Inhoudsopgave

VOORBERIGT. III

I. GEOLOGIE.

OUDEWATER EN OMTREK, GEOLOGISCH, MYTHOLOGISCH EN GESCHIEDKUNDIG GESCHETST. 1

DILUVIUM. 4

ALLUVIUM. 7

Veen. 11

LAAG VEEN. 11

Humus of Bouwaarde, 12

Derrie. 12

IJzeroer. 14

Rood zand. 16

Zakwater. 18

Rivier- en Zeebezinking. 18

DE GESCHIEDENIS VAN DEN HOLLANDSCHEN IJSSEL. 18

Naamsoorsprong van Oudewater 20

Grond- of Kienhout. 32

Steigeraarde. 33

Teelaarde 34

II. MYTHOLOGIE. 36

MYTHOLOGIE. 40

FEESTTIJDEN. FEESTEN. VOLKSGEBRUIKEN. 40

Nieuwjaarsdag 45

Vastenavond 47

Eijermaandag 48

Het Meifeest. 50

Midzomerfeest. 59

Vuige Pinksteren; 59

Kaaloorsche kermis 62

Oestwagen 63

PLAATSNAMEN. 72

Naamsoorsprong van Haastrecht. 73

Heeswijk. 74

Montfoort 75

Wulverhorst 76

Linschoten 76

Roozendaal. 77

Vliet. 77

Benscop, Hoenkoop, Willeskop, Papekop, Reijerskop, Gerverskop, Teccop, enz. 78

Lopik 78

Cattenbroek, Diemerbroek en Polsbroek, 79

Ruige Weide 79

Hekendorp 79

Popelendam 79

WOUDENDIENST. 80

Barwoutswaarder, Schagen bij Linschoten, het Schakenbosch bij Oudewater. 80

Heilig Woud. 82

het Papenhoef 90

PLANTEN- EN BOOMENDIENST. 92

Weesboom, 94

Terpen, Wieren en Vlietbergen 97

Wijken of Wijkplaatsen 97

Go-plaatsen 97

Loo-plaatsen 97

WATERDIENST EN WATERBEVOLKING. 97

VUURDIENST. 99

DIERENDIENST. 100

VOGELVEREERING. 101

GEDROCHTEN. 103

AARDGEESTEN, DWERGEN, enz. 104

LUCHTGEESTEN. 105

WOUD- EN VELDGEESTEN. 106

HUISGEESTEN. 107

DRIETALLEN. 107

Sol.—Mond, Tyr, Lun.—Hertha, Frowa, Frau. 107

Wodan, Thora en Freija. 110

BEWIJZEN, DAT DE PLAATS EN OMTREK WAAR NU GROOTE KERK EN TOREN STAAN, WELLIGT EERTIJDS AAN HEIDENSCHE EERDIENST GEWIJD WAREN, ER ECHTER STELLIG EENE HEIDENSCHE BEGRAAFPLAATS WAS. 113

a. De ligging aan den IJssel. 113

b. In den omtrek der Groote kerk vertrouwden de heidenen hunne dooden. 116

c. Het Helletje. 123

d. De begraafplaats der heidenen wordt het kerkhof der Christenen. 124

BEGRAFENISPLEGTIGHEDEN VOORHEEN EN NU. 126

III. GESCHIEDENIS. 133

NAMEN ONZER VOOROUDERS IN DEZE OORDEN. 133

a. Van de vroegste bewoning onzes lands bestaan geene oorkonden. 135

OUDSTE BEVOLKING. 135

b. Men moet zich eenigzins rekenschap vragen, wanneer ons land, en strenger het oord onzer beschrijving voor bewoning is geschikt geworden. 137

ZEDEN EN GEWOONTEN. 153

a. Zeden en gewoonten onzer voorouders vóor der Romeinen komst. 153

b. Onzer vaderen verkeer met de Romeinen. 154

c. De invloed van het Christendom op de zeden. 155

d. De handel en tegenwoordige communicatie in betrekking op zeden en beschaving. 155

OPKOMST EN ONTWIKKELING DER STAD. 157

Het oord onzer beschrijving tot aan de eerste bescheiden. 157

Het Markveld bij Oudewater. 160

VOORMALIGE EN TEGENWOORDIGE PUBLIEKE EN MERKWAARDIGE GEBOUWEN. 165

De groote of oude parochie-kerk met toren. 165

a. DE STANDPLAATS VAN KERK EN TOREN. 166

b. DE TUF-, DUIF- OF CEMENTSTEEN AAN DEN TOREN. 167

c. DE HOOGE LIGGING DER KERK. 169

d. WIEN WAS DE KERK EERTIJDS TOEGEWIJD. 169

e. BOUWORDE EN CONSTRUCTIE VAN KERK EN TOREN. 171

DE GEDAANTE EN DE KLOKKEN DES TORENS 190

OUDHEID DER KERK. 193

BEDIENING DER KERK. 195

i. BEDIENAARS DER KERK. 198

Vicarijen en Vicarissen. 198

j. R. C. GEESTELIJKEN IN DE GROOTE KERK. 200

PREDIKANTEN. 204

DE UITOEFENING DER R. C. EEREDIENST BINNEN OUDEWATER, NA 1575 TOT 1705–1709, EN DE GEESTELIJKEN DIE HIER LEERAARDEN. 212

ROOMSCH CATHOLIJKE ORDE-GEESTELIJKEN AAN HET HEILIG LEVEN. 218

GEESTELIJKEN DER BISSCHOPPELIJKE CLERIZIE DER KERK AAN DE MARKT. 220

De oude kerk der Roomsch Catholijken. 221

De tegenwoordige kerk der Roomsch Catholijken. 221

De kerk der Bisschoppelijke Clerezie. 222

Het voormalige klooster der zusteren van Sinte Lijsbeth of van St. Agnes in Oudewater. 225

Het voormalige St. Ursala-Convent, of het klooster der zusters naar den derden regel van St. Franciscus orde van penitentie. 230

De tegenwoordige huizinge voor zusters naar den derden regel van St. Franciscus orde te Oudewater. 249

Het voormalige Cellebroers en Zustershuis te Oudewater. 250

Het voormalige riddermatig verblijf der St. Jans Ridders te Oudewater. 253

Het Weeshuis. 255

voormalig Arm of Ziekenhuis 261

Het voormalige Gast- en Proveniershuis. 261

de voormalige IJssel of Veerpoort. 264

De voormalige Broekerpoort. 265

De voormalige Linschoterpoort. 266

De voormalige Waard of Utrechtsche poort. 267

de voormalige Romein of Gevangentoren. 271

de Hoofdwacht. 276

Het voormalig Casteel of Slot. 277

Het voormalig Arsenaal te Oudewater. 281

’s Lands voormalig Magazijn van Oorlog. 281

Het voormalig Kruidhuis. 282

De Barak of Caserne. 282

De schuttersdoele. 283

de voormalige latijnsche school. 287

Lombarden. 288

De Waag, ook gezegd de Heksenwaag. 291

NAAMLIJST, 307

EXTRACTEN uit de Registers van Judiciële en Dagelijksche Acten der Stede Oudewater. 309

Geboortehuis van Jacobus Arminius. 314

Het Stadhuis. 315

ONDERZOEK NAAR DE REDENEN WAAROM DE WAPENS DER DRIE STEDEN DELFT, OUDEWATER EN ALKMAAR IN EN AAN EENIGE PUBLIEKE GEBOUWEN ALDAAR GEVONDEN WORDEN. 320

Het Wapen van Oudewater. 329

Regeringsvorm en Regeringslieden. 331

Oudewaters voormalig regt, 345

BEROEMDE EN VERMAARDE MANNEN, GEBOREN TE OUDEWATER 354

DEN GODGELEERDEN JOHANNES PALAEONYDORUS. 355

DE LETTERKUNDIGE CORNELIUS VALERIUS. 355

DE GESCHIEDKUNDIGE GERARDUS DE ROO. 360

PROFESSOR RUDOLPHUS SNELLIUS VAN ROOIJEN. 360

PROFESSOR JACOBUS ARMINIUS. 361

Dr. ABRAHAM VAN STIPRIAAN LUÏSCIUS. 365

OUDEWATER EN HET LEVEN IN OUDEWATER. Van 1265 tot 1860. 368

ALPHABETISCH ZAAKREGISTER DER GEOLOGISCHE SCHETS. I

ALPHABETISCH ZAAKREGISTER DER MYTHOLOGISCHE SCHETS. II

ALPHABETISCH ZAAKREGISTER DER GESCHIEDKUNDIGE SCHETS. V

ALGEMEENE INHOUD. VIII

NAAMLIJST DER INTEEKENAREN, OP DIT WERK. XXVI

BEOORDEELINGEN. XXX