunt V |

(430) IX. IN MITVLIS. In mitulis: liquamen, porrum concisum, cuminum, passum, satureiam, vinum. mixtum facies aquatius et ibi mitulos coques. metulis bis EV | aquatius Hum, aquati ius EV | mitulos sic EV |

(431) X. IN SARDA CORDVLA MVGILE. 1. In Sardis: Sardam farsilem sic facere oportet: Sarda exossatur, et teritur puleium, cuminum, piperis grana, menta, nuces, mel. impletur et consuitur. involvitur in charta et sic supra vaporem ignis in operculo componitur, conditur ex oleo, caroeno, allece. sardã exossatur EV | et teritur EV, attorretur Sch | pulpeium EV | cuminum Hum, cum EV | mentam EV | allece Hum, allego EV |

(432) 2 Sarda ita fit: coquitur sarda et exossatur. teritur piper <cum> ligustico, thymo, origano, ruta, caryota, melle, et in vasculo ovis concisis ornatur impensa: vinum modice, acetum, defritum et oleum viride. piper cum Hum, pipere EV, piper ex Sch | rutã careotã V | concisis Sch, incisis EV cf. p. 72, 1 | uiridem EV item p. 72, 18 |

(433) 3 Ius in Sarda: piper, origanum, mentam, cepam, aceti modicum et oleum.

(434) 4 Ius in Sarda: piper, ligusticum, mentam aridam, cepam coctam, mel, acetum, oleum. perfundes, asperges ovis duris concisis.

(435) 5 Ius in cordula assa: piper, ligusticum, apii semen, mentam, rutam, caryotam, mel, acetum, vinum et oleum. convenit et in Sarda. in om. V | sem̃ V, sepe E | careotam V, caroetam E | et in V, in E |

(437) 6 Ius in mugile salso: piper, ligusticum, cuminum, cepam, mentam, rutam, calvam, caryotam, mel, acetum, sinape et oleum. cepa (cepė et a supra e E) menta ruta calua careotam EV |

(438) 7 Aliter ius in mugile salso: piper, origanum, erucam, mentam, rutam, calvam, caryotam, mel, oleum, acetum et sinape. origanũ V, -no E | eruca EV | ruta V | calua EV |

(439) XI. IVS IN SILVRO, IN PELAMYDE ET IN THYNNO SALSIS: piper, ligusticum, cuminum, cepam, mentam, rutam, calvam, caryotam, mel, acetum, sinape, oleum. pelamide E, pelapide V | tinno EV |

(440) XII. IVS IN MVLLO TARICHO: piper, rutam, cepam, dactylum, sinapi, trito commisces echino <et> oleo, et sic perfundes piscem frictum vel assatum. mulo tarico EV | et oleo Sch, oleo EV |

(441) XIII. SALSVM SINE SALSO: 1. Iecur coques, teres, et mittes piper aut liquamen aut salem. addes oleum. iecur leporis aut haedi aut agni aut pulli; et, si volueris, in formella piscem formabis. oleum viride supra adicies. mittes ς, inities EV, inicies ς |

(442) 2 Aliter vice salsi: cuminum, piper, liquamen teres, et passum modice vel caroenum et nuces tritas plurimas misces et simul conteres et salsari defundes. oleum modice superstillabis et inferes. caroeni EV | salsare defundes sic EV |

(443) 3 Aliter salsum sine salso: cumini tantum quantum quinque digitis tollis, piperis ad dimidium eius et unam spicam alei purgatam teres, liquamen superfundes, oleum modice superstillabis. hoc aegrum stomachum valde reficit et digestionem facit. sine Sch, in EV | cuminum EV |

(444) XIV. EMBRACTVM BAIANVM. Embractum Baianum: ostreas minutas, sphondylos, urticas in caccabum mittes, nucleos tostos concisos, rutam, apium, piper, coriandrum, cuminum, passum, liquamen, caryotam, oleum. orticas EV | careotam EV, caroenum Hum, cariotum Sch; cf. 10 1, 1 |