Note 17 — REIS DOOR NOORD AMERIKA.

De Witte Jeneverboom, gelyk hem de Zweden noemen, wast in de poelen hier en in andere gewesten van Amerika. Zyn stam ziet ’er uit als die van onze zwarte Jeneverbomen, dog de bladen zyn anders. De Engelschen noemen hem den Witten Ceder, om dat de planken die ’er van komen naar die van den Ceder gelyken. Dog de boom hoort eigenlyk tot het soort der Cypressen,17 zo dat nog de Zweedsche nog de Engelsche naam de regte is. Hy groeit altyd in natte gronden, dus is het moeilyk by hem te komen, zynde de grond tusschen de kleine heuveltjes gemeenlyk onder water. De boom wast zo wel op die heuveltjes als in het water. Zy staan digt by malkander, worden hoog en hebben regte stammen. Dog men heeft hun getal sterk verminderd. Daar men ze laat groeyen worden zy als de grootste dennen; zy bewaren hun groen in den winter. De zwaarsten hebben gene takken om laag. De poelen waarin zy wassen heten by de Engelschen Ceder Swamps. Dezen zyn talryk in New Jersey, en in sommige gedeeltens van Pensylvanie en New York. De noordelykste plaats daar men hem tot nog toe gevonden heeft is by Goshen in New York, 41. gr. 25. min. N. gelyk ik van Dr. Colden gehoord heb. Meer noordwaards wast hy niet in ’t wild. Hy is een van die bomen die ’t meest der verrottinge wederstaan, en hy blyft langer goed boven dan onder de aarde. Om deze reden gebruikt men hem tot verscheiden’ eindens, als tot heiningen en palen, dog daartoe is egter de Rode Ceder beter. Voor Kanoos is hy goed. De jonge bomen worden gebruikt tot hoepels om tonnen en vaten, de zwaren tot timmerhout. Ook bouwt men ’er huizen van, die langer duren dan die van Amerikaansch Eikenhout getimmerd zyn. Vele huizen te Rapaapo waren van dit hout; dog het best dat ’er van gemaakt wordt zyn berden voor de daken, die men voor de besten van allen houdt, om dat zy ’t duurzaamst zyn, uitgenomen alleen die uit het Rode Cederhout, en om dat zy zeer ligt zyn, zo dat ’er gene zware sparren gevorderd worden, om het dak te schragen. Om deze reden behoeven de muren ook niet zwaar te wezen. By brand is ’er ook geen groot gevaar van het vallen dezer berden te vrezen, dewyl zy zo ligt zyn; ook zuigen zy het water in, zynde zy zeer sponsagtig, zo dat de daken in zulk een geval ligt kunnen nat gemaakt worden; egter belet hunne vettigheid dat het water ze zoude bederven. Als zy in brand staan, en de wind de brokken voortjaagt, vallen zy byna als dove kolen neder, en verspreiden den brand niet ligt verder. Ook kan men des noods zulke daken gemakkelyk doorhouwen. Om deze hoedanigheden houdt men veel van dit hout voor de daken, als men het krygen kan. Dit maakt dat alle de kerken en de huizen der best gestelde borgers daken van berden hebben. In New York wast wel dit hout niet, dog men laat het veel van andere plaatsen komen. Velen van deze berden worden ten dien einde jaarlyks van Eggharbour en andere plaatsen van New Jersey naar de Stad New York uitgevoerd, van waar zy het gantsche gewest over worden gezonden. Ook worden ’er velen naar de West Indien gebragt. Dus arbeidt men hier met alle magt om niet alleen deze bomen te verminderen, maar zelfs om ze geheel uitteroeyen. Men denkt hier, vooral omtrent het hout, maar om het tegenwoordige, en geensins om de nakomelingschap. Dit is de oorzaak dat vele Cederswamps geheel van grote bomen ontbloot zyn, en dat men ’er maar enige weinige kleine boompjes in vindt, en ik heb opgemerkt, door het tellen van de houtkringen, dat zy niet schielyk groeyen, en enen langen tyd nodig hebben eer zy voor timmerhout dienen kunnen. ’T is bekend dat een boom ieder jaar een kring krygt; een stam van agttien duim in de middellyn had honderd en agt kringen aan zyn dikker eind; een ander van twee voet in ’t kruis had honderd twee en veertig kringen. Dus worden ’er tagtig jaren groeyens vereischt eer een van deze bomen, uit een zaad gefokt, bekwaam is tot timmerhout. Onder de voordelen die deze Witte Cederen berden boven anderen hebben, rekent men hunne lugtigheid; dog deze hoedanigheid zou met den tyd wel nadelig voor Philadelphia en andere plaatsen kunnen worden. Ik heb de dikte der muren van verscheiden huizen gemeten die drie verdiepingen hoog waren, behalven de kelders en de zolders, en vond ze meest negen en enen halven of tien duimen dik; en dus is het geen wonder dat by geweldige orkanen de gevels van vele stenen huizen door den wind geschud worden, vooral die wat bloot staan. En dewyl deze bomen haast zullen ontbreken, en men genoodzaakt wezen zal zwaarder stoffen tot het maken van daken te gebruiken, zullen die zwakke muren, die nu genoegzaam den last van het dak dragen kunnen, niet meer voldoen, en instorten, of moeten onderstut worden, of men zal genoodzaakt zyn ze geheel aftebreken. Sommigen gebruiken de spaanders van dit hout als thee, en verzekerden my dat deze thee veel gezonder was dan enige andere. Alle de Ingezetenen hier waren van gedagte dat het water in de Cederswamps gezonder om te drinken is dan enig ander; het verwekt enen groten eetlust, het welk men tragtte met verscheiden’ voorbeelden te bewyzen. Men schryft deze eigenschappen ten dele aan het water zelf toe, het welk door den harst van den boom bezwangerd wordt, en ten dele aan de uitwaassemingen van den boom, die zig door den reuk doen vernemen. Ook dagt men dat de geelagtige kleur van het water, dat tusschen de bomen in staat, van den harst der bomen komt, die uit de wortels uitsypert. Ook kwamen zy allen hierin overeen, dat dit water altyd zeer koud is zelfs in ’t heetste van den zomer, het welk gedeeltelyk schynt te komen van de schaduw die de bomen maken. Ik kende verscheiden’ lieden die voornemens waren naar deze moerassen te gaan, om het water, ter herstelling van hunnen eetlust, te gebruiken. De Heer Bartram plantte enen witten Ceder in enen drogen grond, dog hy wilde daar niet slagen. Hy zettede hem toen in ene moerassige aarde, waar hy scheen als te herleven en wel voort kwam, en, schoon hy niet meer dan eens mans hoogte bereikte, was hy vol van zaadhuisjes. Ene zaak is nog ten opzigte van dezen boom merkwaardig. De Heer Bartram had twee jaren in de lente zyne takken afgesneden en ze in de natte aarde gestoken, waar zy wortelen geschoten hadden en voortgekomen waren. Ik heb dit met myne ogen gezien.