(Sugilanon)

Sulod sa “Auditorium” sa Karnabal. Ang “banda municipal” nagtogtog sa mga matahum nga “one step”. Dili maisip ang mga “pareja” nga nanagsayaw. Katawa dirí. Tiaw didto. Salibay sa “conffeti”. Mga pasumbingay sa gugma....

Sa usá ka bangko, naglingkod ang duhá ka tawo. Babaye ang usá nga nagmaskará ug lalake ang ikaduhá nga waláy maskará. Ang lake nagkanayón:

—Dali ná, matahum kó. ¿Anus-a pa nimo akó kaloy-i? ¡Gihigugma kó ikaw!

—Gihigugma akó nimo, apan walá akó mahigugma kanimo—mitubag ang babaye.

—¡Intawon! ¿Dili ka malooy kanako? Ulipna akó; pangayo-i akog kamatuoran sa akong gugma; ug tanán, lakip kining kinabuhi, akong ihatag, akong ipangahas, aron lang makaangkon nianang imong mga matam-is nga matá....

—¡Aaa! ¿Matá da gayud ang imong gikaibgan kanako?—mitubag nga nagkatawá ang nagmaskará.

—Ang imong mga matahum nga matá; ang imong kasingkasing bulawanon; ang imong langitnong kaanyag, kanang tanán, maoy nakapadaní sa akong kalag. ¿Unsa ná, mahimo bá nga ilhon kó ikaw nga áko sukad ning mga gutloa?

—Apan, ayaw uná: ¿nakailá ka bá kanako? Tingali bayág nahigugma ka sa usá ka babaye nga dili mó kaila. (mikatawa ug nagmalomó ang babaye).

—Akó dili nimo kalimbongan—mitubag ang lalake—Ikaw maó si Marieta, ang akong pinalangga, ang bugtong hari ning mga damgo. Marieta, Marieta, but-a ná intawon akó; kini maó ná ang katapusang takna sa atong panagkakita.

—Apan ikaw nasayud nga akó minyo; ikaw nasayud nga akó adunay bana. ¿Matarong bá nga kuhaan mó akó sa dungog?

—¿Unsay sapayán niana? Ikaw minyo; ang imong lawas ginapus sa talikalang yutan-on; apan ang imong kasingkasing, ang imong kalag, gawás ug waláy makagapus kanila. Ang kaminyoon maoy usá ka butang lumalabay; dili maó ang gugma; ang matuod nga gugma maó ang gugmang gawas, ang walá magtagad nianang mga binuang sa katawohan....

—Kong akó mobuut kanimo, ¿unsay ipulong kanako sa akong bana? (masulub-on)

—¿Unsay ipulong niya? Nga magpailob siya. Dili mahimo nga iunong mó ang imong bulawanong umaabut sa usá ka bana nga “desgraciado” sama kaniya.

—¡Ambut lang unsáy dangaton nato! (paraygon).

—¡Ang himaya maoy atong madangat! Marieta, higugmaa ná akó, ingna akó nga akó imong gihigugma, nga akó imong gipangga....

Ang sayaw nagapadayon. Madasigon kaayo. Ang mga nanagmaskará nanaghudyaka. Katawa, singgit, kagahob, maoy naghari. Halus dili madungog ang mga sulti tungud sa kasaba.

Ang duruha nga nanagsulti mitindog ug napadulong sa usá ka dapit nga hilit. Ang lake nagkanayón:

—Pinangga, kuhaa ang imong maskará; patan-awa akó pagbalik sa imong kaanyag; patan-awa akó kay buut ko sublion ang akong pagtoo nga si ibabaw ning tanáng kahayag, sa ibabaw ning tanáng kalipay, nagahari sa gihapon ang imong katahum; pahagka akó....

—Kay gipangayo man nimo nga kuhaon ang maskará, akong kuhaon ugod.

Ang babaye mikuha paghinay sa iyang maskará ug ¡dakung kahikugáng! ang lake misibog pagkalit ug misinggit pagingon:

—¡Susmarosip! ¡Pasayloa asawa kó! ¡Conching, dili ko ná gayud usbon!

Ug ang lake miluhod, midukó nga mapaubsanon na kaayo, samtang ang babaye, maugdang ang tinan-awan, pinataas ang agtang, namulong sa ingon:

—Maó diay kini, Pepe, ang imong “vicio”. Bantug dá nga ikaw nanlimbasog gayud sa pagtaptap ug pagtakubán ning mga gabhiona. Ikaw dili maayong bana; ikaw makaako diay sa pagtalikod kanako ug makaako sa paghigugma ug laing babaye. Gipakaingon mó nga maó akó si Marieta ug bisan anía kita sa taliwala sa “Auditorium”, gipagulá mó ang imong paglapas sa imong pagkaminyo. Daután, daután kining imong buhat. Karon dili ka ná makalimod kay hisakpan ko ikaw. Apan ¿nganong moingon ka nga ang kaminyoon maoy binuang ug ang GUGMANG GAWAS maó ang matuod nga gugma? ¿nganong sugyutan mó ang usá ka babayeng minyo aron mobuling sa iyang kaminyoon? ¿maó diay kaná ang imong “teoría”? Kong maó kaná, ¡magbulag kitá!

—Conching, pasayloa intawon akó; dili ko ná usbon. Maó kadtoy usá ka damgo, usá ka salimuang, usá ka binuang....

Si Pepe midukó, naghilak....

Si Conching giabut ug kalooy sa iyang bana ug unya, punó sa kalomó ug nagkatawá, miingon:

—Karon, una kó ikaw pasayloon, buut kó unta hinsayran: ¿kinsay imong palabihón sa paghalok: si Marieta kun akó?

—Ikaw, ikaw gayud, kay maó man ang akong bugtong kauban ning kinabuhi.

Niadtong hilit nga dapit, luyó sa mga lingkoranan ug mangitngit, milanog ang usá ka halók, nga maó ang timaan sa kalipay, himaya ug kalinaw sa usá ka magtiayong bulahan....