HOOFDSTUK IV.
Reading edition
Charles Marling stond op het achtererf van Vredenoord, bij de schamele, ronde kafferhutten, en staarde verstrooid naar de kleine, zwarte kroeskoppen, die luid kraaiend in het mulle, gele zand lagen te wentelen.
Geen slaap had dezen nacht zijn oogen gelooken.
Nog hoorde hij het rinkelen van het glas tegen den harden, steenen vloer.
Hij moest zich bekennen, dat hij eerst sedert gisteravond een diepen blik had geslagen in den waren aard van den Afrikaanschen Boer, en onder die kalme, effen oppervlakte sluimerde een kracht en hartstocht, die, oprijzend, alle dammen en dijken moest scheuren.
Inderdaad, hij had een slecht voorbeeld gegeven van christelijke voorzichtigheid, door over een verzoening te spreken, waarvoor de tijd nog niet rijp was, en door hulde te brengen aan een man, wiens naam te noemen reeds voldoende was, om den vonk in het kruit te slingeren.
Doch het woord was er uit en niet meer te herroepen. En in begrijpelijke spanning hoopte Marling op het oogenblik, dat hij Lena, die hij sedert gisternamiddag niet had gesproken, zou ontmoeten.
Ook Lena had in dezen nacht geen oog gesloten, doch nu wist zij, dat zij Charles Marling liefhad. Reeds gisteravond wist zij 't, toen Charles daar stond, beurtelings bleek en rood, zich de lippen tot bloed bijtend, en zich vasthoudend aan de tafel, om niet te bezwijken onder den last der beschuldigingen, die haar grootvader op zijn schouders wentelde. Had Charles op dàt oogenblik zijn oog naar de zijde geslagen, waar Lena stond, dan zou hij hebben gezien, hoe die donkere wimpers waren opgeslagen en hoe uit die oogen hem een volheid van medegevoel—maar ook van liefde had tegengeblonken.
En had maagdelijke schuchterheid haar niet weerhouden, zij zou zich naast hem hebben geplaatst, en met luide stem hebben geroepen: „Afrikaansche Boeren, Charles Marling heeft een dwaasheid begaan, door van verzoening te spreken, doch ik acht hem hoog, omdat hij den moed had, die dwaasheid te begaan!”
Hij was voor zijn christelijke overtuiging uitgekomen, zonder angstig te wikken of te wegen, zonder aarzelen, een ridder zonder vrees of blaam—„mijn ridder!” zeide zij in zoet gepeins.
Zeer zeker, zij stond onverdeeld aan de zijde van haar grootvader, waar hij vol toorn en verontwaardiging de politiek van Engeland geeselde, maar dat hinderde toch niet, om het hoog en heilig beginsel te erkennen, dat Charles Marling had gedreven om te spreken.
Zij had hem lief—nu wist zij het. Niet alleen met die zusterlijke liefde, waarvan zij tot hém had gesproken, maar ook met die andere liefde, waarvan hij tot haar had gesproken; niet met het spotbeeld der liefde: die ziekelijke, overspannen hartstocht, die in dwaasheid wortelt en in dwaasheid uitbot, die met vergoding begint en met verguizing eindigt, neen, maar met die andere, gezonde, sterke, kuische liefde, die onmisbaar is in een huwelijk, waar schaduwen en zonneschijn wisselen, en waar, ach! zoo dikwijls de zonneschijn door de wolken wordt onderschept; met die liefde, die met elkanders zwakheden rekent, die goedertieren is, verstandig en bedachtzaam; die koestert en warmt; die groot is en uitblinkt in al wat edel is, groot bovenal in christelijke zelfverloochening....
Charles Marling ontroerde, toen hij Lena zag naderen—frisch als de dauw, die in de kelken der bloemen parelde, en vlug als de hinde op de bergen van Afrika....
Zij legde de hand op Marling's schouder, keek hem in de droeve oogen, in het bleek en somber gelaat, en terwijl er tranen opwelden in haar oogen, kwam er toch een heldere zonneschijn op haar gelaat, toen zij zeide: „Charles—Charlie!”
„Lena,” zeide hij, „ik heb gisteravond een groote dwaasheid begaan.”
„Ik ben er blij om, dat gij die dwaasheid hebt begaan,” zeide zij op een eigenaardigen toon.
Hij verstond die raadselachtige woorden niet.
„Hoe zoo?” vraagde hij.
Maar zij antwoordde niet op die vraag.
„Kom,” zeide ze, „we zullen Grootvader opzoeken.”
„Waarom?” vraagde hij.
„Waarom—” herhaalde ze. „Moet ge dát nog vragen?”
Er ging een plotselinge lichtstraal door zijn ziel—hij greep haar hand.
„Stil,” zeide ze, „Grootvader vervult voor mij de plaats van mijn vader, en ik doe niets zonder zijn toestemming.”
De plotselinge lichtstraal verbleekte in Marling's ziel.
„En als uw grootvader geen toestemming geeft, Lena?”
„Dan zult gij van Vredenoord gaan met de verzekering, dat ik aan u in trouwe vriendschap zal blijven denken mijn leven lang.”
„En meer niet, Lena?”
Zij schudde het hoofd.
„Meer niet,” zeide zij.
„Maar het loopt misschien beter af dan gij vermoedt,” liet zij er op volgen, en zij zag Charles Marling aan met een blik vol hoop en moed.
Zoo gingen zij dan te samen den grijsaard opzoeken.
Met den ouden Staten-bijbel op een tafeltje voor zich, zat baas Kloppers te lezen in het priëel.
Hij zag het paar naderen, en sloeg den bijbel bedachtzaam dicht.
Mild en vriendelijk ontving hij den Engelschman.
„Is dat nu de ijzeren Voortrekker van gisteren avond?” dacht Charles en hij verwonderde zich.
Intusschen noodigde de grijsaard Marling uit, om op de andere bank plaats te nemen.
Deze gaf aan dien wenk gevolg, doch Lena zette zich naast haar grootvader.
En nu verhaalde Marling in korte, eenvoudige woorden de zaak, waarover het ging. En de oude Kloppers stutte het breede, hooge voorhoofd met zijn rechterhand, zooals hij placht te doen, wanneer hij voor een moeilijk vraagstuk stond. Hij staarde de opening uit van het priëel, en slechts éénen keer wierp hij een vluchtigen blik op zijn kleindochter.
Nu zweeg Charles Marling, en wachtte vol innerlijke spanning het antwoord af.
Hij vreesde een uitbarsting van toorn, omdat hij, de Engelschman, het oog durfde opslaan op de kleindochter van Dirk Kloppers, maar die uitbarsting bleef weg.
Het gelaat van den grijsaard bleef mild en vriendelijk als deze zomermorgen, die vol vrede zich uitstrekte over het landschap.
Baas Kloppers wachtte eenige oogenblikken, alvorens hij antwoordde.
Toen stond hij op en zeide tot Lena: „Durft ge met dezen Engelschman de reize aan door de woestijn van het leven?”
„Ja,” zeide ze, „ik durf het.”
„En waarom durft gij het?” vraagde hij ernstig.
„Omdat ik hem liefheb,” zeide ze.
„Maar is dat genoeg?” vraagde hij.
„Neen,” zeide ze, „dat is niet genoeg, maar wij belijden hetzelfde geloof.”
„'t Is een moeilijke bezwaarlijke reis, een reis door de woestijn—ze zal u niet meevallen, Lena,” zeide hij nu bezorgd.
„Wij zullen hand in hand reizen, Grootvader,” zeide ze, „en als de ééne moede wordt, dan zal de andere hem verkwikken, en zoo zullen wij samen reizen bergopwaarts, naar Jeruzalem, hetwelk is ons aller moeder.”
De grijsaard wendde zich tot Marling, en keek hem aan met dien scherpen, vorschenden blik, die hem eigen was, wanneer hij een mensch wilde doorgronden tot in de diepte van zijn ziel.
„Hebt gij uw hart goed onderzocht, Charles,” vraagde hij, „toen gij tot dit meisje van liefde spraakt?”
„Dat heb ik, oom Kloppers,” antwoordde Marling met een vrijmoedigen opslag van zijn oog.
„Er is goud en er is verguld blik,” zeide de grijsaard ernstig: „liefde en schijnliefde. De liefde kan tegen de beproeving, en ze wordt gelouterd in de hitte van het vuur. Doch de schijnliefde is wuft en ijdel, en verstuift bij den eersten tegenspoed als kaf voor den dwarrelwind!”
Hij maakte een korte pauze, doch Charles noch Lena zeiden een woord.
„Hier in Afrika,” ging de spreker voort, „dringt alles tot een staatkundige crisis, en hoe zwaar het onweer zal zijn, dat boven onze hoofden zal losbarsten, weet God alleen. Maar dit is wel zeker, dat die storm niet ongemerkt aan uw huwelijksscheepke voorbij zal trekken. Hij zal uw scheepke schudden en slingeren—moge het voor schipbreuk bewaard blijven!”
„Hoe zwaarder het onweer is, hoe dichter wij bij elkaar zullen schuilen,” meende Lena met omfloersde oogen, doch Marling stond op en zeide: „Wat God samengevoegd heeft, dat scheide de mensch niet!”
„Ja waarlijk, dat is goed gezegd!” riep de grijsaard. „Wat God samengevoegd heeft—maar zijt gij er zeker van, Charles, dat God u beiden samenvoegt?”
„Ik geloof het!” zeide Marling.
„Moge het waar zijn!” hernam Kloppers. „Maar het is een groote zaak, om Gods leidingen te verstaan. Ik ben een oud man, en heb meer ervaringen dan gij—ge zult me dat op mijn woord wel willen gelooven—maar hoe dikwijls moet ik nog vragen: Waar ligt de weg, dien ik behoor in te slaan? Hebt gij in deze zaak het aangezicht des Heeren gezocht? Hebt gij van Hem licht en wijsheid gevraagd?”
„Ik heb het gedaan,” antwoordde Marling bescheiden doch vrijmoedig.
„Ik wou, dat gij een Afrikaander waart!” zuchtte de grijsaard.
„Ik kan het niet helpen, dat ik een Engelschman ben,” zeide Marling.
„Ik verwijt het u ook niet,” hernam Kloppers met iets als een glimlach op zijn gelaat, „maar,” voegde hij er aan toe met een flikkering in zijn blauwe oogen, „waart gij een Engelschman, dien ik niet kende—gij kreegt mijn kleindochter nooit!”
„O Lena,” zeide hij, „mijn veldbloemke! Ik had gehoopt, dat ge in het vrije veld zoudt blijven, en de wakkere huisvrouw worden van een rechtschapen Afrikaanschen Boer, maar ik laat u vrij—ge kunt zelf beslissen. Wilt ge echter waarlijk met dien Engelschman mee? Zult ge niet verkwijnen in de muffe lucht van de goudstad?”
„O neen, oom Kloppers,” zeide Marling met warmte; „zij zal niet verkwijnen in de goudstad. Ik zal over uw veldbloemke de wacht houden, en het beschutten voor de hitte van den dag en de koude van den nacht. En gij komt elk jaar in Johannesburg eenige weken logeeren, en gij zult u verkwikken aan den glans van uw veldbloemke!”
Maar de oude Voortrekker schudde het hoofd.
„Langer dan een dag zou ik het in Johannesburg niet uithouden,” zeide hij. „De vrije lucht van het open veld, die wil ik ademen, zoolang ik leef!”
Toen staarde hij Lena weer aan.
„Mijn veldbloemke,” zeide hij, terwijl zijn oude handen liefkoozend heengingen over haar dicht, gitzwart haar, „mijn lief veldbloemke!”
Maar Lena kon zich thans niet meer goed houden.
Zij stond op, sloeg de armen om den hals van haar grootvader en kuste hem.
„Ik heb u lief, mijn kind,” zeide de grijsaard met de teederheid van een vader, „en daarom ben ik zoo vol zorgen!”
„O Grootvader,” snikte zij, „bid voor ons; voor mij en voor Charles!”
„Dat zal ik doen,” zeide de grijsaard mild en zacht.
Toen staarde hij naar de lucht en zeide: „Er is onweer op til.”
Hij wendde zich naar de woning, doch het jonge paar wandelde langzaam naar den hoogen heuvel, vanwaar men een ruim vergezicht had. Reeds was het licht der morgenzon onderschept door een groote, grillig gevormde wolk, en in het westen, boven de bergen, pakten zich nu donkere wolkgevaarten samen.
Peinzend staarde Lena het westen in.
Dacht zij bij het staren naar die onweerswolken aan de donderkoppen van dat andere onweer, waarvan grootvader Kloppers had gesproken?
Marling vermoedde het.
„Hoe zwaarder het onweer, hoe dichter wij bij elkander zullen schuilen,” zeide hij teeder, haar eigen woorden van daar straks herhalend.
„Wij zullen elkander liefhebben, niet waar Charles?” zeide zij, „en op den Heere vertrouwen, opdat wij geen schipbreuk lijden?”
Doch Marling werd bedroefd, omdat zij van schipbreuk sprak.
„Liefste,” zeide hij, „twijfelt gij aan mijne liefde?”
„Neen,” antwoordde zij warm en innig, „gij zijt mijn Charles—mijn Charlie!”
„Maar waarom beeft uwe stem dan?” vraagde hij bezorgd, „ge staart naar de verte als een schuw vogelke, dat onheil ducht—heeft het woord van uw grootvader zoo'n indruk op u gemaakt?”
„Ik weet het niet,” zeide ze, worstelend tegen de bange voorgevoelens, die haar ziel bestormden.
„O Charles,” riep ze uit, „mijn liefde behoorde u gelukkig te maken, en ze begint, met uw hart week te maken!”
„'t Is slechts een schaduw,” zeide hij troostend, „een wolk voor de zon, die snel voorbijdrijft, en dan zult gij mijn nachtegaal zijn en morgenster!”
„Ach ik ben een onverstandig schepseltje,” zeide zij nederig, „maar gij zult mijn leermeester zijn,” en zij hief het lieftallig gelaat vol vertrouwen tot hem op.
Zij reikte hem de hand, en hand aan hand wandelden zij den heuvel af naar huis.
Doch zij moesten zich haasten, want reeds vielen de eerste zware regendruppelen, en een plotseling opgestoken stormwind gierde over het open veld en zweepte de reusachtige gomboomen op baas Kloppers' erf. De hemel verduisterde zich, en een machtige donderslag rolde als de heraut van het naderende onweer vol majesteit hoog boven Vredenoord heen.
Aan de huisdeur stond de oude Kloppers het paar reeds op te wachten.
„Hebt ge 't al gehoord?” riep hij; „hebt ge 't al gehoord? Cecil Rhodes is op de terugreis naar Afrika!”