Voorrede van den Vertaler

Motto: “Peut-il y avoir, en histoire naturelle une considération plus importante, et à laquelle on doive donner plus d’attention que celle que je viens d’exposer?”

Lamarck, Phil. Zoöl. cap. VII, fin.

Van de Philosophie Zoologique van Jean Baptiste de Lamarck bestond nog steeds geen Hollandsche uitgave; en toch mag die in onzen tijd van oplevende belangstelling voor dezen classicus der afstammingsleer een behoefte heeten. Want van de toenemende waardeering voor zijne denkbeelden onder de zoölogen, met name de palaeozoölogen getuigen de verschillende richtingen der lamarckisten en neolamarckianen.

Voorzeker zijn de leidende gedachten van Lamarck van blijvende waarde, ondanks de verouderde détails. En laten wij over deze laatste, al mogen zij ons thans ook zelfs wat wonderlijk voorkomen, niet te hard oordeelen, en bedenken, dat wij moderne biologen op de schouders van deze pioniers zijn opgeheven! Wijzen wij o.m. op de treffende onderscheiding tusschen organisatie- en aanpassingskenmerken in hoofdstuk V en VI.

Uiterst curieus zijn voor een zoöloog de “toevoegingen” aan het einde, waaruit hij met één slag het conflict begrijpt tusschen Lamarck en een man als Cuvier. Maar zijn glimlach besterve bij de magistrale slotalinea!

Deze vertaling is gebaseerd op de oorspronkelijke editie van 1809 (Paris, Libraire Dentu). Aan de directie van het K. Z. G. Natura Artis Magistra onze dank voor de vriendelijkheid, uit zijn bibliotheek dit zeldzame werk te hebben mogen leenen!—De herdruk bezorgd door Ch. Martins (Paris 1873) bevat, naast enkele emendaties, nogal wat kleine fouten; hierop schijnt ook de herdruk van 1907 alsmede de Duitsche bewerking van Prof. Arnold Lang te berusten, al welke uitgaven mij ter beschikking stonden, en waaruit slechts zelden, en dan met vermelding, geput is.

Van annoteeren is geheel afgezien. Hiervoor zij in de eerste plaats verwezen naar de “Geschichte des Lamarckismus” van Dr. Adolf Wagner (Stuttgart 1909); voorts naar cap. VII–IX van F. Kühner, “Lamarck, die Lehre vom Leben”, Eug. Diederichs, Jena 1913.—Ten gerieve van den niet geheel deskundigen lezer is echter bij sommige al te sterk verouderde plaatsen een waarschuwend (†) geplaatst.

In de lijsten van het VIIIe hoofdstuk in het origineel komen de genera voor onder hun latijnsche of verfranschte, jazelfs onder de Fransche namen. Ik heb daarin meer eenheid gebracht door de wetenschappelijke nomenclatuur voorop te stellen en daaraan zooveel mogelijk het Hollandsche aequivalent toe te voegen.

De vertaling is een onverkorte, in die beteekenis, dat vrijwel geen enkele zin van den hoofdtext is weggelaten (Dit geldt niet voor de noten!). Wel heb ik mij veelal veroorloofd, de wijdloopige uitdrukkingswijze wat te bekorten: den stijl dus bondiger te maken waardoor het volumen tot op ongeveer 9/10 is terug-gebracht. Mogelijk, dat de lectuur hier en daar op den modernen lezer alsnog een eenigszins breedsprakigen indruk maakt door de vele herhalingen. Uit eerbied voor den peetvader der Biologie heb ik mij echter niet aan coupures willen bezondigen. Ook is er bij de woordkeuze rekening gehouden met het feit, dat wij hier een werk voor ons hebben van meer dan een eeuw oud.

En hiermee heb ik mijn bescheiden daad van piëteit verricht tegenover den zoo vereerden Meester.

Tot slot wil ik hier dank brengen aan hen, die mij bij de vertaling zijn behulpzaam geweest, en wel naast Professor Sluiter in de eerste plaats aan den heer Justus Meyer, Zandvoort.

Amsterdam, April 1921. Dr. J. METZELAAR