Tabel I Van de trapswijze indeeling en classificatie der dieren zoo nauw mogelijk volgens hunne Natuurlijke Orde

ONGEWERVELDE DIEREN

Klassen

I INFUSORIA. (AFGIETSELDIERTJES). Vormlooze dieren, zich voortplantende door deeling of knopvorming; het lichaam geleiachtig, doorzichtig en homogeen, samentrekbaar en microscopisch klein; geenerlei straalsgewijze tentakels of rondwielende aanhangsels; geen enkel bijzonder orgaan, zelfs niet voor de spijsvertering. Ien GRAAD: Geen zenuwen; geen vaten; geen andere inwendige organen dan die voor de spijsvertering.

II POLYPI. (POLIEPEN). Voortplanting door knopvorming; lichaam tot zelfherstelling geschikt en zonder andere inwendige organen dan een spijsverteringskanaal met één enkele opening. Mond eindstandig, straalsgewijze omgeven van tentakels of voorzien van gewimperde, rondwielende aanhangselen. De meeste vormen samengestelde kolonien.

III RADIATA. (STRAALDIEREN). Vrijlevend en oneigenlijke eieren leggend; het lichaam tot zelfherstelling in staat. Geen kop, oogen of gelede pooten, de deelen straalsgewijze gerangschikt. Mond onderstandig. IIen GRAAD: Geen overlangsche ganglieketen; geen vaten voor den bloedsomloop; eenige inwendige organen buiten die voor de spijsvertering.

IV VERMES. (WORMEN). Oneigenlijke eieren leggend; lichaam als zoodanig tot de voortbrenging geschikt, zonder gedaanteverwisselingen en nooit met oogen of gelede pooten; geen straalsgewijze rangschikking der inwendige deelen.

V INSECTA (GEKORVEN DIEREN). Eierleggend, een gedaanteverwisseling ondergaande en in volkomen toestand met oogen in den kop, zes gelede pooten en zich allerwege vertakkende luchtbuizen; een enkele bevruchting in den loop van het leven. IIIen GRAAD: Zenuwen eindigende in een overlangsche ganglieketen; ademhaling door luchthoudende tracheeën; geen of onvolkomen bloedsomloop.

VI ARACHNIDA(SPINACHTIGEN). Eierleggend, altijd met gelede pooten en oogen in den kop, en geen gedaanteverwisseling ondergaande. Beperkte tracheeën voor de ademhaling; een begin van bloedsomloop; verscheidene bevruchtingen in den loop van het leven.

VII CRUSTACEA(SCHAALDIEREN) Eierleggend, met geleed lichaam en pooten, verschaalde huid, oogen in den kop en meestal vier sprieten; ademhaling door kieuwen; een overlangsche ganglieketen. IVen GRAAD: Zenuwen eindigende in hersenen of een ganglieketen; ademhaling met kieuwen; aders en slagaders voor den bloedsomloop.

VIII ANNELIDA (RINGWORMEN). Eierleggend met verlengd en geringd lichaam; geen gelede pooten; oogen bij uitzondering; ademhaling door kieuwen; een ganglieketen.

IX CIRRHIPEDIA (RANKPOOTIGEN). Eierleggend met een mantel en gelede armen waarvan de huid hoornachtig is; geen oogen; ademhaling met kieuwen; een ganglieketen. IVen GRAAD: Zenuwen eindigende in hersenen of een ganglieketen; ademhaling met kieuwen; aders en slagaders voor den bloedsomloop.

X MOLLUSCA (WEEKDIEREN). Eierleggend met week, ongeleed lichaam en een mantel van verschillenden vorm; ademhaling door kieuwen, die in ligging en vorm zich onderscheiden; noch ruggemerg, noch ganglieketen maar de zenuwen eindigen in hersenen.

GEWERVELDE DIEREN

Klassen

XI PISCES (VISSCHEN). Eierleggend zonder melkklieren; ademhaling volkomen en altijd door kieuwen; een begin van (2 of 4) ledematen; voortbeweging door vinnen; huid zonder veeren of haar. Ven GRAAD: Zenuwen eindigend in hersenen, die de schedelholte niet vullen; hart met een boezem en koud bloed.

XII REPTILIA (KRUIPENDE DIEREN). Eierleggend zonder melkklieren; ademhaling onvolkomen, meest door longen, hetzij ten allen tijde, hetzij alleen in volwassen staat; ledematen vier of twee of geen; geen haren noch veeren op de huid.

XIII AVES (VOGELS). Eierleggend en zonder melkklieren; vier gelede pooten waarvan twee tot vleugels omgevormd; volkomen ademhaling door vastgehechte, doorboorde longen; veeren op de huid. VIen GRAAD: Zenuwen eindigend in hersenen die de schedelholte geheel vullen; hart met twee boezems en warm bloed.

XIV MAMMALIA (ZOOGDIEREN). Levendbarend met melkklieren; vier gelede pooten, soms echter twee; volkomen ademhaling met ondoorboorde longen. Lichaam althans gedeeltelijk behaard.

De gesteldheid van deze klassen is van dien aard, dat men altijd gedwongen zal zijn, zich er mee te vereenigen (†), zelfs al zou men hun onderlinge scheidslijnen verwerpen; en wel, omdat zij gegrond is op organisatie van de betreffende levende wezens. En een beschouwing daarvan legt de betrekkingen bloot tusschen de samenstellende elementen van elke afdeeling en den rang van elk harer in de geheele reeks.

Men zal nooit deugdelijke motieven kunnen aanvoeren, om deze indeeling in haar geheel te veranderen, wegens de zoo juist opgenoemde redenen. Maar men zal de onderdeelen kunnen wijzigen, vooral de onderafdeelingen van de klassen, wijl de betrekkingen tusschen de daaraan ondergeschikte dieren moeilijker te bepalen zijn en aan grooter willekeur onderworpen.

Om nu beter te doen gevoelen, hoezeer onze indeeling der dieren overeenkomt met de natuurlijke Orde zelve, ga ik een uiteenzetting geven van de algemeene reeks der bekende dieren en hare voornaamste afdeelingen, daarbij voortschrijdende van het eenvoudigere tot het samengesteldere, volgens ons boven genoemde richtsnoer.

Mijn oogmerk zal daarbij zijn den lezer in staat te stellen om den rang te leeren kennen, dien de in dit werk meermalen genoemde dieren in de reeks innemen, en hem de moeite te besparen zich daarvoor tot andere dierkundige werken te wenden.

Intusschen zal ik hier slechts een eenvoudige lijst geven van de geslachten en alleen de voornaamste afdeelingen; maar deze zal voldoende zijn om de uitgebreidheid van de algemeene reeks te laten zien, het natuurlijke van hare rangschikking en het dwingende van de plaatsing der klassen, orden en wellicht ook van de families en genera. Men voelt wel, dat de bijzonderheden van alle genoemde voorwerpen in onze goede werken over zoölogie moèten bestudeerd worden, aangezien de behandeling daarvan in dit boek niet op mijn weg lag.