UNANG DIGMA
Reading edition
Si Chito ay gayac lacayo, caya ñga ang cuaco at calicot ay capua biyas ng cauayang malaquit at papasoc ng papatacbo.
CHITO.—Magsiquilos cayo at nañgarito na culog sa Cartago at lintic sa
Grecia. (
Magugulo ang sayauan.
)
LUSINO.—¿At saan na roon?
CHITO.—Sa Real batería.
(
Ang putucan ay maririñgig mula sa loob.
)
LUSINO.—Tauaguin sa batis ang mga babaye.
KALINT.—¿Ano?
LUSINO.—Caunin mo ang sinta co't casi na na sa batisan casama ng ale
at dalauang bata na capua lalaqui.
JOSEFO.—(
Papasoc na nag-cacandarapa
)
Magmadali cayo at nañgarito na
ang mga sundalo, casador at guardia
ang na sa cataua'y mauser at pistola
mayroong músico, tambor at corneta.
DÁMASA.—¡Ina co!
DORAY.—¡Ay Dios!
JOSEFO.—Huag cayong matacot
huag pahinain ang sariling loob
sa nayon, sa bayan, sa parang at bundoc
ay may camatayan na lilibot-libot.
KALINT.—¡Sulong na! (
Cay Dámasa
)
DÁMASA. (Sa mga bata)—¡Mag-madali, mga anac co tayo'y aabutin ng mga
sundalo
DORAY.—¡Ang aquing blanquete!
IDENG.—Ang aquing postizo.
CHITO.—¡Ang aquing calicot! ... at ... ang aquing cuaco
KALINT.—(
Sa mga babaye
) Anong na isipa't, cayo ay sumunod sa hihip
ng hañgin na mulá sa timog?
CHITO.—Dahil sa ... panibugho at sa pagseselos at ang calandian ay
dalhin sa bundoc.
DORAY.—¡Oho!
CHITO.—Tila hindi!...
KALINT.—¿At saan pa baga?
CHITO.—Sa panibugho ñga sa sintang asaua
(
Putucan sa loob ng digmaan, si Doray ay magtatabon ng layac
).
DÁMASA.—¡Lusino! ¡Lusino! ¿nasaan ca baga?
¡icaw ay umilag sa ulan ng bala!...
¡Lusino! ¡Lusino! cami ay itago
sa cugon, talahib at layac na tuyó.
LUSINO.—Dito magsihiga! ... sa pagcat malagó ang luya luyaha't
naglauit ang dapo (
Putucan
).
—Subsob na Dámasa!
DÁMASA.—¿Saan baga Sinong?
LUSINO.—¡Dito sa talahib! ... dito! dito! dito! iyo ng isubsob
matigas mong ulo (
Mahihiga at tatabunan ng layac
)
DÁMASA.—Lusino, halica! ¡halica Lusino!
LUSINO.—Aco ay narito sa puno ng manga itupi ang bibig huag
mag-alala.
CHITO.—Cahit humahañgi't umulan ng bala iyong panibugho'y hindi na
nag baua.