REIS DOOR NOORD AMERIKA.

Reis naar Philadelphia.

Den 12. April 1749. vertrok ik van Rakoon naar Philadelphia en de omgelegen’ plaatsen, om te vernemen of daar reeds meerder gewassen opgekomen waren dan te Rakoon en in New Jersey in ’t algemeen. Het vogtige weder, dat wy enige dagen gehad hadden, had de wegen in lage en kleyagtige oorden zeer slegt gemaakt.

Afgevallen loof verbrand.

De bladen, die den laatsten herfst afgevallen waren, bedekten den grond ter hoogte van drie of vier duimen. Dog, daar hier door het groeyen van het gras gehouden werd verhinderd te worden, had men de gewoonte van in Maart deze bladeren in brand te steken. Ik vond op deze plaatsen den grond op die wys afgebrand. Maar schoon dit in een zeker opzigt voordelig is, doet het in een ander veel kwaads, dewyl alle de jonge scheuten der bomen met het verdorde loof te gelyk verbrand worden, het welk het hout grotendeels vermindert, en op zulke plaatsen, daar men verscheiden’ jaren aan een de afgevallen bladeren verbrand had, kwam geen nieuw hout op; zo dat als eindelyk de oude bomen werden omgehouwen ’er niets dan naakte woeste velden overbleven. Ook vernielde men op die wys allerhande planten, of beroofde ze ten minsten van hare kragt om te groeyen. Een groot deel der gewassen en meest alle de soorten van gras duren hier maar een jaar, en hunne zaadtjes leggen tusschen het afgevallen blad, met het welke zy te gelyk door ’t vuur verteerd worden. Dit geeft ons ene nieuwe oorzaak aan de hand van de boven reeds gewaagde algemene klagte, dat men tegenwoordig minder kruiden en minder gras in ’t land vindt dan voorheen. Ook vernielt men dus een groot getal dode of holle bomen, welken men anders tot brandhout had kunnen bezigen, en dus de bosschen enigsins sparen. Behalven dat verbrandt op deze wys ook een goed gedeelte van de bovenkorst der aarde, om van andere nadelen niet te gewagen. Om deze redenen heeft de Regering van Pensylvanie onlangs dit verbranden van ’t loof verboden; dog dit verbod wierd in ’t algemeen afgekeurd, en ieder deed naar zyn goeddunken.

Houtluizen.

Men vond om dezen tyd ene verbazende menigte van Houtluizen in de bosschen. Dit is een zeer onaangenaam gedierte, want zodra men op den grond of enen omgehouwenen boom gaat zitten, kruipt ’er een heir van luizen den mensch op ’t lyf, en kommen zonder dat men ’t merkt op het blote lichaam. Ik heb in de Verhandelingen der Zweedsche Maatschappy voor het jaar 1754. een breedvoerig verslag van de slegte eigenschappen en andere byzonderheden van dit gedierte gegeven.

Versteend hout.

Ik ontving dien dag een stuk van versteend hout, dat men te Rakoon diep in den grond gevonden had. In dit hout zag men de vezels en de binnenste ringen nog zeer duidelyk. Het scheen een stuk Hikory te zyn.

Clams.

Men gaf my ook enigen van die Mosselschelpen welken Clams by de Engelschen heten. Deze Clams waren niet varsch, dog van de zodanigen welken men byna door gantsch New Jersey diep in de aarde vindt. Men ontmoet ze levendig alleenlyk maar in het zoute water aan den zeekant, dog dezen waren te Rakoon agt of negen Eng. mylen van de Dellaware en byna honderd mylen van zee gevonden. Dien avond ging ik den Heer Bartram bezoeken.

Wespennesten.

Twee Wespennesten hingen in enen hogen Ahorn boven het water. Zy waren even gelyk de onzen, uitgenomen dat ze groter waren. Ieder nest was ene halve el in ’t kruis. In elk lagen drie waschkoeken boven malkander. De onderste was de grootste, en de bovenste de kleinste. Men zag ’er enige eyeren in. De onderste koek was in de middlellyn zeven en een halven duim, en de bovenste vier en een halven. De celletjes waarin de eyeren of de jonge wespen lagen waren zeshoekig, en de kleur van het nest was grauw. Men zeide dat de wespen deze nesten uit de pluizen maken, die aan de oude heiningen en muren zitten. Ene donkerbruine Bye met zwarte hoornen, twee zwarte kringen onder ’t lyf, en purpere vleugels vloog tusschen de bomen, en behoorde misschien tot deze nesten.

Een ander soort.

De Zwemmer.

De Gyrinus natator of de zogenaamde Zwemmer, een waterkever, danste in menigte op ’t water.

Reis naar Chester.

Den 14. in den morgen reisde ik naar Chester. Op vele plaatsen langs den weg zyn zaagmolens, dog die ik dien dag zag hadden maar ene zaag. Ik bemerkte ook dat de bosschen in dit oord zeer ruw behandeld waren. Het is hier de gewoonte by het opregten van zaagmolens, koornmolens of yzerwerken, het water een goed deel wegs naar beneden te leiden, in geval de grond naby enen waterval niet bekwaam is voor het gebouw.

Rakoon.

Den 16. keerde ik weder naar Rakoon.

Zwaluwen.

Men heeft hier te lande vierderlei soorten van Zwaluwen, namelyk die in de schuren, die in de schoorstenen, die onder den grond zig onthouden, en eindelyk een soort dat de Engelschen Martins heten.

De Schoorsteenzwaluwen worden dus geheten om dat zy hare nesten in de schoorstenen maken, waarin des zomers niet gestookt wordt; somtyds zelfs storen zy zig niet aan den rook als de vuren niet te sterk zyn, en blyven in den schoorsteen. Ik zag ze dit jaar niet dan laat in Mai, maar het volgende jaar 1750. kwamen zy den 3. Mai te voorschyn, want zy komen altyd later dan de andere Zwaluwen. ’T is zonderling dat elke veder in hare staarten met ene styve, scherpe spits, byna als de punt van enen priem eindigt. Met deze staarten hegten zy zig aan de muren der schoorstenen vast, houden zig met de poten, en drukken den staart tegens de stenen aan, die haar dan tot een stut dient. Zy maken den gantschen dag een schrikkelyk geweld in de schoorstenen met op en neder te vliegen, zo dat men somtyds zeggen zoude dat het donderde. Maar dewyl deze Zwaluwen alleen in de schoorstenen nestelen, zo is de vraag waar zy zig voor de aankomst der Europers hebben opgehouden, aangezien het bekend is dat de Wilden gene schoorstenen hebben, en hun vuur op den grond in hunne hutten leggen. Waarschynlyk is het dat zy toen hunne nesten in holle bomen maakten. De Heer Bartram en vele anderen waren hier van dit gevoelen. Catesby heeft deze Zwaluw beschreven en afgebeeld, en de Ridder Linnæus noem: ze Hirundo Pelasgia.

Martins is de naam dien de Engelschen een soort van Zwaluwen geven, welken Catesby ook afgebeeld heeft onder den naam van Hirundo purpurea. Zy zyn hier zo gemeen niet als de andere soorten. Ik heb op vele plaatsen gezien dat men buiten voor de muren kleine houten hokjes voor haar gemaakt had om in te nestelen, want men heeft ze gaarn by de huizen, vermits zy zodra genen havik of krai gewaar worden, of zy zetten ze na, en waarschuwen de hoenders met haar geschreuw van de nabyheid van derzelver vyanden. Ook verbergen zig de kiekens zodra zy deze Zwaluwen horen schreuwen.

Dirca palustris.

Aardbezien.

Den 20. April vond ik voor het eerst van ’t jaar de Aardbezien in bloei. De vrugt is gemeenlyk groter dog minder aangenaam dan in Zweden.

Oogsten.

De jaarlyksche oogst wordt hier te lande altyd toereikende gehouden om den ingezetenen van brood te voorzien, schoon de een voordeliger uitvalt dan de ander. Een eerwaardige zeventigjarige Zweed, Aoke Helm genaamd, zeide dat gedurende zynen gehelen levenstyd hier geen eigenlyk gezegd miswas voorgevallen was, dog dat men altyd genoeg koorns gehad had. Ook eet men hier altyd zuiver brood van rog, weit, koorns of mais, en noit van minder koorn, veel minder dat met zemelen of andersins vermengd is. Vele oude Zweden en Engelschen bevestigden dit zeggen, en zeiden dat het hun niet heugde dat oit de oogst zo slegt was uitgevallen dat ’er het gemeen gebrek door geleden had, veel minder dat ’er oit een hongersnood geweest was. Somtyds steeg wel de prys der granen het ene jaar hoger dan het andere, het geen door al te grote droogte, of slegt weder veroorzaakt werd, dog ’er was egter altyd koorns genoeg voor de noodwendigheden van het volk. Ook is het niet waarschynelyk dat ’er hier te lande oit een grote hongersnood kome ten zy het Gode behagen mogt dit Land op ene byzondere wys te bezoeken. Want door ene meer dan zestigjarige ondervinding heeft men de gesteldheid van het weder grondig leren kennen. Men heeft hier gene koude nagten die het jonge graan beschadigen konnen. De regens houden zelden lang aan, en zo is het ook met de droogte. Maar vooral doen hier zeer veel de menigerlei soorten van koorn toe, die men hier teelt, en op onderscheiden’ tyden zait, zo dat als het een kwalyk uitvalt het ander gemeenlyk wel slaagt. De zomer is zo lang dat men van sommige soorten van graan drie oogsten heeft. Nauwlyks is ’er ene maand van Mai tot November ingesloten toe waarin men niet het ene of andere graan of sommige vrugten inzamelt. Het zou zekerlyk een grote ramp wezen indien de oogst hier niet wel opnam, want men legt hier, gelyk op vele andere plaatsen, genen voorraad op, en houdt zig te vrede met voor het tegenwoordige genoeg te hebben.

Persikebomen.

De Persikebomen stonden nu overal in bloei; de bladen waren nog niet uit, en dus stonden de bloemen des te schoonder, doende hare bleek rode kleur ene voortreffelyke uitwerking, en zy zaten zo digt op een dat de takken ’er geheel van bedekt schenen. De andere vrugtbomen waren nog niet aan ’t bloeyen, alleen begonnen de Appelbloeisems zig te vertonen.

Currants.

De Caprimulgus.

Bloeyende bomen.

Den 24. April begonnen de Karssebomen hunnen bloeisem te vertonen. Zy hadden reeds tamelyk grote bladeren. De Appelbomen begonnen ook te bloeyen, dog de Karssebomen waren hun voor. Dog zy kregen ook ene groenagtige kleur van hun uitspruitend blad.

De Moerbeziebomen stonden nog geheel naakt; zo dat ik met verdriet opmerkte dat deze boom een van de laatsten is die groen wordt, en een van de eersten die zyne vrugten tot rypheid brengt.

Den 26. reisde ik des morgens naar Penn’s Neck. De Tulpebomen, vooral de volwassenen, zagen ’er geheel groen uit, zynde reeds in ’t blad; dus is deze boom een van de vroegsten die zyn blad krygt.

Ik zag heden voor het eerst den Sassafrasboom bloeyen. De bladeren waren nog niet uit. De bloemen ruiken aangenaam.

De Lupinus.

De Lupinus perennis is menigvuldig in de bosschen, en wast in goede en kwade gronden. Dikwyls zag ik hem op schrale gronden en heiden tieren, waar niets anders voortkomen kon. Zyne bloemen, die gemeenlyk in Mai voor den dag komen, staan zeer frai door haren purperagtigen weerschyn. Men zeide my dat het vee deze bloemen gaarne eet; dog het speet me dikwyls te ondervinden dat het ’er zo fel niet op was als men zeide, vooral als ’er iets anders te eten viel, en dan raakte het deze plant zelden aan, hoe malsch en groen zy ’er ook uitzag. De paarden aten de bloemen, maar niet de stelen en bladen. Als het vee deze plant in de lente eten zal, moet de noodzakelykheid en de honger ze smakelyk maken. Men vindt hier gene zo schoon met gras bewassen weilanden als in Zweden, in de bosschen moet het vee zyn voedsel zoeken. De grond is daar gemeenlyk gelyk, ten minsten zyn ’er weinig heuveltjes. De bomen staan wyd uit malkander, dog de grond tusschen hun is niet met groene zoden bedekt, want daar zyn maar weinig soorten van gras, en dat staat zeer yl. De grond is zeer los, ten dele door de menigte van verrotte bladeren die denzelven een groot deel van het jaar bedekken. Dus vindt het vee weinig gras in de wouden, en moet zig behelpen met al wat het krygen kan, het zy goed of kwaad. Ik zag dit voorjaar het vee de jonge scheuten van ’t geboomte afbyten en opeten, want ’er waren nog gene planten opgekomen, en die staan ook zeer schaarsch hier en daar verspreid, gelyk ik reeds heb aangemerkt. Dus kan men ligt begrypen dat de honger het vee dwingen kan om planten te eten die het niet zoude aanraken als het beter voedsel kon vinden. Egter denk ik dat het der moeite waard zyn zoude deze plant ter verbetering van magere gronden te gebruiken, en dat het niet onmogelyk zoude zyn middelen te vinden om ze het vee smakelyk te maken.

Eiken.

De Eiken hebben hier dezelve eigenschappen als de Europischen. Zy behouden hunne dode bladen byna den gantschen winter over, en krygen eerst laat anderen. Zy begonnen eerst ’er enige weinigen te vertonen.

De Hommelvogel.

Een Kever.

Ligtgevende vliegen.

De Ligtgevende Vliegen verschenen dezen avond voor het eerst van ’t jaar, en vlogen tusschen ’t geboomte. Het was als of ’er vuurvonken door de lugt vlogen. Elders zal ik ze breder beschryven.

Des avonds keerde ik weder naar Rakoon.

Late koude nagten.

De Nagt tusschen den laatsten April en den 1. Mai was zo koud, dat by ’t opkomen der zon de grond zo wit was van den ryp als of het gesneuwd had. De Zweedsche Thermometer stond 1½ gr. onder ’t vriespunt. Wy zagen geen ys in de wateren en rivieren die enige diepte hadden, dog op zulken in de welken maar omtrent drie duimen waters was vond men ys van omtrent de dikte van een derde ener lyn. Den avond te voren was de wind zuidelyk, dog ’s nagts was het stil. De Appel- en Karssebomen waren in vollen bloei. De Persikebomen hadden al byna uitgebloeid. De meeste bomen in de bosschen hadden reeds nieuwe en tedere bladen, en het grootste getal stond te bloeyen, als de meeste Eiken, de Kornoeljebomen, de Hikories, Pruimbomen, Sassafrassen en Beuken.

Planten beschadigd.

De planten die van de vorst geleden hadden waren, I. de Hikories, van de welken aan de jonge bomen de bladeren bevroren waren, zo dat zy na den middag geheel zwart waren. Het meeste blad was byna overal digt by poelen en in de bosschen door de koude bedorven. II. De Zwarte Eiken, waarvan ’er velen waren wier blad beschadigd was. III. De jonge Witte Eiken hadden ook veel aan hun blad geleden. IV. De bloeisems der Karssebomen waren op vele plaatsen ook beschadigd. V. De bloemen van de Engelsche Walnootbomen hadden zeer veel geleden. VI. Sommige bomen van de Rhus glabra hadden al loof, het welk geheel bevroren was. VII. Van de Rhus radicans hadden de jonge tedere bomen veel van de vorst geleden, en hunne bladen waren gedeeltelyk dood gevroren. VIII. Van de Thalictra of wilde Ruite waren en bloemen en bladen beschadigd. IX. Van het Podophyllum peltatum was ’er van de vyf honderd pas een dat geleden had. X. Een groot deel Varen, onlangs opgekomen, was vernield. Vele andere gewassen waren ’er nog beschadigd, dog ik konde ze wegens hunne kleinte niet onderkennen.

Bartsia coccinea.

De Bartsia coccinea wies overvloedig in verscheiden lage weiden. De knoppen waren reeds schoon karmynrood, en gaven aan de weiden een sieraad. Men heeft nog geen ander gebruik van deze plant gemaakt, dan dat zy het oog verlustigt.

Walnootboom.

Bomen die nog geen blad hadden.

Ik gaf nauwkeurig agt op de bomen die nog geen blad hadden, en dezen waren:

De zwarte Walnootboom, de Esch, de Acer Negundo, hier de witte Esch genoemd, de Nyssa aquatica, de Persimon, de vitis Labrusca of wilde Wyngaard, en de Rhus glabra of de Sumach.

Uitlopende bomen.

De bladen der volgende bomen waren nu aan ’t uitkomen; de Rode Moerbezie en Kastanjeboom, de Waterbeuk, en de Sassafrasboom. Van de Hikories hadden sommigen reeds grote bladeren, dog anderen hadden ’er nog genen. By de verscheidenheden die men onder dit soort van bomen heeft, denk ik, zal ook het zelve verschil plaats hebben.

De Virginische Karsseboom wast hier en daar in de bosschen. Zyne bladen waren reeds tamelyk groot, dog zyne bloemen waren nog niet volkomen open.

De Sassafrasboom stond overal in bloei, dog zyne bladeren waren nog niet geheel en al ontwikkeld.

De Storaxboom.

De Liquidambar Styraciflua of de Storaxboom wast in de bosschen, vooral in enen natten grond, in en by waterstroompjes. De Engelschen noemen hem Sweet Gum-tree. De bladen begonnen in het bovenste des booms uittespruiten. Deze boom wordt zeer zwaar, en hy wykt in hoogte den grootsten sparren en eiken niet. Wanneer hy begint hoog te worden sterven de onderste takken, vallen af, en laten ten laatsten den stam gantsch glad en zonder takken, houdende de boom alleen maar ene kroon boven aan. De zaden zitten in ronde hoekige huisjes, die in den herfst afvallen; en dewyl de boom zeer hoog is dryven de winden de zaden zeer ver heen.

Men kan dit hout zeer glad maken, vermits deszelfs aderen zeer fyn zyn, dog het is niet hard, zo dat men ’er met een mes letters in kan snyden, die ’er schynen in gegraveerd te zyn. De Heer Lewis Evans zeide my ondervonden te hebben, dat ’er in dit Land geen beter hout is om gegoten metalen in te bearbeiden dan dit. Ik vroeg den Heer Bartram of hy de gom van dezen boom gevonden had, die zo beroemd is in de Geneeskonst. Hy zeide my dat een zeer sterk ruikende gom altyd uit iedere snede loopt die in den boom gemaakt wordt, dog dat de hoeveelheid hier te gering was om de moeite van ’t verzamelen te vergoeden. Deze ruikende gom heeft den Engelschen naam voortgebragt. Hoe meer men zuidwaards komt des te groter hoeveelheid van gom geeft de boom, zo dat ze daar ligt te verzamelen is. De Heer Bartram was van gedagte dat deze boom eigenlyk voor de lugtstreek van Karolina geschikt is, dog door verscheiden’ toevallen verder noordwaards, tot in New York toe, het welk zyne uiterste grenspalen schynt te zyn, is gebragt geworden. In de zuidelyke gewesten brengt de warmte de gom rykelyk voort, dog zo gaat het niet in ’t noorden.

Reis naar Salem.

Den 2. Mai reisde ik naar Salem met inzigt om het Land te zien.

Geboomte.

De Sassafrasboom stond hier en daar in de bosschen en om de rasteringen. Men kon hem nu van verre door zynen bloeisem ontdekken, die nu open zynde hem geheel geel maakte. Het blad was nog niet uit.

Weiden.

Op sommige weilanden was het gras reeds tamelyk hoog; dog men moet aanmerken dat deze weiden moerassig zyn, en dat ’er geen vee dit jaar was op geweest. Deze weilanden worden tweemaal in ’t jaar gemaid, te weten in Mai en het einde van Augustus. Ik zag dezen dag enigen van deze weiden, waarop het gras reeds bekwaam was om gemaid te worden, en vele weilanden in Zweden hebben in den hoityd zo goed gras niet. Deze weiden lagen in vallyen en by poelen, waar de Zon grote kragt oeffent. Het gras bestond voornamelyk uit dat soort ’t welk Carex genoemd wordt.

Pruimbomen.

De wilde Pruimbomen waren nu overal in bloei. Zy wassen hier en daar in de bosschen, dog gemeenlyk digt by moerassen op natte gronden. Men kent ze van verre aan hunnen witten bloeisem. De vrugt is schoon op ’t oog, en wordt ryp zynde gegeten.

De Kornoeljeboom.

De Cornus Florida of Kornoeljeboom wast in de bosschen, op de heuvels, op de vlaktens, in de dalen, in poelen en by beekjes. Dus kan ik niet zeggen welke zyn regte grond is; egter schynt hy op enen lagen dog niet vogtigen grond het best te slagen. Hy was nu versierd met zyne grote witte bekleedsels waarin de bloemen zitten, die den boom van verre doen in ’t oog lopen. Het is om dezen tyd een vermaak door de bosschen te reizen, zo schoon worden zy gemaakt door den bloeisem van dezen boom. De bloemen die in de bekleedsels zyn opgesloten begonnen dezen dag open te gaan. De boom komt tot gene grote hoogte of zwaarte, dog krygt omtrent die van onzen Sorbeboom. Daar zyn drie soorten van dezen boom in de bosschen, een met grote witte bloembekleedsels, een twede met kleine witten, en een derde met roodagtige.

Gevogelte.

De bosschen waren thans vol van vogelen. Ik zag, vooral de kleinder soorten, overal op den grond huppelen, of onder ’t kreupelhout kruipen, zonder zeer schuw te zyn, dus het den slangen zeer ligt valt ze te doden. Ik geloof dat de Ratelslang weinig meer te doen heeft dan stil te leggen, en, zonder dat zy lang behoeft te wagten, zal wel de een of de ander kleine vogel haar op ’t lyf lopen en gelegenheid geven van hem zonder betovering te vangen.

Salem.

Salem is ene kleine handel dryvende plaats, een stuk wegs van de Dellaware afgelegen. De huizen staan ver van malkander, en zyn ten dele van steen en ten dele van hout. Een beekje loopt langs de Stad en valt in de Dellaware. De Ingezetenen leven van den handel zo goed als zy konnen. In de nabuurschap van Salem zyn sommige lage en moerassige weiden, en om die reden wordt het voor ene ongezonde plaats gehouden. De ondervinding heeft doen zien, dat zulken die zig hier van andere plaatsen kwamen nederzetten zeer bleek en ziekelyk wierden, schoon zy in ene volmaakte gezondheid waren en ’er wel uitzagen op hunne aankomst. Deze ziekelyke toestand blyft hun gemeenlyk altyd by. De schuld hiervan geeft men aan de stinkende uitwaassemingen der moerassen, die men zelfs van verre door den reuk gewaar wordt. De afgaande koortsen heerschen hier zeer sterk tegens den herfst. Twee jonge lieden, die met my naar Amerika waren overgekomen, gingen gezond en wel naar Salem, dog binnen weinig weken vielen zy ziek, en eer de winter half om was waren zy beiden dood.

Saffraan.

De Saffraan wordt hier veel geplant, dog zy is zoo goed en zo sterk niet als de Engelsche en Fransche. Misschien wordt zy beter als zy enige jaren, gelyk de Tabak, gelegen heeft.

Katoen plant.

Het Gossipium herbaceum, of de Katoen die op ene plant gevonden wordt, is een gewas van maar een jaar, en velen van de Ingezetenen van Salem begonnen het te zaijen. Sommigen kregen de zaden uit Karolina, waar grote Katoenplanteryen zyn, dog anderen hadden ze uit de Katoen die ze gekoft hadden uitgeplukt en geplant. Men zeide dat men in ’t eerst moeite had om de zaden der hier geplante Katoen tot rypheid te krygen, want in Karolina, van waar men ze gekregen had, zyn de zomers veel langduriger en warmer. Dog naderhand hebben de zaden zig meer naar de lugtstreek gewend, en komen vroeger aan en tot rypheid.

Rakoon.

Des avonds keerde ik naar Rakoon te rug.

De Crabtree.

Aanmerking.

Reis naar Rapaapo.

Vroeg in den morgen van den 5. Mai ging ik naar Rapaapo, een groot dorp bestaande uit zeer verstroid leggende landhoeven. Daar woonden volstrekt niets dan Zweden, zo dat de Ingezetenen de Zweedsche taal behouden hebben met maar enige Engelsche woorden vermengd. Myn oogmerk was gedeeltelyk den oord te bezigtigen, kruiden en andere merkwaardige dingen te zoeken, en deels om de plaatsen te vinden waar de Witte Ceder, of Cupressus thyoides groeit.

Pinxterbloemen.

Rogge.

Ik zag dien dag voor het eerst van het jaar enige airen van Rogge. In Zweden begint zy omtrent den 18. Mai O. S. hare airen te vertonen. Dog in Nieuw Zweden zeide men dat men ze reeds in April plegt te zien, zelfs al komt de lente laat. Deze lente wierd overal voor ene van de laatst komenden gehouden.

Bullfrog.

Somwylen zitten zy een eind wegs van ’t water af, dog vernemen zo dra geen onraad of zy spoeden zig naar den poel. Zy kunnen sterk springen, en doen in elken sprong somtyds meer dan twee vadem wegs af. Ik hoorde de oude Zweden ene grappige historie vertellen, die gebeurd was toen de Zweden en de Wilden nog by malkander woonden. Het is bekend dat die menschen zeer sterk lopen kunnen. Ik heb ze by den Gouverneur Johnson de beste paarden in vollen loop niet alleen zien byhouden maar zelfs voorby snellen. Om nu te tonen wat treffelyke springers deze vorsschen zyn, hadden enige Zweden met enen jongen Amerikaan gewed dat hy den Kikker niet zoude inhalen, mits die twee sprongen vooruit ware. Men bragt dan enen Bullfrog, die in een naburig water gevangen was, zettede hem op den grond, en brandde hem op den rug; het vuur en de Amerikaan, die de Vorsch zogt intehalen, deden het dier zyne sprongen sterk verdubbelen. De Amerikaan begon op den gestelden tyd te lopen, dog het geluid dat hy daar door maakte deed den Kikker zig des te meer haasten, zo dat hy ’t water bereikte eer hem de Amerikaan kon bykomen.

Sommige jaren zyn zy talryker dan anderen. Men wist niet te zeggen of de slangen oit dit soort van Kikvorschen eten, gelyk zy alle de kleindere soorten doen. Zy verslinden jonge ganzen en endvogels, en halen ook wel kiekens weg, die te digt by ’t water komen. Ik heb niet gemerkt dat zy byten als men ze in de hand houdt, schoon zy kleine tandtjes hebben; als men ze slaat schreyen zy gelyk kleine kinderen. Men verhaalde my dat sommige lieden de agterbouten dezer Kikkers eten, en dat dit ene smakelyke spys is.

Witte Jeneverboom.

Rode Jeneverboom.

Rakoon.

Des avonds keerde ik naar Rakoon te rug.

De Moerbezieboom begon omstreeks den 6. Mai te bloeyen, dog zyn blad was nog klein. Men onderscheidde deze bomen in mannelyken en vrouwelyken, en hield die welken noit vrugt droegen voor mannelyke en de anderen voor vrouwelyke bomen.

Smilax laurifolia.

De Smilax laurifolia was menigvuldig in de poelen hieromstreeks. Hare bladeren waren nu aan ’t uitkomen, want zy laat die alle winters vallen. Zy klimt op langs de bomen en heesters, en loopt van den enen boom naar den anderen, zo dat zy de doorgangen sluit tusschen het geboomte, en het zeer moeilyk maakt door de bosschen en moerassen daar zy veel wast doortekomen. De steel is van onderen vol lange stekels, al zo sterk als die van den rozeboom, welken aan de klederen blyven haken en ze doen scheuren. Deze lastige plant kan een mensch, dat naar kruiden zoekt of anders door het hout gaat, zeer in verlegenheid en in gevaar brengen, want behalven de schade die zy aan de klederen toebrengt, die ’er geheel door bedorven worden, zo maakt zy de bosschen zo donker en ondoorkomelyk, dat men dikwyls op handen en voeten door de kleine openingen die zy hier en daar laat moet doorkruipen, en in dat geval kan men niet voorzigtig genoeg zyn om niet door ene slang, waarvan hier te lande ene grote menigte is, in ’t aangezigt gebeten te worden. De steel dezer plant heeft de zelve kleur als de jonge rozebomen. Hy is geheel groen en glad tusschen de doornen in, zo dat een onkundige de plant in den winter, wanneer zy zonder bladeren is, voor een soort van doorn nemen zoude.

Rupsen.

De bomen waren den 8. Mai vol van Rupsen; waarvan een soort byzonderlyk opmerking verdient. Dezen maakten grote witagtige webben tusschen de takken, zo dat men ze zelfs op enigen afstand kon zien. In elk van deze webben waren duizenden van Rupsen, die naderhand zig daaruit over de Appelbomen verspreidden. Zy vraten de bladeren op, en lieten ’er dikwyls niet een aan enen gehelen tak. Men verhaalde my, dat zy enige jaren geleden zo veel schade gedaan hadden, dat de Appel- en Perebomen nauwlyks enige vrugt voortbragten, en dat zelfs vele bomen stierven. Om de Rupsen te vernielen staken zy een bos stroo op enen stok gestoken in brand en hielden die onder de webben of nesten, waardoor een deel verbrandde en de overigen op de aarde vallen moesten. Egter kropen zeer velen van die Rupsen wederom in den boom, het welk men zoude hebben kunnen voorkomen als men ze dood getrapt had. Ik riep de hoenders naar zulke plaatsen waar velen van dit ongedierte kropen, dog zy wilden ze niet eten. Ook hielden ’er de wilde vogels niet van, want de bomen waren vol webben, schoon ene grote menigte vogeltjes in de tuinen en boomgaarden nestelden.

De nagten bleven tot na het midden van Mai zeer donker. Een uur van zonsondergang was het onmogelyk een boek te lezen, hoe groot ook de druk mogt zyn. Om tien uren was het zo duister als in Zweden in de donkerste dog starreligte nagten van den herfst. Ook kwam het my voor, dat schoon de nagten helder waren, de starren egter zo veel ligts niet gaven als by ons. En daar thans de meeste nagten de lugt geheel betrokken was, konde ik ze vergelyken by de regenagtige winternagten van Zweden. Dus was het in dit jaargety zeer bezwaarlyk van des nagts te reizen, daar menschen nog paarden den weg vinden konden. De nagten kwamen my, die aan de heldere Zweedsche zomernagten gewend was, hier zeer onaangenaam voor. Wy denken dikwyls, niet beter wetende, dat Zweden een niet zo goed land is als anderen. Zo andere gewesten hunne voordelen hebben, heeft Zweden ook de zynen. En alles wel gewogen zynde, zo blyft Zweden altyd een zo goed land als enig ander.

Voordelen van Zweden boven Noord Amerika.

Ik wil hier kortelyk aanmerken waarin ik Zweden den voorrang boven Noord Amerika geven, en waarom ik, gelyk Ulysses zyn Itaka, het oude Zweden boven het Nieuwe stellen zoude.

De nagten zyn hier den gehelen zomer over zeer donker, en des winters zyn zy ruim zo duister, zo niet duisterder, dan de Zweedsche winternagten, want men ziet hier geen Noorderligt, en de starren schynen niet zeer helder. Het is iets buitengemeens als men eens of tweemaal in een jaar het Noorderligt ziet. Des winters legt ’er geen sneuw dan maar enige dagen, zo dat zy weinig toebrengt om de nagten optehelderen, en het reizen gemakkelyk te maken. En egter is de koude dikwyls al zo scherp als in Zweden. De smeltende sneuw veroorzaakt veel nats. Ratelslangen, Hoornslangen, roodbuikige, groene en andere Slangen, tegens welker beet dikwyls geen middel is, zyn hier talryk. Voeg daar de Woudluizen by, die in de bosschen veeltyds zo menigvuldig zyn dat men ’er niet door gaan kan, zonder vol van dat ongedierte te raken, en dat men niet durft te gaan zitten, hoe aangenaam anders de oord zy. Hoe lastig zy voor menschen en beesten zyn heb ik in de Verhandelingen der Kon. Zweedsche Maatschappy beschreven. Het weder is zo onbestendig, dat als men den enen dag de hette nauwlyks verduren kan, men den anderen over de koude klaagt. Zelfs verandert het weder dikwyls verscheiden malen op enen dag. Dit maakt zeer vele zieken. De hette is hier des zomers schrikkelyk, en de koude des winters somwylen doordringend. Dog voor de koude kan men middelen gebruiken, maar tegens de zware hette is niet veel te doen. Dikwyls is het gebeurd dat de menschen op het veld van de hette dood zyn ter neder gevallen. Ook heerschen hier vele ziektens, die jaarlyks toenemen. Inzonderheid ontsnapt byna niemant aan de anderendaagsche koortsen, maar moet die, nevens nog andere kwalen, meest ieder jaar doorstaan. Erwten kan men hier niet telen, wegens de wormen die ze opvreten. In de Rogge en op de karssenbomen zyn ook vele wormen. De rupsen verteren dikwyls al het loof op het geboomte, zo dat het dikwyls gene vrugt draagt, en ’er veeltyds van sterft. Het gras wordt ook veel van ’t gewormte vernield. Ook doet dat ongedierte de pruimen, nog niet half ryp, afvallen. De eikenbomen zyn ver na zo goed niet in ’t gebruik als de Europischen. De heiningen houden ’t niet langer dan agttien jaar uit. De huizen staan niet lang. De weilanden zyn slegt, en het hoi deugt niet veel. In de bosschen moet het vee op kruiden azen die het niet dan in den hoogsten nood zal aanroeren. Dikwyls kan men in grote bosschen, daar de bomen ver uit malkander staan, nauwlyks een grasscheutje aantreffen. Dus wordt het vee genoodzaakt den gehelen winter en zelfs al ver in den zomer zig met jonge scheuten en takken van bomen te behelpen, daar somtyds geen blad aan zit. Dit maakt dat het vee zo weinig melk geeft, en jaarlyks in grootte meer en meer afneemt. De huizen deugen in den winter niet veel. Dikwyls ontstaan ’er stormen en orkanen, die ene menigte bomen uit den grond rukken, huizen en daken omwerpen, en vele andere schade doen. Enigen van deze nadelen zoude men door de konst kunnen voorkomen, dog velen kunnen in ’t geheel niet, of ten minsten niet zonder vele moeite, verholpen worden. Zo heeft elk land zyne voordelen en zyne ongemakken. Gelukkig hy die met het zyne kan tevreden zyn!

Slegte Landbouw.

De Rogge stond meest zeer dun en slegt, het welk grotendeels van de onagtzame wys van bouwen, en van de magerheid der akkers, die zelden of noit gemist worden, komt. Als men een stuk lands, dat enige honderden van jaren een woud geweest is, en daar ook gemeenlyk ene dikke tuinaarde legt, om te bebouwen genomen heeft, zo gaat men daarmede voort zo lang het iets dragen wil, en als het ophoudt iets voorttebrengen laat men het onbebouwd leggen, en neemt een ander stuk woest land, waar op nog ene vrugtbare aarde is. Zulk ene wys van landbouw kan maar enigen tyd geoeffend worden, en zy moet voor het toekomende zeer kwade gevolgen na zig slepen, die een ieder ligt voorzien kan. Dog enige weinigen gingen wat beter met hun land om. De Engelschen hebben het in den landbouw verder dan enig ander volk gebragt. Dog de vrugtbare bovenkorst, die zy, by hunne aankomst hier te lande, op enen grond die altyd met zwaar geboomte was bedekt geweest vonden, heeft hen tot onagtzame akkerlieden gemaakt. Het is bekend dat de Wilden van onheuglyke tyden af dit land bewoond hebben, en dat zy byna geen land bebouwden, dog alleen van de jagt en vischvangst leefden. ’T is waar, zy plantten Mais, sommige soorten van bonen en kawoerden; dog al het land dat een enkeld huisgezin toen bepootte was nauwlyks zo veel als nu een Boer om kool en rapen voor zyn gezin te telen neemt. Dus konden zy nauwlyks ene maand van hunnen land- en tuinbouw bestaan. Gemeenlyk zyn ook de kleine dorpen der Wilden twee of drie Zweedsche mylen van malkander af gelegen. Hieruit kan men opmaken hoe weinig gronds zy voorheen bebouwd hebben. Al het overige lieten zy in rust, en met geboomte overwassen. En al namen zy na het uitputten van het ene kleine stuk lands een nieuw, zo wilde dit in vergelyking van de bystere uitgestrektheid des lands niets zeggen. Dus kon zig de vrugtbare aarde door het jaarlyksch afvallen van het blad zeer sterk vermeerderen. Dit was oorzaak dat de Europers hier enen zo schonen en vrugtbaren grond vonden, die in vele euwen niet was uitgemergeld geworden, en de aarde tusschen ’t geboomte was zo lugtig als de best bearbeide tuinaarde. Zy hadden maar de bomen om te hakken, ze op malkanderen te leggen, en enigermate het afgevallene blad wegteherken, om ten eersten het land zonder grote moeite omteploegen en te bezayen, waarop een uitmunde oogst volgde. Deze gemakkelyke wys van landbouwen heeft de Europers bekoord om den landbouw der Wilden natevolgen, namelyk van een land zo lang het zonder bemistiging enigsins vrugtbaar blyft te gebruiken, en wanneer het uitgemergeld is het woest te laten leggen, en een nieuw stuk lands te ontginnen. Dit maakt hier den landbouw en de kennis van denzelven zo gering, dat men van de Engelschen, de Zweden, de Duitschers, of de Hollanders hier te lande in dit opzigt niets anders leren kan, dan ten hunnen koste uit hunne zorgeloosheid het nadeel van dezelve optemaken. In een woord, en koornlanden, en weilanden, en houtgewas, en veeteelt, alles wordt hier even onagtzamelyk behandeld, zo dat men hier de in dit stuk der Huishouding zo beroemde Engelschen niet vinden zoude. Nauwlyks kunnen wy in Zweden en Finland met het hout onverstandiger handelen dan men hier doet. Men ziet maar op de tegenwoordige winst, en denkt niet om het toekomende. Het vee wordt dagelyks met werken afgemat, en neemt van wege gebrek aan voeder gedurig in grootte af. Ik heb verscheiden’ kruiden op myne reizen waargenomen die de paarden en ossen boven alle anderen kozen, welken niet alleen in ’t wild wiessen, maar ook op zeer magere plaatsen zeer wel voortkwamen. Dog de Ingezetenen wisten dezelven niet ten hunnen nutte aantewenden, zynde zeer onkundig in de Natuurlyke Historie, welke ook hier te lande, gelyk in vele andere gewesten, van velen voor een nutteloos tydverdryf wordt aangezien. Ik ben door de ondervinding verzekerd, dat ik door middel dezer wetenschap binnen weinig jaren in staat zoude zyn den magersten en dorsten grond, waar ene koe nauwlyks den kost zoude kunnen vinden, in de vetste en beste weiden te verkeren, daar grote kudden een genoegzaam voeder vinden en vet geweid zouden kunnen worden. Ik sta toe, dat deze voordelige gewassen niet overal, nog op het land van elk, gevonden wierden, maar ieder, die slegts enig inzigt in de kennis der Natuur heeft, zoude dezelven gemakkelyk van de plaatsen daar zy vallen kunnen halen. Ik was verwonderd als ik de Boeren over de slegtheid der weiden hoorde klagen; dog ik merkte te gelyk op hoe lui en nalatig zy waren, en wat voortreffelyke kruiden dikwyls op den eigenen grond van deze lieden wiessen, die slegts een weinig hulp van zo enen onverschilligen Heer vorderden. Ik vond overal de wysheid en goedheid van den groten Schepper, dog niet de kennis en den lust om die behoorlyk aantewenden. Hoe gelukkig is de Landman niet die zyne voordelen kent!

Tot deze uitweiding heeft my de hier te lande zo zeer veronagtzaamde landbouw gebragt. Ik heb ook gedeeltelyk de oorzaak willen aanwyzen, waarom men in deze Reisbeschryving zo weinig zaken aantreft die tot volmaking der Huishouding betrekkelyk zyn. Egter ontken ik niet dat ik hier en daar enen enkelden bekwamen Huishouder heb aangetroffen; dog zy waren dun gezaid.

Roofvogels.

Roofvogels, die op hoenders en ander gevogelte azen, vindt men hier in menigte, en byna nog meer dan in Zweden. Zy genieten hier ene grote vryheid, kunnende uit de zware bosschen den hoenders onverwagt op ’t lyf vallen. Des nagts is het makke gevogelte niet buiten gevaar voor de Nagtuilen, waarvan ’er hier velen zyn. Zy onthouden zig merendeels in de moerassen, maken des nagts een akelig geluid, en overvallen van daar de hoenders, die gemeenlyk in de Appel-, en Perenbomen zitten te slapen. Maar sedert men hier de bosschen zo sterk afhouwt, wordt den Roofvogels hunne vryheid niet weinig benomen.

Herten.

Gaten in den grond.

Men zag verscheiden’ holen in den grond, zo wel op hoogtens als op velden en braaklanden. Zy waren rond, en merendeels zo groot dat men ’er een vinger of den duim in steken kon. Zy liepen meest loodregt in de aarde, en waren ten dele van Mistkevers, ten dele van grote Aardwormen. Daar de paarden hunne mist hadden laten vallen, al was het zelfs op enen harden grond, hadden de Mistkevers daar onder diepe gaten gemaakt, zo dat ’er een grote hoop aarde nevens lag. Van deze gaten bedienden zig naderhand andere Insekten, als krekels en anderen, want, als men enigen van deze holen opgroef, vond men ’er gemeenlyk een of meerder jongen van deze Insekten in, die nog niet volkomen hunne regte gestalte bekomen hadden.

Vertrek van Rakoon.

Den 19. Mai des morgens verliet ik Rakoon, om myne reis noordwaards te vervolgen. In ’t eerst was myn oogmerk al in April op reis te gaan, dog ik vond dat om meer dan ene reden onraadzaam. Daar waren toen nog gene bladeren aan de bomen, en nauwlyks vertoonden zig enige bloeisems. Ik wist niet wat gewassen hier in de lente voortkwamen, want die planten welken in den herfst zig vertonen zyn geheel onderscheiden van die de lente oplevert. Van de Zweden had ik dezen winter wel het gebruik, zo in het Huishouden als in de Geneeskonst, van vele planten vernomen, welken zy onbekende namen gaven, dog zy konden ze my niet wyzen, alzo zy nog niet voortgekomen waren. En uit hunne gebrekkelyke beschryvingen kon ik zelfs niet raden welke planten en kruiden zy meenden. Indien ik dan zo vroeg vertrokken was, zoude ik van dat alles niets behoorlyk geweten hebben. Om deze reden agtte ik het beter myn vertrek wat uittestellen, te meer dewyl ik tyds genoeg had om myne reis naar ’t Noorden aantenemen.

Zwarte Slangen.

Talrykheid.

Het Land is hier vol van deze Zwarte Slangen. Zy behoren tot dat soort ’t welk in de lente te voorschyn komt, en zig al vroeg vertoont als het warm wordt. Dog als ’er dan ene koude invalt zo bevriezen zy zodanig dat zy geheel styf worden, en zo op de aarde, en somtyds wel op het ys, leggen blyven. Men heeft ze in dezen staat wel voor het vuur gelegd daar zy dan na enigen tyd weder bykwamen. Het is wel gebeurd dat zy om nieuwe jaar, als men dan enige warme dagen had, te voorschyn kwamen, dog gemeenlyk is haar dit noodlottig. De gewone tyd van hare verschyning is het einde van Maart.

Gezwindheid.

Deze Slang is de gezwindste van allen die men hier vindt, want zy loopt zo schielyk voort dat een hond ze nauwlyks kan inhalen. Dus is het een mensch, dat zy vervolgt, onmogelyk haar te ontkomen. Dog een geluk is het dat hare beet nog vergiftig nog gevaarlyk is. Vele menschen zyn van haar gebeten geworden, die ’er geen zwaarder ongemak van gehad hebben dan indien zy zig met een mes hadden gekwetst. De wonde blyft maar enigen tyd pynlyk. Zy doet geen kwaad dan in de lente, wanneer zy paart. Als men ze dan enigsins verhindert, wordt zy toornig, en vervolgt de menschen uit alle hare kragten. Ontmoet zy dan iemant die bang voor haar is, zo brengt zy hem in grote verlegenheid. Ik heb ’er gekend die by zulk ene gelegenheid zig geheel buiten adem gelopen hadden, alzo de Slang hen, gelyk een pyl, had nagezet. Dog heeft men moeds genoeg zig met enen stok te weer te stellen, zo zal zy zelve ligt de vlugt nemen. Somwylen egter is zy zo stout dat zy op een mensch aanvalt en niet eerder wykt voor dat zy enen goeden slag gekregen heeft. Men verzekert in ’t algemeen dat als zy iemant inhaalt die voor haar lopen gaat, zy zig om zyne benen slingert, zo dat hy niet meer lopen kan maar vallen moet, waar na zy hem enige malen in het been of elders anders byt, en dan haren weg vervolgt. Ik zal hier twee vertellingen invoegen die dit bevestigen. Dr. Colden berigtte my, toen ik te New York was, dat hy in de lente van 1748. op zyn Landgoed verscheiden arbeidslieden gehad had, waaronder een was die onlangs uit Europa was overgekomen, en dus niet veel van de eigenschappen dezer Slang wist. De anderen, ene grote Zwarte Slang bezig ziende met te paren, hadden den nieuweling overgehaald om ’er naartoe te gaan en ze te doden. Deze wilde dit ook doen; dog zodra hy by de Slangen kwam, zagen zy hem, en het mannetje, vertoornd van in zyn vermaak gestoord te worden, vloog als een pyl op den man aan. Deze, nietminder dan zulk ene moedigheid van de Slang verwagtende, verschrikte zodanig dat hy den stok wegsmeet, en uit al zyn magt het op den loop zette. De Slang vervolgde hem, haalde hem in, wond zig om zyne benen, zo dat de man ter aarde viel, en byna van schrik zyn verstand verloor. Hy geraakte niet eerder van de Slang los, voor dat hy ten laatsten het besluit genomen had van zyn mes te nemen, en ze op twee of drie plaatsen doortesnyden. De anderen zagen dit spel al lacchende aan, zonder hem te hulp te komen. Te Albany wierd my van verscheiden lieden een voorval verhaald, dat ener jonge Juffrouw gebeurd was, die des zomers met enige andere meisjes buiten de Stad ging wandelen, en enen zwarten slaaf by zig had. Zy was wat op den grond gaan zitten, terwyl de anderen heromliepen, toen ’er ene Zwarte Slang, in hare liefkozingen gestoord, op haar af kwam, haar onder de rokken kroop, zig om haar lyf sloeg, zo dat zy, en uit schrik en door het klemmen van de Slang om haar lichaam, ter aarde viel en buiten westen geraakte. De slaaf loopt toe, en haar indien toestand ziende, zo ligt hy, misschien vermoedende wat ’er gebeurd was, of misschien om een middel te gebruiken, het welk sommigen aanwenden ten einde een mensch dat in onmagt legt weder tot zig te brengen, hare rokken op, en vond daar ene Slang, die zig om het lyf zyner Juffrouw zo digt als mogelyk was geslingerd had. Hy was niet in staat de Slang los te krygen zonder ze doortesnyden, waarop het meisje weer by zig zelve kwam. Dog dewyl de slaaf haar by die gelegenheid van zo naby bekeken had, konde zy hem in ’t vervolg niet meer voor hare ogen dulden, en verviel in ene uitterende ziekte, waaraan zy overleed. Op andere tyden van het jaar is de Slang meer geneigd om weg te lopen dan om op de menschen los te gaan. Dog egter zeiden velen dat zy ook nog diep in den zomer, en als zy niet meer in haren tyd is om te paren, menschen en vooral kinderen die bang zyn, en die zy ziet dat voor haar gaan lopen, zal nazetten. Zelfs zeiden velen ondervonden te hebben, dat men ze bewegen kan om iemant natelopen, met namelyk haar te goyen, en ’t dan op een lopen te zetten. Ik kan dit niet wel in twyffel trekken, daar zo vele geloofwaardige lieden het my getuigden; dog my heeft het noit willen gelukken, schoon ik het altyd, als ik ’er gelegenheid toe had, beproefd heb. Of zy my voor enen arglistigen bedrieger aangezien heeft, of wat anders hiervan de oorzaak geweest is, weet ik niet. Maar zy ging altyd voor my mee alle magt, gelyk een pyl, op de vlugt.

Toverkragt.

De Slang byt de kleine vorschen doodt en verslindt ze. Wanneer zy vogeleyeren vindt, maakt zy ’er een gat in, en zuigt die uit. Als de hennen op de eyeren zitten, en zy in ’t nest komt, windt zy zig om derzelver lyf, en drukt ze dood, waarna zy de eyeren ledigt. De Heer Bartram had deze Slang zeer dikwyls op de hoogste bomen zien kruipen, om naar eyeren te zoeken, en als zy weder uit den boom afkwam ging zy altyd met den kop voor aan naar beneden. Een Zweed verhaalde my dat hy eens ene dezer Slangen gezien had, die den kop van ene kip geheel in haren bek genomen en zig in een ogenblik om haar lyf geslingerd had, zo dat zy ze zoude dood gedrukt hebben, was hy de hen niet te hulpe gekomen met de Slang te doden. Het hoen was naderhand weder volkomen frisch en gezond.

Van melk houdt deze slang zeer veel, zo dat, als zy eens den weg naar enen melkkelder gevonden heeft, het bezwaarlyk is ze daaruit te weren. Men had gezien, gelyk verhaald wierd, dat zy met de kinderen de melk uit het zelve kommetje gegeten had, zonder de kinderen te byten, schoon die haar met de lepel op den kop sloegen als zy te gulzig was. Ik heb ze noit horen piepen. Zy weet zig meer als op de helft van haar lichaam om hoog opteregten, om herom te zien. Zy verwisselt jaarlyks van vel, het welk men voor zeer goed tegens de kramp houdt, als men het altyd aan het lyf draagt.

De Rogge begon thans te bloeyen.

Verscheidenheid van gewassen op kleine afstanden van malkander, en van aarde.

Ik heb dikwyls op myne reis met verwondering gezien welk een onderscheid ’er is tusschen de planten en de aarde van de ene zyde ener beek en die welken op de andere zyde derzelver beek gevonden worden, somtyds zelfs al is die beek niet groter dan dat men ’er over huppelen kan. Dit deed my telkens als ik ene wat grote beek of rivier ontmoette verwagten nieuwe planten te zien. De zaden kunnen met den stroom van verre af zyn nedergevoerd. Ook was zelfs de aarde niet zelden van ene geheel andere natuur dan aan de overzyde ener beek, zo dat zy aan de ene zyde dikwyls zeer vet en vrugtbaar, en aan de andere dor en mager is. Ene rivier kan een nog groter onderscheid maken. Zo zien wy wat een onderscheid ’er is tusschen New Jersey en Pensylvanie, twee landschappen alleen maar door de Dellaware van malkander gescheiden. In Pensylvanie bestaat de grond uit ene losse aarde, met zand en klei vermengd, die zeer vrugtbaar is; in New Jersey vindt men meest enen drogen, zandigen, en, enige plaatsen alleenlyk uitgenomen, onvrugtbaren grond. Zelden treft men daar stenen, veel minder nog bergen aan. In Pensylvanie ziet men zelden enen Dennenboom; in New Jersey vindt men ’er gantsche bosschen van.

Philadelphia.

Des avonds kwam ik te Philadelphia aan.

Krekels.

Den 22. Mai begonnen de by de Engelschen zo genaamde Locusts, een soort van Krekels, voor den dag te komen. Zodra hunne vleugels droog waren vingen zy hun gezang aan, zo dat men in de bosschen meende zyn gehoor te zullen verliezen. Dit jaar was ’er ene schrikkelyke menigte van. In de verhandelingen der Kon. Zweedsche Maatschappy voor het jaar 1756. heb ik een omstandig narigt van hunne eigenschappen en levenswys gegeven, werwaards ik den Lezer wyze.

De Tulpenboom.

De Tulpenboom stond den 25. Mai in vollen bloei. Het was zeer aangenaam bomen zo zwaar als onze Eiken met bloemen bedekt te zien die onzen Tulpen zeer veel geleken, schoon de reuk niet zeer lieflyk was.

Kevers.

Een hoornloze olyfkleurige Kever, hebbende de randen en de naden der deksels van de vleugels zwart, en het lyf bruin, zat op de bloemen van den Tulpenboom, Ik kon niet te weten komen of zy het zaadmeel der bloemen verzamelden dan of zy daar om te paren waren. Dieper in den zomer, als de Moerbezien ryp waren, zag ik dezen Kever diepe gaten in dezelven maken, ’t zy om ze te eten, ’t zy om ’er eyeren in te leggen. Ook vond men naderhand dat zy veelvuldig op de bladeren der Magnolia glauca zaten.

Vrugten.

De Aardbezien waren thans op de hoogtens ryp, en het Landvolk bragt de Karssen al volkomen goed in de Stad, egter waren ze nog niet overvloedig. Hieruit kan men evenwel van de Lugtstreek des Lands oordelen.

Een Travado.

Den 26. Mai had men hier enen storm, Travado of Travat gewoonlyk genoemd. Des avonds om tien uren, zynde de lugt zeer klaar, kwam ’er uit het Zuidwesten ene zwarte wolk met een zeker gesuis. Anders werd ’er geen wind bespeurd. Wy konden egter de aankomst van deze wolk uit het gesuis en het geraas dat de bomen maakten, en het welk hoe langer hoe nader by kwam, van verre bespeuren. Toen zy by ons kwam brak ’er een geweldige storm uit, die, in de streek waarin hy voortging, zware heiningen omver wierp, ze een goed stuks wegs met zig voerde, en zware bomen ter neder smeet. Daarop volgde een tamelyk sterke regen, waardoor de storm verdween, en alles weder, stil wierd. Zulke Travado’s komen hier dikwyls des zomers en brengen dit voordeel aan dat zy de lugt zeer bekoelen. Dog egter doen zy ook grote schade. Merendeels worden zy van zwaren donder en blixem vergezeld. Zodra als het onweder voorby is wordt de lugt weder zo helder als van te voren.

De Beverboom.

De Magnolia glauca stond den 28. Mai in vollen bloei. De bloemen gaven enen lieflyken geur van zig, die des avonds vooral in de bosschen den reiziger of wandelaar zeer verkwikte. Toen wat later de wilde wyngaarden bloeiden was derzelver reuk niet minder aangenaam. Nog waren ’er verscheiden’ andere bloemen die de lugt met hare lieflyke uitwaassemingen vervulden.

De Kalmia.

De Smalbladerige Kalmia bloeide thans meest overal. Zy wast gemeenlyk op zandige heiden, of andere magere gronden, waar weinig gewassen voort willen. In Pensylvanie, maar nog meer in New Jersey en in New York, is zy tamelyk gemeen, dog minder in Kanada. Zy blyft den winter over groen. Zy versiert als zy in bloei staat het kreupelbosch niet weinig. De bloemen zyn van een schoon purper, dog onder in hebben zy eenen kring van donker purper, en binnen in dien kring is de bloem ligt grauw. De bloemen zitten in bosjes rondom den steel gelyk als kronen, zo dat ’er de steel als ene opgeschikte piramide uitziet. De Engelschen noemen deze plant Dwarf Laurel. Zy is, gelyk hare Zuster de Breedbladerige Kalmia, voor schapen en ander klein vee vergiftig. Of zy het groter vee ook zo nadelig is kan ik niet zeggen. Buiten het vermaak dat hare bloemen den ogen verschaffen schryft men haar geen ander nut toe.

De Breedbladerige Kalmia stond ook in haren besten luister, en dong met hare Zuster om den voorrang in schoonheid. Dog gene van beiden kan zig, gelyk de Magnolia, op den lieflyken geur, dien zy geven, verheffen. Met zulk ene spaarzaamheid en zulk een overleg deelt de alwyze Schepper zyne gaven uit. Geen wezen ontvangt alles te gelyk, en elk ontvangt zyn deel.

Hernhutters.

In Mai waren een groot getal Hernhutters uit Europa te New York overgekomen, die twee bekeerde Groenlanders met zig bragten. De zig hier ophoudende Broeders zonden terstonds enigen van hun uit om ze te verwelkomen. Onder dezen waren twee bekeerden uit de Wilden in Noord Amerika, en twee die van Suriname gekomen waren. Deze drie soorten van uit de Heidenen bekeerde Hernhutters bevonden zig t’zamen te New York. Ik zelf had gene gelegenheid ze te zien; dog zulken die ze gezien hadden meenden zeer duidelyk opgemerkt te hebben, dat deze drie onderscheiden’ volken, uit hoe verre van malkander gelegen’ oorden zy ook gekomen waren, nogthans in wezenstrekken en gestalte zeer veel naar malkander geleken, alleen waren de Groenlanders wat kleinder. En hieruit wilden zy opmaken, dat deze drie volken van den zelven stamvader uit Noach’s geslagt voortgekomen waren. Hoe ver hunne mening gegrond was kan ik niet zeggen.

Karssen.

Den 30. Mai waren de rype Karssen al vry gemeen en goedkoop.

Jams.

Jams is de naam van een soort van wortelen, die men in de warmste delen van Amerika sterk teelt om ze te eten, gelyk men hier met de Potatoes doet. Ik proefde ze dien dag het eerst aan het huis van den Heer Franklin. Men had nog niet beproefd ze hier te planten, dog zy waren uit de West Indien gekomen, en dus zyn zy hier iets zeldzaams. Zy zyn wit, en smaken byna als de Potatoes, dog kwalyk zo wel, zo dat ik het der moeite niet waardig agten zoude ze hier te poten, als zy al wilden voortkomen. Dit is de Dioscorea alata.

Kaas.

Men maakt hier veel Kaas, dog zo goed niet als in Engeland, hoewel sommigen van oordeel zyn dat de Pensylvanische Kaas oud geworden zynde de Engelsche niet wyken zoude. Ook kwam het my voor dat verscheiden’ soorten van Kaas hier te lande gemaakt al zo goed als de Engelschen waren. Een man van Boston in Nieuw Engeland berigtte dat sommigen daar uitmuntende Kaas wisten te maken, en dat hun geheim daarin bestond van zorg te dragen dat de koeyen op gene landen weiden waar het water brak is, want in dat geval zou de kaas zo goed niet zyn. Dog dit vereischt nader onderzoek.

Vertrek van Philadelphia.

Den 31. omtrent den middag nam ik de reis van Philadelphia in een klein Jagt aan, dat gestadig als de Dellaware open is tusschen Philadelphia en Trenton heen en weder vaart. Wy zeilden den stroom met schoon weder en goeden wind op. Wy zagen enige Steuren van tyd tot tyd wel enen vadem hoog uit het water opspringen. Dit duurde tot dat wy digt by Trenton waren, daar wy de Dellaware verlieten. Het land was aan de zyde van Pensylvanie laag, dog op die van New Jersey was het wat verhevener, zynde de zandige oever steil dog niet zeer hoog. Aan beide de zyden zag men hoog geboomte, welks bladen ’s winters afvallen.

Het weder.

Het weder was gedurende de gantsche maand van Mai, als het niet regende, zo gesteld, dat het des voormiddags stil was, en ’s namiddags een weinig, en somtyds wat sterker, begon te wayen. Ook was het des voormiddags helder, dog na den middag betrok de lugt gemeenlyk een weinig dog zonder regen.

De oevers.

De oever der Rivier was nu hoog dan laag. Hier en daar zag men in de bosschen enige kleine huizen, en nu en dan een enkeld matig stenen huis. De Rivier werd hoe langer hoe smalder. Om drie uren na den middag zeilden wy Burlington voorby.

Burlington.

Burlington, de Hoofdstad en de verblyfplaats van den Gouverneur van New Jersey, is ene kleine plaats, twintig Eng. mylen van Philadelphia op den ooster oever der Dellaware. De huizen waren merendeels van steen, dog stonden ver van malkander. De Stad heeft ene voordelige legging, dewyl ’er Schepen van ene vry aanzienlyke grootte komen kunnen. Dog Philadelphia is haar een hinderpaal om haren handel uittebreiden, want de eigenaars dier plaats hebben haar zeer grote voorregten geschonken waardoor zy zo zeer toegenomen is dat zy alle andere Steden den handel onttrekt. Het huis van den Gouverneur is niet groot dog van steen, en staat digt by de Rivier. Het is het eerste gebouw in de Stad dat men van Philadelphia komende in ’t oog krygt. Omtrent het vloeden en ebben der Dellaware, het welk men tot by Trenton gewaar wordt, is aan te merken, dat als by volle maan het water by Kaap Hinlopen, by voorbeeld, ten negen uren voor den middag het hoogst is, men het hoogste water op de Rivier by Chester om een uur en tien minuten na den middag heeft, en te Philadelphia om twee uur en tien minuten. Deze waarnemingen heb ik van den Heer Evans.

Oevers.

De Oevers aan den kant van New Jersy waren merendeels hoog en steil, en bestonden uit een steenkleurig zand, dog aan de overzyde was de grond ene zwartagtige vette aarde met glimmer vermengd. Op de zyde van New Jersey zag men nu en dan enen Dennenboom, dog zelden op de andere, uitgenomen op enige weinige plaatsen, daar zy toevallig uit New Jersey waren overgebragt.

Tegens den avond, als het omtrent een uur geëbt had, en het zeer stil was, konden wy het niet verder brengen, en moesten ’t anker omtrent zeven Eng. mylen beneden Trenton vallen laten. Hier lagen wy den gantschen nagt. De bosschen waren vol van ligt gevende vliegen, die in menigte gelyk vonken tusschen de bomen, en somtyds dwars over de Rivier vlogen. In de poelen maakten de Bulkikkers een verschrikkelyk geweld, en somtyds schenen ’er meer dan honderd te gelyk het op een brullen te zetten. Ook hoorde men den Whipperiwill overal.

Voortreis.

Den 1. Juni zetteden wy onze reis voort. De Dellaware was hier zeer smal, en de oevers waren van dezelve gesteldheid als die wy den voorgaanden dag zagen voor dat wy Burlington bereikten. Des morgens om agt uur kwamen wy te Trenton.Trenton aan. Den volgenden dag vertrokken wy van daar met den gemenen wagen. De velden waren meest met weit, rogge, mais, haver, hennip en vlas bezaid. Op verscheiden’ plaatsen vonden wy grote stukken met hennip. Kastanjebomen vonden wy in vry grote menigte. Zy wiessen dikwyls op zeer slegte gronden, die egter niet te droog nog te nat waren. Men zeide dat ’er vele Tulpenbomen in de bosschen waren, dog wy zagen ’er genen op den weg. Den aangenomen geur der in de moerassen wassende Magnolia’s rook men reeds van verre, eer men zelfs den boom kon zien.

De Phlox glaberrima, en andere bloemen.

De Phlox glaberrima stond hier en daar vry talryk in de bosschen; hare rode bloemen gaven een schoon aanzien. Zy wies hier in de zelve gronden als in Europa de Lychnis viscaria en de Lychnis dioica. De Phlox maculata groeide veel op natte plaatsen, en was vol van schone, rode, welruikende bloemen. Zy stond op zulke gronden daar by ons de Lychnis flos cuculi groeit. Als men by deze bloemen de Bartsia coccinea, de Lobelia cardinalis, en de Monarda didyma voegt, heeft men de bloemen die ongetwyfeld de schoonste rode kleuren tonen.

De Sassafrasbomen waren overvloedig digt by de heiningen van tuinen en boomgaarden.

De huizen die wy voorby reden waren meest van hout. Op ene plaats was men bezig een huis te bouwen welks muren alleen van klei waren, uit de welke men hier ook de bakovens maakt.

Boekweit.

De Boekweit had zig hier op vele plaatsen in ’t wild voortgeplant. Wy zagen ’er den gehelen dag enkelde planten van in de bosschen en op de velden, dog altyd digt by de wegen; waaruit men kan opmaken dat zy hier uit verstroide zaden is voortgekomen.

Nieuw Brunswyk.

Des avonds laat kwamen wy te Nieuw Brunswyk aan. Den 3. Juni gingen wy met een Jagt naar New York de Rivier af. Deze had in ’t begin tamelyk hoge en steile oevers van den roden steen, dien ik al beschreven heb. Hier en daar stond ene Landhoeve, en wat verder zag men digt aan de Rivier grote koornlanden en weiden. Wy moesten in het zeilen de tekens volgen van in den grond gestokene takken met bladeren daaraan, welken den weg aanwezen dien men houden moest om de ondieptens te vermyden. Eindelyk kwamen wy in zee, en zagen zuidwaards heen niets dan dezelve; dog aan de linkerhand hielden wy altyd het vaste land in ’t gezigt. Aan den mond der Rivier gekomen zynde konden wy kiezen of wy buiten om het Staten Eiland heen, dan tusschen het zelve en ’t vaste land door zeilen wilden. Wy rigtten ons naar weer en wind, en zeilden buiten om, dewyl het schoon weder was, daar men by storm binnen door zeilt; en schoon wy twee uren bleven vast zitten, arbeidden wy ons nogthans weder los, en kwamen De Stad New York. des avonds om negen uren te New York aan, welke Stad ik al beschreven heb.

Wyngaarden.

Den 4. Juni vond ik hier in de tuinen Wyngaarden, die uit Europa gekomen waren. Zy droegen jaarlyks vele zeer goede druiven. Als de winter gestreng is bevriezen zy dikwyls tot aan den grond toe, maar met de lente botten ’er nieuwe scheuten uit.

Aardbessen.

De Aardbessen, werden nu dagelyks menigvuldig te koop geveild. Een jonge Engelschman uit Jamaika berigtte dat daar gene Aardbezien groeiden. De Slangen zyn zeer op deze vrugt gesteld; dog zy zyn zo goed niet als die in Zweden en Finland vallen.

Klaver.

Buiten de Stad was hier en daar op de hoogtens Klaver gezaid. Men was ten dele bezig met het afmayen der velden; sommigen waren reeds gemaid, en de klaver lag op hopen om weggevoerd te worden.

Karssenbomen.

Aan den weg tusschen Philadelphia en Brunswyk vindt men vele Karssenbomen op de Landhoeven; dog verder waren zy vry zeldzaam. Maar in New York voorby Staten Eiland vond ik ze weder menigvuldiger. Dog daar waren hier zo vele verscheidenheden niet van als in Pensylvanie. Ik zag hier weinig van de zwarte zoete, dog meest van de zure rode karssen. Men mogt op reis in de boomgaarden zo vele karssen eten als men wilde, mits men de takken niet aan stukken brake. Tusschen Brunswyk en Staten Eiland vond men vele Appelboomgaarden.

Visch.

Den 6. Juni hoorde ik verscheiden lieden van jaren verzekeren dat de visch hier sedert korten tyd merkelyk was verminderd.

Rum.

Long Island.

Long Island is de naam van een Eiland leggende vlak over de Stad New York in zee. Het noordelyker deel is veel vrugtbaarder dan het zuidelyker. Voorheen heeft ’er ene grote menigte van Wilden op gewoond; ook vindt men ’er nog ettelyken van, dog zy verminderen jaarlyks, vermits zy ’t Eiland allengskens verlaten. Het zuider deel is wel het dorste; dog de wyze Schepper heeft die onvrugtbaarheid door ene verbazende menigte van oesters, kreeften, krabben, allerleien visch, en velerhande zeevogels vergoed, die men daar veel overvloediger aantreft dan aan het noorder eind. Dit is de oorzaak ook waarom de Wilden zig aan het zuider gedeelte het meest onthielden, dewyl zy voomamelyk van oesters en andere zeevoortbrengsels leefden. Nog kan men by ebbe in korten tyd ene gantsche kar vol oesters laden, die een enkelde vloed op ’t strand gesmeten heeft. Overal op het Eiland vindt men ene grote menigte van allerlei schalen, die de Wilden voorheen daar gestroid hebben. Deze schalen gebruikt men nu om ’t land te misten. Het zuidelykste deel van ’t Eiland wordt meest tot weiland, het andere tot koornakkers gebezigd. Men wil dat in ’t laatst genoemde deel de winter langer aanhoudt, en de sneuw langer leggen blyft. De menschen zyn hier zeer vrugtbaar, lang en sterk.

Vertrek.

Den 11. des morgens vervolgden wy onze reis met den vloed. Wy zeilden voorby de Highland Mountains, die oostelyk van ons lagen. Zy bestonden uit grauwe rotsen, waren hoog en vry steil, en met blad verwisselende bomen, Dennen en rode Ceders bedekt. Aan de wester zyde was het land vol van klippen, dog die de hoogte niet hadden van de bergen aan den anderen kant. Wy konden niet wel de toppen dier bergen beschouwen, dewyl zy met enen dikken nevel omgeven waren. Ook zag men gene landhoeven, vermits het land te vol klippen was. De afstand van dit gebergte van New York rekende men op zesendertig Eng. mylen.

Enige mylen verder hadden wy nog heuvels en klippen aan de westelyke zyde, en aan de oostelyke ene verwisseling van groter en kleinder bergen en dalen, bedekt met geboomte. Schoon de bergen digt aan de Rivier niet hoog waren, wierden zy allengskens hoger en hoger, hoe verder zy landwaards in kwamen. Daarna vertoonde zig niets dan zeer hoge ronde bergen en dalen, die beiden met hout bewassen waren. De dalen zelven waren eigenlyk niets dan lage klippen en rotsen, die op vele plaatsen nevens de Rivier loodregt steil afgingen. De breedte van den stroom bedroeg gemeenlyk een musketschoot, dog somtyds wel twee of drie. Verscheiden soorten van visschen sprongen in ’t water. Om tien uren voor den middag ging de wind leggen, en wy waren genoodzaakt de riemen te gebruiken. Op ene plaats aan den wester oever zagen wy een rood geschilderd houten huis, en men zeide dat een weinig hoger op een zaagmolen stond. Buiten dit zagen wy dezen voormiddag nog huis nog bouwland.

Het water der Rivier was hier niet ziltig meer. Dog men zeide dat het somwylen by enen zuidwesten wind nog veel hoger brak blyft. Ook scheen hier het water donkerder dan meer naar beneden.

De oorsprong der Rivieren.

Het is ene zware, zo niet ondoenlyke zaak, den oorsprong der Rivieren in ’t algemeen te verklaren. Enigen kunnen wel uit ene verzameling van water ontstaan zyn, dat door enen zwaren regen of ander toeval vergaderd is geworden, en de kanten der verzamelplaats overtreden is, of zig op ene andere wys enen doorgang gemaakt en zynen loop naar den kant genomen heeft, waar het den minsten wederstand ontmoette. Dit is veelligt de oorzaak waarom zo vele Rivieren, zelfs langs vlaktens zo krom lopen. Egter schynt het dat sommigen haren oorsprong in de schepping zelve hebben, en dat de alwyze Schepper toen reeds den weg die derzelver wateren nemen zouden aangewezen heeft, want het is niet waarschynlyk dat zy alleen uit enen toevalligen overloop van wateren ontstaan zyn. Onder deze laatste soort van Rivieren mogen wy de Hudson wel rekenen. Haar loop, hare oevers, alles moest verwondering in my verwekken. Zy begint een goed stuk boven Albany, en loopt lynregt van ’t noorden naar het zuiden tot by New York. Dit is ene langte van ten minsten honderd en zestig Eng. mylen; want de kleine bogten die zy somtyds maakt hebben haast niets te beduiden. Op sommige plaatsen tusschen New York en Albany zyn ryen van bergen, lopende oost en west, en, het geen zonderling is, deze bergen lopen zonder afsnydingen voort tot dat zy aan de Hudson sluiten, die ze plotsling afsnydt, zo dat hunne kanten loodregt steil tegens de Rivier staan. Dus is hier ene opening zo breed als de Rivier. Dog aan de overzyde vangen de bergen weder aan, en lopen verder westwaards. Het geen nog aanmerking verdient is, dat de Rivier te die opening al zo diep, zo niet dieper is, als op andere plaatsen. Het is wonderlyk te zien hoe loodregt de kanten der bergen tegens den stroom zyn. En het schynt, dat indien de Voorzienigheid deze opening niet gemaakt had, al het land meer naar boven altyd onder water zou gestaan hebben, dewyl dit gebergte, gelyk een dam, het aflopen van het water zou belet hebben. Waarom gaat nu deze Rivier zo lang in ene lynregte streek voort? Waarom leggen deze doortogten tusschen de bergen onder dezelve middaglyn? Waarom zyn ’er Watervallen digt by die doortogten, of ten minsten ondieptens met steenagtige gronden?

Wy wierden nu hoe langer hoe meerder verschrikkelyke hoge en steile bergen aan beide de oevers gewaar, die op het maken van enig geluid enen sterken weerklank gaven. Hoe hoog en steil deze bergen ook wezen mogten, waren zy egter met laag hout bewassen. Van hier konden wy, ver noordwaards van ons, de zogenaamde Blauwe Bergen zien. Ook scheen het land verder op tamelyk bebouwd en min bergagtig te zyn.

De Schipper vertelde dat men in enen dezer bergen aan de westzyde der Rivier dikwyls des nagts een ligt zag, ’t welk het volk voor enen Karbonkelsteen hield.

De laatste dezer hoge ten westen leggende bergen wordt Butterhill genoemd. Het land werd verder op vlakker; ook begon men meer landhoeven en akkers tusschen de hoogtens te ontdekken. Eer wy deze bergen te boven waren liep ons de wind tegen, zo dat wy laveren moesten, het welk zeer langzaam in zyn werk ging, alzo de Rivier hier niet boven een snaphaanschoot breed was. Eindelyk en wind en ebbe tegen krygende, wierpen wy het anker, waarop wy aan land traden om te zien wat daar merkwaardigs mogt te vinden wezen.

Sassafras- en Kastanjebomen wiessen hier veel, ook hier en daar een Tulpenboom. Ook stonden hier enige breedbladerige Kalmias in bloei, dog de bloemen waren wit.

Kort na den middag begon het uit het zuidwesten te wayen, dus ligtten wy het anker. Wy hadden juist stil gelegen op de plaats daar het steile gebergte eindigt. Het bestond uit grauwen rots, en op den kant van ’t water lagen vele kleine stenen. Zo dra wy de bergen verlaten hadden wierd het land vryer, vlakker en wat verheven. Ook wierd de Rivier byna ene Eng. myl breed.

Kalk.

Men brandde kalk op verscheiden’ plaatsen langs de Rivier, waar de grond enigsins verheven was. De Schipper zeide dat men daar enige Eng. mylen ver enen schonen grauwblauwen steen vond waaruit men kalk brandde, dog verder vond men genen kalksteen dan te Albany.

Dance.

Wy voeren een klein uitstek lands op den westeroever voorby dat Dance genaamd wierd, omdat, zo als men zeide, de Hollanders zig op die plaats voorheen eens vrolyk gemaakt en gedanst hadden, dog ene menigte Wilden, die met hun gekomen waren, zouden hen allen hebben omgebragt.

Des avonds laat wierpen wy ’t anker, hebbende en wind en ebbe tegen. Men had hier omtrent twaalf vadem waters. Des nagts zagen wy vele ligtende vliegen, die somtyds op het want kwamen zitten.

Den 12. Juni voeren wy voor ty, dog tegen wind, den stroom op. De Rivier was hier een musketschoot wyd. Het land aan beide de zyden was enigsins laag, en bestond uit lage klippen en steenagtige velden, dog was doorgaans met hout bedekt. Het was zo slegt dat zig ’er niemant wilde nederzetten. Enige Eng. mylen bleef het land zo, zonder dat men ene enkelde landhoeve ontdekken kon. Om elf uur voor den middag bereikten wy een klein Eiland midden in de Rivier leggende. Hier is men ten halven wege tusschen New York en Albany. Het land was nevens den stroom laag, en steenagtig. Dog verder op zag men met hout bewassen bergen, vooral aan de westzyde der Rivier, en nog verder weg keken de zogenaamde Blauwe Bergen over de eersten heen. Tegen den middag wierd het stil, dus wy weinig vorderden. Het land was hier, vooral tegens ’t oosten, wel bebouwd, dog het scheen zeer Strasburg. zandig te zyn. Een der vlekken, die hier lagen, heette Strasburg, het wierd van vele Duitschers bewoond. Westwaards zag men hier en daar enige nieuw ontgonnen akkers. De Blauwe Bergen waren hier van daan zeer duidelyk te zien. Zy staken door de wolken door, en keken boven alle de anderen heen. De stroom was voor Strasburg ene Eng. myl breed.

Campen Rheinbeck.

Een weinig van Strasburg legt ene plaats Campen Rheinbeck genoemd. Het is van de Rivier af, en wordt van vele Duitschers bewoond, die ’er ene kerk hebben. Deze stad kan men van de Rivier niet zien.

Om twee uur na den middag begon het uit het zuiden te wayen, zo dat wy goeden wind hadden. Wy zagen fraye akkers, wel gebouwde hoeven en schone boomgaarden. Op den westelyken oever was het land ook enigsins hoog, dog nog meest met hout bedekt, alleen vertoonde zig hier en daar, dog schaarsch, ene landhoeve. De Rivier liep lynregt noordwaards, zo dat wy ’er geen einde van zien konden. Zy was op de meeste plaatsen ene Eng. myl breed.

Jagten.

Alle de Jagten, die tusschen New York en Albany varen, horen in de laatste dier plaatsen t’huis. Zy gaan zo lang het water open is gestadig over en weer. Van Albany vervoeren zy voornamelyk planken, en ander timmerhout, meel, erwten, en pelteryen, die men van de Wilden koopt, of die ’er de Franschen in ’t geheim naar toe brengen. Zy keren byna ledig terug, uitgenomen dat zy enige koopwaren, waarvan de Rum de voornaamste is, medenemen. Deze laatste waar kunnen de Ingezetenen van Albany niet ontberen, dewyl zy daar door de ogen der Wilden zo weten te verblinden, dat dezen hun de pelteryen naar goeddunken schatten laten. Deze Jagten zyn tamelyk groot, hebben goede kajuiten, zo dat men daar zeer gemakkelyk in is. Zy zyn gemeenlyk van rood cederen, of van wit eiken hout. Dikwyls is de bodem van witten eik, de zyden van roden ceder, omdat het laatste hout veel langer onverrot blyft dan het eiken. Dog dewyl het cederen hout ligt barst als het ergens tegens sloot, en de Hudson op vele plaatsen vol is van zandbanken en klippen, waarop de kiel somtyds raakt, zo kiest men liefst eikenhout voor den bodem, dewyl het weker is en niet zo ligt splyt. En daar de kiel onder water is staat zy niet zeer bloot aan verrotting.

Kanoos.

De Kanoos, die deze Jagten by zig hebben, zyn uit een enkeld stuk houts gemaakt, dat uitgehold is. Zy zyn van voren en van agteren puntig, dikwyls drie of vier vadem lang, en zo breed als de dikte van den stam het toeliet. De roeyers zitten niet onder ’t roeyen, maar voor en agter staat een man met ene korte riem in de hand, waarmede zy het vaartuig doen voortgaan. Ieder jagt heeft ’er twee. De Kanoos die te Albany gemaakt worden zyn meest van wit dennenhout. Zy kunnen agt of twaalf jaren duren, vooral als zy van buiten met een mengsel van teer, vet en verw bestreken zyn. Te Albany heeft men geen ander hout dat ’er goed toe is dan het witte dennenhout; maar te New York maakt men ze uit rood cederen hout. Gemeenlyk zyn ’er gene banken in, maar men moet op den grond zitten, want als ’er banken in waren zoude men in gevaar zyn van omteslaan, indien men het evenwigt niet wel bewaarde.

Battoes.

Koude.

Weder in den Zomer.

In den zomer blaast de wind meest uit het zuiden, en brengt grote droogte aan. Nu en dan egter regent het een weinig. Zodra ’er regen komt loopt de wind noordwest, blyft zo enen dag of twee, en keert dan weer naar zynen hoek. Dit heb ik in dit en het volgende jaar dikwyls ondervonden.

Den 15. Juni zagen wy dat de betuiningen hier gemeenlyk van vuren planken gemaakt waren, die op malkander tusschen vuren palen lagen. Van dit hout had men hier voorraads genoeg, aangezien de menigvuldige bosschen en zaagmolens.

Appelen.

De Appelbomen slagen hier zo wel als ergens in Noord Amerika. Men vond boomgaarden by elke boerdery. Men heeft hier enen zeer lekkeren appel, dien men in den herfst als iets zeldzaams naar New York en elders verzent. Ik heb te Aobo uit de pitten van dezen appel verscheiden bomen gefokt, die zeer wel zyn voortgekomen, en onze winters verduren kunnen. Dog zy hebben nog gene vrugten gegeven. Men maakt hier ook Cyder uit de appelen. Ook slagen hier allerlei Karssenbomen vry wel, dog niet de Perenbomen. Dog zoude dit niet toeteschryven zyn aan gebrek van zorg voor de zelven, aangezien men in Pensylvanie goede peren vindt?

Persiken.

Persikenbomen heeft men hier dikwyls geplant, dog zy zyn niet wel geslaagd, het geen men deels aan den grond, deels en voornamelyk aan enen zekeren worm toeschreef, die in den grond zit en de wortelen afbyt. Misschien doet ’er ook wel de felle vorst veel toe.

Buiten dezen had men hier gene andere tamme vrugtbomen. Hennip en vlas zait men zo veel als men tot het gebruik van noden heeft. Mais. Dog de Mais wort hier sterk geteeld. Een losse grond wordt ’er het best voorgehouden. In klei kwam zy niet voort. Zy heeft hier twee honderd voor een gegeven. Men hield derhalven dit graan voor een der voordeligsten, te meer daar het weder opkomt al vriest het in ’t voorjaar dood. Voorbeelden zyn ’er voor handen, dat de plant tot tweemaal toe bevrozen geweest zynde egter enen voortreffelyken oogst gegeven heeft. Ook kan zy beter tegens de droogte dan de Weit. Het grootste soort van Mais wordt in September ryp.

Weit.

De Weit wordt hier ook met voordeel gebouwd. Zy wordt gerekend twaalf voor een te geven; indien men maar tien voor een krygt is men kwalyk voldaan. Somtyds geeft de oogst twintig voor een. De Landlieden Landlieden. in Albany zyn ten dele Hollanders, ten dele Duitschers. De laatsten hebben verscheiden’ grote dorpen, en zayen veel Weit, die naar Albany en van daar naar New York vervoerd wordt. Uitgenomen de Weit die by Sopus, anders King’s Town, gewonnen wordt, is die tusschen New York en Albany valt de beste van geheel Noord Amerika. Men eet hier niet dan weiten brood. Te New York wordt de Albanische Weit wat duurder dan andere betaald.

Rogge wordt hier ook, dog niet veel, gezaid. Garst wordt ’er weinig geteeld, omdat men Weit genoeg heeft om ’er mout van te maken. Maar omstreeks New York zag ik grote velden met Garst. Haver wordt hier maar zo veel gezaid als men voor de paarden nodig heeft.

Erwten worden hier veel gezaid. Zy slagen zeer wel, en worden jaarlyks vele tonnen van naar New York gevoerd. Men is hier lang van den schadelyken erwtworm vry gebleven, dog sedert weinige jaren heeft hy zig hier ook in de erwten begonnen te doen bespeuren, en grote schade aan dezelven toetebrengen, die voorheen hier in overvloed gewonnen, en vooral voor het gebruik der zeevarenden met groot voordeel verkoft wierden. Voordezen liet men te King’s Town en in New York erwten van Albany komen om te zayen, en dezen waren het eerste jaar meest vry van de wormen, dog het twede kwamen die ’er al in, zo dat zy oneetbaar waren. Enigen zyn hier gewoon van, als de erwten onder ’t koken hard blyven, wat asch in den pot te goyen; dog of dit gezond en aangenaam is weet ik niet.

Potatoes.

De meeste menschen plantten Potatoes. Sommigen bewaarden ze in asch in plaats van in zand. In Ierland zyn vele lieden gewoon in den herfst de Potatoes in den oven een weinig te drogen, om ze des te beter te doen duren. Dog dan deugen zy niet om geplant te worden.

Daken.

Men maakt hier de Dakberden van wit dennenhout, het welk men al zo goed en duurzaam agt als dat van den Cupressus thyoides. Zulk een Witte Dennen. dak kon het, zeide men, wel veertig jaren houden. Deze Witte Dennen wassen hier veel op dezelve gronden als onze gemene Dennen. Dog in het benedenste gedeelte van New York en in Pensylvanie heb ik ’er geen ontmoet. Men voert velen van deze planken van Albany naar New York, van waar zy naar buitenslands verzonden worden.

Wyngaarden.

Wilde Wyngaarden wiessen in overvloed in de bosschen en op de steile oever der rivieren, waar men ze vooral in ongelooflyke menigtens vond, zo dat zy dikwyls de bomen op de welken zy gekropen waren door hunne zwaarte buigen deden. Men eet de druiven als zy wat bevroren zyn, want anders zyn zy zuur.

Muggen.

Muggen vindt men schrikkelyk veel in de grote bosschen en woestenyen die tusschen Albany en Kanada leggen. De Reizigers worden ’er deerlyk van geplaagd. Om zig tegens dit ongedierte te wapenen besmeren sommigen hunne aanzigten met boter of vet. De zware hette maakt ook het dragen van laarzen lastig, dog men doet wel papier onder de koussen. Anderen bedekken het gehele hoofd in grote kappen, en hebben floers voor de ogen. Des nagts slaapt men in tenten, als ’er gelegenheid is die medetevoeren, en buiten dezelven, aan den ingang, maakt men grote vuren om de muggen door den rook te verdryven.

Bruinvisschen.

De Bruinvisschen komen zelden hoger de Hudson op dan men zout water heeft; dog daar nemen de Steuren hunne plaats in. Egter is ’er wel een enkelde Bruinvisch tot by Albany gezien. Zelfs wierd ’er gezegd dat een Walvisch eens tot by die Stad den stroom was opgezwommen.

Ligtgevende vliegen.

Bomen die te Albany niet groeyen.

Verscheiden’ bomen die in Pensylvanie zeer gemeen zyn worden hier niet gevonden, als de Beverboom, de Nyssa aquatica, de Liquadambar Styraciflua, de Persimon, de Tulpenboom, de Zwarte Walnoot, de Moeraseik, de Cercis Canadensis, de Robinia pseudacacia, de Gleditsia triacanthos, de Annona muricata, de Celtis Occidentalis, en ene menigte van struikgewassen. De meer noordelyke legging der plaats, de strekking van het Blauwe Gebergte, de loop der rivieren, die allen zuidwaards naar zee stromen, waardoor de zaden der planten wel van hier zuidwaards, dog niet van ’t zuiden herwaards gevoerd worden, zyn voomamelyk oorzaak dat men hier vele gewassen te vergeefs zoekt die in Pensylvanie gevonden worden.

Een Eilandtje beschreven.

Eb en vloed.

De eb en vloed gaat ongevaar agt of tien Eng. mylen in de Hudson boven Albany, dus wel honderd zes en vyftig Eng. mylen ver van zee. Dog in ’t voorjaar als de sneuw smelt bespeurt men hier wegens het afkomende water genen vloed; maar ene gedurige ebbe. Het zelve gebeurt ook des zomers by zware en aanhoudende regens.

De koude.

De koude wordt hier in ’t algemeen voor zeer gestreng gehouden. Het ys wordt in de Hudson drie of vier voet dik. Den 22. Maart O. S. was men met zes paarden over ’t ys gereden. Somtyds gaat het eerst in ’t laatst dier maand los, en dan voeren somtyds de schollen gehele huizen met zig weg. Het water is in dien tyd zeer hoog, dewyl het ys beneden zeer dikwyls dammen maakt. Somtyds was het dan drie vadem hoger gestegen dan in den zomer gewoonlyk is. De grond bevriest hier dikwyls ter diepte van drie tot vyf voeten. Om den 5. November legt men hier de Jagten op, en in ’t laatst van Maan of het begin van April beginnen zy weder naar New York te varen. Men wist hier niets van kacchels, en de schoorstenen waren zo wyd dat men ’er met paard en slede door zoude kunnen ryden.

Water.

Het putwater was om dezen tyd in vele putten in de Stad zeer koud, dog het smaakte wat zuuragtig, het geen niet aangenaam was. Het nauwer onderzoekende vond ik ’er vele kleine Insekten in, waarschynlyk Monoculi. Zy waren van twee tot vier meetkundige lynen lang, zeer smal en bleek van kleur. De kop was zwart en dikker als het overige lyf, en omtrent zo groot als een kleine speldekop. De staart was in twee delen gespleten, en elke arm van denzelven eindigde met een klein zwart kogeltje. Als zy zwommen maakten zy kromme lynen, byna gelyk jonge Kikvorschen. Ik goot wat van dit water in ene kom, en deed daar omtrent een vierde van zo veel Rums by, dog dit hinderde de diertjes niet in ’t zwemmen. Dus zoude men de punch van dit water bereid zeer sterk moeten maken, wilde men ze doden. Schoon de menschen die dit water dagelyks dronken geen ongemak ’er van hadden, dunkt my egter dat het voor iemant die ’er niet aan gewoon is niet zeer gezond kan zyn. Ik was enige malen gedwongen my met water te behelpen waarin ik die diertjes duidelyk bespeurde, dog byna elke reis voelde ik enen dag of twee daaraan iets in myn’ keel, als zat ’er ene erwt in, en dit duurde wel ene gehele week. Dit ondervond ik dit en het volgende jaar te Albany en op enige andere plaatsen. Jungstrom kreeg ’er ene zware pyn van in de borst en een gevoel als zat ’er een gezwel. Of dit nu van deze Insekten of iets anders kwam kan ik niet zeggen, dog ik vermydde sedert zo veel ik kon van zulk water te drinken. Ik heb deze Monoculi dikwyls in het yskoude water dat uit de putten geschept was hier te lande gevonden. Wie weet hoe vele ziektens, die wy niet nauwkeurig genoeg onderzoeken, van zulk water veroorzaakt worden? Zeer dikwyls heb ik ene menigte van Insekten in water gevonden, ’t welk men om deszelfs helderheid hooglyk roemde. Hier was byna by elke boerdery een put. Dog voor de thee, om te brouwen en te wasschen, verkoos men het rivierwater. Dit is gemeenlyk troebel en des zomers zeer warm, dog men laat het bezinken en bekoelen.

Wy waren by enen Geweermaker gehuisvest, die ons zeide dat de beste smidskolen hier te lande uit den Zwarten Den gebrand werden. Die van den Beuk volgden daarop. Het beste hout voor de snaphanen was dat van den wilden Kerssenboom, en daarna dat van den Roden Ahorn. Ander hout gebruikte hy niet. Het Zwarte Walnotenhout zoude wel uitmuntend zyn tot dat gebruik, dog het viel hier niet.

Albany.

Albany is na New York de voornaamste of ten minsten de rykste Stad van de Provincie van New York. Zy legt schuinsch tegens enen heuvel, digt aan den westeroever der Hudson. Men rekent van hier tot New York honderdzesenveertig Eng. mylen. De Stad legt in de lengte langs de Rivier, die hier van ’t noordnoordoosten naar ’t zuidzuidwesten stroomt. De hoge bergen, die westwaards boven de stad leggen, bepalen het gezigt naar dien kant. ’Er zyn twee kerken, ene Hollandsche en ene Engelsche. De eerste legt wat van den oever af, aan de oostzyde der markt. Zy is van steen, hebbende enen toren en ene klok daarin. Een Predikant doet hier des zondags twee leerredenen. De Engelsche kerk staat wat hoger op den heuvel aan het westereinde van de markt, onder de vesting. Zy is ook van steen, dog zonder toren. Hier werd geen Godsdienst gedaan, dewyl ’er geen Predikant was, en alle de Ingezetenen Hollandsch verstonden. Anders krygt de Predikant dezer kerk honderd ponden uit Engeland ’s jaars. Het Stadhuis staat wat ten zuiden der Hollandsche kerk, vlak aan de Rivier, en is een frai stenen gebouw van drie verdiepingen. Het heeft enen kleinen toren, ene klok, en boven op enen vergulden kloot een weerwyzer.

Huizen.

De Huizen in de stad zyn tamelyk goed, ten dele van steen, en gemeenlyk met berden gedekt, die van wit dennenhout zyn. Enigen waren met pannen voorzien, die men uit Holland had doen komen, dewyl men van gedagte was dat de klei hier te lande niet goed was om ’er pannen van te maken. De meeste huizen waren op de ouderwetsche wys gebouwd, enige weinigen maar uitgezonderd. Velen waren op dezelve wys getimmerd als de huizen te Nieuw Brunswyk, namelyk zo dat de muren aan de straat van steen, maar de anderen van planken waren. De muren waren van buiten niet gepleisterd, en men zag de blote stenen. Dit vindt men zo in alle de Noord Amerikaansche steden, die ik gezien heb, en egter doet de lugt geen kwaad aan de muren. De pypen der dakgoten steken tot op ’t midden der straat uit, waardoor de muren van den drop bevryd waren; dog dit maakte by regen de menschen op de straten schrikkelyk nat. De straatdeuren zyn gemeenlyk in het midden der huizen, en aan beide de zyden der stoep zyn banken, waar de menschen by goed weder den gehelen dag op zitten, vooral als zy buiten de zon zyn. Voornamelyk vond men des avonds de menschen van beiderlei geslagt op de stoepen, het welk de voorbygangers dwong byna altyd met den hoed in de hand te lopen. De straten zyn breed, en gedeeltelyk geplaveid. Op sommige plaatsen staan bomen op de zyden. De straten die in de langte lopen zyn evenwydig met de Rivier, en de dwarsstraten snyden ze met regte hoeken. De straat tusschen de twee kerken is vyfmaal zo breed als de anderen, en verstrekt voor ene markt. Voor ’t overige zyn hier de straten niet zeer zuiver, dewyl des zomers overal het vee des nagts voor de huizen blyft staan. Men heeft hier gene stadsdeuren, maar opene doorgangen om in de stad te komen. Hier zyn twee zogenaamde marktplaatsen, waar het land volk enige malen ter week zyne waren komt veilen.

De Vesting legt hoger dan de andere gebouwen, op enen ten westen der stad gelegenen berg. Het is een groot stenen huis met hoge dikke muren. Dog de legging is slegt, en het kan alleenlyk dienen tegens plunderende partyen, maar gene belegering doorstaan, vermits ’er verscheiden’ hoogtens van aarde ten westen leggen, die de Vesting bestryken, en hoger zyn dan zy, zo dat men alles zien kan wat ’er binnen geschiedt. De hoogtens ten westen der Vesting ryzen gedurig. Hier legt gemeenlyk ene bezetting. In de Vesting is een put die altyd vol waters is.

Handel.

De Ingezetenen meest Hollanders.

De Inwoonders, zo wel der Stad als van het omgelegen land, zyn meest allen Hollanders. Zy spreken onder malkander Hollandsch, hebben hunnen Hollandschen Predikant, die in zyne taal den godsdienst verrigt. In een woord, zy leven geheel als Hollanders. Egter kleden zig de beide geslagten op de Engelsche wys. Het is bekend dat de Provincie van New York het eerst van Hollanders bewoond wierd. Dog in ’t jaar 1664. nam, op last van Koning Karel den Tweden, Sir Robert Carre New York, toen Nieuw Amsterdam geheten, in. En kort daarop toog de Overste Nichols naar Albany, dat toen Fort Oranje genoemd werd, en maakte zig ’er meester van. Het kreeg toen den naam van Albany, zynden den Schotschen titel van den toenmaligen Hertog van York. Het bleef den Hollanderen vry daar onder de bescherming van Engeland te blyven of te vertrekken. De meesten kozen het eerste, en van hun zyn de tegenwoordige Hollandsche Ingezetenen van New York afkomstig, die eigenaars zyn van de beste landeryen in het Landschap.

Hunne gierigheid.

De Inwoonders van Albany zyn in gantsch Noord Amerika, zo wel by de Engelschen als Franschen, ja zelfs by de Hollanders, die de lager gedeeltens van de Provincie New York bewonen, wegens hunne onverzadelyke gierigheid en schraapzugt zeer berugt. Als iemant naar Albany staat te reizen, pleegt men hem schertsgewyze te zeggen, dat hy naar het Land Kanaan gaat, dat is te zeggen naar het Land der Smoussen, want de Albanezen houdt men voor aarschsmoussen, by dewelken een Jood het onmogelyk zou kunnen houden, al verstond hy het schaccheren nog zo wel. Dit maakt dat men hier zelden komt dan uit noodzaaklykheid. Men vroeg my verscheiden’ malen wat dringende oorzaak ik dog hebben mogt om deze bedevaartreis naar Kanaan te ondernemen; en ik heb ondervonden dat het niet zonder reden was dat dit volk in een zo kwaad gerugt stond. Want schoon hier zelden reizigers komen als die uit de Engelsche bezittingen naar Kanada moeten, en men derhalven denken zoude het gene men nodig had hier beter koop dan elders te zullen vinden, zo ervoer ik het tegendeel. Ik was genoodzaakt alles veel duurder dan op enige andere plaats hier te lande te betalen, behalven dat men hier zeer ondienstvaardig was. Tot het minste moest men ze door geld bewegen. Zodra ik op het land in een huis kwam, en iets kopen of verzoeken moest, kon ik wiskundig zeker zeggen of de menschen van dit of van een ander bloed waren. Zo was het met de meesten gesteld. Evenwel vond men ’er enigen die in dienstvaardigheid en eerlykheid voor niemant ter wereld behoefden te wyken; dog hun getal was het kleinste. Zo als het my voorkomt is het dus met de Albanezen toegegaan. Toen dit Land door de Hollanders bevolkt wierd, heeft men ’er, behalven enige brave lieden, vele schoyers, van de welken men het Vaderland zuiveren wilde, naar toe gezonden, en dezelven naar enen oord geschikt die aan de Wilden paalde, nogthans zo dat enige eerlyke huisgezinnen zig wel hebben laten overreden om met hun te gaan, om ze enigermate in teugel te houden. Anders weet ik gene reden uittedenken waarom dit volk van de andere brave Hollanders, die in de beneden delen van New York wonen, zo verbasterd zyn kan. De laatstgenoemden zyn vriendelyk, gedienstig, redelyk in ’t eischen van geld, en opregt; en schoon zy zelden veel pligtplegingen maken kan men egter op hun woord rekenen, en zy menen het wel.

Huishouding.

In hunne huizen en maaltyden zyn zy veel spaarzamer dan de Engelschen. Zelden komt ’er meer op tafel dan ’er opgaat, en dikwyls niet genoeg. Ook krygt men hier niet zo veel punch. De vrouwen zyn gemeenlyk goede huishoudsters; zy staan vroeg op en gaan laat naar bed, en zyn buitensporig zindelyk op de vloeren. Dezen worden verscheiden’ malen in de week geschrobd, en zaterdag ’s avonds geschiedt dit vast. In huis waren zy zindelyk gekleed dog niet opgeschikt. De kinderen leerde men Hollandsch en Engelsch spreken. De dienstboden bestonden hier meest uit Zwarten. Vele manspersonen droegen hun eigen hair, dog kort om ’t hoofd afgesneden, zonder hairbeurs of staart, want dit wierd voor een teken gehouden dat men een Franschman was. Toen ik uit Kanada hier weder terug kwam en ene hairbeurs droeg, riepen my de kinderen op straat na, Franschman! Franschman! zelfs trokken enigen my by de beurs.

In eten, drinken, en kleding ging men hier zeer van de Engelsche gebruiken af. Op ’t ontbyt nam men hier gemeenlyk thee, meest zonder melk. Voor dertig of veertig jaren kende men hier dien drank niet, en toen ontbeet men met enen boterham en wat melks. By de thee eet men boterhammen met gerookt vleesch. De huisvader bidt gemeenlyk hard op voor den maaltyd. Koffi wordt hier niet gebruikt. Om zeven of agt uur is de gewone tyd om te ontbyten. Het middagmaal bestaat meest uit zoete melk met brood, en somtyds wat suiker, ook wel uit gekookt of gebraden vleesch. Ook eet men veeltyds bry, die vry zuur smaakt, dog egter niet kwaad is. Alle middagen komt ’er een grote schotel met salade op tafel, die met veel azyn, en weinig, of geen olie, wordt toegemaakt. Het avondmaal is gemeenlyk boter en brood, met zoete melk met brokken van brood. De boter is zeer sterk gezouten. Somtyds drinkt men dan ook wel chokolade. Kaas wierd op vele plaatsen zo wel by het ontbyt als op het middagmaal gegeten, maar niet als in Engeland gesneden of in stukken, dog geschraapt. De drank is gemeenlyk dun bier of water.

Vertrek van Albany.

Den 21. Juni des avonds om vyf uur gingen wy van Albany naar Kanada op reis. Wy hadden twee lieden by ons die ons tot de eerste Fransche plaats, Fort St. Frederic, by de Engelschen Crownpoint genaamd, geleiden moesten. Wy betaalden hun voor hunne moeite aan elk vyf ponden, en zy hadden vry eten en drinken. Die dezen vastgestelden prys niet geven wil moet alleen reizen. Wy moesten ons met ene Kano behelpen, dewyl ’er gene andere schuiten te krygen waren. Maar dewyl ’er langs de westzyde der Hudson een zeer goede weg liep, lieten wy onze geleiders met de Kano varen, en gingen op het land daarnevens, om het zelve zo wel als alle natuurlyke zeldzaamheden nauwkeurig te bezien. Het is lastig met deze Kanoos te reizen voor hen die ze roeyen of voortstoten moeten, want men staat over eind, een voor en een agter in met een riem in de hand, waarmede men het vaartuig moet voortroeyen of schuiven. Gemeenlyk houden zy zig digt aan land, daar zy met de riemen grond peilen en de Kano voortduwen kunnen. De roeyers kunnen in deze schuiten noit gaan zitten om te roeyen.