HOOFDSTUK XXXIII.

Het was reeds dag, de eerste dag van het nieuwe jaar, toen de ruiterstoet den weg naderde, dien Jameson vermoedelijk zou passeeren op zijn tocht naar Johannesburg.

Frits Jansen, die zich bij het kommando had aangesloten, reikhalsde, alvorens hij in den oorlog ging, naar een verzoening met zijn vader, en daar de afstand, die hem van Waterfontein scheidde, thans niet groot meer was, vraagde hij aan den Kommandant voor eenige uren verlof, om te Waterfontein afscheid te nemen.

Na hetgeen Frits Jansen voor het vaderland had gedaan, kon de Kommandant dit verzoek niet weigeren, en den teugel wendend, reed de jonge Boer nu zijwaarts af naar de ouderlijke woning. Nauwlijks een uur later kreeg hij reeds het nieuwgebouwde huis in 't gezicht.

Hoe klopte zijn hart, toen hij in de verte de hooge boomen zag en de breede, lange oprijlaan!

Hij zag de beesten en schapen van zijn vader grazen tegen de heuvelen aan, en hij kon zelfs sommige ossen, zooals Rooiland, Bontberg en Witvoet, onderscheiden.

De Kaffers in het veld moesten hem echter hebben herkend, want met de hand boven de oogen naar den vreemden ruiter starende, maakten zij gebaren vol verwondering.

Waarom verwonderen zij zich toch?

Ach, de verwondering van deze schepsels was wel een bewijs dat de klove diep was, die hem scheidde van zijn vader.

Doch was zijn vader nog thuis? Of had hij van den inval al gehoord, en was hij reeds vertrokken naar het oorlogsveld?

Juist kwam een Kaffer hem tegemoet, maar het was voor Frits Jansen een wreede teleurstelling, van dezen te hooren, dat zijn vader reeds heden morgen met zijn broeders, die te Waterfontein op bezoek waren, weggereden was in den oorlog.

Tante Martje stond op het erf voor het huis, toen Sultan, dien zij eenige brokken brood toewierp, met vroolijk geblaf en groote sprongen wegijlde.

„Wat de hond toch hebben mag?” dacht zij en opkijkend zag zij in de oprijlaan den ruiter naderen.

Zij herkende hem onmiddelijk, en met een juichkreet liep zij hem te gemoet.

Hij sprong van het paard in de armen van zijn moeder.

„Frits, mijn kind, mijn lieveling!” riep ze, hem kussend; „kondt ge het in Rhodesia niet meer uithouden? Ik dacht het wel, ik dacht het wel!”

„Maar Vader is vertrokken,” zeide Frits Jansen, en de vreugde des wederziens werd voor hem getemperd door deze groote teleurstelling.

„Vier uren geleden is uw vader vertrokken,” zeide tante Martje zacht.

„En onverzoend!” klaagde Frits.

Zijn moeder wist niet, wat zij daarop zou zeggen, en was evenzeer bedroefd.

Frits staarde naar het nieuwe huis.

„Is Eliëzer nog niet terug?” vraagde hij.

„Neen—hebt gij hem gesproken?” was de wedervraag, terwijl het oog van tante Martje vol spanning rustte op haar kind.

Hij knikte bevestigend.

„Ik ontving verleden week een brief,” hernam zij, „dien gij schreeft na uw ontmoeting met het meesterke.”

„En wat heeft Vader van mijn brief gezegd?” vraagde Frits met bewogen stem.

Ach, waarom vraagde hij dat!

Kon zij haar zoon in dit aandoenlijk oogenblik, nu zij hem weer drukken mocht aan het moederhart, de volle waarheid zeggen? Kon zij hem zeggen, dat zijn vader den brief voor een grooten leugen—hield?

Neen, zij kon het evenmin doen als dat zij toornen kon op haar man, die door een vreeselijke vergissing rotsvast geloofde aan de schuld van zijn eigen kind.

Zij gaf geen antwoord op de vraag van Frits, doch hij begreep met smart, dat geen antwoord ook een antwoord was.

„Frits,” zeide zij eindelijk, „is de werkelijke brandstichter thans ontdekt? Is de zaak tot klaarheid gekomen? Is het vreeselijk raadsel opgelost?”

„Ja,” antwoordde hij, „Jack Williams moet de brandstichter zijn.”

„Heeft hij bekend?”

„Neen,” zeide Frits op kalmen toon, „maar ik kan bewijzen, dat ik het niet heb kunnen doen. Vrouw Williams weet het, dat ik mijne kleeding, waaraan Eliëzer mij meende te herkennen, ten haren huize heb verwisseld tegen eene militaire uniform. Zij is mijn getuige.”

Het was tante Martje vreemd te moede.

Gisteravond had zij met haar man nog gesproken over Frits, doch hij had ten slotte met strengen blik en harde stem gezegd: „Hij is de brandstichter—noem zijn naam niet meer!”

En hier was nu Frits, en hij kon getuigen noemen!

Maar helaas, nu was alles te vergeefsch, want Reinard Jansen was reeds ver weg, en nog van daag—van daag!—kon de onvermijdelijke botsing met Jameson's troepen plaats hebben.

Onverzoend was Reinard Jansen in den oorlog getrokken, en zij wist dat het onbarmhartige Maxim van Engeland het leven der menschen afsnijdt als rijp gras....

Zwijgend gingen moeder en zoon naar binnen, waar de zusters hun broeder reeds tegemoet kwamen, en op verrasten, vroolijken toon riepen: „Wees welkom, Frits, wees welkom, en een gelukkig nieuwjaar!”

En de liefde en de hartelijkheid, waarmede moeder en zusters hem ontvingen, verkwikten de ziel van Frits Jansen.

Frieda nam hem het geweer af, en Lucie den bandelier.

„Dat is jouw geweer toch niet?” vraagde Frieda.

„Neen,” zeide Frits, „het is van Oom Kloppers. Het mijne is achtergebleven in Rhodesia.”

En nu vertelde hij op zijn eenvoudige, onopgesmukte manier de lotgevallen zijner laatste dagen, den vreeselijken rit op leven en dood en den ontzettenden sprong over den gapenden afgrond.

En vol aandacht en aandoening zaten de huisgenooten te luisteren, en moeder Jansen hield de handen van haar wakkeren jongen in de hare, en staarde hem aan met vochtige oogen.

Ach, had Reinard Jansen er bij gezeten. Hoe zou hij aan de onschuld van zijn zoon hebben geloofd! Hoe zou zijn oog bij het verhaal der stoute daden van zijn kind hebben geschitterd van vreugde en glorie!

Hoe zou hij zijn moedigen jongen aan het hart hebben gedrukt, en hoe zou alle toorn en bitterheid zijn verzonken in een zee van eeuwige vergetelheid!

„Zijn de Kaffers rustig?” vraagde Frits.

Hij bedoelde de honderden Kaffers, die in een naburige goudmijn werkten.

„Zij hebben gisteren het werk gestaakt,” zeide tante Martje, „maar uw vader is gisteren avond nog laat naar hun woningen geslopen, en heeft geen onraad bespeurd.”

„Als ze maar niet door de Engelschen worden opgezet,” meende Frits.

„Uw vader vreesde het!”

„Blijf hier,” zeide Lucie, „om ons te beschermen!” doch Frits Jansen schudde het hoofd.

„Een overwinning op Jameson is de beste bescherming,” zeide hij, „maar die overwinning moet volkomen zijn en vernietigend!”

Hij keek naar de klok.

„Hoe lang zult ge hier vertoeven?” vraagde tante Martje, die wel begreep, dat haar kind niet zou blijven.

„Een uur,” zeide hij, maar zijn moeder smeekte: „Twee uur.”

„Nu dan,” meende hij met een zweem van zijn oude vroolijkheid, „we zullen het verschil deelen: anderhalf uur.”

Zoo bleef hij dan anderhalf uur, en al verliepen ze snel, het waren toch kostelijke oogenblikken. En al had Frits Jansen zijn vader niet ontmoet, het trouwe moederhart blonk hem tegen uit de oogen van tante Martje, en het schonk hem troost, moed en hoop, en volle vergiffenis voor de vreeselijke dwaling, die hem van de zijde der Boeren in de gelederen van Rhodes' aanhangers had gedreven.

Doch toen anderhalf uur was verstreken, wilde moeder Jansen haar kind ook niet langer houden. Wel was het hard, om haar kind, dat zij pas had terug ontvangen, weer af te staan, blootgesteld aan de slagen van den verderfengel, die oorlog wordt genoemd, maar zij deed voor Jan Kloppers niet onder in plichtsgevoel en vaderlandsliefde, en al was haar toestand zoo geheel anders dan die van Lena Marling, Lena's woord kwam ook over haar lippen: „De Heere zal het voorzien!”

En zoo nam zij afscheid van haar zoon, doch op dit oogenblik kwam de oude, knagende pijn bij Frits Jansen weer boven.

Onverzoend met zijn vader!—het stond weer met vlammende letteren voor zijn oogen.

Een verworpeling was hij! een ellendeling! een gevloekte! want hij had geheuld met de vijanden zijns volks!

Raadde de blonde Frieda zijn gedachten?

Zij nam zijn gelaat tusschen haar handen en zeide vol deernis: „Neen, broeder, zoo laten wij u niet gaan!”

Zij zette zich voor het orgel, en als een bede naar boven rees uit den mond van moeder en zusters het aandoenlijk psalmlied:

Doch Frits Jansen hief zijne stem op en weende.

De jonge ruiter zat in het zaâl, en reikte moeder en zusters voor den laatsten keer de hand ten afscheid.

Een schaar duiven streek neer op het dak, en wijd, wijd uit de verte kwam een doffe slag als het rommelen van den donder.

Verwonderd keek tante Martje naar de lucht en zeide: „Hoe vreemd! Het begint te onweeren, en ik zie geen onweerswolken!”

Er volgde nog een slag en nog één, harder dan zoo even, en deze slagen schenen bij Frits een even plotselinge als wonderbare verandering te veroorzaken.

Zijn wangen begonnen te gloeien, en zijn oogen stonden star in de richting, van waar de slagen kwamen.

„Begrijpt gij het, Frits?” vraagde tante Martje.

„Ja,” zeide hij met luide stem, „ik begrijp het. Dat is niet de donder van het onweer, Moeder, maar de donder van het Engelsche geschut. Het kanon van Engeland roept mij, en—dood of levend!—ik zal den blaam uitwisschen, die door mij op den smetteloozen naam der Jansens is gebracht!”

Het was een aangrijpend tooneel: die krachtige jongeling in den vollen bloei zijner jaren, op den vurigen, trappelenden, koolzwarten hengst, gereed om zijn leven te geven voor de vrijheid van zijn volk, en naast hem die bedroefde moeder en die schreiende zuster!

Nog hield Frits Jansen zijn paard in, en een plotselinge ontroering gleed over zijn edel gelaat.

„Hebt gij mij nog iets te verzoeken?” vraagde tante Martje.

Hij boog zich voor over en fluisterend kwam het over zijn lippen: „Moeder, moederke, bid voor mij!”

Toen zette hij zich vast in het zadel, drukte de sporen in de zijden van zijn vurig ros, wuifde met de hand en snel vloog hij als een pijl uit den boog, den oorlog tegemoet en den donder van den slag....

Doch tante Martje zocht haar kamerke op, want haar hart was vol. En evenals Hanna hare ziel uitgoot in den tempel voor God, stortte moeder Jansen haar hart met al zijn angst en vreeze uit voor den Heere.