BREVE VOCABULARIO
Reading edition
DAS QUATRO PRINCIPAES LINGUAS FALADAS ENTRE OS PARALLELOS 12 E 18 AUSTRAES, DE COSTA A COSTA, COM EQUIVALENTES INGLEZES.
A Cafrial de Téte fôra extrahida da obra de Monteiro e Gamito.
Portuguez. Hambundo. Ganguela. Cafrial de Téte. Inglez.
A
Abelha Olonhi Vapúca Arume Bee
Abobora Omútu Quinpútu Matanga Gourd
Abrir Ocu-icúla Quezuvula Fungura To open
Acabar Ocu-apûa Cu-náo Da-pêra To finish
Accender Ocu-chana Cu-ecca Gaça To kindle
Achar Ocu-sanga Cu-anna Uónéca To find
Adevinhar Ocu-siacata Cu-tangja Ombéza To divine
Adevinhador Quacotangja Moquachimpa Ganga Diviner
Agua Obaba Mema Mazi Water
Ahi Pápa Han-a Icôco There
Almadia Oáto Uáto Garáua Canoe
Alizar Curanga To smoothe
Amanhã Hêra Mene Manguana To-morrow
Amarrar Ocu-cuta Cu-zitica Manga To moor
Amigo Cambariangue Mussamba Chicovera, ou Chaumar Friend (male)
Amiga Choparanga Pangara Friend (female)
Anojar Ocu-lepica Cu-era Nóca To annoy
Andar Ocu-enda Cu-enda Famba To go
Andar de vagar Eudavando Dicúia-vando To go slowly
Andar de pressa Endaco lombiri Tuntâ có To go fast
Andar coxo Tenguena Cu-venduira To go lame
Andar tolo Uenduveque Quieve To be off
Animal Oquinha ma I'nchito Chirombo Animal
Anno (tem 6 luas) Unhãmo, ou Ulima Muaca Gulóri Year (6 moons)
Ante-hontem Érênha Zaûa lize Zaua Day before yesterday
Apagar Ocúi ma Cu-zima Túna To extinguish
Apalpar Ocu-papata Cu-papata Pata To feel
Apanhar (cousa q. foje) Ocu-ata Cu-ata Lucóta To catch, to overtake
Apanhar do chão Nora, ou uhagura Tentúra To pick up
Arco de frecha Onge Uta ualúcussa Bow
Arco (curva) Quiapenga Quiaenga Uta Arch
Arrancar Ocu-túcúna Cu-tucuna Zuría To root up
Arroz Oloósso Umpunga Rice
Assentar-se Ocu-tomár Cu-tubamma Cara To sit down
Assim mesmo Doto môere, ou Omô moere Mómovene Dimômo In like manner
Assoprar Ocu-pepêrêra Cu-ozerera To blow
Atirar Ocu-imba Cu-iassa Ponha To shoot
Atirar tiros Ocu-roia Cu-roza " with a gun
Atirar frechas Ocu-iassa Cu-iassa To shoot with a bow
Atraz Conhima Coui ma Cumbáió Backwards
Adiante Covássa Corntúe Before
Áves Orogira, ou Órougira Tuzirá Baráme Birds
Avô ou avó Cúco, ou maicuro Cúco Táta Grandfather
Azagaia Ongeria, ou Unga Licunga Tungo, ou Dipa Assagai
B
Bala Olussolo Lússolo Chipólo-pólo Bullet
Barba Olongêre Muezi Devo Beard
Barriga I'mo Zim mo Mimba Belly
Bater (em alguma cousa) Tutúra Tuta Menha, ou Quapúra To beat (anything)
Bater (em pessôa) Ôcu-véta, ou Ôcufina Cu-véta To beat (a person)
Bebado Ôó lua Culaque úa Darêzêra Drunkard
Beber Ôcu-nûa Cu-nûa U-anma To drink
Bem Qui ú ûa Bia unpáo Abuhino Well, good
Boca Oméra Camia Murômo Mouth
Bocado Naito, ou Calito Candende Chipande Mouthful
Bofes Apôvi Vicaúla Maçápi Lungs
Boi Ôngômbe Gombe Gombi Ox
Bom Quiapussôca Via viuca Adíde Good
Bonito Qui ûa Via unpáo Uâma Nice
Braços Ôbócô Mavoco Zarya Arms
Branco I'era Utira Mozungo White
Brincar Ocu-pa-pára, ou Ocu-mangara Cu-e-a Urunga, ou Sinzéca To sport, to play
Bùfalo Ónhani Pacassa Nhátim Buffalo
C
Cabêça Ú tué Mutué Mussôro Head
Cabello Ôquissame, ou quigonha Zincambo Cici Hair
Cabra Óhômbo Pembe Buzi Goat
Cahir Ócú-a, ou Uacupúca Unao Agua To fall
Calabouço Óqui emba Não cousta Caboco Dungeon
Calar Ocu-unáco Ó lá Iuhamála To pull down
Calcanhar Oquissendé maí Sinçino Chicocuenho The heel
Calor Oúia Tui ma Calúma Heat
Caminho Mongira Mouzira Gira The road
Cançar Ocu-dacava, ou da-puiza Cu-dina catara Anêta To tire
Cantar Ócu-imba Cu-imba Imba To sing
Cão Ombua Catari Imbua Dog
Caracol Eó tio Chicore Cono Snail
Carne Ochito I'u cito Nhama Meat
Carneiro Onque, ou Omeme Panga Bira Mutton
Casa Onjo Zunvo Nhumba House, room
Casar Ocu-cuera, cussocana Ocuambata Revorar To marry
Cavallo-marinho Óngueve Gunvo Vúo Sea-horse
Cavar Ocu-fena Cu-inda Cumba To dig
Cedo Oculimerêa, cut-ungula Cume-ue-ca Machibési Soon, early
Cimiterio Cócálundo, cocár-unga Cubi ilo Tengi Cemetery
Chamar Ocu-cavenga Cu-sana Uchaméra To call, name
Chave Óssapi Sapi Funguro Keg
Chegar Ocu-pitira, ou ocu-sica Cu-eta Cáfica To arrive, reach
Cheio Ocui úca Quináçulo Azára Full
Cheirar Ocu-quinéa Cu-nica Unca To smell
Chorar Ócú-rira Cu-rira Vhira To cry
Chover Ocu-lóca Cu-noca Vumba-Vula To rain
Chupar Ocu-sipa Cu-sipa Uaama To suck
Chuva Ombera Mema Vura, ou Vula Rain
Cobra Ónhóa Lunocá Nhóca Cobra
Cobre Ougúra Unengo Safure Copper
Coçar Ocu-cáia, ou Ocu-súia Cu-licura Cacózi To cook
Comer Ocú-ria Cú-ria Adia To eat
Como se chama? Éri ú? Sobe eia? Zina-ráco? What is the name?
Comprar Ocu-randa Cú-landa Ugúra To buy
Comprido Ussôuvi, ou Oar-épa Ua la há Utarimpa Long
Comprimentar Óararipó, ou tua pásoula Nainducá Dáo, dan Chicó-vera To compliment
Conhecer Ócu-cúrina Uneziva, ou Dezindequira To know
Contar (nùmeros) Ocú-tenda Cu-barurá Verenga To count
Coração Utima Meutimá Metima Heart
Corda Ucóro Múcóro Cambála Rope
Corpo É timba Muvilá Mamingo Body
Correr Ocu-iooróca, ocú-rúpúca Cú-tunta Ihuvíno To run
Cortar Téta, ou Ocu-téta Cu-teta Tima, ou Guáta To cut
Coser Ocu-tunga Cu-tunga Sóua To sew
Cosinhar Ocu-teréca Cu-teréca Pica To cook
Costas Ouhima, ou oud-unda Conimmá Buió Ribs
Cotovello Óvicotocóto Manenga Cunondo The elbow
Cousa Onbandoa Chicanda Thing
Creança Omaren, ou ómóra Canique Muana Child
Crocodilo Ogando Gando Tuhacôco Crocodile
Cunhado Nána Nhari Murâmo Brother-in law
Curto Umbumburo Muiki Urrecama Short
Cuspo Ocussiá Cuzecura Echenhe Spittle
Custar (a fazer qualquer cousa) Ocu-sipondóra Quiassere To cost (time, trouble)
Custar (preço) Ocu-chingame Vingahi Anénéssa To cost(money)
D
Dar Ocu-angja ou Ocu-ava Cu-avana Uanina, ou Di-pacé To give
Dar pancadas Ocu-veta Cu-veta Quâpura To thrash
Dar tiros Ocu-loia Cu-loia Eriza-futi To shoot
Debaixo Mombuêro, ou memi Cuvanda Pansi Under
Dedos Omuine Minhé Minne Fingers
Deixar Ocu-êcha Hecha Dacia To leave
Deixe-ver Nenan di varyé Nea cuno Tiuôna Let us see
ditare
Dentes Ovaio Mazo Manu Teeth
Depois de manhã Hêra inha Mene auze Mecucha After to-morrow
Depressa Lombiré Tambuca Flumira, ou Cu-lumiza Quickly
Desamarrar Ocuturura, ou Cutrura Cu-situra Sizúra To unmoor
Descançar Ocúpúrúi úca Cu-nhoca Tipuma To help, rest
Descer Ocu-túlúca Cu-sicunca Sica To descend
Desmanchar Ócu-sangununa Cu-tongouona Gúrúra To undo
Despejar Ocu-pîçêra Cu-tira Cutura To depart
Destapar Ocu-tuvúra Cu-úenra Guanura To open
Deos Súcu Calunga Mumugo God
Devagar Linganeto Ringa udende Famba Abúhino Slowly
Dever (verbo) Ocu-levára Cu-vára Mangáva To owe, ought
Dia É teque Mene Uachena Day
Doente Ocuvêra Cuvera Anduálla Sick, ill
Dormir Ócupequêra Cucossa Dagama To sleep
Duro Quitine Chicars Uma Hard
Direito Chassungama Chinabiuca Right
E
Elephante Ójamba Jamba Zou Elephant
Embigo Óopa Timbi Chombo The navel
Em-cima Qui-iro Cuiro Pazuro Above
Emprestar Ocundica Cu-undira Buéréca To lend
Encarnado Quicussuca Litira Cafuhira Red
Enchada Etemo Litemo Páza Mattock, hoe
Encher Ocu-ioquiça Cuçulissa Zuza To fill
Encontrar Ocu-noaneda, Ocu-toquéca Tu-nalinana Sangana To meet, to find
Enganar Ocu-quemba, Ocu-rianga Cu-uanzi Anamiza To deceive
Ensinar Ocu-longuissa Cu-leca Neruzi To teach
Entrar Ocu-inguina Cu-cobera Pita To enter
Escolher Ocu-mora, Ocu-soló bóra Cu-nona Sancura To choose
Esconder Ocu-so rama, Ocu-vunda Cu-vanda Ubíssa To hide, conceal
Escravo Upica Dungo Muzacázi Slave
Escrever Ocu-so négjá Cu-soneca Nemba To write
Escuro Ocu-técanva Culava Medimna Dark
Esfolar Ocui-inva, ou Ocu-tuia Cu-va Cafende To flay, to skin
Esfregar Ocu-çíequeta Cu-cuita Pecussa To rub
Espelho Olomuê-no Lumiro Chiringueriro Mirror
Esperar Ocu-que-vera Cu-mané Vetéra, ou Chévé To hope, expect
Esperto Ocumunguca Curunguca Uáchengéra Expert
Espingarda Uta Uta Futi Gun
Espinho Ossongo, ou equite Cauzantua Minga Thorn, quill
Esquecer Ocuivára, ocurimba Cu-suva Óduára To forget
Esquerdo Epini Epini Mazere Left
Estar acordado Ovanja, ou otara Ali mó messo Adapeuca To be agreed
Esteira Essissa Quiaro Lupássa Mat
Estender Ocuiára Cu-ára Pambura, ou Eanique To spread
Espalhar Ocu-sandura Cu-sandora " " " To scatter
Estrella Ombun gururo Ton gonossi Nheze Star
F
Faca Ómôco Pôco Cisso Knife
Falar Ocu-pópia Cu-andeca Réva To speak
Farinha Farinha Farinha Ufa Flour
Fazer Ócu-ringa Cu-ringa Chita To do
Fechadura Fechadura Sapi Funguro A lock
Fechar Ocui-ica Soca Funga To fasten,shut
Feder Qui-nea Cu-nica Nunca To stink
Feijão Óqui-poque Vipoque Nhemba Bean
Feio (pessôa) Uuvin Mu pi Uaípa Ugly (person)
Feio (bicho) Quinve Qui pi Ugly (animal)
Ferir Oavarucua, qui-atua Cu-ritúva Lássa To wound
Ferro Oquiquite, qui-vera Butare Utári Iron
Figado Ómuma Suri Chirôpa The liver
Filho Ómóra Muana Muana Son
Fio Erinha Erinha Ussálo Thread, wire
Fôgo Óndaro Tucha Môto Fire
Fome Ónjára Zanza Jára Scythe
Formiga Ólunginge Vazinzi Nher[~e]ze Ant
Frecha Ussongo Mucuri Misséve Arrow
Frio Ombambi, ou cu-tarára Massicá Acuzizira, ou Pepo Cold
Fugir Ócu-tirar, ou ocu-sutuca Cu-teûa Tána To fly, flee
Fumo Óusssi Ussi Ussi Smoke
Furtar Ócuinhana, ou ocuiba Cuiba Cuba, ou Uába To rob, steal
G
Gallinha Ossanje Quiari Cuco Fowl, hen
Gallo Écondombóro Demba Zongue Cock
Gamela Gamella Diro Wooden bowl
Garganta Enguri Mirivo Cóci Throat
Gordo Ocunéta Cumina Uanénépa Fat
Gordura Ócépo, ou ovirenga Mazi Futa Fatness
Grande Qui-nê-ne Chacama Mucuro, Puro Large, great
Gritar Ocu-rúra, ou ocu-cua Gunda Cúa To cry out
Grosso Chine-ne Chaca ma Uacúra Big
Guardar Ocu-soréca Cu-sueca Vica To keep
Guerra Ovita Zintá Condo War
H
Hôje Hê-tare, ou lêro Lêro Ihêro To-day
Hombros Oqui tem, ou oqui pépe Quincinze Mapè-ua Shoulders
Homem Ólume Iala Mamuna Man
Homem branco Óchindére qui era Óchindere-chivenga Mozungo White man
Hontem Hê-ra Izao Zuró Yesterday
I
Ilha Óchicolo, ou Oqui fúca Quicolo Sua Island
Inveja Óqui-púrúro, qui penhe Sanda Véja Envy
Inverno Oudombo Luinza Mainza Winter
Ir Ocu-ende Ámaie Uaeuda To go
Irmão Manjangue Muana eto Bare Brother
J
Joelho Ongóro Libure Mabôudo The knee
Jogo Óchi era Chiera Juga Game (sport)
L
Ladrão Oqui-múno Muizi Báva Thief
Lamber Ócu-lessa Cu-liassa Anguta To lick
Largar Ócu-echa Cu-ana Ihéca To let go
Leão Oochi, ongue-ama Dumba Pondóro Lion
Lebre Ondimba Calumba Suro Hare
Leite Ávére ou assengere Mavere Mocáca Milk
Leito Úra Muera Catadó >(palavra indiatica) Bed, bedstead
Lembrar Ócuivaruca, Ocu-sócórora Cuezuoura Dinála, ou Cumbuca To remember
Levar T'uara Tuara Tacúra To carry
Leve Quirera Chirero Darúra Light (not heavy)
Limpar Ocu-comba Cu-comba Pecuta To cleanse
Lingua Eráca,ou erímo Rimi Lelime Tongue
Livre Omá máre Muana abara Furro Free
Longe Cúpana Culagjaco Patávi Far
Lua Ossain Gonde Mueze Moon
M
Macaco É-pundo Pundo acima Coro Monkey
Machado Ondiavite Gimbo Bázo Axe
Madrugada Qui-te-que teque Qui me ne me ne Círachéna Dawn
Mãe Maé Nana Mama Mother
Magro Uácopa Naocama Uonda Lean, thin
Maior Qui-nê-ne Qui ne ne Mucuro. Puro. Greater
Mais Chiarua,ou ópo Vingui Temiza More
Mal Chin-in, cachi-uáco Cátimoco Uadaipa Bad, ill
Mama E vêre Vero Mabeli Dug, teat
Mandar Ocu-tuma Cu-tuma Uatinna To order
Mão Ocuóco Livoco Manja Hand
Marfim Ómbinga Binga Minhanga Ivory
Massa Etéte Sima Dough
Matar Ocu-ipa Cu-tigja Cupa, ou Báia To kill
Mato Dipa Dicu tigja Metungo Wood
Meán Ua-tema Uacassa Uda[-i]pa Water-fowl
Medir Ocu-ionga Cu-ceté ca Pima To measure
Medo Óssumba Uoma Gópa Fear
Meia noute Mecondombóro Mocatican tiqui Pacatepar ussizo Midnight
Meio dia Mocati quiro Mocati quiero Noon
Mel Ouiqui Úqui Uxe Honey
Menor Ómbuti Canique Pangono Less
Menos Chitito Chidende Pangura Least
Mentira Óaquemba Sanda Cúnama Lie
Mentiroso Óembi Uanzi Magunca, ou Bóza Lying
Meter I'nhissa Cu-cobera Paquira To put
Meu Chiangue Viangue Ango My
Milho Épungo Li pungo Mapira Maize
Misturar Ocu-tenga Cu-singa Sequetiza To mix
Moer Ocu-para Cu-ara Póia To grind
Mole Quiáren-nhera, ou Oui are freteca Chi bo ba Feva A huge thing
Molhar Qui aríra, ou chai ura Cu-zura Tota To wet
Morrer Uá fa Nazir Uáfa To die
Mosca Orunhi Zinzi Chenge Fly
Mosquito Órua ume Tu gue ne gue Buibidue Mosquito
ne
Mostrar Ócu-requissa vanja Gilequesse Lenga To show
Muito Chárua Vingui Bseninge Very
Mulhér Ucai Puebo Mucázi Woman
" amigada Ucai ocussocana Cussomboca Rancáia Concubine
" branca Ucai-Uiera Obuca Doua White woman
" mulata Ucai-Uomoraóssi Utira Senhára Mulatto
N
Não Datti Oue Ahi-ahi No
Não conhecer Sichí Cangibizi Senaziva Not to know
" poder Cachitaba Cabite Daúmariza-nai " to be able
" querer Catui iongóra Cabite Daçana, ou Dinhônho " to wish
" saber Catuchi Cangibize Senaziva " to be aware
" ter Chicûete-cachirípo Biagji Apâna " to have
Nariz Éuhúro Zuro Puno Nose
Nascer Ócu-chita Cu-sema Uaméra To be born
" do sol Ocumbi riatunda Pangua riloboca Choca-Zua To rise (the sun)
Negar Uaricara Naribiana Aconda To deny
Noite Uteque Butzqui Ussico Night
" clara Cúúmbura Guezi Cuchena " (clear)
" escura Uere ma Mirima " (dark)
Nosso Chieto Chieto Our
Nôvo Chacarie Biarero New
Nuvem Érende Sé rua Cloud
O
Offender Cu-banca Daparamura To offend
P
Pelle Óchipa Quilambo Pârâme Skin
Pendurar Ócu-turica Cu-turica Manica To hang, slope
Penna Énha Zigon ná Mantenga Feather
Pequeno Catito Cadende Pangouo Little
Perçovejo Ólóisso Vançanha Sequize Bug
Perder Ocu-danherissa Cu-zimbiessa Utáia To lose
Perdiz Ouguári Coucúé Chicuáre Partridge
Perguntar Ócu-pura Cu-úla Vunza To ask, inquire
Pernas Ó bólu Mahindi Múendo Legs
Perto Ochipepi Mochechi Fupi Near
Pés Ó lomain Bilhato Minhendo Feet
Pescôço Óssingo Singo Cóssi Neck
Pisar Ocu-sura Cútua To tread
Pilão Ochine Chini Banda A mortar
Pintar Pintar Cu-coronga Nunba, ou Namavára To draw, paint
Piolho Óloua I'na Saváva A louse
Polvora Tundanga Fúndanga Ungá Powder
Pombe (bebida) Chibombo Ualua Bádua Pombe (drink)
Pombos Ólopomba Pomba Gangaiva Doves
Pôr Capa Haca Tira To put
Pôr ao sol Ongorossi Guezi To expose to the sun
Porco Ongúro Gúro Incumba Pig
Porta Epito Pito Messua Door
Pouco Catito Chidende Pangôno Little
Povoação Óambo Limbo Muzi A village
Prenhe Oe mina Ué mita Adacùta, ou Anamimba Pregnant
Prêto (cor) Otecamea Ulava Ocupeipa Black
Principiar Ocu-fetica Cubareca Atôma To begin
Pulga Pulga Puruqua Uvavani Flea
Q
Quebrar Ocu-nepa Cu-ana tigji Tiora To break
Queimar Ocu-atemia Cu-ê meca Dápsa To burn
Queixar Ocu-cassapure Cu-cánburure Quaquira To complain
Quente Chassanha Tui ma Datenta Hot
Querer Ocu-diongola Cu-ginachangue Funa To wish
Quizumba (fera) Qui malanca Lissumbo Tica Quizumba (beast)
R
Raiz Óbi Mizi Root
Rapaz Umarem Muquezo Bixo Boy
Rapar Ocu-puta Cu-teura To shave
Rapariga Ucain Púebo Girl
Rasgar Ocu-tóra Cu-taora Parúra To tear
Rato Ómuco Tumbi Macóso Rat
Rebentar Ocu-tocóra Cu-baturá Dapuquira To split
Receber Pambula Uá Tambira To receive
Rede Óuanda Uanda Uconde Net
Remar Ocu-tapura Cu-cassa Cbápa To row, paddle
Remos Ôbipando Zingassi Gombo Oars, paddles
Repartir Teta pocati Baturá acati Pambura, ou Gáva To divide
Responder Ocu-datáva Cu-ginatava Tavira To answer
Rijo Chacoura Chinacóro Uauma Strong
Rir Ocu-iora Cu-zora Séca To laugh
Rôla Onende Catere Giva Turtle-dove
Rosto Ochipara Lugjlo Cópe Face
Rio Olui Donga River
S
Saber Dachicurigja Nangue Gichizi Daziva To know
Sacudir Ocu-ritu tu mura Licucú múna Coucumura To shake
Sahir Ocu-tunda Loboca Chóca To go forth, out
Sal Omungua Mengua Munho Salt
Sangue Sonde Mau ninga Murôpa Blood
Sanguesuga Aturi Maçumzu Sungunu Leech
Saúde Omuenho Cangunca Móio Health
Sede Énhoua Puila Nhóta Thirst
Segurar Ocu-ata Cu-ata Sunga To secure, assure
Semear Ocu-cu na Cu-cuna Cábzára To sow
Serviço Upangu Bicaracara Bássa Service
Seu Iro Iove Anum His, her
Sim Sim Calungá Iude Yes
Só America I'angue rica Eca Alone, only
Sogra Datembo Netomoeno Mábzála Mother-in-law
Sogro Datembo Tero-moeno Tátábzála Father-in-law
Sol Utanha Mutanha Zua Sun
Somno Ótulo Tuló Turo Sleep
Sonho Onjôi Zouzi Vhóta Dream
Subir Ocu-londa Cu-londa Quira To climb
Suspender Ocu-turica Cu-turia Sangica To suspend
T
Tabaco Acáe Macanha Fódea Tobacco
Tapar Ocu-chitica Cu-chitica Guanira To stop (a gap)
Ter Diquete Giuri nabio Eripó To have
Terra Póssi Ma vo Mataca Earth, land
Testa Opolo Luólo Cúma Forehead
Teta Olussoca Zinçoca Sombreiro Teat, breast
Tigre Ongíré I'ugúé Nharngué Tiger
Tirar Inhaura Tentura Chóssa To draw, pull
Tocar (mùsica) Ocu-chica Cu-chica Reiza To play (music)
Tolo Ua tópa Ua-topa Uapussa Foolish
Tomar Pambula Tambula Tambira To take
Torcer Ocu-passira Cu-ossa Riza To twist
Tossir Ocu-cossora Cu-coola Chifúa To cough
Travesseiro Opeto Sátero Samiro A bolster
Trazer Uena Néa Zana-aú To fetch
Tripas Ovanra Mira Buió Intestines
Trocar Ocu-procar Cu-landancana Linta To barter
Trovão Quiremiro Muchato Murungo Thunder
U
Unha Ólonjanra Viala Chára Nail, claw
V
Vae Cuende Ámaie Limuca He goes
Varrer Ocu-comba Cu-comba Chipsaira To sweep
Vasar Ocu-peçera Cu-zucura Cutura To empty
Veio? Ueia Neza? Bueré? Is he coming?
Velho (homem) Econgo Naculo, ou qui-benzi Caramba Old (man)
Velho (cousa) Iacuca Chinaculo Old (thing)
Vender Ocu-landa Cu-landa Ugurissa To sell
Venha Euju Tuáia Buéra Come
Verão Ombambi Massicá Cherimo Summer
Verde Massambadimo Green
Vergonha Ossoin Soui Manhazo Shame
Vestir Ocu-rica Cu-zara Válla To dress
Vida Omoenho Muóno Penia Life
Voar Ocu-panranra Nacatucá Bruca To fly
Voltar Tinca I'luca Buhéréra To turn
Z
Zebra Oingólo Góló Bize Zebra
PRONOMES. PRONOUNS.
Eu Áme Iangue Iné I
Tu Obe Íobe Iué Thou
Elle Ió Gue iobe Ié He
Nós Ét u Ié tu Ifé We
Vós Vóbo Tá vovo Imué You
Elles Vobana Tavavazé Ii They
Meu Changue Changue My
Teu Chóbe Chobe Thy
Delle Chan-e Cho-ú His
Nosso Chêtu Cheto Our
Vosso Chobo Chabo Your
Delles Chabobo Chavazé Their
NÚMEROS. NUMBERS.
1 Moche Cossi Posse 1
2 Vari Cari Pire 2
3 Táto Cáto Tato 3
4 Quana Uá na Nái 4
5 Tano Tano Cháno 5
6 Epando Sambano Tantáto 6
7 " vari Sambari Chinómue 7
8 Echena Naque Sére 8
9 Echerana I'ua Femba 9
10 Ecuin Licumi Cume 10
11 " na mochi " na moze 11
12 " na vari " na zivire 12
13 " na táto " na táto 13
14 " na quana " zináî 14
15 " na tano " zicháno 15
20 Acuin avari Ma cumi avari Macume a vire 20
21 " " la mochi " " na moze 21
22 " " la vari " " na zivire 22
23 " " la táto " " na zitáto 23
24 " " la quana " " na zináî 24
25 " " la tano " "na zichano 25
30 Acuin atáto Macu mi atáto Macume a táto 30
40 Acuim aquana " aúana " a nái 40
50 " tano " atano " a cháno 50
60 " epando " ssambano " a tantáto 60
70 " epando vari " ssambari " a nómue 70
80 " echena " naque " a sére 80
90 " echerana " iua " a femba 90
100 Ochita Chita Zana 100
1000 Ocan rucáe " iua " ma cume 1000